SI 115 Survival Guide Complete Edition

May 20, 2016 | Author: ตามา รถไฟมา ตามารถไฟ | Category: Types, School Work
Share Embed Donate


Short Description

สรุปเนื้อหาพื้นฐา&...

Description

SI 115 Survival Guide Complete Edition

SI 115 Survival Guide Volume I    

Medicine Eye ENT Psychiatry

Chest medicine and allergy, Page 1

Easy Chest X-ray • Normal chest X-ray : โครงสร้ างและอวัยวะต่างๆ ที่เห็นจากภาพท่า PA และ lateral view PA chest X-ray 1 First rib 9 Left atrium 2 Trachea 10 Right ventricle 3 Aortic knob 11 Left ventricle 4 SVC 12 Right atrium 5 Carina 13 Descending Aorta 6 Right PA 14 IVC 7 Left PA 15 Air in stomach 8 Pulmonary trunk

A B

1 2 3 4 5 6 7 8 9

หลักเบือ้ งต้ นการอ่ านภาพรั งสีทรวงอก • Right film? (right patient) • Technical consideration  Side marker (left or right)  Projection (PA or AP view)

Lateral chest X-ray Trachea 10 Right ventricle Scapula 11 Left ventricle Aortic arch 12 Right diaphragm Left PA 13 Left diaphragm Ascending Ao 14 IVC Right PA 15 Air in stomach Left main 16 Breast bronchus Retrosternal A Minor fissure space Left atrium B Major fissure

Chest medicine and allergy, Page 2

ตําแหน่งที่ใช้ สังเกต - C-spine - Clavicle - Scapula - Air-fluid level  





PA เห็น lamina ชัด, เป็ นมุมแหลม Medial end ตํ่ากว่า lateral end เงา scapula อยู่นอก lung field เห็นในกระเพาะอาหาร (ท่า upright)

AP เห็น vertebral endplate ชัด, เป็ นสี่ เหลี่ ยม Medial end สู งกว่า lateral end เงา scapula ซ้ อนอยู่ใน lung field ไม่เห็น air-fluid level ในกระเพาะอาหาร

Posture (supine or upright) Rotation (เช่น เปรียบเทียบระยะจาก medial end ของ clavicle ถึงขอบของ vertebral body ที่ระดับ เดียวกัน เป็ นต้ น) Extension of inspiration (full inspiration  anterior rib: 5th - 6th rib or posterior rib: 9th 11th rib) Exposure quality (poorly penetrated film: diffusely light, over penetrated film: diffusely dark)

• Systemic search for pathology  Compare with previous film **  Lung volume: small or large lung volume  Unusual opacities: chest drain, ET tube, central venous catheter, pacemaker, foreign body, metal clip  Systemic approach เช่น การอ่านจาก trachea ออกไปจนถึง soft tissue เป็ นต้ น - Mediastinal contour (trachea, aortic arch, pulmonary artery) - Heart, cardiothoracic ratio, heart border - Hilar structure (pulmonary artery, main bronchi, lymph node?) : ด้ านซ้ ายจะสู งกว่า ขวาเล็ กน้ อย - Lung o

o o o

Density : increased opacity (เช่น nodule, mass or infiltrates เป็ นต้ น) or hyperlucent Lung mass (> 3 cm) or nodules Infiltrates : alveolar or interstitial (reticular, nodular or reticulonodular) Distribution and location : localized or diffuse, extrapulmonary or intrapulmonary

- Diaphragm and costophrenic angles : ข้ างขวาจะสู งกว่าซ้ ายประมาณ 1 ICS หรือ 2.5 cm - Soft tissue (รวมทัง้ breast) and bone

Chest medicine and allergy, Page 3

Hidden areas เช่น costophrenic angles, mediastinum, hilar region, apex, air column in the airway, apex of the lung, posterior behind the cardiac shadow, extrathoracic structures (เช่น subdiaphragm (liver, spleen, air), air in gastric fundus, abnormal calcification (eg.pancreas), esophageal dilatation, rib destruction เป็ นต้ น) • 5 densities : air, fat, water/soft tissue, bone, metallic 

• Silhouette sign : ขอบเขตรอยโรคกลมกลื นกับโครงสร้ างอื่นที่ มีความหนาแน่นใกล้ เคี ยงกัน ช่วย ระบุตําแหน่งรอยโรค ดังรู ป Apicoposterior segment, upper lobe

Anterior segment right upper lobe

Inferior lingular segment

Medial segment, right middle lobe

Anterior segment, lower lobe

ลักษณะของส่ วนต่ างๆ ที่เห็นจากภาพรั งสีทรวงอก • Trachea ควรอยู่ตรงกลาง (midline) • Heart ขนาด < 1/2 ของความกว้ างทรวงอก (cardiothoracic ratio), กรณี ที่มี hyperinflation อาจ พบลักษณะ tall และ narrow ได้ (tubular heart) • Mediastinum มีขนาดกว้ างขึ ้นในหลายกรณี เช่น o Mediastinal mass - Anterior mediastinal mass เช่น substernal thyroid, lymphoma, thymoma, teratoma - Middle mediastinal mass เช่น aortic aneurysm, bronchogenic cyst - Posterior mediastinal mass เช่น neurogenic tumor, paravertebral mass, esophageal dilatation, aortic aneurysm • Hila (ประกอบด้ วย bronchus, lymph node และ pulmonary artery) ข้ างซ้ ายอยู่สูงกว่าขวาเล็ กน้ อย o อาจถูกดึงรังขึ ้ ้นหรือลงจากตําแหน่งปกติหากเกิด fibrosis หรือ atelectasis

Chest medicine and allergy, Page 4

o

o

Enlarged hila : hilar lymph node, pulmonary artery (pulmonary hypertension), lung mass (bronchogenic CA) Calcification (lymph node) : old TB, silicosis (egg-shell calcification), histoplasmosis

• Diaphragm ข้ างขวาสู งกว่าข้ างซ้ ายเล็ กน้ อย o Elevated hemidiaphragm : decreased lung volume (atelectasis, fibrosis), phrenic nerve palsy (diaphragmatic paralysis), hepatomegaly, subphrenic abscess, subpulmonic effusion, diaphragmatic rupture • Lung parenchyma : alveolar and interstitial (nodular, reticular and reticulonodular) infiltrates o Nodular pattern : neoplasm, infection, granuloma (military TB), pneumoconiosis o Reticular pattern : acute interstitial changes (cardiac / non-cardiac pulmonary edema (ระยะแรก), atypical pneumonia), fibrosis (TB), neoplasm (lympangitis carcinomatosis จะเด่นบริเวณปอดส่ วนล่ าง และอาจเห็น Kerley’s B lines), interstitial lung diseases (เช่น idiopathic pulmonary fibrosis) o Alveolar pattern : pulmonary edema, ARDS, pneumonia, pulmonary hemorrhage, fat emboli เป็ นต้ น o Ring shadow : bronchiectasis (honeycomb appearance), cavitating lesion (TB, necrotizing pneumonia or lung abscess, tumor) o Linear opacitites : septal lines (Kerley’s B lines), plate-liked atelectasis • Apparently normal CXR ควรตรวจดู o Apical pneumothorax, pneumomediastinum, deep sulcus sign (กรณี supine film) o Tracheal compression (ดู tracheal air column) o Absent breast shadow (mastectomy) o Rib pathology (fracture, metastasis (osteolytic lesion), notching (coarctation of aorta)) o Air under diaphragm (perforated viscus) o Double left heart border (left lower lobe atelectasis (sail sign)) o Air-fluid level behind the heart (hiatal hernia, achalasia) o Paravertebral mass (TB, extramedullary hematopoiesis) o Foreign body (ฟั น, metallic shadow)

Chest medicine and allergy, Page 5

Basic Investigation in Chest Medicine

• Sputum examination Sputum characteristics o Clear & colorless : chronic bronchitis o Yellow / green : pulmonary infection o Red : hemoptysis o Black : smoke, coal o Frothy white / pink : pulmonary edema

• Arterial blood gas (ABG) analysis อ่าน oxygenation, ventilation และ acid-base balance o ค่าปกติของ arterial blood gas Parameter Normal value pH 7.35 – 7.45 PaCO 2 35 – 45 mmHg PaO 2 80 – 100 mmHg HCO 3 22 – 26 mEq/L O 2 saturation 97 – 100% o o ความปกติดุล กรดด่าง : ลูกศรไม่ มีขีดกัน ้ เป็ น 1 disorder ภาวะ PaCO 2 HCO 3 Metabolic acidosis   Metabolic alkalosis   Respiratory acidosis   Respiratory alkolosis   o สู ตรที่ใช้ บ่อย  PaO 2 = 100 – (อายุ/4)  A-a gradient = PAO 2 – PaO 2 ; ค่าปกติ = 2.5 + (อายุ/4) R = 0.8 เมื่อ FiO 2 < 0.6  PAO 2 = (FiO 2 × 713) – (PaCO 2 /R) ; R = 1.0 เมื่อ FiO 2 ≥ 0.6 ถ้ าคิดที่ room air ; PAO 2 ~ 150 - (PaCO 2 /0.8)  (PaO 2 /FiO 2 ) 1 = (PaO 2 /FiO 2 )2  Minute ventilation (MV) = VT x RR ; V T = tidal volume, RR = respiratory rate  (PaCO 2 × MV) 1 = (PaCO 2 × MV) 2  Metabolic acidosis : PaCO 2 = (1.5 × HCO 3 -) + 8 ± 2 Anion gap = Na+ - (Cl- + HCO 3 -)  Metabolic alkalosis : PaCO 2 = (0.7 × HCO 3 -) + 20 ± 2

Chest medicine and allergy, Page 6

 Respiratory acid/alkalosis : ใช้ สูตรมือหา ∆HCO 3 - : ∆PaCO 2 10 mmHg

• Spirometry o Obstructive : FEV 1 จะลดมากกว่า FVC  ค่า FEV 1 /FVC ratio < 70% o Reversibility : หลังพ่น bronchodilator  ค่า FEV 1 เพิ่มขึ ้น > 200 ml และ >12% o Restrictive : FEV 1 และ FVC ลดลงในสัดส่ วนที่ใกล้ เคียงกันดังนัน้ FEV 1 /FVC ratio จะ ปกติ (≥ 70%) และค่า FVC ≤ 80% predicted

• Thoracentesis - Indication: วินิจฉัยและรักษากรณี เจาะระบายเพื่อ บรรเทาอาการเหนื่ อย - การส่ งตรวจทางห้ องปฏิบตั ิการ : - Cell differential count - Gram and AFB stain, culture (bacteria, mycobacteria) - Total protein, LDH, glucose โดยเทียบกับในเลื อด - Albumin กรณี ผ้ ู ป่วยได้ รบั diuretic มาก่อน - ADA (adenosine deaminase activities) มากกว่า 40-60 U/l  sensitivity 77-100% specificity 83-96% สํ าหรับ TB - ส่ งตรวจอื่นๆ ตามข้ อบ่งชี ้ หรือการวินิจฉัยแยกโรค - การแปลผล : exudates หรือ transudate - Light’s criteria: exudates = PF/serum total protein ratio > 0.5, PF/serum LDH ratio > 0.6 or fluid LDH > 2/3 ของ upper normal limit LDH serum (เอาข้ อใดข้ อหนึ่ง) - Other criteria: Serum - effusion albumin gradient < 1.2 (exudates) เป็ นต้ น - Complicated parapneumonic effusion = ⊕ G/S or C/S, pH < 7.2 or glucose < 60 mg/dl - Empyema = ลักษณะของ pleural fluid เป็ น pus • Cell differential count Exudates: higher WBC than transudate - N predominate → เช่น paraneumonic effusion, pancreatitis - L predominate → เช่น malignancy, tuberculosis, lymphoma - High Eo (>10%) → เช่น blood, air (pneumothorax), drug-induced • Pleural effusions Transudate Congestive heart failure ส่ วนใหญ่ เป็ น bilateral (unilateral right 8% and left 4%) - Hepatic hydrothorax Cirrhosis - Unilateral right 70%, left 15%, bilateral 15% Nephrotic syndrome Small, bilateral

Chest medicine and allergy, Page 7

Others

Infection Malignancy Pulmonary embolism Collagen vascular disease GI Hemothorax Chylothorax

Others

- Malignancy (เกิดจาก lymphatic obstruction) - Myxedema - Peritoneal dialysis (ส่ วนใหญ่ เป็ นด้ านขวา, high glucose) - Hypoalbuminemia - Urinothorax (ipsilateral to obstructed kidney, smells like urine, PF/serum Cr > 1.0) Exudate - Bacterial (paraneumonic effusion) - TB (lymphocytic predominate) - Lung cancer with pleural metastasis - Pleural metastasis เช่น breast, ovary - Lymphoma - Mesothelioma Found 40% of PE, minimal, exudates > transudate May be hemorrhagic - Rheumatoid arthritis (low glucose and pH, high LDH, rheumatoid factor > 1:320), SLE (PF/serum ANA > 1.0, positive LE cell) - Pancreatitis (left > right) - Esophageal rupture (left, low glucose, found squamous epithelium) - PF/serum Hct ratio >50% - Trauma, leakage of aortic aneurysm / aortic dissection - Coagulopathy - TG >110 mg/dl - Thoracic duct trauma / obstruction - Malignancy, lymphoma, TB or NTM infection - Lymphangioleiomyomatosis (LAM) - Drug-induced : Eo ↑ (eg. amiodarone, bromocriptine, nitrofurantoin, methysergide) - Meigs’ syndrome: benign ovarian tumor - Uremic pleurisy - Post CABG : bloody  clear after several weeks - Postcardiac injury syndrome (PCIS) : fever, pleuritic chest pain, dyspnea, 3-wk after MI

Chest medicine and allergy, Page 8

Symtomatology in Chest Medicine

-

• Chest deformities o Barrel chest : hyperinflation เช่น COPD, severe asthma o Pigeon chest (pectus carinatum – อกไก่, อกโป่ ง) : chronic childhood asthma, ricket o Funnel chest (pectus excavatum – อกบุ๋ม) : developmental defect o Kyphosis : humpback, หลังค่อม o Scoliosis : กระดูกสันหลังโค้ ง lateral curvature o Harrison’s sulcus : chronic childhood asthma, ricket Approach to Cough Acute (< 3 weeks) Persistent (> 3 weeks) Acute respiratory tract infection - Pertussis infection Asthma - Postnasal drip syndrome or upper airway cough syndrome (UACS) Allergic rhinitis - Asthma (including cough-variant asthma) Congestive heart failure - GERD Other less common causes - COPD, bronchiectasis - Tuberculosis or other chronic infections - Interstitial lung disease - Bronchogenic carcinoma - Psychogenic

When to admit - ผู้ ป่วยที่มีความเสี่ ยงสู งต่อการเป็ นวัณโรค สมควรได้ รบั ยาและเฝ้าระวังการแพร่เชื อ้ - ผู้ ป่วยที่ต้องได้ รบั การทํา urgent bronchoscopy เช่น มีสิ่งแปลกปลอมอุดกันทางเดิ ้ นหายใจ - ผู้ ป่วยสู ดสํ าลักควันหรือสารพิษ (inhalational injury) ซึ่งอาจเกิด laryngeal swelling ในภายหลัง - ผู้ ป่วยที่ควรได้ รบั การรักษาเป็ นพิเศษ เช่น อาการไอส่ งผลกระทบต่อการแลกเปลี่ ยนแก๊ ส หรือมีความ เสี่ ยงสู งต่อการเกิด barotrauma (eg. recent pneumothorax)

Thoracic causes - Bronchogenic CA - Usually not SCLC - Chronic lung suppuration - Empyema, lung abscess - Bronchiectasis - Cystic fibrosis

Approach to Clubbing GI causes - Inflammatory bowel disease - Cirrhosis - GI lymphoma - Malabsorption

Cardiac causes - Cyanotic congenital heart disease - Infective endocarditis - Atrial myxoma

Chest medicine and allergy, Page 9

Chronic interstitial lung diseases (eg. IPF)

Central Cyanosis

Approach to Cyanosis

- Blood - Abnormal hemoglobin levels - Polycythaemia - Methemoglobinemia - Lung (hypoxemia) - Bronchospasm - Hypoventilation - Pulmonary embolism - COPD exacerbations - Asthma exacerbations - Heart - Congenital heart disease - Heart failure (hypoxemia) - Valvular heart disease - Myocardial infarction - Right to left shunts in heart or great vessels - High altitude - Hypothermia

-

Peripheral Cyanosis Arterial obstruction Cold exposure (due to vasoconstriction) Raynaud's phenomenon Reduced cardiac output - Heart failure - Hypovolemia Vasoconstriction Venous obstruction : deep vein thrombosis

Approach to Acute Dyspnea Causes : respiratory (lung parenchyma, airway, vascular), cardiovascular and metabolic (anemia, metabolic acidosis) Causes

History

Pneumonia

- Fever - Cough , sputum, pleuritic chest pain

Pulmonary embolism

- Risk : prolonged immobilization, recent surgery (esp. lower limb), malignancy, DVT, oral contraceptive pills

Spontaneous

- Sudden onset dyspnea and pleuritic chest pain,

Physical examination

- Fine crackles - Signs of consolidation or pleural effusion - Desaturation, tachypnea, respiratory distress - อาจพบ edema of legs (DVT), primary cancer site, ตรวจร่ างกายทางระบบหายใจ มักจะปกติ - Trachea shift to contralateral site - อาจพบ subcutaneous emphysema

Chest medicine and allergy, Page 10

pneumothorax (primary or secondary) Asthma

Foreign body aspiration Non-cardiogenic pulmonary edema

Cardiogenic pulmonary edema Hyperventation syndrome

- Young tall thin (primary) - History emphysema / interstitial lung disease (secondary) - Recurrent wheezing, dyspnea or cough esp. at night or after exercise - History or family history of atopy or asthma - Associated with specific events/agents - ประวัติ aspiration หรื อในกลุ่มเสี่ยง เช่น neurologic diseases, alcoholism เป็ นต้ น -

ARDS Noxious gas in halation High altitude without acclimatization Neurogenic pulmonary edema

- CHF - dyspnea, orthopnea, PND, ankle edema - Acute MI – angina - Anxious mood and associated with some events

- Decreased breath sound, vocal resonance and fremitus - Hyperresonance on percussion - ตรวจร่ างกายมักจะปกติ - Expiratory wheezing during exacerbations - Localized wheezing / crackles - Decreased BS at involved side (atelectasis) - ARDS- shock, conjuctival and axillary petechiae (fat embolism), blood transfusion (TRALI) - Noxious gas - conjunctivitis, pharyngitis, wheeze - Edema, distended neck vein - Cardiomegaly, fine moist crackles, expiratory wheeze - Carpopedal spasm, tachypnea - ตรวจร่ างกายอยูใ่ นเกณฑ์ปกติ

Approach to Chronic Dyspnea Causes : respiratory (lung parenchyma, airway, vascular), cardiovascular and metabolic (anemia, metabolic acidosis, hyperthyroidism) Pulmonary causes เช่น COPD (มักมีทั ้ง 2 ภาวะร่ วมกั น)

Restrictive lung disease

Bronchiectasis

Emphysema Chronic bronchitis Interstitial lung diseases

long history of worsening dyspnea, smoking productive cough > 3 mo/yr, smoking, wheeze - Associated with CNT disease เช่น RA, scleroderma, MCTD, overlap syndrome, SLE เป็ นต้ น - Idiopathic pulmonary fibrosis (IPF) - Sarcoidosis Chest wall deformity เช่น kyphoscoliosis Pleural fibrosis previous TB, severe bacterial pneumonia, chest trauma, asbestos, chest surgery Neuromuscular disease GBS, ALS, MG ที่มี respiratory muscles involvement - มีประวัติ lung infection มา - Chronic productive cough ก่ อน เช่น TB หรื อ recurrent - Digital clubbings infection บ่อย - Coarse crackles - อาจพบใน CNT diseases

Chest medicine and allergy, Page 11

Pulmonary hypertension

เช่น RA, Sjogren, IBD เป็ น ต้ น - Idiopathic (IPAH) - ประวัติของ CNT diseases, ยาลดความอ้ วน, ยาเสพติด - Associated with (ยาบ้า), โรคไทรอยด์, HIV risk, โรคตับ, โรคระบบทางเดินหายใจ - CNT diseases เป็ นต้ น - Drugs (ยาลดความอ้ วน) - Signs of pulmonary hypertension or right-sided heart - HIV infection failure : edema, distended neck vein, parasternal heaving, - Thyroid diseases palpable P 2 , loud P 2 , TR murmur, ascites เป็ นต้ น - Desaturation (chronic lung disease or severe PHT) - Chronic lung diseases (hypoxemia), heart disease (systolic or diastolic dysfunction), CTEPH (chronic PE)

Essential Inquiries

Approach to Hemoptysis Diagnostic Studies

- Nasopharyngeal or gastrointestinal bleeding ? - History of smoking or previous lung infection เช่น TB - Fever, cough, and other symptoms of lower respiratory tract infection - Massive : > 150 ml ต่อครั ง้ หรื อ > 500–600 ml ใน 24 hr หรื อมีการหายใจ ล้ มเหลว Airways Pulmonary vasculature Pulmonary parenchyma

-

Complete blood count และ coagulogram Renal function test Chest radiograph Flexible bronchoscopy เพื่อดูตําแหน่งเลือดที่ออกว่าออกจากข้ างใด หรื อมี endobronchial lesion หรื อไม่ หรื อทําเพื่อการรั กษาเช่นการใส่ balloon เพื่ออุดหลอดลมบริ เวณปอดที่มีเลือดออก - High-resolution chest CT (อาจพิจารณาทําในผู้ป่วยที่ผล CXR ปกติ เพื่อดูว่ามี bronchiectasis หรื อ parenchymal หรื อ vascular lesion ที่ผิดปกติหรื อไม่)

Causes of hemoptysis COPD, bronchiectasis, and bronchogenic carcinoma Left ventricular failure, mitral stenosis, pulmonary embolism, arteriovenous malformations (AVM) Necrotizing pneumonia, inhalation of crack cocaine, or autoimmune diseases (diffuse alveolar hemorrhage เช่นใน Goodpasture disease, Wegener granulomatosis, microPAN

Infection

Acute or chronic bronchitis, pneumonia, tuberculosis

Pulmonary venous hypertension

mitral stenosis, pulmonary embolism Transbronchial lung biopsies, anticoagulants, or pulmonary artery rupture due to distal placement of a balloon-tip catheter.

Iatrogenic hemorrhage

Chest medicine and allergy, Page 12

When to admit

- To stabilize bleeding process in patients at risk for massive hemoptysis - To correct disordered coagulation (clotting factors or platelets, or both) - To stabilize gas exchange

Initial management • • • •

Oxygen supplement keep SpO 2 > 95 % Clear airway Bed rest, นอนศรี ษะสูง, นอนตะแคงทับปอดด้ านที่สงสัยว่าเลือดออก, ให้ การรั กษาจําเพาะถ้ าทราบสาเหตุ Consult intervention radiologist to stand-by emergency embolizaiton

Anaphylaxis

Anaphylaxis เป็ นอาการแพ้ รุนแรงต่อปฏิ กิริ ยาทางอิมมูนชนิด IgE-mediated สาเหตุ ได้ แก่ ยา sulfonamides ,penicillin ถัว่ นม ไข่ อาหารทะเลอื่นๆ อื่นๆ เช่น แมลงต่อย งู วัคซีน ฯลฯ ขณะที่ anaphylactoid reaction เป็ นปฏิกิริยาที่ทําให้ เกิด อาการและอาการแสดง คล้ ายๆ anaphylaxis แต่ ไม่ได้ ขึ ้นกับ IgE วิธีการรักษาแบบเดียวกัน สาเหตุ ได้ แก่ radiocontrast media, opiates , muscle relaxant, aspirin , NSAIDs เป็ นต้ น Signs and Symptoms

Diagnosis

Investigation

1. Cutaneous: urticaria, วิธีแรก มีอาการทางระบบผิวหนังเฉียบพลันร่ วมกั บ ส่วนใหญ่ แล้ วไม่ค่อยทํา angioedema, flushing, อาการระบบหายใจ หรื อความดันโลหิตตํา่ หรื อ end ยกเว้ นมีปัญหาในการ pruritus without rash organ dysfunction วินิจฉั ย ให้ เจาะ serum 2. Respiratory: dyspnea, วิธีที่สอง มีประวัติสัมผัส common allergen ร่ วมกั บ tryptase ซึ่งจะมีระดับ wheezing, bronchospasm, อย่างน้ อย 2 ใน 4 ข้ อต่อไปนี ้ คือ อาการทางผิวหนัง , สูงสุด 1-2 ชั่วโมงหลังจาก rhinitis, stridor (UAO) ทางระบบหายใจ , ทางระบบทางเดินอาหาร , ระบบ มีอาการ 3. GI: nausea and vomiting , ไหลเวียนโลหิตล้ มเหลว diarrhea , cramping pain วิธีที่สาม มีประวัติสารที่ผ้ ปู ่ วยเคยแพ้ มาก่อน ร่ วมกั บ 4. Cardiovascular collapse: SBP น้ อยกว่า 90 mmHg ในผู้ใหญ่ หรื อน้ อยกว่า hypotension, syncope เกณฑ์ขั ้นตํ่าในเด็ก หรื อลดลง จากค่า SBP เดิม 30% Management 1. Adrenaline (1:1,000) IM 0.01 ml/kg ในเด็ก ไม่เกิ น 0.3 ml, ผู้ใหญ่ 0.3-0.5 ml ให้ ซํ ้าได้ ทุก 10-15 นาที ถ้ าแพ้ จาก โดนแมลงต่อย ให้ รัด tourniquet เหนือรอยแผลแล้ วฉี ด adrenaline 0.005 ml/kg อีกเข็ม เหนือรอยแผล โดยคลาย 1-2 นาที ทุก 10 นาทีที่รัด 2. ฉี ด Antihistamine ทั ้ง 2 ชนิด Anti-H1 เช่น Diphenhydramine 25-50 mg IV ในผู้ใหญ่ หรื อ 1-2 mg/kg ในเด็ก หรื อ chlorpheniramine 10 mg IV ในผู้ใหญ่ หรื อ 0.25 mg/kg ในเด็ก และ Anti-H2 ได้ แก่ ranitidine 50 mg iv q 12 hr 3. Corticosteroids ex Methyl prednisolone 1-2 mg/kg/d IV ถ้ าอาการดีสามารถเปลี่ยนเป็ นยาทานคือ prednisolone 1-2 mg/kg/d ต่อไปอีก 2-3 วัน 4. ระบบการหายใจ : ให้ O 2 ทุกคน ถ้ ามีปัญหาเรื่ องการหายใจมาก (bronchospasm, upper airway obstruction) ให้ ใส่ ET tube ถ้ าผู้ป่วยยังคงมี bronchospasm หลังได้ ยา adrenaline แล้ ว ให้ inhaled β 2 agonist

Chest medicine and allergy, Page 13

5. ควรให้ สารนํ ้าอย่างรวดเร็ วในระยะแรก ถ้ ายังมี hypotension สามารถให้ vasopressor ตัวอื่นๆ ได้ เช่น dopamine เป็ นต้ น การป้องกัน 1. ควรแนะนําว่าสารแพ้คืออะไร และหลีกเลีย่ งสารที่แพ้ ให้ ผ้ ปู ่ วยพกเครื่ องหมายติดตัวว่าแพ้ อะไรเวลามีเหตุฉกุ เฉิ นมีผ้ พู บเห็นจะได้ ช่วยทัน

Asthmatic Attack History - History of asthma - Triggers เช่น Infection (โดยเฉพาะ viral infection), pollution - Frequency, duration, severity - Current medications

Clinical Presentation

Investigation

- Increase dyspnea, cough and - CXR : ไม่จําเป็ นทุกราย อาจทําเมื่อ sputum สงสัยภาวะอื่นร่ วมด้ วย เช่น FB, - Dyspnea, tachypnea pneumonia, CHF, - prolonged expiratory phase and pneumothorax เป็ นต้ น wheezing - ABG in severe case - Respiratory failure : ซึมลง, - PEFR access severity (ถ้ าทําได้ ) absent breath sound, pulsus paradoxus, abdominal paradox, PaO 2 < 60 mmHg, PaCO 2 >45 mmHg

Management 1. O 2 supplement ; keep SpO 2 ≥ 90-92% 2. Short acting β 2 agonist - Salbutamol (Ventolin®) (2.5 mg/ml) 1-2 ml ผสมใน NSS 2-3 ml พ่นผ่านทาง nebulizer โดยใช้ O 2 flow 6 – 8 LPM ทุก 15 – 30 นาที ในชั่วโมงแรก - หรื อใช้ MDI device โดยพ่น 2-4 puff ผ่ านทาง spacer 3. Oral prednisolone (30 mg/day) or dexamethasone 5 mg iv q 6 hr If stable, continue oral prednisolone 30 mg/day นาน 5 – 7 วัน 4. Other medications - Anticholinergic (ipratropium bromide) ผสมกั บ β 2 agonist เช่น Berodual® - ไม่จําเป็ นต้ องให้ antibiotics ทุกราย พิจารณาให้ เฉพาะกรณีที่สงสัย bacterial infection - หลีกเลี่ยง sedative drugs เนื่องจากมีฤทธิ์กดการหายใจได้ 5. Admission is suggested in case of - Patient’s condition doesn’t improved or PEFR < 200 despites 60 min of treatment - History of severe asthmatic attack or intubation - Co-morbidity, high risk for death from the attack 6. Monitoring - Serial physical examination, pulse, RR, BP - Serial PEFR q 1 -2 hr (ถ้ าทําได้ ) - CXR, ABG ใน severe case หรื อไม่ตอบสนองต่อการรั กษา หรื อมีการวินิจฉั ยแยกโรคอื่นๆ ด้ วย 7. After discharge : แนะนําเรื่ องการใช้ ยาและวิธกี ารใช้ ยาสูดที่ถกู ต้อง, หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น, รั กษาโรคร่ วมที่สําคัญ เช่น allergic rhinitis, GERD และพิจารณาปรั บยาควบคุมอาการหากก่ อน exacerbations ครั ง้ นี ้ผู้ป่วยยังคุมอาการไม่ดี

Chest medicine and allergy, Page 14

Asthma (GINA 2008)

Level of asthma control Characteristics

Controlled

Daytime symptoms Limitation of activities Nocturnal symptoms Need for reliever Lung function (PEF, or FEV1 )

≤ 2 times/week none none ≤ 2 times/week normal

Exacerbation

none

Partly controlled

≥ 2 times/week any any ≥ 2 times/week < 80% of predicted value or of personal best (if known) ≥ 1 per year

uncontrolled

3 or more features of partly control presence in 1 week

One in any week

Treatment titrations ปรับยาตาม steps จนอาการจัดอยูใ่ นกลุ่ ม controlled asthma จากนันค่ ้ อยๆลดยาลงจนใช้ ยา น้ อยที่สุดที่สามารถ control อาการได้ อย่าลื มให้ คําแนะนําเรื่อง environmental control เพื่อหลี กเลี่ ยง allergen ด้ วย Step 1 Step 2 Step 3 Step 4 Step 5 Reliever Reliever plus controller only Controller options Select one

Select one

Low dose ICS

Low dose ICS+Long acting β 2 agonist

Leukotriene modifier

Medium or high dose ICS Low dose ICS+ Leukotriene modifier Low dose ICS+ Sustained release theophylline

Add one or more

Medium or high dose ICS+Long acting β 2 agonist Leukotriene modifier

Add one or both

Oral glucocorticorsteroid Anti-IgE treatment

Sustained release theophylline

Reliever= short acting β 2 agonist, ICS = inhaled corticosteroid

Doses of asthma relievers Drugs: albuterol/salbutamol, fenoterol, levalbuterol, metaproterenol, pirbuterol, terbutaline Pretreatment before exercise: 2 puffs MDI or 1 puff DPI For asthma attack: 4-8 puffs q 2-4 hr หรื อ q 20 min X 3 under medical supervision

Doses of asthma controllers 1. ICS

Chest medicine and allergy, Page 15

Drugs Beclomethasone dipropionate Budesonide Budesonide-Neb inhalation suspension Ciclesonide Flunisolide Fluticasone Momethasone furoate Triamcinolone acetonide

Adult daily dose (µg) low medium high

200-500

>500-1000

Children daily dose (µg) low medium high

100-200

>200-400

>400

200-400 >400-800 >500-1000 1000-2000

>10002000 >800-1600 >2000

100-200 250-500

>200-400 >500-1000

>400 >1000

80-160 >500-1000 100-250 200-400

>160-320 1000-2000 >250-500 >400-800

>320-1280 >2000 >500-1000 >800-1200

80-160 500-750 100-200 100-200

>160-320 >750-1250 >200-500 >200-400

>320 >1250 >500 >400

400-1000

>1000-2000 >2000

400-800

>800-1200

>1200

Side effects=oral candidiasis, hoarseness, skin thinning 2. Oral corticosteroid: 5-40 mg/day of prednisolone equivalent, For acute attack 40-60mg/day in one or two divided doses (adult), 1-2mg/kg daily (children) Side effects=adrenal suppression, osteoporosis, growth retardation, muscle weakness, DM, hypertension, cataract 3. Long acting β 2 agonist: Inhale Formoterol: DPI (12 µg) 1 puff bid., MDI 2 puffs bid. Salmeterol DPI (50 µg) 1 puff bid., MDI 2 puffs bid. Oral Salbutamol 4mg q 12 hr. Terbutaline 10mg q 12 hr. MDI= metered dose inhaler, DPI= dry powder inhaler Side effects=tachycardia, skeletal muscle tremor, anxiety, hypokalemia, headache 4. Sustained release theophylline: 10mg/kg/day, maximum ไม่เกิน 800mg แบ่งกิน 1-2 doses ควร monitor theophylline level หลังเริ่มให้ Side effects=tachycardia, arrhythmia, nausea vomiting, high serum level can cause seizure 5. Anti-leukotrienes: Drugs Adults Children Montelukast

10 mg oral hs

Pranlukast Zafirlukast Zileuton

450 mg oral bid 20 mg oral bid 600 mg oral qid

5 mg oral hs (อายุ 6-14 ปี ) 4 mg oral hs (อายุ 2-5 ปี )

10 mg oral bid (อายุ 7-11ปี )

Chest medicine and allergy, Page 16

Side effects=no specific adverse effects to date, Zafirlukast และ Zileuton อาจพบ elevation of liver enzyme, มี limited case report พบ reversible hepatitis and hyperbilirubinemia for Zileuton, Liver failure for Zafirlukast 6. Anti-IgE: Omalizumab maximum dose 150mg subcutaneously injected q 2-4 weeks 7. Combined ICS and Long acting β2 agonist: Formulation Inhaler device Dose available Inhalation/day (µg) ICS/LABA Fluticasone propionate/salmeterol

DPI

Fluticasone propionate/salmeterol

pMDI (suspension)

Budesonide/ Formoterol

DPI

Budesonide/ Formoterol

pMDI (suspension) pMDI (solution)

Beclomethasone/ Formoterol

100/50 250/50 500/50 50/25 125/25 250/25 80/4.5 160/4.5 320/9.0 80/4.5 160/4.5 100/6

1 puff X 2

2 puffs X 2 1-2 puffs X 2 2 puffs X 2 1-2 puffs X 2

LABA= long acting β2 agonist, pMDI=pressurized metered dose inhaler

COPD with exacerbations History - History of COPD - Triggers Infection (โดยเฉพาะ viral infection), pollution - Frequency, duration, severity - Current medications

Clinical Presentation

- Increase dyspnea, cough and sputum - Dyspnea, tachypnea - prolonged expiratory phase and wheezing - Respiratory failure : ซึมลง, absent breath sound, pulsus paradoxus, abdominal paradox, PaO 2 < 60 mmHg, PaCO 2 > 45 mmHg

Investigation - CXR : ไม่จําเป็ นทุกราย อาจทําเมื่อ สงสัยภาวะอื่นร่ วมด้ วย เช่น FB, pneumonia, CHF, pneumothorax เป็ นต้ น - Arterial blood gas

Management 1. O 2 supplement ; keep O 2 sat = 90 – 92% ระวังอย่าให้ O 2 concentration ที่มากเกิ นไป 2. Short acting β 2 agonist - Fenoterol + ipratropium bromide (Berodual®) 4 – 8 puffs ผ่านทาง spacer ทุก 20 min หรื อให้ เป็ น solution 2 ml ผสม NSS 2 ml ผ่านทาง nebulizer ก็ ได้ หรื อ - Salbutamol (Ventolin®) (2.5 mg/ml) 1-2 ml ผสมใน NSS 2-3 ml พ่นผ่านทาง nebulizer โดยใช้ O 2 flow 6 – 8

Chest medicine and allergy, Page 17

3. 4.

5. 6. 7.

LPM ทุก 15 – 30 นาที ในชั่วโมงแรก หรื อใช้ MDI device โดยพ่น 2-4 puff ผ่านทาง spacer Oral prednisolone (30 mg/day) หรื อ dexamethasone 5 mg iv q 6 hr If stable, continue oral prednisolone 30 mg/day นาน 5-7 วัน Other medications - Antibiotic ในรายที่สงสัย bacterial infection หรื อกรณี ที่ผ้ ูป่วยมีอาการเหนื่อยร่ วมกั บปริ มาณเสมหะมากขึ ้นและ/ หรื อเสมหะเปลี่ยนสี - หลีกเลี่ยง sedative drugs เนื่องจากมีฤทธิ์กดการหายใจได้ - Mucolytics: not supported by data Chest physiotherapy Admission is suggested if the patient getting worse - Not response to initial treatment, cyanosis, dyspnea at rest, signs of respiratory failure - Multiple comorbidities เช่น CHF, coronary artery disease, chronic kidney disease เป็ นต้ น Monitoring - Serial physical examination, pulse, RR, BP - CXR, ABG if necessary โดยเฉพาะใน severe case

After discharge : แนะนําเรื่ องการใช้ ยาและวิธกี ารใช้ ยาสูดที่ถกู ต้อง, หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น และพิจารณาปรั บยาควบคุม อาการหากก่ อน exacerbations ครั ง้ นี ้ผู้ป่วยยังคุมอาการไม่ดี

Community-acquired pneumonia (CAP) Symptoms

Signs - Fine crackles - Signs of consolidation or pleural effusion

- Fever - Cough - Dyspnea - Pleuritic chest pain

Investigations - CBC: leukocytosis - Chest x-ray : consolidation, infiltrates, effusion - Sputum G/S and Culture - Hemoculture

การจําแนกความรุ นแรง ทําได้ หลายวิธี

1. CURB-65 score : confusion, urea (BUN) > 20 mg/dl, RR ≥ 30, BP < 90/60, Age ≥ 65 (score 0-1 : outpatient, 2 : admit to IPD, ≥ 3 : admit to ICU) 2. ATS guideline (2004) : ICU admission (1 major or 2 minor) Major : mechanical ventilation, septic shock Minor : SBP ≤ 90, multilobar disease, SpO 2 < 90% or PaO 2 /FiO 2 < 250 3. IDSA guideline (1995) : PSI scoring system

Management

OPD

IPD : non-ICU

Chest medicine and allergy, Page 18

1. Previously healthy and no ATB in past 3 mo 1. Levofloxacin (750 mg) PO or IV OD หรือ - Clarithromycin (500 mg) PO bid x 5 days 2. Cefotaxime (1–2 g) IV q 8 hr [or] Azithromycin (500 mg) PO once, [or] Ceftriaxone (1–2 g) IV OD then 250 mg OD x 4 d [or] Ampicillin (1–2 g) IV q 4–6 hr Plus [or] Doxycycline (100 mg) PO bid x 7-10 d Clarithromycin (500 mg) PO bid 2. Comorbidities or ATB in past 3 mth [or] Azithromycin 500 mg PO once, 1.1 Levofloxacin 750 mg PO OD then 250 mg OD [or] High-dose amoxicillin 1 g tid [or] Azithromycin 1 g IV once, [or] Amoxicillin/clavulanate 2 g bid หรือ then 500 mg OD 1.2 Ceftriaxone 1–2 g IV OD 2. สํ าหรับผู้ ป่วย ICU และ special case เช่น [or] Cefpodoxime 200 mg PO bid Pseudomonas และ CA-MRSA pneumonia [or] Cefuroxime 500 mg PO bid แนะนําให้ ปรึกษาแพทย์ระบบทางเดินหายใจ plus Macrolides และโรคติดเชื ้อร่วมประเมินและให้ การรักษา

Pulmonary Tuberculosis -

Symptoms & Signs Chronic cough (>3 wks) Productive cough อาจมี hemoptysis Pleuritic chest pain Constitutional symptoms Fever Night sweats Weight loss

Investigation 1. CXR 2. Sputum AFB : เก็บเสมหะ ตอนเช้ าหลังตื่นนอน 2-3 วัน 3. Sputum culture 4. Others - (Tuberculin skin test) - Bronchoscopy - PCR

Diagnosis 1. วัณโรคพบเชือ้ 1.1 AFB ⊕ อย่างน้ อย 1 ครัง้ ร่วมกับ CXR เข้ าได้ กบั วัณโรคปอด 1.2 AFB ⊕ อย่างน้ อย 1 ครัง้ ร่วมกับ ผลเพาะเชื ้อพบเชื ้อวัณโรค 2. วัณโรคไม่ พบเชือ้ 2.1 AFB ∅ และผลเพาะเชื ้อ ∅ หรือไม่ทราบ แต่มีอาการทางคลิ นิก และ CXR เข้ าได้ กบั วัณโรคปอด 2.2 AFB ∅ แต่ผลเพาะเชื ้อพบ เชื ้อวัณโรค

Treatment : DOTS (direct observed therapy, short course) 1. First line drugs: 2HRZE + 4HR (สู ตรอื่น เช่น 2HRE/7HR, 6RZE เป็ นต้ น) CAT 2 : 2HRZES/1HRZE/5HRE - Isoniazid (H) : 300 mg/d หรือ 5 mg/kg/d + Pyridoxine (Vitamin B6): 50-100 mg - Rifampicin (R) : 10 mg/kg/d - Pyrazinamide (Z) : 25-30 mg/kg/d ปรับขนาดยาถ้ ามี severe renal insufficiency - Ethambutol (E) : 15-25 mg/kg/d ปรับขนาดยาถ้ ามี renal insufficiency - Streptomycin (S) : 15 mg/kg/d ปรับขนาดยาถ้ ามี renal insufficiency 2. ติดตามอาการผู้ ป่วยและอาการข้ างเคี ยงจากการใช้ ยาอย่างใกล้ ชิดในช่ วงแรก 3. Follow up liver enzyme หลังเริ่มการรักษา 2 สัปดาห์ 4. ติดตาม chest X-ray เมื่อสิ น้ สุ ดการรักษา หรือก่อนหน้ านันหากมี ้ อาการเปลี่ ยนแปลงโดยเฉพาะกรณี ยงั ไม่ได้ definite diagnosis ของ TB ก่อนเริ่มการรักษา

Chest medicine and allergy, Page 19

Pulmonary Tuberculosis (ต่ อ) Start 2IRZE/4IR 2 months Sputum AFB+

Sputum AFB-

Continue intensive phase for 1 more month then start continuation phase 4 months (3IRZE/4IR)

start continuation phase 4 months (2IRZE/4IR)

5 months Sputum AFB+

Sputum AFB-

Treatment failure

complete Rx course

Sputum C/S for drug sensitivity, continue anti-TB drug

Sputum AFB -

Things to follow •Symptoms: fever, weight • Side effects: liver function, skin lesion • Sputum AFB (เก็ บหลังตื่นนอน 1 sample, เก็ บที่ ร.พ. 1 sample) • Smear negative patients: ต้ องตรวจ sputum ที่ 2 เดือนเพื่อ ป้องกกันการตรวจผิ ดพลาดในครังแรก ้ ถ้ า negative อีกให้ F/U ด้ วย clinical ไม่ต้องตรวจ sputum อีกแล้ ว • CXR ก่อนเริ่มรักษา และหลังจบ Rx course

Cured Choose 3 sensitive drugs (has not been used before), stop Rx when sputum AFB – for at least 1 year

Treatment failure Sputum AFB ยัง ⊕ ที่ 5 เดือนหลังรักษา หรือ เดิม sputum ∅ แต่ต่อมา ⊕ ที่ 2 เดือนหลังรักษา Treatment of default รักษาต่อเนื่องอย่างน้ อย 1 เดือนและขาดยา

Relapse

ถ้ า clinical ไม่ตอบสนองต่อการรักษาให้ เ ริ่ม ยารักษา แบบ MDR-TB ขาดช่ วง intensive phase - ขาดยา > 2 wk  เริ่มยาใหม่ - ขาดยา < 2 wk  กินยาเดิมต่อ (นับต่อ) ขาดช่ วง continuous phase เมื่อรั กษา < 5 เดือน - ขาดยา < 2 เดือน  กินยาเดิมต่อ (นับต่อ) - ขาดยา > 2 เดือน  AFB ⊕  ให้ ยาแบบ CAT2 AFB ∅  กินยาเดิมต่อ ขาดช่ วง continuous phase เมื่อรั กษา > 5 เดือน - ตรวจ AFB ⊕  ให้ CAT 2 - ตรวจ AFB ∅  off ยาได้ - เป็ นใหม่ ≤ 6 เดือนหลังรักษาครบ ให้ ยาแบบ CAT 2 - 7-24 เดือน ให้ ยาแบบ CAT 1 ถ้ าไม่มีความเสี่ ยงต่อ MDR-TB - > 24 เดือน ให้ ยาแบบ CAT 1 (2IRZE/4IR)

Chest medicine and allergy, Page 20

Acute Respiratory Failure Causes, มี 4 ชนิด 1. Hypoxemic resp. failure - Respiratory system - Cardiovascular system - Upper airway obstruction 2. Ventilatory resp. failure - CNS depression - Drug overuse - Neuromuscular diseases 3. Perioperative resp. failure จากภาวะ atelectasis 4. Hypoperfusion state (shock)

Clinical Presentation

Investigation

- ซึม, coma, cyanosis - Signs of respiratory distress เช่น tachypnea, use of accessory respiratory muscles - พุดไม่จบประโยค,ขาดเป็ นห้ วงๆ - Tachycardia - Abdominal paradox

- Arterial blood gas - CXR - If cardiogenic pulmonary edema is suspected, consider ECG and cardiac enzymes

Diagnostic criteria of acute respiratory failure (2/4) 1. Acute dyspnea ในกรณี เร่ งด่วน ให้ การวินิจฉั ยจากลักษณะทางคลินิก เช่น อาการ 2. PaO 2 < 50 mmHg หอบเหนื่อยร่ วมกั บ central cynaosis, ซึมลง เป็ นต้ น ควรรี บรั บไว้ 3. PaCO 2 > 50 mmHg รั กษาในโรงพยาบาล 4. Significant respiratory acidemia กลไกการเกิด hypoxemia : 6 ชนิด ได้ แก่ Hypoventilation, diffusion defect, shunt, V/Q mismatch, low FiO 2 , low mixed venous oxygen ภาวะเหล่ านี ้ส่ วนใหญ่ จะมี (A-a) gradient กว้ าง แต่ ภาวะ hypoventilation และ low FiO 2 จะมี (A-a) gradient ปกติ Evaluation of hypoxemia : ควรตรวจหาสาเหตุและให้ การรักษาอย่างเหมาะสม PaCO2 increased no yes ↑ (A-a) gradient ?

no

↓ Inspired PO2 (low FiO2)

Hypoventilation

yes

↑( A-a) gradient ?

Response to 100% O2 ?

yes V/Q mismatch

yes no Shunt

Hypoventilation + another mechanism

no Hypoventilation alone - ↓ Respiratory drive - Neuromuscular

Chest medicine and allergy, Page 21

Acute Respiratory Distress Syndrome (ARDS) Causes Clinical Presentation Investigation - Sepsis : most common - Acute dyspnea, - CXR : diffuse bilateral pulmonary - Aspiration of gastric content tachypnea, tachycardia infiltrates - Severe trauma, fracture (fat - May need mechanical - Arterial blood gas ventilation - Hypoxemia embolism) - PaO 2 /FiO 2 < 200 - Acute pancreatitis - Initially, Resp. alkalosis - Blood transfusion (TRALI) - Late, Resp. acidosis - Near-drowning - If sepsis, Met. acidosis - Drug overuse, toxic - Pulmonary artery catheterization inhalation - R/O cardiogenic cause - Intracranial hypertension - Cardiopulmonary bypass - PCWP < 18 mmHg Management ARDS 1. Admission : consult chest physician A : acute 2. ET intubation + ventilator : keep O 2 sat > 90% R : ratio (PaO2/FiO2) < 200 3. Mechanical ventilation and apply PEEP D : diffused lung infiltrates 4. Appropriate fluid management S : Swan-Ganz pressure < 18 mmHg 5. Treat underlying causes eg. infection 6. Prevent complications : barotruama, volutrauma (pneumothorax) จากการใช้ เครื่องช่วยหายใจ โดยควรตังเครื ้ ่องช่วยหายใจให้ tidal volume ประมาณ 6 ml/kg, ได้ plateau pressure ไม่เกิน 30 cmH 2 O และตังค่ ้ า PEEP ที่เหมาะสม ข้ อควรรู้ : การตรวจร่ างกายผู้ป่วย ARDS 1. ผลการตรวจร่างกายไม่มีลักษณะจําเพาะ 2. ผู้ ป่วย ARDS ส่ วนใหญ่ ได้ รบั การใส่ ท่อช่วยหายใจร่ว มกับเครื่ องช่ว ยหายใจ การตรวจพบว่าเสี ยง หายใจข้ างใดข้ างหนึ่งลดลงอาจเกิดจากปลายท่อช่ว ยหายใจอยู่ลึกเกิน ไปใน main bronchus โดยเฉพาะด้ านขวา หรืออาจเกิดจาก pneumothorax, atelectasis ที่ปอดข้ างนันก็ ้ ได้ 3. พยายามตรวจหาสาเหตุของภาวะ sepsis โดยเฉพาะภาวะติ ด เชื อ้ เช่ น acute abdomen, phlebitis, บาดแผลกดทับ, UTI, pneumonia เป็ นต้ น เพราะเป็ นสาเหตุของภาวะ ARDS ที่พบได้ บ่อย 4. ควรแยกภาวะ cardiogenic pulmonary edema ออกจากภาวะ ARDS โดยตรวจหาข้ อ มู ล สนับ สนุ น เช่น volume overload, distended neck vein, edema, hepatomegaly, ECG, PCWP เป็ นต้ น

Approach to Solitary Pulmonary Nodule (SPN) • • • • •

Benign or Malignant SPN Factors favor a benign diseases Factors favor a malignant diseases Age < 50 • Age > 50 Nonsmoker • Smoker or previous smoker Size < 2 cm • Size > 3 cm No growth over 2-year period • Steady growth over serial CXRs Circular and regular shaped, ขอบชัด • Grossly irregular or speculated margin

Chest medicine and allergy, Page 22

Central lamination calcification





Stippled or eccentric calcification

Solitary pulmonary nodule (size < 3 cm) Previous CXR Nodule changed in size for 2 years

Not available

New nodule yes

no Follow up yearly

CT chest with thin section (HRCT)

• Tissue diagnosis • Resection

Initially, follow up every 3 months

Lung Cancer Pathologic type

NSCLC

Location

Squamous cell CA

Usually central

Adenocarcinoma

Often peripheral

Large cell CA

Usually peripheral

SCLC

Central

Specific features

May find cavitary lesions on imaging - Pleural involvement in 20% of cases - Less closely associated with smoking than other types - Can be associated with pulmonary scar / fibrosis (scar tumor) - Highly correlated with smoking - Tend to narrow bronchi by extrinsic compression - Wide spread metastasis are common - Neuroendocrine origin : paraneoplasic syndrome เช่น SIADH, Cushing syndrome

Chest medicine and allergy, Page 23

Superior Vena Cava Syndrome -

History

History of malignancy Lung cancer Lymphoma Germ cell tumors Others

-

- Dyspnea - Facial and arm swelling - Superficial vein dilatation at chest wall - Plethora, cyanosis - Jugular venous engorgement

General Treatment

Low-salt diet Bed rest with head elevation Oxygen supplement Diuretic Corticosteroids ห้ ามทําหัตถการที่แขนข้ างนั ้น

Clinical Presentation

Management

-

Investigation

CXR Widening mediastinum CT chest Radionuclide venography Tumor marker : AFP, beta-HCG Tissue diagnosis

Specific Treatment

- Radiotherapy : 3000-5000 cGy - Chemotherapy

Medicine: Toxicology, Page 24

Emergency Management in Toxicology หลั กการในการดูแลผู้ป่วยที่สัมผัสสารพิษ 1. Basic life support Airway : หากจะใส่ ท่อช่วยหายใจ อย่าลื มข้ อห้ ามของการใช้ ยา Succinylcholine ได้ แก่ (1) ได้ รบั สารพิษ organophosphate หรือ Carbamate เพราะทําให้ ยา Succinylcholine ออกฤทธิ์ นานเกินไป (2) ผู้ ป่วยที่มี Hyperkalemia หรือพิษจาก Hyperkalemia เช่น พิษจาก cardiac glycoside,hydrofluoric (3) ผู้ ที่มีความเสี่ ยงต่อ Rhabdomyolysis Breathing : ควรระวังว่าผู้ ป่วยที่มีภาวะ metabolic acidosis ต้ องได้ รบั การหายใจมากกว่า ปกติ Circulation : การกู้ชีพในผู้ ป่วยโดนสารพิษอาจทําต่อเนื่องไปนานกว่า ปกติ ได้

2. initial evaluation ซักประวัติตรวจร่างกาย เน้ นว่า ผู้ ป่วยได้ สารพิษอะไร ทางไหน นานเท่าไหร่ ด้ วยเหตุผลอะไร รวมไปถึง สภาพแวดล้ อมที่เกิดเหตุซึ่งอาจบอกถึงชนิดของสารพิษได้ ถ้ าได้ ข้อมูลจากผู้ ป่วยไม่ครบ ก็อาจจะซักจาก ญาติพี่น้อง คนใกล้ ชิด ผู้ เห็นเหตุการณ์ สารพิษ-ยาที่มีในบ้ าน ผู้ ป่วยอาจจะมีอาการและอาการแสดงซึ่ง เข้ าได้ กบั สารพิษบางชนิด หรือ บาง toxidrome ซึ่งทําให้ เราสามารถวินิจฉัยแยกโรคได้ ง่า ยขึ ้น รวมถึง สามารถส่ งตรวจทางห้ องปฏิบตั ิการตามแต่ที่สงสัย

3. Decontamination การชําระล้ างสารพิษที่บริหารทางปากมี 3 วิธี 3.1 Gastric lavage หรือทําการล้ างกระเพาะอาหาร จะทําในกรณี ที่ได้ รบั สารพิษภายใน 60 นาที ซึ่ง สารพิษยังอยู่ในกระเพาะอาหาร วิธีทํา - ใส่ ET tube กรณี หมดสติหรือชัก - นอนตะแคงซ้ าย - ใส่ NG tube แล้ ว Lavage ให้ มากที่สุด ใช้ สารนํ ้าอย่างน้ อย 2 ลิ ตร - ใส่ activated charcoal 50 g (1g/1kg) ข้ อห้ าม- ห้ ามล้ างท้ องขณะคนไข้ หมดสติหรือชัก โดยไม่ได้ ใส่ ET tube เพราะจะสํ าลักได้ - ผู้ ที่ได้ รบั สารที่เป็ น กรด ด่าง ฤทธิ์ กดั กร่อน เพราะจะทําให้ มี ทางเดินอาหารทะลุ ได้ - Hydrocarbon เพราะกลัวสู ดสํ าลักและปอดอักเสบ 3.2 Single dose activated charcoal จะทําในทุกราย ได้ ผลดีสุดใน1-2 ชัว่ โมง

Medicine: Toxicology, Page 25

วิธีทํา ผสม activated charcoal 50 g (1g/1kg) ในนํ ้า 500 ml แล้ วให้ กินหรือทาง NG tube ข้ อห้ าม- ห้ ามทําขณะคนไข้ หมดสติหรือชัก โดยไม่ได้ ใส่ ET tube เพราะจะสํ าลักได้ - ผู้ ที่ได้ รบั สารที่เป็ น กรด ด่าง ฤทธิ์ กดั กร่อน เพราะผงถ่านดูดซึ่มกรดด่างอนินทรีย์ไม่ได้ และผง ถ่านจะบดบังการส่ งอกล้ องทางอาหาร - Hydrocarbon เพราะกลัวสู ดสํ าลักและปอดอักเสบ 3.3 Whole bowel irrigation จะทําในผู้ ป่วยที่ได้ รบั โลหะหนัก เหล็ ก lithium ปรอท สารหนู เกลื ออนินทรีย์ เพราะไม่ดูดซึมด้ วยผง ถ่าน หรือทําในผู้ ป่วยที่ได้ รบั สารในรู ป sustained release tablets, ผู้ ป่วยกลื นถุงยางอนามัยหรือห่อที่ บรรจุยาเสพย์ติด วิธีทํา ผสม polyethylene glycol in balanced electrolyte แล้ วให้ กินหรือให้ ทาง NG tube rate 2L/hr หรือ 20-35ml/kg/hr ในเด็ก ให้ บริหารจนกว่าสารนํ ้าทางทวารหนักจะใสหรือในกรณี ที่ก่อ นทํา ได้ film x-ray ไว้ ก็ทําจนกว่าเงาของสารพิษจะหายไป ห้ ามใช้ สารเตรียมลํ าไส้ ชนิด sodium phosphate ในการทําwhole bowel irrigation ข้ อห้ าม- ห้ ามทําขณะคนไข้ หมดสติหรือชัก โดยไม่ได้ ใส่ ET tube เพราะจะสํ าลักได้ - อยู่ในภาวะ ileus หรือ gut obstruction เพราะ จะล้ างออกไม่ได้ 3.4 Skin decontamination การสัมผัสสารพิษทางผิ วหนัง ทัว่ ไปใช้ สบู่และแปรงอ่อน ยกเว้ นในสารพิษบางชนิดจะต้ องทําด้ วย ขันตอนพิ ้ เศษ เช่น 1. Phenol หลังจากปัดด้ วยแปรงล้ างด้ วยนํ ้าแล้ ว หากสัมผัสน้ อยกว่า 5 % BSA สามารถใช้ 70% isopropanol ราดชําระล้ าง ถ้ ามากกว่า 5% ใช้ polyethylene glycol หรือนํ ้ามันพืช นํ ้ามันมะกอกแทน 2. Hydrofluoric acid หลังชําระด้ วยนํ ้า อาจใช้ 10% calcium gluconate 50 ml in NSS 500 ml ล้ าง และใช้ calcium gluconate gel solution ทา หรือ ถ้ าผู้ ป่วยสัมผัสกรดที่มืออาจใช้ calcium gel บรรจุในถุงมือ latex แล้ วสวมจนหายปวด

4. Enhancement of elimination จะทําในบางสารพิษ ได้ แก่ Urine alkalinization ทําใน salicyate , Phenobarbital Multiple dose activated charcoal ทําใน Carbamazepine , Dapsone, Quinidine, Phenobarbital, Phenytoin , Theophylline , Valproic acid Hemodialysis ทําใน Ethanol, Ethylene glycol, Lithium, Methanol, Phenobarbital, Potassium, Salicylate, Theophylline, Valproic acid

Medicine: Toxicology, Page 26

5. Antidote administration ขึ ้นกับชนิดของสารพิษ 6. Supportive measures

Sympathomimetic Toxidrome Agents 1.α 1 -Adrenergic agonists (decongestants): phenylephrine, phenylpropanolamine 2.β2 -Adrenergic agonists (bronchodilators): albuterol, terbutaline 3.Nonspecific adrenergic agonists: amphetamines, cocaine, ephedrine

Clinical features - Hypertension, tachycardia, hyperthermia, agitation, confusion, tremor, mydriasis, diaphoresis, decreased bowel movement; - reflex bradycardia can occur with selective α 1 agonists; β agonists can cause hypotension and hypokalemia.

Specific treatment

- Phentolamine, a nonselective α 1 -adrenergic receptor antagonist, for severe hypertension due to α 1 -adrenergic agonists; Sodium nitropusside can also used 0.3 mcg/kg/min IV

- propranolol, a nonselective β blocker, for hypotension and tachycardia due to β2 agonists;

- labetalol, a β blocker with α blocking activity, or phentolamine with esmolol, metoprolol, or other cardioselective β blocker for hypertension with tachycardia due to nonselective agents (β blockers, if used alone, can exacerbate hypertension and vasospasm due to unopposed α stimulation); - benzodiazepines: - diazepam 0.2 mg/kg IV at 2 mg/min; not to exceed 20 mg (as a single dose); may repeat - lorazepam 0.044 mg/kg (2-4 mg) IV - midazolam .01-0.05 mg/kg (usually 0.5-4 mg; up to 10 mg) IV slowly over several min; may repeat q10-15min until adequate response achieved - propofol. Treat hyperthermia by mist and fan technique

Medicine: Toxicology, Page 27

Sympatolytic Toxidrome Examples

Clinical features

1. α 2 -Adrenergic agonists :Clonidine, guanabenz, tetrahydrozoline and other imidazoline decongestants, tizanidine and other imidazoline muscle relaxants 2. Opiates, opioids

Alteration of consciousness, bradypnea, bradycardia-apnea, decreased bowel sounds, miosis, hypotension.

Specific treatment - Dopamine and norepinephrine for hypotension. - Atropine for symptomatic bradycardia. - Naloxone for CNS depression. An initial dose of 0.4 mg to 2 mg. - it may be repeated at two- to three-minute intervals

Alcohol

ภาวะพิษจาก alcohol มีได้ ทงได้ ั ้ รบั มากเกินไป หรือ อยู่ในภาวะขาด Alcohol อาการและอาการแสดง รวมถึงระยะเวลาที่เริ่มมีอาการจะช่ว ยบอกว่าเป็ น อาการประเภทไหน

Alcohol intoxication Clinical features

อาการขึ ้นกับระดับในกระแสเลื อด 0-100 mg/dl ครื ้นเครง สนุกสนาน ง่ วงนอน 100-150 กล้ ามเนื ้อทํางานไม่ประสานกัน กระวนกระวาย 150-250 พูดไม่ชดั เดินเซ มากกว่า 250 หมดสติ Managements จัดให้ อยู่ที่สงบ ส่ วนใหญ่ แล้ วอาการจะสงบไปเอง นอกจากว่าผู้ ป่วยไม่สงบอาจให้ diazepam 5-10 mg IV ในกรณี ที่มี Hypoglycemia แล้ วจะให้ glucose ควรให้ thiamine 100 mg ร่วม ด้ วยเสมอ เพื่อเป็ น coenzyme ในปฏิกิริยา Kreb cycle

Alcohol Withdrawal Clinical presentation

หลังหยุดดื่ม อาการ 6-8 hr ANS ทํางานมากขึ ้น : เหงื่ อแตก ชีพจรเร็ว(P>100) มือสั่น 8-12 hr ประสาทหลอน กระวนกระวาย นอนไม่หลับ 12-24 hr Generalized tonic clonic seizure; Rum fit

Medicine: Toxicology, Page 28

72 hr Delirium: ความรู้ สึกตัว สมาธิ ความสนใจลดลง เสี ย cognitive function: disorientation 1. Mild to moderate symptoms หงุ ดหงิ ด กระสับกระส่ าย มือสั่น ควบคุมตนเองได้ ไม่มีอาการของ delirium tremens 2. Severe symptom: delirium tremens: “D2 HA TIF” D: deliium D: delusion

H: hallucination A: agitation

T: Tremor I: Insomnia F: Fever

Managements • ป้องกัน Wernicke-Korsakoff syndrome: “CAN” C: confusion, stupor, coma A: (cerebellar) Ataxia N: nystagmus, CN6 palsy  Thiamine 100mg IM or IV OD *3days then 100mg oral tid ให้ ต่อเนื่อง  Folic acid 1mg oral OD • Medication มีหลายวิธี  Fixed (regular) Schedule Regimen : ให้ ยาตามเวลาที่กําหนดในรายที่ มีความเสี่ ยง หรือเริ่มมี อาการ withdralwal ex. ให้ 4 เวลา pc hs, หรือให้ around the clock q6 hr  Symptom-trigger Regimen: ให้ ตามความรุ นแรงของอาการโดยใช้ แบบประเมิน  Diazepam 5-10mg IV หากมี liver impairment มาก หรือสู ง อายุ ให้ lorazepam1-5mg (ไทยไม่ มีรูป IV มีแต่ oral) แทน • ไม่ใช้ antipsychotic: haloperidol ดังเช่นใน delirium เพราะอาจลด seizure threshold • Withdrawal seizure ไม่ให้ ยากันชัก • กรณี มี status epilepticus ให้ diazepam 10mg IV -> phenytoin loading 10-20mg/kg IV ให้ ช้าๆ rate ไม่เกิน 25mg/min

Amphetamine intoxication Clinical presentation (CNS stimulaiton) Psychological symptoms • Euphoria • Hypervigilance

• •

Anxiety reaction psychosis

Medicine: Toxicology, Page 29

Physical symptoms • tachy/bradycardia, arrhythmia • pupillary dilatation • psychomotor agitation

• • • •

Confusion Nausea/vomiting Delirium seizure, coma

Management • • •



มักหายได้ ใน 24-48 hr ควรให้ อยู่ใน ส.ว.ล.สงบ ระวังพฤติกรรมทําร้ ายตัวเองและผู้ อื่น symptomatic and supportive treatment  diazepam 10-20mg IV หากมี agitation มาก  ให้ haloperidol 2-5mg IM หาก diazepam ไม่ได้ ผ ล ซํ ้าได้ ทุก 15-30min หยุดภายใน 13 วัน เมื่อสงบ ในรายที่ overdose  Gastric lavage  ระวัง ชัก และ hyperthermia: อาจประคบนํ ้าเย็น และ ให้ diazepam  Ascorbic acid 0.5g oral qid; เพื่อ acidify urine  Nitroprusside, phentolamine หากเกิด hypertension

Amphetamine Withdrawal Clinical features มักพบในรายที่ใช้ ขนาดสู ง และใช้ เป็ นประจําช่วงแรกจะทําให้ เกิด hypersomnia มี reboundของ REM sleep ทําใหฝั นบ่อย 2-3 วันต่อมาจะเกิดอาการ dysphoria รุ นแรงถึงซึมเศร้ าได้ มาก มีความเสี่ ยงต่อการ ฆ่าตัวตาย นอกจากนี ้ยังมีอาการอ่ อนเพลี ย เชื่องช้ าหรือกระสับกระส่ ายได้

Managements -ยังไม่มีการรักษาที่ได้ ผลดี -ในรายที่ประเมินแล้ วว่ามีความเสี่ ยงต่อ การฆ่าตัวตายให้ admit และให้ ยาเหมือนกับMDD

Anticholinergic Poisonings Agents : Pure anticholinergic – Atropine, Scopolamine, Benztropine

Mixed effect – TCA (cardiac toxic), Antihistamine (Diphenhydramine)

Clinical features

Medicine: Toxicology, Page 30

delirium, coma, seizures, tachycardia, hypertension, hyperthermia, peripheral vasodilatation, dry mouth, mydriasis, urinary retention, decreased bowel sounds

Managements 1. GASTRIC DECONTAMINATION : อาจทําแม้ เกิน 1 ชม.เพราะสารพิษทําให้ GI motility ลดลง ACTIVATED CHARCOAL : Administer 240 mL water/30 g charcoal Usual dose 25 to 100 g in adults/adolescents, 25 to 50 g (1 to 12 years) 1 g/kg in infants less than 1 year old 2. ทําECG มองหา QRS widening(QRS>100msec; 2.5mm), prominent R in lead avR (R wave > 3 mm และ/หรือ r/s sinv r/q . 0.7)และ QT prolongation 3. MONITOR : FLUID, ELECTROLYTES, EKG อย่างใกล้ ชิดในรายที่มีอาการ 4. PHYSOSTIGMINE : ระวังใน TCA ingestion เพราะอาจทําให้ เกิดการชักและ dysrhythmias INITIAL DOSE: ADULT: 1 to 2 mg IV over 2 min, may repeat once CHILD: 0.02 mg/kg up to 0.5 mg IV over 5 min, may repeat once 5. TACHYCARDIA: ในรายที่มี hemodynamic instability ให้ physostigmine หรือ IV β-blockers 6. VENTRICULAR DYSRHYTHMIAS : ventricular tachycardia • พิจารณาให้ Lidocaine (Adult: LOADING: 1 to 1.5 mg/kg IV push; for refractory VT/VF may give an additional bolus of 0.5 to 0.75 mg/kg over 3 to 5 min. Do not exceed 3 mg/kg or 200 to 300 mg over 1hr INFUSION: 1 to 4 mg/min Pediatric : LOADING : 1 mg/kg ; INFUSION: 20 to 50 mcg/kg/min) • ถ้ ามีประวัติtricylic antidepressant หรือมีล ักษระECGของ มักตอบสนองต่อ NaHCO 3 (starting dose is 1 to 2 mEq/kg IV bolus Repeat as needed) 7. SEIZURES & AGITATION : DIAZEPAM (ADULT: 5 to 10 mg, repeat q 10 to 15 min as needed. CHILD: 0.2 to 0.5 mg/kg, repeat q 5 min as needed) 8. HYPERTENSION : ในรายที่มี severe hypertension ให้ Nitroprusside (0.1 mcg/kg/min and titrate to desired effect; up to 10 mcg/kg/min may be required) 9. HYPERTHERMIA : external cooling – mist and fan technique 10. RHABDOMYOLYSIS : Hydration keep urine output of 2 to 3 mL/kg/hr. Monitor CK และ renal function

Medicine: Toxicology, Page 31

Cannabis Intoxication (กัญชา) Clinical features impaired motor coordination, ครื ้นเครง, วิตกกังวล, การตัดสิ นใจบกพร่อง, 2 ชัว่ โมงหลังใช้ เจริญอาหาร ตาแดง ปากแห้ ง ใจสั่น

Managements ปลอบขวัญ ให้ กําลังใจ, ถ้ าไม่หาย ให้ diazepam 10-30 mg PO/IV

Cannabis-Induced Psychotic Disorder/ Delirium Clinical features พบน้ อย ขึ ้นกับปริมาณที่ใช้ หายใน 24 ชม. (2-3 วัน และต่อเนื่อง 3-6 สัปดาห์ในบางราย)

Managements เหมือนข้ างบน ถ้ าไม่หายให้ Haloperidol 2-5 mg PO/IM

Chronic Cannabis Syndrome Clinical features apathy, amotivational syndrome ไม่สามารถจัดการกับปัญ หาที่เ กิดขึ ้นได้ แยกตัว การตัดสิ นใจเสื่ อมลง การสื่ อสารบกพร่อง

Managements หยุดยา อาการจะดีขึ ้นเอง

Cocaine Intoxication Clinical features restlessness, agitation, วิตกกังวล, พูดมาก, manic-like symptoms Tachycardia, HT, mydriasis ม่านตาขยาย, stereotyped movement, สับสน, delirium, ชัก

Managements อาการเป็ นไม่นาน รักษาตามอาการ Agitation → diazepam 10-20 mg IV ถ้ าไม่ดีขึ ้น Haloperidol 2-5 mg IM ระวังชัก ถ้ ามี HT → nitroprusside

Medicine: Toxicology, Page 32

Cocaine Withdrawal Clinical features อาการเกิดใน 3 วันแรก agitation, dysphoria, depression, anorexia, high cocaine craving ต่อมา อ่อนเพลี ย นอนมาก กินเก่ง ซึมเศร้ า อยากฆ่าตัวตาย ระยะสุ ดท้ าย อาการกลับมาเป็ นปกติ มากขึ ้น

Managements bromocriptine (ยังไม่มีการรักษาจําเพาะ) ถ้ าอยากฆ่าตัวตาย ให้ admit ให้ antidepressant

Opioid Intoxication Clinical features ครื ้นเครง หงุ ดหงิ ด สมาธิ ความจําลดลง กด CNS RS, hypotension, bradycardia, ม่านตาหด รุ นแรง pulmonary edema, coma pinpoint pupil ที่เป็ นอยู่ขยาย→ เกิดภาวะ Brain anorexia ปกติจะไม่ชกั ถ้ าชักให้ นึกถึงภาวะอื่นเช่น sedative withdrawal

Managements emergency - Protect airway - Naloxone 0.8mg IV (ทารา 0.01mg/kg) ใน 15 นาที การหายใจดีขึ ้น pupil ขยาย - ไม่ดีขึ ้น naloxone 1.6 mg IV รอ 15 นาที - ไม่ดีขึ ้น naloxone 3.2 mg IV ควรนึกถึงภาวะอื่นได้ แล้ ว - ถ้ าเป็ น buprenorphine จะต้ องเพิ่มขนาด naloxone - ถ้ าดีขึ ้น สังเกตอาการ อาจต้ องให้ naloxone 0.4 mg IV q 1 hr

Opioid Withdrawal Clinical features N/V ปวดท้ อง ท้ องเสี ย หาว นํ ้าตาไหล ขนลุ ก เหงื่ อออก malaise

Managements 1. Methadone detoxification (tab 5 mg or 10 mg/ml

Medicine: Toxicology, Page 33

- Methadone 20-30mg PO observe 2 hr ถ้ ามีอาการขาดยา เพิ่ม 5-10 mg - ไม่ควรให้ เกิน 40 mg in first 24 hr (หากจําเป็ น ไม่ควรเกิน 80 mg/day) - เมื่ออาการคงที่ วันต่อมาให้ ขนาดเท่าวันแรก - ผู้ ป่วยใน ลดได้ วนั ละ 10-20% ใช้ เวลา 5-10 วัน - ผู้ ป่วยนอก ลด 5mg/2-3day - หากติด sedative drug ด้ วย ให้ ลด sedative drug ก่อน ค่อยลด methadone 2. Clonidine - ลด autonomic hyperactivity ได้ ดี - 0.1-0.3 mg tid/qid ผู้ ป่วยนอก ไม่ควรเกิน 1mg/day - คงยาไว้ 5-10 วัน จากนัน้ ลดวันละ 0.2 mg

Organophosphate and Carbamate Poisonings Clinical features 1. MUSCARINIC EFFECTS : DUMBELS : Diarrhea, Diaphoresis, Urination, Miosis, Bradycardia, Bronchospasm, Bronchorrhea, Emesis, Lacrimation, Salivation 2. NICOTINIC EFFECTS : fasciculations, weakness, respiratory failure Autonomic : tachycardia, hypertension, mydriasis 3. CENTRAL EFFECTS : CNS depression, coma, seizures

Managements 1. PERSONNEL PROTECTION : Decontamination ก่อนเพื่อป้องกันการได้ รบั สารพิษทังจากทางผิ ้ วหนัง การหายใจ 2. AIRWAY PROTECTION : ให้ นอนตะแคงซ้ ายและดูดสารคัดหลั่งในปากป้องกันการสํ าลัก ในรายที่ไม่รู้สึกตัวพิจารณาการใส่ ท่อ ช่วย หายใจ ถ้ าผู้ ป่วยชักให้ การักษาด้ วย DIAZEPAM (ADULT: 5 to 10 mg, repeat every 10 to 15 min as needed. CHILD: 0.2 to 0.5 mg/kg, repeat every 5 min as needed) 3. ACTIVATED CHARCOAL : Administer 240 mL water/30 g charcoal Usual dose 25 to 100 g in adults/adolescents, 25 to 50 g in children (1 to 12 years) 1 g/kg in infants less than 1 year old 4. GASTRIC LAVAGE :

Medicine: Toxicology, Page 34

แนะนําให้ ทําเร็วที่สุดโดยจะได้ ประโยชน์เมื่อผู้ ป่ ว ยได้ ร ับสารพิษ มาไม่เ กิน 1 ชัว่ โมง 5. ATROPINE THERAPY : รายที่มีอาการโดยให้ ทางหลอดเลื อดจนมี Atropinization (พิจารณา secretion ลดลงเป็ นหลัก) Usual dose Adult - 2 to 5 mg, Child - 0.05 mg/kg If inadequate response, double the dose and repeat it every 10 to 20 minutes as needed Indications: Bradycardia, Bronchospasm, Bronchorrhea ให้ atropine จนอาการเหล่ านี ้หายไป 6. PRALIDOXIME (Protopam, 2-PAM) : ใช้ ในรายที่มีอาการปานกลางหรือ รุ นแรง (fasciculations, coma, weakness, respiratory depression, seizures) จะได้ ประโยชน์สูงสุ ดภายใน 48 ชัว่ โมงแรกและให้ ติดต่อจน Cholinergic symptoms หายไป แล้ ว 24 ชัว่ โมง WHO currently recommends an initial bolus of at least 30 mg/kg followed by an infusion of more than 8 mg/kg/hr *Carbamate : มี Spontaneous degradation ใน 24-48 ชัว่ โมง

Paracetamol Poisoning ประเมินระยะเวลาที่กินยาก่ อนมารพ. ประเมินปริมาณ PCM ที่กิน - PCM ที่กิน< 7.5 g ไปกรอบ 1 - PCM ที่กิน> 7.5 g หรือไม่แน่ใจ > ให้ IV or oral NAC 8-24 hr • เจาะ PCM level + Baseline lab* • ประเมินปริมาณ PCM ที่กิน - PCM ที่กิน< 7.5 g ไปกรอบ 1 - PCM ที่กิน> 7.5 g หรือไม่แน่ใจ > ให้ IV or oral NAC > 24 hr • เจาะ Baseline lab* - มีตบั อักเสบ > ให้ IV or oral NAC ครบ course >> ถ้ ายังมีตบั อักเสบ >ไปกรอบ4 - ไม่มีตบั อักเสบ > ประเมินปริมาณ PCM ที่กิน ไปกรอบ2 *Baseline lab คือ AST,PT, INR, BUN, creatinine

Managements

Medicine: Toxicology, Page 35

กรอบ 1 รอ paracetamol level

1. Paracetamol level< treatment line หยุด NAC ได้ (กรณี ให้ NAC) และทํา Psychiatric evaluation 2. Paracetamol level> treatment line Admit ให้ IV or oral NAC ประเมินอาการทาง clinic, LFT, Coagulogram รวมเป็ นเวลา 3 วัน • ถ้ าไม่มีตบ ั อักเสบให้ ทํา Psychiatric evaluation • ถ้ ามีตบ ั อักเสบให้ ไป กรอบ 4

กรอบ 2 1. ถ้ า Paracetamol ที่กิน< 7.5g เจาะ paracetamol level ตรวจพบอยู>่ IV NAC 20hr ประเมินอาการ + LFT ที่ 36hr. • ถ้ าไม่มีตบ ั อักเสบให้ หยุด NAC+ Psychiatric evaluation • ถ้ ามีตบ ั อักเสบให้ ไป กรอบ 4 2. ถ้ า Paracetamol ที่กิน> 7.5g ให้ IV NAC 20hr, ประเมินอาการทาง clinic, LFT, coagulogram เป็ น เวลา 3 วัน • ถ้ าไม่มีตบ ั อักเสบให้ ทํา Psychiatric evaluation • ถ้ ามีตบ ั อักเสบให้ ไป กรอบ 4

กรอบ 3: การบริหารยา N-acetylcysteine ในระยะแรก

1. Oral form: 140 mg/kg loading dose, อีก 4hr. ต่อมาให้ 70 mg/kg q 4hr X 17 doses ข้ อเสี ย: คลื่ นไส้ อาเจียนมาก และอาจได้ ยาล่ าช้ าหรือไม่ครบจํานวน 2. 20 hr IV form: 150 mg/kg ผสมใน 5%D 200ml ใน 15 min, ตามด้ วย 50 mg/kg ผสมใน 5%D 500 ml ใน 4hr, ตามด้ วย 100 mg/kg ผสมใน 5%D 1,000 ml ใน 16hr ข้ อเสี ย: anaphylactoid reaction ในผู้ ป่วยบางราย

กรอบ 4: การบริหารยา N-acetylcysteine เมื่อยังมีตบั อักเสบอยู่

IV NAC 150 mg/kg in 24hr or oral NAC 70mg/kg q 4hr ให้ ยาจนกว่า encephalopathy ทุเลาหรือ PT7.5 Acidosis - Administer IV NaHCO3 1-2 mEq/kg starting dose correct pH to 7.40 (even mild acidemia can facilitate movement of salicylate into the brain) - Monitor - ABGs. Hemodialysis – เมื่อ salicylate levels > 100 mg/dL, refractory acidosis, persistent CNS symptoms, pulmonary edema, renal failure 2. Methanol

Clinical features Alcoholics with (wide osmol gap if available) with worsening wide anion gap metabolic acidosis despite supportive care with fluid and glucose, with no explainable sources of lactic acidosis. abdominal pain, visual blurring, blindness, headache, dizziness, nausea, vomiting, bradycardia, seizures, coma

Managements 1. Acidosis - IV NaHCO3 1-2 mEq/kg starting dose if pH < 7.2. 2. If acidosis, visual changes, MeOH > 20 mg/dL. Loading dose 10 mL/kg 10% ETOH in D5W over 20-30 min. Maintenance: 1-2 mL/kg/hr. Maintain blood ETOH 100-150 mg/dL. Monitor blood glucose and ETOH levels. 3. Fomepizole - Indications as for EtOH. Loading dose 15 mg/kg IV over 30 min. 4. Hemodialysis - If acidosis, visual changes or methanol >20-50 mg/dL. Increase ETOH infusion during dialysis; and increase fomepizole dosing to every 4 hours during hemodialysis

เบอร์ ศูนย์ พิษศิริราช 02-419-7007

Medicine: Gastroenterology, Page 38

Upper Gastrointestinal Bleeding (1) Hematemesis Blood or coffee ground in NG tube aspirate Melena Hematochezia with hemodynamic compromise Blood replacement: - PRC Keep Hct > 30% elderly 20-25% healthy pt. 27-28% portal HT - FFP and Plt if 1.INR>1.5, Plt 10 U แล้ว

Initial assessment: Severity - Hemodynamic status Shock-->massive( 20-25%) Orthostatic -->moderate(10-20%) Normal-->minor( normalize V/S (if shock --> load 100-200cc in 15 min) **no dextrose; no RLS in liver disease** - Monitor V/S, I/O closely - จองเลือด 2-3เท่าของestimated blood loss - discontinue anticoagulant, antiplatelet, thrombolytics if possible Patient assessment : - Hx, PE - NPO - NG tube w/ gastric lavage

♥Low risk

- Risk stratification (Clinical risk factor for poor outcome*, Rockall scoring system**)

Variceal bleeding - Hx of varices/variceal bleeding - Hx of liver disease/cirrhosis - Painless bleeding (usually hematemesis) - >90% has hemodynamic change or Hct60 y/o - severe comorbidity - active bleeding - hypotension or shock - PRC transfusion ≥ 6 units - inpatient status at time of bleeding - severe coagulopathy

♥High risk EGD w/in 24-48hr

Oral PPI double dose - Omeprazole (40mg) P.O. bid Elective EGD

Non variceal bleeding - Hx of peptic ulcers, H.pylori, NSAID/aspirin use - Painless/painful bleeding (hematemesis/coffee ground/melena) - vary hemodynamic status - No signs of portal HT/chronic liver disease

** Rockall scoring system

Score6 : rebleed >33% , mortality >17%

Medicine: Gastroenterology, Page 39

Upper Gastrointestinal Bleeding (2) Variceal bleeding - Admit - NPO, IV fluid - Oxygen therapy - Record V/S, I/O, observe bleeding - If continuous bleeding: Sengstaken-Blakemore tube(SB);อย่าลืม ETTก่อน Pharmacological therapy Vasoactive drug therapy - Somatostatin 250 mcg IV bolus then IV infusion 250mcg/hr OR - Octreotide 50 mcg IV bolus then IV infusion 50 mcg/hr ATB prophylaxis* EGD w/in 24-48 hr - Esophageal variceal band ligation - Injection sclerotherapy Success

Continued pharmacological therapy (up to 5 days) Vasoactivedrug therapy - Somatostatin IV infusion 250mcg/hr OR - Octreotide IV infusion 50 mcg/hr ATB prophylaxis

Fail

Rebleed - SB tube 24-48 hr - Re-endoscopy Fail or Rebleed

Poor candidate TIPS

Good candidate Shunt surgery

*Antibiotic prophylaxis in cirrhotic pt. w/ GIB - Norfloxacin (400mg) P.O bid x 7days OR - Bactrim DS P.O. bid x 7days OR - Ceftriaxone (1g) IV OD in centers with a high prevalence of quinolone-resistant organisms. Prevention of recurrent variceal hemorrhage(by 5 days after bleeding is controlled) - non selective beta-blocker eg. Propanolol (20mg) P.O. tid (goal ↓25%HR) - ±Nitrates - ±Band ligation -Combination - TIPS or Surgery if rebleed

Medicine: Gastroenterology, Page 40

Upper Gastrointestinal Bleeding (3) Non-variceal bleeding - Admit - NPO, IV fluid - Oxygen therapy - Record V/S, I/O, observe bleeding Pharmacological therapy - Pantoprazole 80mg IV bolus then IV infusion 8mg/hr OR - Omeprazole/Pantoprazole 40 mg IV push q12 hr OR - Oral PPI double dose eg. Omeprazole 40 mg P.O. bid - Adherent clot - Non-bleeding visible vessel - Active bleeding

Endoscopic finding High risk

Low risk If unavailable

Endoscopic intervention

Success

Fail

Continued pharmacological therapy (x3days) - Pantoprazole 80mg IV bolus then IV infusion 8mg/hr OR - Omeprazole/Pantoprazole 40 mg IV push q12 hr OR -Oral PPI double dose eg. Omeprazole 40 mg P.O. bid Rebleed

- Clean base - Spot

EGD w/in 24-48 hr

OR

Consult Sx

Fail

Re-endoscopy and hemostasis

Then - Omeprazole/Pantoprazole 20mg PO OD x 8wks

Indication for Surgery 1. Continued active bleeding and unable to perform endoscopy 2. Require blood transfusion > 6units 3. Failure of endoscopic treatment 4. Rebleeding after successful endoscopic treatment

Antisecretory therapy

-Omeprazole (20) 1 cap PO OD ac -Lansoprazole(30) 1 cap PO OD ac -Esomeprazole(20) 1 tab PO OD ac -Pantoprazole (40) 1 tab PO OD ac -Ranitidine (150) 1 tab PO bid -Famotidine (40) 1 tab PO od

Medicine: Gastroenterology, Page 41

Peptic Ulcer Disease Clinical presentation Symptoms: epigastric pain, DU จะ Relieved by food, GU จะ Worsened by food Cause: H.pylori, NSAID, Gastrinoma, CA , stress ulcer Investigation 1. H.pylori : urea breath test , serology , stool antigen 2. EGD + rapid urease test (CLO test) or Bx and histology 3. UGI series เพื่อหา ulcer

Managements ++Life style modifications ++Discontinue NSAID ถ้ าจําเป็ นต้ องใช้ ควรให้ PPI ร่วมด้ วย ++ถ้ าไม่พบเชื ้อ H.pylori ให้ H 2 -blocker or PPI + antacid or sucrafate 6 -8 Weeks โดย F/U หลัง ให้ ยา 2-4 สัปดาห์ Dose ยา Ranitidine (150) 1 tab po. bid. ac.; Famotidine (40) 1 tab po. od. ac.;Omeprazole (20) 1 cap po. od. ac.; Lansoprazole(15) 1 cap po. od. ac.; Esomeprazole(20) 1 tab po. od. ac ++H.pylori eradication ให้ ยา 7-14 วัน

โดยทัว่ ไปหลังรักษาด้ วยการกํา จัดเชื ้อแล้ ว ไม่มีความจําเป็ นต้ องให้ ยา anti-secretory ต่ออีก ยกเว้ นกรณี เป็ น complicated ulcer และมี comorbid condition ผู้ ป่วยเหล่ านี ้ แนะนําให้ ยา anti-secretory ต่อประมาณ 4-8

Medicine: Gastroenterology, Page 42

สัปดาห์ แต่ในผู้ ป่วยที่ต้องรับประทาน aspirin หรือ NSAIDs ระยะยาวต้ องได้ รบั PPI คู่กนั ไปตลอด การติดตามผลการรักษา ใช้ การติดตามดูอาการเป็ นสํ าคัญ ไม่มีความจําเป็ นต้ องส่ องกล้ องตรวจหรือตรวจยืนยัน ว่า กําจัด เชื ้อได้ แล้ วซํ ้า อีก ยกเว้ นในกรณี ต่อไปนี ้ 1. เป็ น complicated ulcer เช่น มี bleeding หรือ previous perforation 2. มี intractable pain หรือ recurrent symptom 3. High risk gastric cancer (กรณี นี ้ต้ อง biopsy ซํ ้าเสมอ) 4. Patient’s wishes

Dyspepsia ประวัติ typical biliary colic มีลักษณะ ดังนี ้ 1. Typically epigastric or right upper quadrant 2. Characteristically radiating to the back or through to the region of the right scapula or right shoulder blade. 3. Usually sudden in its onset, reaching its maximum intensity in 15-60 minutes and invariable constant once it reaching its intensity. 4. The attack possibly lasting many hours before subsiding. 5. The pain usually assumes a characteristic pattern for each individual.

Alarm features Age of onset > 40 years Awakening pain Significant weight loss History of GI bleeding Persistent vomiting Dysphagia Anemia Jaundice Hepatomegaly splenomegaly lymphadenopathy Fever Abdominal mass Bowel habit change Significant abdominal distension Strong family history of GI malignancy

Rome III Criteria for the diagnosis of IBS Irritable Bowel Syndrome can be diagnosed based on at least 12 weeks (which need not be consecutive) in the preceding 12 months, of abdominal discomfort or pain that has two out of three of these features: 1. Relieved with defecation; and/or 2. Onset associated with a change in frequency of stool; and/or 3. Onset associated with a change in form (appearance) of stool.

Medicine: Gastroenterology, Page 43

Diagnosis of Functional Dyspepsia

Most common cause (60-90%) of dyspepsia in general population Hx: Young age, Long duration of symptoms, No alarm features PE: Usually normal EGD or upper GI study: Normal or only non-erosive gastritis Mx: placebo effects 30-60% อาการปวดลักษณะแบบ Ulcer-like เลือกใช้ anti-secretory drugs เชน่ -Omeprazole (20) 1 cap po od ac -Lansoprazole(30) 1 cap po od ac -Esomeprazole(20) 1 tab po od ac -Pantoprazole (40) 1 tab po od ac -Ranitidine (150) 1 tab po bid -Famotidine (40) 1 tab po od

อาการแบบ reflux-like หรือ dysmotility-like เลื อกใช้ prokinetic drug เช่น - Domperidone 1tab pot id ac - Metoclopramide(10) 1tab po tid ac - Domperidone(100 1-2 tab po tid ac ยากลุ่ มอื่นที่อาจเลื อกใช้ Antidepressants amitriptyline(10-25) 2 tabs po hs -- 4 wks

Life style modifications: ได้ แก่ การรับประทานอาหาร ไม่ควรทานจนอิ่มเกินไป ไม่ควรนอนทันที หลังทานอาหารอิ่มใหม่ๆ กินอาหารตรงตามเวลาทุกมื ้อ หลี กเลี่ ยง อาหารรสจัด ของดอง นํ ้าอัดลม งดสู บบุหรี่ งดดื่มสุ รา งดการใช้ ยาแก้ ข้อและ กล้ ามเนื ้ออักเสบ ระวังอย่าให้ ท้องผู ก ควรออกกําลังกาย ผ่ อนคลายความเครียด และพักผ่ อนให้ เพียงพอ แหล่ งข้ อมูล : แนวทางการวินิจฉัยและรักษาผู้ ป่วย Dyspepsia และผู้ ป่วยที่มีการติดเชื ้อ Helicobacter pylori ในประเทศไทย สมาคมแพทย์ระบบทางเดินอาหาร

Medicine: Gastroenterology, Page 44

Algorithm for Chronic Diarrhea

Medicine: Gastroenterology, Page 45

Medicine: Gastroenterology, Page 46

Algorithm for Chronic Constipation

Irritable Bowel Syndrome Clinical presentation -Chronic gastrointestinal disorder of unknown cause. -Common symptoms include abdominal cramping or pain, bloating and gassiness, and altered bowel habits -Patient has comorbid psychaitric disorders [depression, anxiety] -The hallmark of IBS is abdominal discomfort or pain. The following symptoms are also common History -Abdominal cramping and pain that are relieved after bowel movements -periods of diarrhea and constipation

Medicine: Gastroenterology, Page 47

-Change in the stool frequency or consistency -Gassiness (flatulence) -Passing mucus from the rectum -Bloating -Abdominal distension Differential diagnosis -clinical diagnosis -Ix to R/O other GI causes ex. CBC,TSH, Electrolyte, Stool exam, Abdominal film, Barium enema, GI scope -The Rome III Criteria : a patient should have suffered abdominal pain or discomfort for 12 weeks or more (not necessarily consecutive weeks) in the previous 12 months. The pain or discomfort should have two out of the three following features: • Relief with defecation •

Onset associated with a change in the frequency of stool



Onset associated with a change in the form of stool

Supporting symptoms 1) abnormal frequency of stools (more than 3/day or less than 3/week) 2) abnormal stool form (lumpy and hard, or loose and watery) 3) abnormal stool passage (straining, urgency, or feeling of incomplete evacuation) 4) passage of mucus 5) bloating (feeling of abdominal distention, or enlargement). Management -Counseling: reassure Pt. เพื่อคลายความกังวลและให้ Pt มัน่ ใจว่าไม่ได้ เป็ นโรคร้ ายแรง -Dietary: fiber supplement [psyllium], avoid food that worsen symptoms eg.fat,bean,cabbage,clauliflower -Medications: 1. Anti-diarreal drug-> Loperamide[imodium] 4 mg (2 capsules) as a first dose, followed by 2 mg (1 capsule) after each unformed stool. The maximum dose is 16 mg/day.

Medicine: Gastroenterology, Page 48

2. Anti-spasmodic drugs-> 2.1 dicyclomine (Bemote, Bentyl, Di-Spaz) 20 mg given 2-4 times daily. S/E:dry mouth, blurred vision, confusion, agitation, increased heart rate, heart palpitations, constipation, difficulty urinating 2.2 hyoscyamine (Levsin, Levbid, NuLev)May be taken with or without food. The dosage is adjusted to the individual patient to assure control of symptoms with a minimum of side effects. S/E:dry eyes, dry mouth and urinary hesitancy and retention. Blurred vision, rapid heart rates, palpitations 3. Psychaitrics drug: TCA->amitriptyline 10-25 mg po hs in divided doses. S/E:SIDE EFFECTS:fast heart rate, blurred vision, urinary retention, dry mouth, constipation, weight gain or loss, and low blood pressure

Liver Function Test Lab Total Bilirubin Direct Bilirubin ALT (SGOT) AST (SGPT) Alk Phos GGT Albumin Globulin Analysis

Normal range Significance 0.2 – 1.0 mg/dL 1. Prehepatic: IB ↑ , IB/TB > 80 – 85 % 0 – 0.2 mg/dL 2. Hepatic: IB & DB ↑ 3. Posthepatic: IB & DB ↑ 0 – 37 IU/L - found in liver 5 – 40 IU/L - found in liver, skeletal m., heart, kidney, brain and RBC 40 – 117 IU/L - found in liver, bone, gut, placenta 7 – 50 IU/L - found in canalicular membrane & microsomes - confirm that Alk Phos ↑ is of hepatobiliary tract - alcohol drinking, drugs 3.5 – 5.5 g/dL - half-life 20 days, ↓ in chronic liver diseases 1.5 – 3.5 g/dL - ↑ in cirrhosis

1. Hepatocellular damage → ALT, AST, Alk Phos, GGT 2. Excretory function → TB, DB, Alk Phos 3. Synthetic function → Albumin, PT, Cholesteral Disorder Hemolysis

Bilirubin unconj ↑

Albumin ↔



PT

AST, ALT AST ↑

Alk Phos ↔

Medicine: Gastroenterology, Page 49

Acute hepatitis

unconj, conj ↑



↔, ↑

Chronic hepatitis Alcoholic hepatitis, Cirrhosis Cholestasis Infiltration

unconj, conj ↑ unconj, conj ↑

↓/ ↔ ↓/ ↔

↑, ↔ ↑, ↔

unconj, conj ↑ ↔

↔, ↓ ↔

↔, ↑ ↔

> 500, AST : ALT < 1 < 300 AST : ALT > 2 AST < 300 ↔, 5 X ↔

↔, < 3X ↔, < 3X ↔, < 3X 3X 3X

↑ In ALT or AST in asymptomatic patient a. Autoimmune hepatitis f. Fatty liver b. HBV g. Growths (tumors) c. HCV h. Hemodynamic disorders (e.g., CHF) d. Drugs or Toxin i. Iron (hemochromatosis), copper (Wilson’s e. Ethanol disease), or AAT deficiency References: Step Up to Medicine, Lecture Notes Clinical Pathology

Acute viral hepatitis Clinical presentation Symptoms: Asymptomatic, Fatigue, Malaise, Jaundice, Fever Muscle and joint aches PE : jaundice tender hepatomegaly Ix : LFT :( ALT>10 เท่าของUNL , AST>ALT ในช่วง 24-48 ชม.แรก+/- direct hyperbilirubinemia) Serology for Acute Viral Hepatitis • HAV: Anti HAV-IgM • HBV: HBsAg , Anti HBc-IgM (Anti HBs, Anti HBc, HBeAg : no benefit) • HCV: HCV RNA positive and anti HCV negative Management -Symptomatic and supportive • F/U LFT q 1-2 weeks • คําแนะนําเรื่องอาหาร -สามารถกินอาหารประเภทไขมันได้ ถ้ าคลื่ นไส้ อ าเจี ยนไม่รุนแรง -หลี กเลี่ ยงการกินคาร์โบไฮเดรตที่ม ากเกิน ไป (เพราะ Impair free water clearance and Induce fatty liver) -Indication for admission • Severely symptomatic: marked nausea-vomiting encephalopathy • Lab -Rising bilirubin > 15-20 mg/dL -Persistence of bilirubin at plateau for 2-3 wks.

Medicine: Gastroenterology, Page 50

-Prolonged PT with rapidly fall in AST/ALT -Hypoglycemia -Hepatocellular failure (drops in albumin, ascites)

HAV Prevention Pre-exposure prophylaxis **ตัวอย่างชื่อการค้ าของวัคซีนที่ มีในไทย อายุ 1-15 yr Havrix 360 (viral Ag >360 ELISA Unit) 0.5 ml IM (Day0,1,6 mo) --3 doses อายุ 1-18 yr Havrix 720 (viral Ag >720 ELISA Unit) 0.5 ml IM(Day0,6 -12 mo) -- 2 doses อายุ >19 yr Havrix 1440(viral Ag>1,440 ELISA Unit) 1 ml IM (Day0,6 -12 mo) --2 doses Post-exposure prophylaxis Indication -household and sexual contacts of infected patients -contacts in childcare centers during outbreaks -patient is a food handler, others who work at the same establishment. • HAV Ig 0.02 mL/kg IM single dose (ภายใน 2 สัปดาห์) (80-90% effective) • HAV vaccine ครบ course HBV Prevention Preexposure prophylaxis **ตัวอย่างชื่อการค้ าของวัคซีนที่มีในไทย • ENGERIX-B 3 doses (Day 0 , 30 , 180) อายุ > 20 yr. (20/μg/1 ml) IM อายุ < 20 yr (10μg/0.5ml) IM • EUVAX B 3 doses (Day 0 , 30 , 180) อายุ >15 yr (20 μg /1 ml) IM อายุ 6 months การดําเนินโรค Chronic hepatitis B แบ่งได้ 3 ระยะ 1. Immune tolerance phase พบในช่วงแรก ๆ ผู้ ป่วยยังอายุน้อย ระดับ ALT จะเป็ นปกติแต่ HBeAg positive และมีปริมาณ HBV DNA ในเลื อดสู ง 2. Immune clearance phase เป็ นระยะที่มีอาการอักเสบ บางรายอาจกําเริบ รุ นแรงซึ่งเกิดจากร่างกาย พยายามกําจัดเชื ้อไวรัสจนบางรายอาจเกิด hepatic decompensationได้ 3. Residual phase เป็ นระยะที่ตามมาโดยเกิดมี HBe seroconversion (HBeAg negative, Anti HBe positive) ร่วมกับการทํางานของตับเป็ นปกติซึ่งบ่งชี ้ถึงการเกิด remission อย่างไรก็ตามยังมีผ้ ู ป่วยจํานวนหนึ่งที่พ บการอักเสบของตับอยู่หลังจาก HBe seroconversion เนื่องจาก precore mutation ทําให้ ไม่สามารถสร้ าง HBeAg แต่ไวรัสยังคงแบ่งตัวตามปกติ ในผู้ ป่วยกลุ่ ม นี ้จึงต้ องอาศัย HBV DNA Viral load ในการติดตามอาการ Diagnostic marker of HBV Acute infection Early HBs Ag +, anti-HBc + Window IgM anti-HBc + Recoverd Anti-HBs +, anti-HBc IgG + Chronic infection Replicative HBsAg +, HBeAg +, HBV-DNA Non/low replicative HBsAg +, HBe –, HBV-DNA Precore mutant HBsAg +, HBe-, HBC-DNA Management ข้ อบ่งชี ้ในการรักษาและวิธีการรักษา HBeAg Status HBV DNA (IU/ml)

ALT xULN

Potential first-line therapy

Positive

>20,000

20,000

>2

Treat with interferon, pegylated interferon, adefovir(Hepsera), or entecavir (Baraclude), or lamivudir or telbivudine

Negative

>20,000

>2

Treat with interferon, pegylated interferon, adefovir(Hepsera), or entecavir (Baraclude), or lamivudir or telbivudine

Medicine: Gastroenterology, Page 52

Negative

>20,000

1 to >2

Consider liver biopsy to help in treatment decision

Negative

=10 to with 2 telbivudine, if DNA < 2000 IU.ml, treat if the ALT level is elevated ; if decompensated, treat with lamivudine or telbivudine or adefovir. Or entecavir with livertransplantation center

Positive or negative

Approximat Cirrhosis If compensated, observe; if decompensated, refer for ely 105 ALT 2 UNL Liver Bx and treatment -IFN ,Peg IFN, antiviral drug

monitoring monitoring

Reference 1. Hepatitis B Virus Infection , Jules L. Dienstag, M.D. ,N Engl J Med 2008;359:1486-500 2. แนวทางการดูแลรั กษาผู้ป่วยไวรั สตับอักเสบบีและซีในประเทศไทย ปี 2548 , ชมรมโรคตับแห่งประเทศไทย , สมาคมแพทย์ ระบบทางเดินอาหารแห่งประเทศไทย

Medicine: Gastroenterology, Page 55

Pyogenic Liver Abscess History Clinical Presentation Hematogenous spread or local - non specific spread from infection within - fever peritoneal cavity: appendicitis, - wt loss diverticulitis, penetrating - malaise trauma. ( เชื ้อ : E. coli, - nausea/vomiting - 50% มี hepatomegaly ,RUQ Klebsiella, Proteus, Enterococcus, Anaerobes) tender,janudice Management - Empirical ATB: Cefoxitine (2g) IV q 4-6 hr. - Percutaneous or surgical drainage - Specific ATB depend on G/S and C/S

Investigation - ALP , +/- abn.LFT - CBC: Leukocytosis - Round or oval defects on U/S, CT scan , MRI - CXR : อาจพบ new elevation of Rt. hemidiaphragm,Rt. basilar infiltration,Rt. pleural effusion

Amebic liver abscess History - Homosexual men - ติดต่อทาง Fecal-oral  hepatic portal vein  liver abscess

Clinical Presentation - non specific - fever - wt loss - malaise - nausea/vomiting - hepatomegaly, RUQ tenderness, diarrhea

Management - Metronidazole (400 mg) PO tid for 5-10 days - Percutaneous or surgical drainage

Investigation - CBC : Leukocytosis - LFT often elevate - 90% positive serologic tests ( IgG immunoassay) - Round or oval defects on U/S , CT scan , MRI (more commonly single) - CXR : ~ pyogenic

Cirrhosis - cause :

History

Clinical Presentation • Liver failure : jaundice, spider nevi,

Investigation - U/S upper

Medicine: Gastroenterology, Page 56

- alcohol, palmar erythema, Dupuytren’s - chronic HBV,HCV,HDV contracture, white nail line, parotid - autoimmune hepatitis, drug gland enlargement , gynecomastia, (eg. methotrexate) testicular atrophy, asterixis, - metabolic disease : coagulopathy. encephalopathy • +/- signs of portal hypertension eg. hemochromatosis, Wilson’s varices,ascites,splenomegaly, dilated disease, alpha1-antitripsin superficial vein(Caput medusae), deficiency epigastric venous hum - biliary tract disease • PE : shrunken and nodular liver - vascular disease : BuddChiari syndrome, Rt.sided heart failure, constrictive pericarditis - NAFLD,NASH Management - Symptomatic treatment - Treat complication eg.SBP,hepatic encephalopathy - Liver transplantation ( Child-Pugh class B or C) Measure Bilirubin (total) Serum albumin INR Ascites

1 point 3) 2.20 Refractory Grade III-IV (or refractory)

Points Class One year survival Two year survival 5-6

A

100%

85%

7-9

B

81%

57%

10-15 C

45%

35%

abdomen : liver size,R/O HCC,ascites - abnormal LFT - Fibroscan - liver biopsy - AFP : screening HCC - W/O หา cause eg. hepatitis serology etc.

Units µ mol/l (mg/dl) g/l no unit no unit no unit

Medicine: Gastroenterology, Page 57

Hepatic Encephalopathy Clinical presentation A neuropsychiatric abnormalities in patients with liver dysfunction or portal hypertension. neurotoxic substances (ammonia and manganese) chage morphology astrocytes. characterized by personality changes, intellectual impairment, and a depressed level of consciousness. 3 types : A - associated with Acute liver failure. B – associated with portal-systemic Bypass and no intrinsic hepatocellular disease C – associated with Cirrhosis and portal hypertension or portal-systemic shunts 70% of patients with cirrhosis Clinical features Grading symptoms according to the West Haven classification Grade 0 Minimal changes คนใกล้ ชิดเท่านันที ้ ่detectได้ Grade 1 Reversal of sleep rhythm, psychomotor slowing, attention deficits, untidiness, irritability, สั่น (asterixis) เล็ กน้ อย Grade 2 Drownsiness, lethargy, disorientation, inappropriate behavior, slurred speech, obvious asterixis, brisk reflexes Grade 3 Somnolent แต่ปลุ กตื่น (arousable), persistent disorientation, pronounced confusion, incoherent speech, unable to perform mental tasks Grade 4 Coma with(4a)or without(4b) response to painful stimuli Investigation เพื่อแยกสาเหตุอื่นออกไป - Blood glucose - Urea, BUN, Cr - Electrolyte - Avoid LP ยกเว้ นคิดว่ามีสาเหตุจาก meningitis etc Management - Exclude nonhepatic causes eg. intracranial lesion or infection, hypoglecemia, electrolyte imbalance, alcohol withdrawal, intoxication - Correct precipitants  metabolic, GI bleed, infection, constipation - Avoid med that depress CNS esp benzodiazepines - Severe case (gr 3 or 4)  ET intubation ( at risk for aspiration) Specific management • Restrict protein เริ่มด้ วย 0.5-0.8 g/kg/d และค่อยๆเพิ่มทีล ะน้ อย 0.25-0.50 g/kg/d q3-5d จนได้ ปริมาณโปรตีนที่ต้องการ 1-1.5 g/kg/day

Medicine: Gastroenterology, Page 58



• • •

Lactulose เริ่มด้ วย 30-45 g/d จนผป.ถ่ายได้ เนื ้อนิ่มวันละ 2-3 ครัง้ ในคนที่ใช้ lactulose ไม่ ได้ ผล ควรพิจารณา short-term ATB ~1-2 wk o Neomycin 2-4 g/d or o Metromidazole 400 mg/d Zinc 600 mg/d เฉพาะในราย chronic hepatic encephalopathy เท่านัน้ Ornithine ( L-ornitine-L-aspertage) 9-18 g/d ทังหมด ้ เป็ นการรักษาเพื่อลด แอมโมเนียในร่างกายนะ Flumazenil IV เฉพาะในรายที่ซึมจากการใช้ ยา benzodiazepine

Ascites Indication for diagnostic paracentesis -New onset ascites -At the time of admission -Rapid accumulation of ascites -Clinical deterioration ex. fever, abdominal pain or tenderness, ileus, BP ↓ mental change, Deterioration of LFT -Lab indicating infection: WBC ↑, metabolic acidosis, Cr ↑ Order : set abdominal paracentesis Ascitic fluid for: serum for: Necessary: cell count, albumin, G/S, C/U albumin Optional: protein, glucose, amylase, LDH glucose, amylase, LDH Rarely: AFB, C/U for TB, triglyceride, bilirubin bilirubin Serum albumin- ascitic albumin(SAAG) High gradient > 1.1 gm/dl Low gradient < 1.1 gm/dl - Cirrhosis - Peritoneal carcinomatosis - Alcoholic hepatitis - TB peritonitis - Cardiac ascites - Pancreatic ascites - Mixed ascites - Bowel obstruction /infarction - Massive liver metastasis - Biliary ascites - Fulminant hepatic failure - Nephrotic syndrome - Budd-Chiari syndrome - Postop lymphatic leak - Veno-occlusive disease - Serositis in connective tissue disease - Myxedema - Fatty liver of pregnancy

Medicine: Gastroenterology, Page 59

ที่มา: เอกสารประกอบการบรรยาย โดยคณาจารย์ สาขาโรคระบบทางเดินอาหาร ภาควิชาอายุรศาสาตร์ คณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล

Spontaneous Bacterial Peritonitis คือภาวะการณ์ ติดเชื ้อแบคทีเรียของนํ า้ ในช่องท้ องโดยไม่มีสาเหตุที่ต้องรักษาทางศัลยกรรม พบได้ ในผู้ ป่วย cirrhosis 10 -30 % ถ้ าเคยเป็ น SBP มีโอกาสเป็ นซํ ้า 70% เชื ้อที่พบบ่อย Gram-negative bacilli 72 %(Escherichia coli, Klebsiella spp) Gram-positive cocci 29 %(Streptococcus spp) Classification of Ascitic Fluid Infection type PMN cell/mm3 culture SBP >250 Single organism CNNA >250 negative MNB 250 Polymicrobial or single organism Polymicrobial bacterascites 10,000/ml • No response to antibiotics within 48 hrs • > 2 organisms (anaerobes, fungi) • 2 of the following in ascitic fluid Sensitivity 100% – Glucose < 50 mg/dL Specificity 45% – Protein > 1 g/dL – LDH > normal serum level แนวทางการรั กษา 1. ให้ ATB ในผู้ ป่วยตับแข็งทุกรายที่ ascites พบ PMN>250 cell/mm3 ยาที่แนะนํา คือ - cefotaxime 2 g. iv q 12 hr – 5 days หรือ - amoxicillin-clavulenic acid 1.2 g. iv q 8 hr 2. F/U โดยติดตามอาการและabdominal paracentesis ส่ งตรวจ ascitic fluid หลังให้ ยา 24-48 ชม. แนวทาง Prophylaxis of SBP 1.ผู้ ป่วยตับแข็งที่มี UGIB ทุกราย ให้ Norfloxacin (400) 1 tab po bid -- 7 วัน (โดยต้ องR/O SBP, และการ ติดเชื ้อต่างๆภายในร่างกาย ก่อนให้ ยา)

Medicine: Gastroenterology, Page 60

2.ผู้ ป่วยตับแข็งที่มี ascites และหายจาก SBP ให้ Norfloxacin (400) 1tab po od ทุกวัน จนกว่าจะทํา liver transplantation (ยังไม่แนะนําในประเทศไทย เนื่องจากข้ อจํากัดในการทํา transplantation) ที่มา: เอกสารประกอบการบรรยาย โดยคณาจารย์ สาขาโรคระบบทางเดินอาหาร ภาควิชาอายุรศาสาตร์ คณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล

Medicine: endocrinology, Page 61

Adrenal Insufficiency & Adrenal Crisis History

Clinical Presentation - non specific - hypotension, shock - N/V, abdominal pain - fatigue, poor appetite, weight loss - decreased pubic and axillary hair

Investigation - Electrolyte : hyponatremia, hyperKalemia, metabolic acidosis - serum glucose: hypoglycemia - serum cortisol (critical sample) < 20 ug/dL - basal cortisol < 5ug/dl - specific adrenal hormone: serum progesterone, 17-OHprogersterone, DHEA-S, androstenedione สู ง (CAH: 21-hydoxylase deficiency) Further investigation 1. To confirm Dx -250 ug ACTH stimulation test (primary adrenal insufficiency) -1 ug ACTH stimulation test (secondary adrenal insufficiency) 2. Find cause

Adults 1. หยุดการได้ รบั ยาที่มี steroid เป็ น ส่ วนประกอบ (ได้ ยามานาน) 2.มีโรคหรือภาวะที่มีความเสี่ ยงต่อการ ขาด adrenal hormone เช่น - post-op/radiation บริเวณต่อมใต้ สมอง - abnormal bleeding (DIC, anticoagulant Px) -> adrenal hemorrhage - postpartum hemorrhage -> Sheehan syndrome 3. ผู้ ป่วยที่ไม่ตอบสนองต่อการรักษาด้ วย catecholamine - unexplained shock Children - ambiguous genitalia -> CAH - เด็กชาย + neurological deficit -> Adrenoleukodystrophy - ทารกตัวโต คลอดยาก asphyxia -> Adrenal hemorrhage of newborn Management - เก็บ critical sample - Hydrocortisone 100 mg iv bolus then 200 mg q 24 hr - Fluid management : NSS bolus +/- 5% D/NSS ในกรณี salt losing - ในเด็กแก้ อย่างน้ อย 10% deficit : NSS bolus 20 cc/kg ซํ ้าได้ หากยัง hypotension จากนัน้ ให้ fluid ต่อ - แก้ electrolyte

Medicine: endocrinology, Page 62

Diabetes Mellitus Diagnostic criteria • Symptom: polyuria, polydipsia, weight loss + random plasma glucose ≥ 200 mg/dl • Fasting plasma glucose ≥ 126 mg/dl (ถ้ าไม่มีอาการให้ ทําซํ ้าต่ างวันกัน) • 2 Hr plasma glucose ≥ 200 mg/dl (75 g OGTT) Management Diabetes Care Advice smoking cessation, diet, exercise BMI 18.5-22.9 kg/m2 BP < 130/80 mmHg ถ้ ามี CKD keep BP < 125/75 mmHg Cholesterol LDL < 100 ถ้ ามี stroke /CKD/CAD ร่วมด้ วย keep LDL23), metabolic syndrome, insulin resistance Other drugs: Glipizide 5 mg initial, increase by 2.5-5 mg/d max 40mg/d, hold if NPO; Glimeperide 1-4 mg/d, max 8mg give with first meal of the day **Glibencamide กลุ่ ม sulfonylureas เกิด Hypoglycemia ได้ (เช่น ใช้ ASA, fibrate, trimetroprim, alc.) **Metformin :C/I serum Cr >1.5(Male), >1.4 (Female), GFR 250 >250 >250 >600 Arterial pH 7.25-7.30 7.00-7.24 7.30 Serum HCO 3 15-18 10-14 20 Urine/Serum ketone + + + Anion gap >10 >12 >12 320 osmolarity Level of conscious. alert alert or drowsy stupor or coma stupor or coma Management •

Medicine: endocrinology, Page 66

Hypoglycemia History

Clinical Presentation Investigation -DM “Whipple’s triad” -Capillary blood glucoseOral hypoglycemic drugs, Insulin 1. symptoms consistent with low (R/O Precipitating causes: hypoglycemia pseudohypoglycemia in Renal failure -Autonomic: sweaty, hungry, leukocytosis, Hepatic dysfunction tingling, shaking, warmth, polycythemia due to Infection palpitation, nervous, glycolysis in vitro) -Non-DM anxious, nausea -Venous blood glucose to Looks sick -Neuroglycopenic: Warm, confirm true Drugs weak, faint, difficulty hypoglycemia and Renal failure speaking, blurred vision, clotted blood 20 cc. to Liver failure confused, drowsy, coma identify cause: renal, liver CHF 2. Low plasma glucose (80mg/d

not recover 50%glucose 50 cc IV

Medicine: endocrinology, Page 67

Thyroid function test TSH T4 TSH , normal T4 TSH

Hypothyroidism Treated hypothyroidism or subclinical hypothyroidism TSH secreting tumor or thyroid hormone resistance syndrome Hyperthyroidism Subclinical hyperthyroidism Sick euthyroidism or pituitary disease Consider change in thyroid-binding globulin, assay interference, amiodarone or pituitary TSH tumor Oxford handbook P.200

T4

TSH T4 T3 TSH , normal T4& T3 TSH T4 T3 Normal TSH, abnormal T4

Graves’ disease Female: Male = 9:1, common 30-50 yr., Autoimmune disease caused by stimulatory TSHreceptor antibodies Triad: HYPERTHYROIDISM, EXOPTHALMOS, GOITER History o General - Fatigue, general weakness o Dermatologic - Warm, moist, fine skin; sweating; fine hair; onycholysis; vitiligo; alopecia; pretibial myxedema o Neuromuscular - Tremors, proximal muscle weakness, easy fatigability, periodic paralysis in persons of susceptible ethnic

o

o

o

Clinical Presentation General - Increased basal metabolic rate, weight loss despite increase or similar appetite Skin - Warm, most, fine skin; increased sweating; fine hair; vitiligo; alopecia; pretibial myxedema Head, eyes, ears, nose, and throat - Chemosis, conjunctival

Investigation oTSH T3 T4 oRadioactive iodine uptake: Increased uptake :Homogeneous แยกจาก Subacute thyroiditis : low uptake

Medicine: endocrinology, Page 68

groups o Skeletal - Back pain, loss of stamina, history of fractures o Cardiovascular - Palpitations, dyspnea on exertion, chest pain, edema o Respiratory - Dyspnea o Gastrointestinal - Increased bowel motility, hyperdefecation with or without diarrhea o Ophthalmologic - Tearing, gritty sensation in the eye, photophobia, eye pain, protruding eye, diplopia, visual loss o Renal - Polyuria, polydipsia o Hematologic - Easy bruising o Metabolic - Heat intolerance, weight loss despite increase or similar appetite, worsening diabetes control o Endocrine/reproductive - Irregular menstrual periods, decreased menstrual volume, gynecomastia, impotence o Psychiatric - Restlessness, anxiety, irritability, insomnia o ประวัติครอบครั ว

o

o

o

o

o

o

irritation, widening of the palpebral fissures, lid lag, lid retraction, proptosis, impairment of extraocular motion, visual loss in severe optic nerve involvement, periorbital edema Neck - Upon careful examination, the thyroid gland generally is diffusely enlarged and smooth; a well-delineated pyramidal lobe may be appreciated upon careful palpation; thyroid bruits and, rarely, thrills may be appreciated; thyroid nodules may be palpable. Chest - Gynecomastia, tachypnea, tachycardia, murmur, hyperdynamic precordium, S3, S4 heart sounds, ectopic beats, irregular heart rate and rhythm Abdomen - Hyperactive bowel sound Extremities - Edema, acropachy, onycholysis Neurologic - Hand tremor (fine and usually bilateral), hyperactive deep tendon reflexes Musculoskeletal - Kyphosis, lordosis, loss of height, proximal muscle weakness, hypokalemic

Medicine: endocrinology, Page 69

o

periodic paralysis in persons of susceptible ethnic groups Psychiatric - Restlessness, anxiety, irritability, insomnia, depression

Management การรักษาด้ วยยา ( Medical treatment ):ในกรณี 1. ผู้ ป่วยคอโตไม่มาก นํ ้าหนักของต่อมไทรอยด์ น้ อยกว่า 40 g 2. ระดับของ thyroid hormone ไม่มากเมื่อเริ่มรักษา 3. ผู้ ป่วยที่สามารถควบคุมโรคได้ เร็ วหลังเริ่มรักษา และต่อม thyroid มีการลดขนาดลง - Anti-thyroid drugs: @ PTU ขนาด 100-400 mg/day โดยแบ่งให้ วนั ละ 2-4 ครัง้ หลังเริ่มให้ ยาประมาณ 4-6 สัปดาห์ ควรตรวจหาระดับ thyroid hormone และทุก 6-12 สัปดาห์ เมื่อระดับ hormone กลับมาเป็ น euthyroid จึงเริ่มปรับลดขนาดยา side effect ที่สําคัญ : agranulocytosis , rash , peripheral neuritis ข้ อควรระวัง : ยาผ่ านรก และขับออกทางนํ ้านม ดังนันไม่ ้ ควรให้ ในหญิ งตังครรภ์ ้ และให้ นม บุตร @ Methimazole 15-20 mg วันละครัง้ @ Carbimazole - β-blockers : @ Propanolol 5-40 mg วันละ 2-4 ครัง้ 2 mg/kg/day ในเด็ก @ Atenolol 25-50 mg วันละครัง้ การรักษาด้ วยการผ่ าตัด ( Surgical treatment ) ทําเมื่อ สงสัยว่าเป็ น malignant thyroid nodule, ผู้ ป่วย ตังครรภ์ ้ ที่ไม่สามารถควบคุมอาการด้ วยยา,ผู้ ป่ วยที่ มีอ าการกดเบี ยดจากต่อมไทรอยด์, รับ ประทานยาไม่ สมํ่าเสมอ, ผู้ ป่วยอายุน้อย การรักษาด้ วยสารรังสี ( Radioactive iodine: I 131 ) ใช้ ในเด็กอายุมากกว่า 10 ปี

Medicine: endocrinology, Page 70

Thyroid Storm History st • Thyrotoxicosis in 1 Dx patients, patients with poor compliance • Precipitating: -Infection,trauma -ขาดยา thyroid -ได้ รบั iodine ปริมาณมาก : contrast media,amiodarone -ภาวะเจ็บป่ วยอื่น ๆ เช่น congestive heart failure, diabetic ketoacidosis, hypoglycemia, toxemia of pregnancy, pulmonary embolism, cerebral vascular accident, bowel infarction, severe emotional stress เป็ นต้ น

Clinical Presentation • Burch และ Wartofsky ได้ ตงเกณฑ์ ั้ การ วินิจฉัยภาวะ thyroid crisis ดังตาราง โดยถ้ า คะแนนตังแต่ ้ 45 คะแนนขึ ้นไป บ่งชี ้ว่าเป็ น thyroid crisis ถ้ าคะแนน 25-44 บ่งชี ้ว่าเป็ น impending thyroid crisis และถ้ าคะแนน ตํ่า กว่า 25 ไม่น่าจะเป็ น thyroid crisis • ต้ องระลึ กเสมอว่าในผู้ ป่วยสู งอายุอาจมีเพี ยง อาการทางระบบประสาทก็ได้ เรี ยกว่า apathetic hyperthyroidism ซึ่งอาการไม่ relate กับ storm Thermoregulatory Cardiovascular dysfunction dysfunction Temperature (oF) Tachycardia 99-99.9 5 99-109 5 100-100.9 10 110-119 10 101-101.9 15 120-129 15 102-102.9 20 130-139 20 103-103.9 25 >140 25 >104 30 CNS Effects Absent 0 Mild: 10 agitation Moderate: 20 delirium, Psychosis, Lethargy

Congestive HF Absent 0 Mild: pedal 5 edema Moderate: 10 bibasilar rales

Investigation Thyroid function test: TSH T3 T4

Medicine: endocrinology, Page 71

Severe: seizure, coma

30

GI-Hepatic dysfunction Absent 0 Moderate: 10 diarrhea, N/V, abdominal pain Severe: 20 unexplained jaundice Precipitated history negative 0 Positive 10

Severe: pulmonary edema

15

Atrial fibrillation Absent Present

0 10

Management ประกอบด้ วยหลักสํ าคัญ 4 ประการ * ควร admit และtreat ใน ICU *

- การใช้ ยาเพื่อลดการสร้ าง+หลั่ง thyroid hormone จากต่ อมthyroid : @ ยากลุ่ ม thionamide ลดการสร้ าง thyroid hormone : PTU วันละ 800-1200 mg ใน ผู้ ใหญ่ dose ในเด็ก neonate: 5-10 mg/kg/d แบ่งให้ ทุก 6-8 ชัว่ โมง และ Children : 15-20 mg/kg/d แบ่งให้ ทุก 6-8 ชัว่ โมง เริ่มแรก ให้ ใน dose ที่สูงขึ ้นได้ ถึง 30-40 mg/kg/d และ ไม่ควรเกิน1,200 mg/d @ ยาในกลุ่ มไอโอดีน ลดการหลั่ง thyroid hormone โดยให้ หลังยา PTU ไปแล้ วอย่างน้ อย 1 ชัว่ โมง : Lugol’s solution 4-8 หยด ทุก 6 ชัว่ โมง ให้ เหมือนกันทังเด็ ้ กและผู้ ใหญ่ -

การใช้ ยาเพื่อลดการทํางานของ thyroid hormone ที่เนือ้ เยื่อต่ างๆ @ beta-blockers ยับยังการเปลี ้ ่ ยนแปลง T4 เป็ น T3 และลด HR : Propanolol 60-80 mg ทุก 4 ชัว่ โมง ยาจะออกฤทธิ์ หลังให้ ไปนาน 1 ชัว่ โมง ถ้ าต้ องการให้ ออกฤทธิ์ ทนั ทีอาจให้ ใน

Medicine: endocrinology, Page 72

-

-

รู ป 0.5-1 mg IV ช้ าๆ ใน 10 นาที และให้ ซํ ้าได้ แต่ต้องมีการ monitor HR อย่างใกล้ ชิด ข้ อควรระวัง : ผู้ ป่วย asthma, COPD และ heart failure ที่รุนแรง ไม่ควรใช้ ยานี ้ dose ในเด็ก Neonates: 2 mg/kg/d แบ่งให้ ทุก 6-8 ชัว่ โมง , Children : 0.5-4 mg/kg/d แบ่งให้ ทุก 6-8 ชัว่ โมง ไม่เกิน 60 mg/d หรือ 0.025-0.15 mg/kg IV ใน 10 min และให้ ซํ ้าได้ จนกระทัง่ hyperdynamic cardiovascular state ดีขึ ้น แต่รวมแล้ วห้ ามเกิน 5 mg @ ยากลุ่ ม glucocorticoid ยับยังการเปลี ้ ่ ยนแปลง T4 เป็ น T3 และมีประโยชน์เพิ่มเติมในกรณี ที่มีภาวะ adrenal insufficiency ร่วมด้ วย โดยให้ Hydrocortisone หรือ Dexamethasone 5 mg ทุก 8 ชัว่ โมง dose ในเด็ก Hydrocortisone 5 mg/kg IV ทุก 6-8 ชัว่ โมง , Dexamethasone 0.1-0.2 mg/kg/d แบ่งให้ ทุก 6-8 ชัว่ โมง Supportive and symptomatic treatment ได้ แก่ ไข้ สูงมาก: ให้ paracetamol หรือ ผ้ าห่มเย็น หลี กเลี่ ยงยาในกลุ่ ม aspirin เพราะจะทําให้ ระดับ free hormoneสู งขึ ้น มีภาวะ dehydration : ให้ IV fluid replacement รั กษาภาวะที่เป็ นตัวกระตุ้นให้ เกิด thyroid strom * ควรตรวจหาสาเหตุที่กระตุ้นด้ วยเพื่อที่จะได้ ให้ การรักษาแก้ ไขอย่างเหมาะสม

Medicine: endocrinology, Page 73

Hashimoto’s Thyroiditis History Clinical Presentation Investigation -greater prevalence with -bradycardia -TFT-serum TSH (best) age and women -facial,periorbital edema markedly elevated -mild weight gain -dry skin, nonpitting edema (>20microunits/ml) confirms -hypothyroidism symptoms (myxedema) diagnosis,lowT3,normal or low T4 -fatigue -slow tendon reflex -antithyroid peroxidase (anti-TPO) -cold intolerance relaxation -somnolence -rare findings -antithyroglobulin (anti-Tg), -TSH -poor memory -hypoventilation receptor-blocking antibodies -constipation -pericardial effusion -10-15% may be antibody -myalgia -pleural effusion negative. -menorrhagia -deafness -hoarseness -carpal tunnel syndrome Management Specific Rx : Thyroxine replacement dose 1.6 µg/kg/d PO (75-150µg/d) • Lifelong treatment กินยาก่อนอาหารครึ่งชม.เนื่องจากdietary fibersทําให้ ดูดซึมน้ อยลง • Initiation of therapy: Thyroxine replacement for the first 2-3 months • Young healthy adults:100 µg/d PO ,Elderly: 25 µg/d PO • Pt. with cardiac disease:25-50 µg/d PO **CAD may be exacerbated by the treatment of hypothyroidism -dose of thyroxine should be slowly increased, watch for worsening angina,heart failure,arrhythmias • Children: 0-1yr ให้ 8-10 µg/kg/d,1-5yr ให้ 4-6µg/kg/d, >5yr ให้ 3-4µg/kg/d PO • Dose adjustment and F/U:goal of Rx-maintain plasma TSH within the normal range o Monitor serum TSH 2-3 months after initiation of Rx o Adjust dose 12-25 µg q 6-8 weeks until TSH normal • Less absorbed when taken with dietary fibers, drugs ex CaCO 3 ,FeSO 4 , Al(OH) 3 , • Drug interaction: increased clearance when taken with estrogen, rifampicin, carbamazepine, phenytoin; amiodarone blocks peripheral conversion

Medicine: endocrinology, Page 74

Myxedema Coma History Clinical Presentation -Elderly woman with long- Severe manifestations of standing of uncontrolled hypothyroidism with hypothyroidism hypoventilation, -Strongly suggestive : marked bradycardia, decreased stupor, confusion, coma, cardiac contractility, hypothermia with findings of decreased intestinal motility, hypothyroidism paralytic ileus,megacolon, pericardial effusion, cardiac tamponade, pleural effusion Precipitating factors: hypothermia, MI, stroke, infection, trauma,drugs that can compromise CNS,GI bleeding,heart failure, hypoglycemia, hyponatremia, hypoxemia,hypercarbia,acidosis

Investigation -high TSH,low T3&T4 -TSH may be normal in comorbid nonthyroidal illness, patients who are on corticosteroids, dopamine, central hypothyroidism CBC: anemia Electrolyte: hyponatremia Lipid: hypercholesterolemia Serum LDH: high CPK: high ABG: Hypoxemia, hypercapnia, acidosis

Management - Specific Rx : start with high dose T4 300-600 µg/d IV few days, maintainance dose 50100 µg/d, switch to oral when clinically improved - Supportive Rx: Hydrocortisone 100 mg IV q 8h or 300 mg IV drip in 24h for the first 24-48 hours Ventilation support Correct hypothermia -Keep warm Correct hypotension –IV fluid, vasopressors IV, qlucocorticoids Correct hyponatremia –mild: restrict fluid 2 % • Hemoglobin typing (ปกติ Hb A 97%, Hb A2 2.5 - 3.5 %) Managements : - ถ้ าทราบการวินิจฉัยโรคที่แน่น อนแล้ วควรให้ Thalassemia counseling รวมทังแนะนํ ้ าให้ สมาชิกใน ครอบครัวมาตรวจ - การรักษาสามารถทําได้ โดย 1. Blood transfusion (แนะนําให้ ใช้ leukocyte poor blood ถ้ าสามารถหาได้ ) 2. Splenectomy โดยมี indication คือ มี huge splenomegaly จนทําให้ ผ้ ู ป่วยมีอาการ เช่น อืดอัด แน่นท้ อง, อิ่มเร็ว, hypersplenism, ต้ องได้ รบั blood transfusion > 20 Units/year และ ผู้ ป่วย ต้ องการ โดยก่อนตัดม้ าม 2 สัปดาห์ ควรฉี ด vaccine pnuemococcus vaccine และ influenza vaccine 3. bone marrow / stem cell transplantation ทังนี ้ ้ควรปรึกษา hematologist 4. consult hematologist Note : อย่าลื มว่า thal. trait ต้ องไม่ซีด แต่มี MCV ตํ่าได้ สามารถให้ Folic acid supplement ได้ แต่ห้ามให้ iron supplement เนื่องจากผู้ ป่วยมีภาวะ iron overload อยู่แล้ ว แม้ ยงั ไม่ได้ รบั เลื อด •

2. Normocytic anemia

2.1 Anemia of chronic disease Cause chronic infection, inflammation, malignancy, autoimmune disorder Clinical presentations ซีด, มี underlying disease Investigation

Medicine: Hematology, Page 79

CBC and blood smear : normochromic normocytic anemia Managements : - treat underlying disease - ดูแลไม่ให้ มีภาวะขาดสารอาหาร (รวมทังเหล็ ้ กและวิตามิน) - หลี กเลี่ ยงยาที่มี bone marrow suppression - ให้ เลื อดถ้ าผู้ ป่วยมีอาการเหนื่ อย - ให้ การรักษาด้ วย erythropoietin ขนาด 10,000-40,000 unit SC / week โดย keep Hb > 10 g/dl แต่ไม่มากกว่า 12 g/dl Note : ควรจะ exclude ภาวะอื่นๆที่ทําให้ ซีดด้ วย ในผู้ ป่วยบางรายอาจต้ องทํา bone marrow aspiration/biopsy เพื่อแยกโรคอื่นๆ 2.2 Anemia of chronic renal failure Cause decreased erythropoietin production from kidneys Clinical presentations ซีด, มีประวัติเป็ นโรคไตเรื ้อรัง, findings of uremia Investigation - CBC and blood smear : normochromic normocytic anemia - BUN, creatinine (ผู้ ป่วย CKD จะเริ่มซีดเมื่อ GFR ตํ่ากว่า 40 ml/min) Managements : - consult hematologist เพื่อให้ erythropoietin - ให้ erythropoietin ขนาด ���� U SC/week สามารถเพิ่มขนาดยาได้ ตามระดับการตอบสนอง - ถ้ าผู้ ป่วยซีดมากขึ ้นขณะให้ การรักษาด้ ว ย erythropoietin ต้ องระวังภาวะ PRCA (pure red cell aplasia) ให้ หยุดยาและปรึกษา hematologist ทันที 2.3 Aplastic anemia Cause ส่ วนใหญ่ ไม่ทราบสาเหตุ บางส่ วน associate กับยา/สารเคมีบางชนิด หรือ viral infection Clinical presentations - ซีดและอาการของการซีด, เลื อดออกง่ าย (เช่นเลื อดออกตามไรฟั น, มีจํ ้าเลื อดตามร่างกาย, ประจําเดือน มามาก), บางรายอาจมีไข้

Medicine: Hematology, Page 80

- อาจมีประวัติได้ รบั ยา เช่น chloramphenicol, acetazolamide, carbamazepine, antineoplastic drungs - viral infection เช่น Hepatitis virus, EBV, CMV - anemia, petechiae and ecchymoses, mucosal bleeding, may have fever - No hepatosplenomegaly Investigation - CBC and blood smear : pancytopenia (with relative lymphocytosis) - Bone marrow aspiration / biopsy จําเป็ นเพื่อการวินิจฉัย Managements : - consult hematologist - หยุดยาหรือสารเคมีที่สงสัยว่าอาจเป็ นสาเหตุ - อาจให้ blood transfusion ได้ ถ้าจําเป็ นเท่านัน้ และควรให้ ในปริมาณน้ อยที่สุด เพื่อไม่ให้ ผ้ ู ป่วย สร้ าง antibody เนื่องจากผู้ ป่วยต้ องได้ รบั การรักษาโดย bone marrow transplantation เช่น พิจารณาให้ prophylactic platelet transfusion เมื่อผู้ ป่วยไม่มี bleeding แต่ platelet น้ อยกว่า 10,000/mm3 เป็ นต้ น

3. Macrocytic anemia

3.1 Vitamin B12 / Folate deficiency Clinical presentations Folate deficiency (เกิดขึ ้นใน 2-3 เดือนหลังขาด folate) - ไม่รบั ประทานผักใบเขียว - pregnancy, hemolytic anemia (ต้ องการ folate มากขึ ้น) - alcoholism - malabsorption - ยาบางชนิด เช่น trimethoprim, pyrimethamine, methotrexate, sulfasalazine, oral contraceptive pills, anticonvulsants Vitamin B12 deficiency (ใช้ เวลาเป็ นปี หลังขาด Vit.B12) - ไม่รบั ประทานเนื ้อสัตว์ - Pernicious anemia (ขาด instrinsic factor จาก stomach) - S/P gastrectomy or partial - พยาธิ ตืดปลา (Diphyllobothrium latum) Physical examinations

Medicine: Hematology, Page 81

anemia, mild jaundice, glossitis, stomatitis สํ าหรับ Vit.B12 def. จะพบ neuropathy ได้ (decreased vibratory and proprioceptive sensation, ataxia, paresthesia, confusion, dementia) Folate deficiency ไม่พบ neuropathy Investigation - CBC and blood smear : macrocytic anemia, hypersegmented neutrophils - indirect bilirubin และ LDH (โดยทัว่ ไปไม่จําเป็ นต้ องตรวจ) เพิ่มขึ ้น จากการที่มี ineffective erythropoiesis และ premature RBC destruction - serum Vitamin B12 , RBC folate level ตํ่า (ถ้ าตรวจได้ ) Managements : Folate deficiency : folic acid 1 mg PO หรือ 5 mg PO ในผู้ ป่วย malabsorption ให้ จนกระทัง่ หายจากภาวะ folate deficiency Vit. B12 deficiency : vitamin B12 1 mg IM OD x 7 วัน จากนันสั ้ ปดาห์ละครัง้ x 1-2 เดือน หรือ จนกระทัง่ หายซีด จากนัน้ maintenance ด้ วย 1 mg IM เดือนละครัง้ หรือ 1 mg PO OD หลังการรักษา reticulocytes จะเพิ่มขึ ้นใน 1 สัปดาห์ จากนันระดั ้ บ Hb จะค่อยๆเพิ่มใน 6-8 สัปดาห์ ในกรณี ที่สาเหตุของ vit B12 deficiency จากการรับประทานลดลง สามารถเริ่มให้ การรักษาด้ ว ย oral B16-12 ได้ โดยให้ การรักษาจน Hct กลับมาเป็ นปกติ

4. Hemolytic anemia

4.1 Autoimmune Hemolytic Anemia แบ่งเป็ น Warm AIHA (37๐c) ซึ่งพบบ่อยกว่า และ Cold AIHA (< 37๐c) Clinical presentations ซีดและอาการของซีด, เหลื อง ถ้ ามี hemolysis รุ นแรงอาจมีไข้ , หน้ ามืดเป็ นลม, Heart failure, hemoglobinuria Warm AIHA (IgG – extravascular hemolysis) อาจไม่ทราบสาเหตุหรือสัมพันธ์ กบั underlying malignancy (เช่น lymphoma, CLL), autoimmune disease หรือยาบางชนิด Cold AIHA (IgM – intravascular hemolysis) จะพบ acrocyanosis คือบริเวณปลายจมูก หู นิ ้วมือ นิ ้วเท้ าเปลี่ ยนเป็ นสี ม่วงเมื่อโดนความเย็น อาจไม่ทราบสาเหตุหรือสัมพันธ์ กบั infection (เช่น Mycoplasma, EBV), lymphoma, CLL Physical examinations: anemia, jaundice, splenomegaly, acrocyanosis (cold Investigation

Medicine: Hematology, Page 82

- CBC and blood smear : spherocytes, autoagglutination(cold>warm), polychromasia - direct Coomb’s test : Warm - usually positive to IgG , Cold - weakly positive to C3 - Cold agglutinin : positive with high titre in cold AIHA Managements : - identify and treat underlying disease ในกรณี ที่วินิจฉัยว่าเป็ น warm type AIHA ควรส่ ง investigation anti-HIV และ ANA ด้ วย สํ าหรับในกรณี ที่วินิจฉัยเป็ น cold type AIHA ควรตรวจหา evidence ของ lymphoma เช่นภาวะ lymphadenopathy, lymphocytosis - consult hematologist - Warm AIHA : - ให้ blood transfusion ได้ ในกรณี ที่ผ้่ ู ปวยซีดมาก หรือ มี comorbidities disease โดยควรพิจารณาให้ เลื อดเมื่อ Hb < 4 g/dl - Prednisolone 1 mg/kg/day ถ้ าตอบสนองดีจะเห็นผลใน 7 – 10 วัน หลังจากไม่เกิด hemolysis แล้ ว ค่อยๆลด steroid ลงในเวลา 2 – 3 เดือน Splenectomy ในผู้ ป่วยที่ไม่ตอบสนองต่อ steroids - Cold AIHA : หลี กเลี่ ยงอากาศเย็น, corticosteroids มักไม่ได้ ผลดี, - การให้ RBC transfusion มักได้ ผลน้ อย เนื่องจาก RBC ที่ให้ ก็จะเกิด hemolysis จึงพิจารณาให้ RBC เมื่อผู้ ป่วยมีอาการ หรือ Hb < 6 g/dL เป็ นต้ น Note : ผู้ ป่วย AIHA มักมีระดับ platelet ปกติ หากพบ platelet ตํ่า ควรนึกถึง SLE หรือ Evans syndrome (AIHA + ITP) ไว้ ด้วย ควรแยกกับ hereditary spherocytosis เนื่องจากพบ spherocytes ได้ เช่นกัน แต่ Coomb’s -ve 4.2 G-6-PD Deficiency Clinical presentations ซีดและอาการของซีด, เหลื อง, ปัสสาวะสี เข้ ม หลังจากมี infection, ได้ รบั ยาบางชนิด (เช่น anti-malarials, ยากลุ่ ม sulfa เป็ นต้ น) มักเป็ นผู้ ชาย และมีประวัติสมาชิกในครอบครัวที่เป็ นผู้ ชายมี อาการดังกล่ า ว (XR) Investigation - CBC and blood smear : RBC with contracted hemoglobin, bite cells, ghost cells - สามารถใช้ Methemoglobin reduction test เพื่อ screening - G-6-PD enzyme activity : ลดลง แต่ไม่สามารถแปลผลได้ ในขณะที่มีภาวะ acute hemolysis - Heinz body เมื่อย้ อมด้ วย methylene blue หรือ bromocresyl green

Medicine: Hematology, Page 83

Managements : - รักษาหรือหลี กเลี่ ยงปัจจัยเสี่ ยงที่ทําให้ เ กิด hemolysis - ให้ adequate hydration เพื่อป้องกัน acute renal failure จาก hemoglobinuria - ตรวจติดตามระดับ potassium ในเลื อด เนื่องจากอาจเกิดภาวะ hyperkalemia ได้ - สามารถให้ RBC transfusion ได้ ในผู้ ป่วยที่มี hemolysis รุ นแรง 4.3 Hereditary Spherocytosis Clinical presentations ความรุ นแรงของอาการมีหลากหลายมาก ซีดและอาการของซีด,เหลื อง อาการจะรุ นแรงมากขึ ้น (เกิด hemolytic crisis) เมื่อติดเชื ้อหรือมีไข้ อาจไม่มีประวัติครอบครัว แม้ ส่วนมากจะเป็ น AD(เนื่องจาก new mutation) หรือ AR (ส่ วนน้ อย) ตรวจร่างกายพบ anemia, jaundice, splenomegaly Investigation - CBC and blood smear : spherocytes, polychromasia - osmotic fragility : ทนต่อ hypotonic saline ได้ น้อยลง (ตรงข้ ามกับ thalassemia) - direct Coomb’s test : Negative (เพื่อแยกกับ AIHA) Managements : - รักษาและหลี กเลี่ ยงสาเหตุที่ทําให้ เกิด hemolytic crisis - Folic acid 1 tab PO OD - splenectomy ในรายที่มี severe hemolysis โดยพยายามเลี่ ยงในรายที่มีอ าการไม่ม าก Note : สามารถพบ gallstone ร่วมได้ บ่อย

Thrombocytopenia

Immune (Idiopathic) Thrombocytopenic Purpura (ITP) *** ต้ อง exclude โรคอื่นๆที่ทําให้ platelet ตํ่าออกไปก่อน *** Clinical presentations จุดเลื อดออก, จํ ้าเลื อด, เลื อดออกตามไรฟั น, ประจําเดือนมามาก หรือพบ platelet ตํ่า โดยยังไม่มีอาการ Acute form : มักพบในเด็ก, มี viral infection นํามาก่อน, มักหายได้ เองใน 6 เดือน Chronic form : มักพบในผู้ ใหญ่ , พบมากในหญิ ง 20 - 40 ปี , มักไม่หายเอง ตรวจร่างกายพบ petechiae, ecchymoses, mucosal bleeding, No splenomegaly

Medicine: Hematology, Page 84

Investigation - CBC and blood smear : isolated thrombocytopenia - bone marrow aspiration / biopsy พบ increased megakaryocytes (จะทําเฉพาะในรายที่ต้องการ exclude secondary cause เช่นในผู้ ป่วยที่อายุมากกว่า 60 ปี , เพศชาย, ไม่มนั่ ใจการวินิจฉัย, ผู้ ป่วยที่ไม่ ตอบสนองต่อ steroids หรือก่อนทํา splenectomy) Managements : - goal ของการรักษาคือ keep platelets > 30,000/mm3 - OPD case : ผู้ ป่วยที่มีระดับ platelet < 30,000/mm3 และไม่มี significant bleeding Prednisolone 1 mg/kg/day มักเห็นการตอบสนองภายใน 1 – 3 สัปดาห์ F/U 2 สัปดาห์ ถ้ า platelet ได้ ตาม goal แล้ ว ค่อยๆลด steroids ลงสัปดาห์ละ 10 mg ถ้ ารักษานาน 6 สัปดาห์แล้ วไม่ดีขึ ้น ---> steroids resistant ---> consult hematologist - Admit : เมื่อผู้ ป่วยมีระดับ platelet < 10,000/mm3 - Emergency : เมื่อผู้ ป่วยมี significant bleeding เช่น intracerebral hemorrhage, intraperitoneal hemorrhage เป็ นต้ น ในภาวะ emergency สามารถรักษาได้ โดยหลายวิธีร่วมกัน นอกเหนือจาก steroids : 1. ให้ platelet 1 U/ 10 kg เพิ่ม platelet ได้ 30,000 – 60,000/mm3 2. IVIg 1 g/kg x 2 วัน (total dose 2 gm/kg) 3. emergency splenectomy หากไม่สามารถให้ IVIg ได้ - elective splenectomy จะพิจารณาเมื่อ 1. ไม่ตอบสนองต่อ steroid หรือเป็ น steroid dependent (ลด steroids แล้ ว platelet ก็ลดอีก) 2. ไม่ตอบสนองต่อ high dose IVIg

Coagulopathy

1. Disseminated Intravascular Coagulation (DIC) History Cause : sepsis (esp. gram – ve), trauma, burns, shock, malignancy, AAA, snake venom, obstetrics complication (amniotic

Physical examination - bleeding : ecchymoses, petechiae, purpura, GI tract, GU, gingival/oral mucosa, oozing from sites of procedure or incision,

Investigation - PT, aPTT, TT : prolonged - fibrinogen : decreased - D-dimer : increased - platelet count : decreased - peripheral blood smear :

Medicine: Hematology, Page 85

embolism, retained dead intracranial bleeding MAHA blood picture fetus, placental abruption) - thrombosis : end-organ (schistocytes) with History : มีสาเหตุดงั กล่ าว infarction esp. CNS, kidneys thrombocytopenia Managements : - แก้ ไขสาเหตุของ DIC - supportive treatment : oxygen, IV fluids, maintain BP & renal perfusion - ให้ FFP (all factors.), platelet, cryoprecipitate (f. VIII, XIII, vWF, fibrinogen, fibronectin) Keep fibrinogen > 100 mg/dL - ถ้ ามีอาการของ thrombosis รุ นแรง อาจให้ heparin ร่วมด้ วย (controversial)

2. Hemophilia แบ่งเป็ น Hemophilia A (พบบ่อยกว่า) ขาด factor VIII และ Hemophilia B ขาด factor IX History Physical examination Investigation เลื อดออกง่ าย – หยุด - anemia จาก bleeding - aPTT : prolonged ยาก, มีประวัติใน - hemarthroses, intramuscular - factor VIII (hemophilia A) ครอบครัว โดยเฉพาะ hematomas, hematuria, hemospermia, or factor IX (hemophilia B) ญาติผ้ ู ชาย (XR) intracranial bleeding, retroperitoneal activity level : low ( 95% จะพบ blast cells ใน peripheral เลื อดออกง่ าย bleeding, fever blood (เลื อดออกตามไรฟั น, splenomegaly, ALL : พบ lymphoblasts ประจําเดือนมา hepatomegaly, AML : พบ myeloblasts (ถ้ าพบ Auer’s rod จะ มาก, มีจุด/จํ ้าเลื อด), lymphadenopathy ช่วยบอกว่าเป็ น myeloid series) มีไข้ (ALL>AML) - bone marrow aspiration / biopsy จําเป็ น สํ าหรับการวินิจฉัย : พบ blast cells > 20% Managements : - consult hematologist for further investigations, diagnosis and treatment (chemotherapy ---> complete remission ---> bone marrow transplantation) - รักษา emergency condition เช่น หากมีไข้ ควรทํา septic work-up, ให้ antibiotics ถ้ ามี ANC < 500 ให้ treat as febrile neutopenia - รักษาภาวะ DIC (ถ้ ามี) เนื่องจากผู้ ป่วย acute leukemia บางชนิด เช่น AML M3 (APL) มีโอกาสเกิด DIC ได้ บ่อย - หากซีดมาก, platelet ตํ่ามากหรือมี bleeding ควรให้ PRC, platelet transfusion

2. Chronic Lymphocytic Leukemia History - พบมากในผู้ สูงอายุ (> 60 ปี ) มักไม่ มีอาการ ตรวจพบโดยบังเอิญจาก routine CBC

Physical examination Investigation อาจพบ anemia, - CBC and blood smear : อาจพบ petechiae, anemia, thrombocytopenia, WBC ecchymoses, purpura 50,000 – 200,000/mm3 absolute

Medicine: Hematology, Page 88

- ติดเชื ้อระบบหายใจหรือผิ วหนังบ่อย จากการที่ lymphocyte เสี ย function - ในรายที่อาการรุ นแรง : อ่อนเพลี ย นํ ้าหนักลด ซีด เลื อดออก/ชํ ้าง่ าย ปวดกระดูก ปวดท้ อง Managements : - consult hematologist

generalized painless lymphadenopathy, splenomegaly

lymphocytosis, พบ small mature lymphocyte จํานวนมาก (แต่เสี ย function) พบ smudge cells lymphocyte > 5,000 - bone marrow aspiration / biopsy อาจไม่มีความจําเป็ น

3. Chronic Myeloid Leukemia History - มักเกิดในผู้ ป่วยอายุ > 40 ปี - มักไม่มีอาการ ตรวจพบโดยบังเอิญจาก routine CBC - อาจมี constitutional symptoms ได้ แก่ ไข้ , เหงื่ อออกกลางคืน, เบื่ออาหาร, นํ ้าหนักลด - recurrent infections, ซีด , เลื อดออก/ชํ ้าง่ าย - ท้ องโต แน่นท้ อง อิ่มเร็ว เนื่องจากม้ ามโตมาก

Physical examination อาจพบ anemia, petechiae, ecchymoses, purpura marked splenomegaly, hepatomegaly, lymphadenopathy(พบน้ อย)

Investigation - CBC and blood smear : WBC 50,000 – 200,000/mm3, thrombocytosis พบ immature form หลายๆระยะของ myeloid series - bone marrow aspiration / biopsy

Managements : - consult hematologist Note - ผู้ ป่วย CML มักลงท้ ายด้ วยการเกิด blastic transformation กลายเป็ น acute leukemia - associate กับ Philadelphia chromosome t(9,22)

4. Lymphoma (Non-Hodgkin’s [NHL] พบบ่อยกว่า Hodgkin’s [HL] 2 เท่า) Clinical presentations • ต่อมนํ ้าเหลื องโตเร็ว ไม่เจ็บ

Medicine: Hematology, Page 89

อาการของ extranodal involvement เช่น ปวดท้ อง, แน่นท้ อง, ปวดกระดูก • B symptoms (พบใน HL > NHL) : ไข้ , เหงื่ อออกกลางคืน, นํ ้าหนักลด • ถ้ ามี bone marrow involvement อาจมาด้ วยอาการของ pancytopenia ผู้ ที่มีปัจจัยต่อไปนี ้มีความเสี่ ยงต่อ lymphoma มากขึ ้น (โดยเฉพาะ NHL) - HIV/AIDS - immunosuppression - viral infection บางชนิด เช่น EBV, HTLV-1 - ยา, สารเคมี, รังสี - primary immunodeficiency - autoimmune diseases Physical examination HL : painless lymphadenopathy ที่ cervical, supraclavicular, axillary, mediastinum มักกระจายเรียงตาม lymph node ที่ต่อกัน ไม่ข้าม node (contiguous spread) NHL : painless, firm, mobile lymphadenopathy ที่ supraclavicular, cervical, axillary มักกระจายไปยัง node ที่ไม่ต่อเนื่องกัน, มี extranodal involvement Investigation - lymph node biopsy (ไม่ควร FNA เนื่องจากต้ องอาศัยลักษณะโดยรอบของ lymph node) สามารถบอก definite diagnosis ได้ (HL พบ Reed Sternberg Cell, NHL ไม่พบ) โดย lymph node ที่มีขนาด > 1 cm นาน 4 สัปดาห์ขึ ้นไป ที่ไม่ได้ เกิดจาก infection ควรได้ รบั การ biopsy - CBC ควรทําก่อนเพื่อช่วยแยก acute leukemia เนื่องจากทําให้ lymph node โตได้ เหมือนกัน - LDH, alkaline phosphatase สู ง ทําให้ นึกถึง bone or liver involvement - liver function test หรือ bilirubin ที่สูง ทําให้ นึกถึง liver involvement - CXR อาจพบ hilar หรือ mediastinal lymphadenopathy - CT scan (chest,abdomen) เพื่อหา lymph node involvement - electrolytes, calcium, phosphate, uric acid, BUN, creatinine - bone marrow aspiration / biopsy : จําเป็ นสํ าหรับ NHL ทุกรายเนื่องจากมี BM involvement มาก แต่ HL ควรทําในบางระยะของโรคเท่านัน้ Managements : - consult hematologist, ดูแลรักษา tumor lysis syndrome (ถ้ ามี) •

Medicine: Hematology, Page 90

5. Multiple Myeloma Clinical presentations - ปวดกระดูก, pathologic fracture, ความสู งลดลงจาก vertebral collapse - ซีด, ซึมลง (จาก hypercalcemia), - ติดเชื ้อง่ าย เนื่องจาก Ig เสี ย function Investigation - CBC and blood smear : normochromic normocytic anemia, rouleaux formation (ในระยะท้ ายของโรคสามารถพบ pancytopenia ได้ ) - plain film เพื่อดู osteolytic lesion - urine : Bence Jones protein - total protein, globulin : สู ง - BUN, creatinine : สู ง ---> renal failure - electrolytes - calcium : สู ง - serum protein electrophoresis : พบ monoclonal spike - bone marrow aspiration / biopsy : พบ abnormal plasma cells > 10 % Managements : - consult hematologist - แก้ ไข electrolyte imbalance เนื่องจาก renal failure, แก้ ไข hypercalcemia Note : - 10% ของผู้ ป่วยจะพบ secondary amyloidosis - MM มี poor prognosis, 5-yr. survival ประมาณ 10% median survival 2 – 4 ปี ถ้ าได้ รบั การรักษา, ไม่กี่เดือน ถ้ าไม่ได้ รบั การรักษา

SVC Obstruction

Oncologic Emergency

not an emergency unless there is tracheal compression History Physical examination Investigation Causes - Special test : Pemberton’s test - Distended neck vein Malignant tumor - Isolated upper limbs edema, Lift the arms over the head for >1 (common) : Lung periorbital and facial edema with min

Medicine: Hematology, Page 91

cancer, Lymphoma Nonmalignant (rare) : Thrombosis, Goiter, Aortic aneurysm

flushing - Pulmonary manifestations : dyspnea, tachypnea, cough, crackles, rales - More severe symptoms in recumbent position or after sleeping - Prominent chest wall collateral vein (in slow growing tumor) - Sequelae of increased intracranial pressure (less common)

Observe : elevated JVP, increased facial cyanosis/plethora, inspiratory stridor - Investigations : CXR : Pleural effusion (aspiration : transudate pleural effusion)mass, widening mediastinum CT chest with contrast (Test of choice) or MRI (if C/I for contrast)

Managements : Initial management : symptomatic treatment - ABCs, O 2 therapy and head elevation 30 – 45 degree - Dexamethasone 4 mg/6 hr : for increase ICP and lymphoma/thymoma - Diuretics and low salt diet - Treat IICP if presented : hyperventilation, mannitol (loading dose 1mg/kg of 20% manitol solution) with fluid replacement (input = urine output) - Caution : no IV fluid or drugs at upper limbs REFER for specific treatment - Tissue Dx and specific Rx : - Radiotherapy : Non-small cell CA lung, metas. solid tumor - Chemotherapy : Small cell CA lung, lymphoma, germ cell CA - Balloon venoplasty and SVC stenting

Tumor lysis syndrome: life-threatening condition Causes - Treatment-associated tumor lysis of hematologic malignancies (esp. Burkitt's lymphoma, ALL, and other high-grade lymphomas, may be seen with chronic leukemias) - Rapidly proliferating malignancies (less common)

Medicine: Hematology, Page 92

Clinical presentations History : 1-5 days after antineoplastic therapy (chemotherapy or radiation Symptoms - Hyperkalemia : arrhythmia, sudden death - Hyperuricemia : uric acid nephropathy, renal failure - Hyperphosphatemia : nephropathy, renal failure Hypocalcemia (due to hyperphosphatemia) : muscle cramps, tetany, convulsions, confusion, arrhythmia Managements Prevention : Prophylactic therapy - Allopurinol 300 mg bid PO (or IV 200-400 mg/m2) 12-24 hr. prior to chemotherapy and aggressive hydration - NaHCO 3 6–8 g PO OD or 2-3 amp of NaHCO 3 + 1L D 5 W infusion - R/O obstructive uropathy (U/S, CT) for abnormal baseline renal function Emergency treatment : - NSS (or N/2) 2-4 L/day - NaHCO 3 6–8 g /day keep urine pH = 7.0 (off when pH >> 7.0) - Allopurinol IV 300 mg/m2 (up to 900-1200 mg/d) - Consider diuretics to increase urine output - Treat the others electrolyte abnormalities Indication for hemodialysis - serum K > 6.0 meq/L - serum uric acid > 10 mg/dL - serum phosphate > 10 mg/dL or increasing - serum Cr > 10 mg/dL - Symptomatic hypocalcemia present Start next chemotherapy : blood chemistry at 24-48 hr. from last chemotherapy - serum uric acid < 8.0 mg/dL - serum Cr < 1.6 mg/dL - Must monitor blood chemistry q 6-12 hr.

Medicine: Nutrition, Page 93

Nutrition (for adult) Estimation of caloric requirements Basal Energy Expenditure : Harris-Benedict equation (kcal/d) Men: 66.4 + [13.7 × weight (kg)] + [5 × height (cm)] – [6.8 × age (years)] หรือคิดโดยประมาณโดยใช้ สูตร Men: 900 + [10 × weight (kg)] Women: 655 + [9.6 × weight (kg)] + [1.7 × height (cm)] – [4.7 × age (years)] หรือคิดโดยประมาณโดยใช้ สูตร Women: 700 + [7 × weight (kg)] เมื่อได้ BEE แล้ ว นําไปคูณด้ วย Stress factor และ Activity factor จะได้ ค่าพลังงานที่ร่างกายต้ องการที่ ใกล้ เคียงความเป็ นจริงมากขึ ้น Disease Stress Factors Used in Calculation of Total Energy Expenditure Clinical condition Stress factor Starvation 0.80–1.00 Elective operation 1.00–1.10 Peritonitis or other infections 1.05–1.25 Adult respiratory distress syndrome or sepsis 1.30–1.35 Bone marrow transplant 1.20–1.30 Cardiopulmonary disease (noncomplicated) 0.80–1.00 Cardiopulmonary disease with dialysis or sepsis 1.20–1.30 Cardiopulmonary disease with major surgery 1.30–1.55 Acute renal failure 1.30 Liver failure 1.30–1.55 Liver transplant 1.20–1.50 Pancreatitis 1.30–1.80

Activity factor : multiplying by 1.2 for sedentary, 1.4 for moderately active, or 1.8 for very active individuals 0.7-0.9 for case on respirator Estimates of protein requirements Clinical conditions Protein (g/kg/day) Healthy, non-stressed 0.8-1.0 Mild metabolic stress (elective hospitalization) 1.0 - 1.1 Moderate metabolic stress (complicated postop. care, infection) 1.2 - 1.4 Severe metabolic stress (major trauma, pancreatitis, sepsis) 1.5 - 2.5 (not >2.0 in elderly) Estimate carbohydrate requirement: 56 – 60% of total calories (less than 7 g/kg/d -IV. TPN) Estimate lipid requirement: 1 g/kg/d (IV TPN) Recommendation for specialized nutritional support (SNS) - Severe underweight (BMI 10% (>5% in elderly) during the previous 6 mo. or a weight/height 20% of usual or 7 days: IV fluid and minimum of 100 g glucose/day - Prolonged hypermetabolic or severely catabolic period eg. post major operation, severe trauma, severe burn, etc. - Systemic response to inflammation - Organ system failure Design of individual regimens - Fluid requirements: maintenance + deficit + concurrent loss - Energy requirements - Protein requirements - Mineral and vitamin requirements for parenteral route (reference: Dietitian's handbook of enteral and parenteral nutrition โดย Annalynn Skipper)

Na : 2 mEq/kg + replacement K : 40 – 100 mEq/d + replacement of unusual loss Cl and acetate : as needed for acid – base balance Ca : 10 – 20 mEq/d Mg : 8 – 16 mEq/d P: 20 – 30 mmol Zn : 2.5 – 4 mg/d plus 10 -15 mg/d per L of stool or ileostomy output Vitamin A : 3,300 IU Pyridoxine (B6) : 6 mg Thiamin (B1) : 6 mg Cyanocobalamine (B12) : 5 ug Riboflavin (B2) : 3.6 mg Biotin : 60 ug Niacin (B3) : 40 mg Ascorbic acid : 200 mg Folic acid : 600 ug Vitamin D : 200 IU Pantothenic acid : 15 mg Vitamin E : 10 IU Route of administration - Enteral nutrition - Short term (6 wk.) : gastrostomy or jejunostomy tube

Medicine: Nutrition, Page 95

- Parenteral nutrition - Peripheral Parenteral nutrition: limited to 1,000 mOsm (12.5% dextrose solution) to avoid phlebitis - Total Parenteral nutrition: via central venous catheter Enteral nutrition : First choice if no contraindications - Contraindications for enteral feeding - Persistent/intractable nausea or vomiting - Mechanical obstruction or severe hypomotility - Severe malabsorption - Intolerable postprandial abdominal pain or diarrhea - Presence of high-output fistulas that do not permit feeding proximal or distal to the fistula - Enteral feeding products: standard formula usually provided 1 kcal/ml - Blenderized tube feedings: any food that can be blenderized - Nutritionally complete formula (standard enteral diet): - Commercial formulas are convenient, sterile, and inexpensive. - Recommended for patients with minimal metabolic stress and normal gut function - Chemically defined formula (elemental diets): predigested and readily absorbed form - Disease specific formulations: use in specific clinical situation eg. organ failure or immune dysfunction - Feeding protocols: start with full-strength formula at a slow rate, stop when oral intake provides 75% of the required calories - Bolus feedings: administration by gravity, not push - Begin at 50 – 100 mL q 4 hr - Increased in 50-ml increments until goal intake is reached (usually 240 to 360 mL q 4 hr) - Elevate pt. head 30 to 45 degrees during feeding and 2 hr. later - Flush feeding tube: 30 mL of water after each feeding - If gastric residual volume > 50% of previous bolus, hold the

Medicine: Nutrition, Page 96

next feeding - Continuous infusion: for nasojejunal or jejunostomy tube - Begin at 20 – 30 mL/hr - Increased in 10-mL increments q 6 hr until goal intake is reached - Flush feeding tube: 30 mL of water after feeding - Hold the feeding or decrease rate if gastric residual volume > 2 times the dripping rate or abdominal distension/pain developed - Medications that are not suitable for administration through a feeding tube include the following : - Enteric-coated medications - Drugs in gelatinous capsules - Medications that are designed for sublingual use - Most sustained-release medications Parenteral nutrition: consider if in adequate intake ( 400 mg/dl

• If candidates for thrombolysis - Counseling, explain pts and family about risks and benefits

Medicine: Neurology, Page 106 - t-PA: total dose = 0.9 mg/kg (max 90 mg) - divided : 10% of total dose --- IV bolus within 2-3 minutes 90% of total dose --- IV drip in 1 hr - Observe V/S, bleeding and GCS q 15 min during administration - Avoid CVP catheterization, except in emergency condition - Avoid NG intubation or Foley catheterization (if necessary, insert 30 min after t-PA) - Stop!!! when (1) neurological deterioration (2) serious bleeding found (3) difficulty breathing - In case of bleeding :  Peripheral bleeding --- direct compression  Internal bleeding --- give cryoprecipitate and/or FFP and/or platelets - After give t-PA, no antiplatelets or anticoagulants use within 24 hr - Repeat head CT at 24 hr to R/O ICH - Keep < 185/110 mmHg for 24 hr - General management • If not candidates for thrombolysis --- general management • General management - Observe V/S, GCS - Keep Temp < 37.5 oC, avoid anti-HT unless BP > 220/110 (no aggressive treatment) - If BP ↑↑ --- Nitropusside 0.3-10 µg/kg/min IV drip or Nicardipine 2-10 µg/kg/min IV drip - Avoid sublingual CCBs, no hypotonic or dextrose IV fluid - NPO if high risk for aspiration; GI prophylaxis with omeprazole 20-40 mg IV - Prevent these complications : UTI, decubitus ulcer, contracture, depression, herniation*** - Aspirin 325 mg/day chewing, within 48 hr of onset (caution!! in candidate for thrombolysis) - No absolute indication for heparin use, may use in: AF, valve prothesis, Anterior wall MI with LV clots, EF= 1 PIPs , MCPs , wrists, knees, ankles, ESR  , CRP  hr Rheumatoid factor +/MTPs, Cervical spine แต่มกั ไม่เป็ นที่ข้อ 2. Arthritis of 3 or more ANA +/DIPs , LS spine , SI joint x-ray joint areas - ลักษณะการบวมของข้ อนิ ้วเป็ นแบบ 3. Arthritis of hand joints : fusiform shape - soft tissue swelling at least 1 area swollen in - Deformity : ulnar deviation , swan neck - Symmetrical joint space Extra-artricular manifestations narrowing wrist , MCPs , PIPs Skin: RA nodule ( common ที่สุด ให้ หาที่ - Periartricular 4. Symmetrical joint olecranon ), vasculitis swelling osteoporosis 5. Rheumatoid nodules Ocular:dry eyes, scleritis,episcleritis,etc - marginal erosion (มักพบที่ extensor area) Lung:fibrosis,effusion etc Heart:pericarditis,myocarditis etc. 6. serum rheumatoid Heme : anemia of chronic disease etc. factor 7. Radiographic change -Etc.Management (Early Dx. Early DMARDs) • NSAIDs เช่น naproxen 250 mg bid / diclofenac 25 mg tid etc. ลดความเจ็บปวดและอักเสบ ( 1st line ) ( อาจพิจารณา Steroid low dose ไม่เกิน 7.5-10 mg/d เฉพาะรายที่ให้ NSAIDs ไม่ได้ ผล/มี side effect เท่านัน้ ต้ องลดให้ หมดใน 3 เดือน เพื่อลด side effect ) • DMARD เป็ น immunomodulatory agents

Medicine: Rheumatology, Page 109

- Chloroquine 250 mg/d & hydroxychloroquine 200 mg bid : SE -> Macular toxicity ต้ อง F/U ตรวจตาปี ละครัง้ - Metrotaxate 5-7.5 mg/week : ต้ อง monitor LFT เนื่องจากยามีพิษต่อตับ - Sulfasarazine 500-1000 mg bid-tid - Leflunomide, Gold salt : ใช้ ในกรณี ที่ใช้ ยาตัวอื่นแล้ วไม่ได้ ผลเนื่องจากราคาแพง

Systemic Lupus Erythematosus Symptoms and Signs • ซักประวัติ

Investigation

ถ้ ามาครังแรก:CBC, ้ UA, CXR ,ANA อาการสําคัญ • ถ้ ามาครังแรกและมี ้ renal involvement ส่ งต่อไปนี ้เพิ่ม อาการตามระบบตาม criteria SLE ( ส่วนมากมัก Cr, E’ lyte, albumin, globulin, lipid profile, 24-hr urine arthritis & rash ) protein หรือ spot urine for protein/Cr ratio ซึ่งค่าที่ได้ ถามประวัติแท้ ง/หลอดเลือดอุดตัน ทุกราย เพื่อ จะประมาณเท่า 24-hr urine protein ประเมินว่ามี antiphospholipid syndrome หรื อไม่ ถ้ ามี ต้ องตรวจ antiphospholipid Ab • ถ้ าตรวจดังกล่ าวแล้ วยังวินิจฉัยไม่ได้ (ไม่ค รบ4/11ข้ อ)ให้ ส่ งดังนี ้ ด้ วย • ตรวจร่ างกาย anti ds DNA, anti Sm , antiphospholipid ตรวจร่ างกายตามระบบ Ab(anticardiolipin Ab, lupus anticoagulant, VDRL & อย่าลืมตรวจปลายมือปลายเท้ าเพื่อดู vasculitis anti-beta2 glycoprotein I) • Lab ประเมิน activity of disease ส่ ง: anti dsDNA, complement(C3,C4,C50) • ถ้ าผู้ ป่วยท้ อง ส่ ง:SS-A/Ro, SS-B/La, antiphospholipid Ab • ถ้ าก่อนรักษาด้ วย steroid ส่ ง:Stool exam ถ้ าใช้ chloroquine ส่ ง:ตรวจตา •

Medicine: Rheumatology, Page 110

Managements (จะแตกต่างกันตามความรุ นแรง- major หรือ minor organ) • ถ้ าผู้ ป่วยมีภาวะต่อไปนี ้ถื อว่า severe form ( major organ ) Massive pleural effusion massive pericardial effusion renal disease – nephritic/nephritis hemolytic anemia myocarditis, pneumonitis, CNS involvement ต้ องเริ่ม steroid 1 mg/kg/d ถ้ าชัก ให้ ยากันชัก ถ้ า psychosis ให้ ยาจิตเวช cytotoxic drugให้ ใน steroid resistance หรือ steroid dependence หรือ ใน Lupus nephritis type IV • ผู้ ป่วย mild form ให้ NSAID ร่วมกับ chloroquine(250)1x1 ถ้ าให้ ยา2อย่างไม่สามารถคุม ได้ ให้ เพิ่ม steroid 0.5 mkd • การรักษา antiphospholipid syndrome Warfarin for life longถ้ าท้ องอยู่ให้ ASA และ heparin แทน

Gouty Arthritis มักเป็ นผู้ ชายวัยกลางคน ถ้ าเป็ นในหญิ งต้ องวัยหลังหมดประจําเดือน ถ้ าพบในหญิ ง50%PMN),G/S,C/S(R/O dehydration septic arthritis) DDx:septic arthritis, reactive arthritis, CPPD disease Management • colchicine(0.6mg) 1X3 ถ้ าไตไม่ดี 1X2 or 1X1 ได้ ผลดีใน 24-48 hr แรก • ถ้ ามาช้ าให้ NSAIDs ตัวไหนก็ได้ (ให้ NSAIDs ตังแต่ ้ แรกก็ได้ ) ระวัง NSAIDs gastropathy • ถ้ ายังไม่ดีขึ ้นให้ intraarticular ใน monoarthritis or systemic steroid ระยะสัน้ ๆ ใน polyarthritis:

Medicine: Rheumatology, Page 111

ต้ อง R/O septic arthritis ก่อน, ไม่แนะนําวิธีนี ้ • แนะนําหยุดดื่มเบียร์ ไม่ห้ามกินเครื่องในและสัตว์ปีก Chronic trophaceous gout: Clinical Present pain, joint erosion, acute attack

Investigation serum uric acid, jt X-ray(punch-out lesion, soft tissue tophi),ประเมินหาภาวะนิ่วไต โดยตรวจปัสสาวะ ค่า Cr หาก พบ rbc ให้ ตรวจ U/S/IVP ( urate stone: radiolucent)

Management ให้ uric lowering agent เมื่อ (1) attack ≥ 3 ครัง้ /yr. (2) มี tophi or punch-out lesion (3) มีuric stone - allopurinol(100mg) เริ่มเมื่ออักเสบหายแล้ วอย่ างน้ อ ย 4 สัปดาห์ โดยเริ่ม1X1 for1wk แล้ วค่อยๆเพิ่ม dose(max 600mg/Day,มีtab 100&300mg), goal serum uric acid 5-6mg/dl, ระวัง ADR(รุ นแรงถึง SJS) -or ถ้ าไม่มีนิ่วไต และการทํางานไตปกติ อาจให้ probenecid 0.5-1 g PO/d ; benzbromarone 50-100 mg/d โดยให้ ดื่มนํ ้ามากๆ

CPPD Deposition Disease (pseudogout)

โรคนี ้มักพบในคนที่อายุมากๆ ถ้ าพบในอายุ50%PMN),G/S&C/S for R/O septic joint, X-ray--chondrocalcinosis Management -NSAIDs -colchicine is variably effective Chronic arthropathy (pseudo RA) Clinical Present chronic polyarthritis with morning stiffness,

Investigation x-ray(chondrocalcinosis, degenerative

Medicine: Rheumatology, Page 112

progressive degenerative change in many joint ;knee, wrist, MCP, hip & shoulder ควรนึกถึงเมื่อ พบข้ ออักเสบคล้ าย RA ในผป.สู งอายุ และ มีข้ออักเสบ บางข้ อขึ ้นลงแบบ intermittent ร่วมด้ วย Management Treat predisposing disease

change)

Osteomyelitis History Physical examination Investigation - อาจมีประวัติ trauma, - fever, irritability - CBC พบ leukocytosis infection อื่นๆ นํามาก่อนไม่ - sign of inflammation with - CRP&ESR - Hemoculture (+>50%) เกิน 1 สป. point of tenderness over - neonate: sepsis, toxic infected area - plain film จะพบ bone - older infant: เด็กไม่ลง destruction and periosteal นํ ้าหนัก,ไม่ใช้ ข้อนัน(ส่ ้ วนมาก elevation 10-14 วันหลัง proximal tibia, distal femur) infection จึงไม่จําเป็ นต้ องส่ งทุก - sudden onset of fever with ราย joint pain - MRI Management 1 specific treatment - intravenous antibiotic ซึ่งการให้ ยานันจะขึ ้ ้นกับเชื ้อก่ อโรค Age Bacteria empirical ATB < 3 mo GBS,S.aureus, Cefotaxime 100-300 mg/kg/day IV q 6hr or Cloxacillin 50-100 E.coli, mg/kg/day IV q 6 hr + Gentamycin 5-7 mg/kg/day IV q 8-24hr S.aureus, 2nd-3rd gen Cephalosporin เช่น GrA Strep, Cefoxitin 80-160 mg/kg/day IV q 6-8hr H.influenzae Cefotaxime 100-300 mg/kg/day IV q 6hr หากมีประวัติถูกของตํา เชื ้อมักเป็ น P.aeruginosa ควรให้ Ceftazidime 100- 150 mg/kg/day IV q 8 hr จะให้ IV ATB ไปจนกว่าไข้ จะลด,ข้ อลดบวม(ประมาณ 7-10 วัน) หลังจากนัน้ จึง เปลี่ ยนเป็ น oral ATB เช่น Dicloxacillin 25-50 mg/kg/day PO qid ac จน ครบ 4-6 wk >2 mochildren

Medicine: Rheumatology, Page 113

- surgical drainage ทําเมื่อพบว่ามี abscess หรือ ไม่ตอบสนองต่อ ATB ใน 48 ชม 2 supportive treatment - correct dehydration - oral analgesic - splint

Osteoarthritis ( OA ) History - Risk factors : advanced age, genetic, abnormal joint structure, previous joint trauma, obesity, repetitive use - Most common : knee, hip, spine, DIP, PIP, 1stCMC

Clinical presentation - Pain , limit ROM - Morning stiffness < 30 mins - Worsen c activity& Wt bearing - Relieve by rest - Crepitus - Joint enlargement - Node Heberden’s node --- DIP Bouchard’s node --- PIP

Investigation - CXR : Early : joint space narrowing Late : subchondral sclerosis , marginal osteophyte , and subchondral bone cyst

Management - Education , Weight reduction, Exercise, Assistive devices - Physical therapy - Medication Paracetamol NSAIDS Celecoxib (200) 1 tab oral OD, pc OR Naproxen (250) 1 tab oral tid, pc OR Ibuprofen (400) 1 tab oral tid, pc OR + Omeprazole (20) 1 tab oral OD, pc - Surgery : arthroplasty , osteotomy , and prosthetic joint replacement

Medicine: Rheumatology, Page 114

Reactive Arthitis (Reiter syndrome) History Clinical presentation Investigation - associated with a recent prior or co- - asymmetric oligoarthritis, -used to confirm prior existing extraarticular infection esp often affecting the lower infection and to exclude enteric and genitourinary infection extremities other causes of arthritis -duration : several days to weeks - conjunctivitis, anterior เช่น joint aspiration , stool -Chlamydia trachomatis, Yersinia, uveitis culture Salmonella, Shigella and - skin or genital rash Campylobacter Management - NSAID: naproxen 500 mg tid # at least 14 days or indomethacin 50 mg tid # at least 14 days - Intraarticular injection with corticosteroid ไม่เป็ น C/I แม้ พบorganismใน joint fluid - Antibiotics ถ้ ามี acute infection อื่นร่วมด้ วย

Medicine: Infectious, Page 115

Acute Febrile Illness (fever < 2wk.)

1. with specific organ involvement 2. without specific organ involvement common causes in Thailand Dengue Malaria Rickettsia Leptospirosis

Dengue Hemorrhagic Fever

Diagnostic criteria Physical examination Investigation 1. fever 2-7 days Dehydration, Tourniguet’s test: + (PPV 2. evidence of hemorrhage petechiae, redness, 60%) CBC: WBC then Plt. then - Tourniquet’s +ve MP rash, tender Hct - bleeding per gum, hepatomegaly, nonBlood smear: atypical petechiae,…etc tender lymphocyte, platelet decrease 3. evidence of plasma leakage lymphadenopathy BUN/Cr & Urine sp gr: - Hemoconc. > 20% of baseline (may be normal in evaluate dehydration - pleural effusion, ascites,…etc febrile phase) 4. thrombocytopenia (Plt. < 100,000) Disease progression 3 phases 1. febrile phase (2-7 days) 2. shock phase (Day 4-5) Initial Warning signs: fever, Plt., Hct. Early signs = narrow pulse pressure 3. convalescent phase “ABCD” Appetite, Bradycardia, Convalescent rash, Diuresis Managements: Febrile phase: • anti-pyretic: Paracetamol, NSAIDs should be avoided • adequate hydration • F/U clinical & CBC

Medicine: Infectious, Page 116

Shock phase or initial warning sign: • monitor V/S & I/O & Hct q 4-6 hr • 5% D/N/2 or NSS (depend on volume status and hydration status) adjust fluid based on VS & I/O & Hct

Malaria History spike fever with chill, headache Hx of travel in endemic area, incubation period 14 days(Pf) or 17 days(Pv)

Physical examination Investigation mild jaundice & anemia, Thick/thin film: hepatosplenomegaly, NO Pf: normal size infected RBC, multiple rash or lymphadenopathy infection, ring form, banana shape gametocyte Pv: large size infected RBC, all form CBC; normal WBC, possible thrombocytopenia

Managements: Uncomplicated Pf • Artesunate tab 50mg: 4 tab OD * 3 days (total 600mg) then Mefloquine (250 mg) 3 tab and then 2 tab in 6 hr. later (total 1250mg) or • Quinine (300mg) 2 tab tid + Doxycycline (100mg) 1 tab bid for 7 days or (Clindamycin 10mg/kg iv q8h if pregnancy) Complicated Pf • Artesunate inj 60 mg: 2.4 mg/kg (120 mg) iv stat then at 12 hr at 24 hr then 2.4 mg/kg OD * total course 5 days + Mefloquine (250 mg) 3 tab and then 2 tab in 6 hr. later (total 1250mg) or Quinine loading 20 mg/kg drip in 4 hr then 10 mg/kg q 8 hr x 7 d + Tetra/Doxy x 7 d Pv: Chloroquine (250mg) Day1: 4 tabs then 2 tabs in 6 hr later Day2&3: 2 tabs

Medicine: Infectious, Page 117

+ Primaquine (15-22.5 mg) 1 tab for 14 days

Rickettsia History fever 2-3 wk. if left untreated, headache

Physical examination systemic involvement MP rash, gen lymphadenopathy, splenomegaly, black eschar Scrub typhus (only 30% of cases)

Investigation CBC: normal or WBC Elevated transminase Serology: IgM titer > 1:400 or IgG titer ≥ 1:1,600 or 4-fold rising 14 D apart with titer ≥ 1:200 O. tsutsugamushi  scrub typhus (vector: chigger, rural area) R. typhi murine typhus (less severe) (vector: rat flea, urban/ suburban area)

Managements: Doxycycline (100mg.) PO bid * 7 days Or Azithromycin in pregnancy or doxycycline allergy

Leptospirosis History fever, headache, myalgia esp. calf/back, Hx of contact of contaminated water

Physical examination conjunctival suffusion, hepatosplenomegaly, possible jaundice, NO lymphadenopathy Severe form (Weil’s disease) at least 2 followings - jaundice - renal impairment - respiratory involvement - CNS involvement

Investigation CBC: normal orWBC with N predominate, possible thrombocytopenia Serology: IgM titer > 1:800 PCR: from serum, CSF or urine (expensive!) BUN/Cr & U/A: look for renal impairment LFT: bilirubin, transaminase

Medicine: Infectious, Page 118

Managements: 1. Penicillin G 1.5-2 mu IV q 4-6 hr for 7 days 2. Ceftriaxone 1 g. IV OD for 7 days 3. Doxycycline 100 mg. PO bid for 7 days

Fever of Unknown Origin

(fever > 3 wk. which remains undiagnosed) Consider Host (compromised or competent), Age thoroughly Hx & PE Causes Investigation 1. Infection: TB, infective endocarditis, occult Based on clue from Hx & PE. abscess, catheter infection CBC, blood smear, blood chemistry 2. Neoplasm: lymphoma, leukemia, malignant tumor include LDH & LFT 3. Autoimmune: CNT disease, SLE, Adult Still’s dis., Hemoculture, U/A CXR, sputum G/S & C/S Thyrotoxicosis ANA, RF, ESR if suspect 4. Miscellaneous: drug fever autoimmune disease Managements: 1. R/O drug fever by stop unnecessary medications 2. Antibiotics should not be given before complete diagnosis Except in severely-ill patient 3. Antipyretics may interfere characteristics of fever

HIV infection Staging CD4 categories

Asymptomatic or Acute HIV infection A1

≥ 500 cells /mm3 (≥ 29%) 200-499/ cells mm3 A2 (14%-29%) < 200 cells /mm3 A3 ( 1 dermatomes - ITP - Constitutional symptom or diarrhea > 1 month AIDS-defining illness - Pneumonia, recurrent – bacterial - Salmonella septicemia (non-typhoid), recurrent - Candidiasis of esophagus, trachea, bronchi or lungs - Coccidiomycosis, extrapulmonary - Cryptococcosis, extrapulmonary - Histoplasmosis, extrapulmonary - Penicilliosis - Pneumocystic pneumonia - CMV of any organ than liver, spleen or lymph nodes - Herpes simplex with mucocutaneous ulcer > 1 month or bronchitis, pneumonitis, esophagitis - Progressive multifocal leukoencephalopathy - Isosporiasis with diarrhea > 1 month

Medicine: Infectious, Page 120

- Cryptosporidiasis with diarrhea > 1 month - Toxoplasmosis of internal organ - Mycobacterium avium complex or M.kanasasii, disseminated or extrapulmonary - Mycobacterium tuberculosis, pulmonary or extrapulmonary - Kaposi’s sarcoma in patient under 60 years - Lymphoma, Burkitt’s, immunoblastic, primary CNS - Cervical cancer, invasive - HIV-associated wasting : involuntary weight loss > 10% of baseline plus chronic diarrhea ( 2 loose stool/day, >30 days) - HIV–associated dementia Investigations ก่ อน start ARV CBC, AST, ALT, FBS, Lipid profile (TC, TG, LDL), UA, Cr (if plan give TDF or IDV) CD4 count, Viral load (if affordable) CXR, Pap smear, VDRL, HBsAg, AntiHCV (if tattoo or IVDU) Fundoscopy if CD4 < 50 cells/mm3 Recommended first regimen HAART 1. GPO-vir Z 250 (AZT 250 mg + 3TC 150 mg + NVP 200mg) 1 tab PO q 12 hr (not bid)* 2. GPO-vir S 30 (d4T 30 mg + 3TC 150 mg + NVP 200 mg) 1 tab PO q 12 hr (not bid)* 3. AZT 250 mg or d4T 30 mg 1 tab PO q 12 hr + 3TC 150 mg 1 tab PO q 12 hr + Efavirenz 600 mg 1 tab PO OD (ให้ ก่อนนอน)** Note • อาจจะเริ่มด้ วย GPO-vir S ก่อน เนื่องจาก d4T มีผ ลข้ างเคียงระยะสัน้ น้ อยกว่า AZT แต่มี ผลข้ างเคียงระยะยาวมากกว่า แนะนําให้ เปลี่ ยนเป็ น GPO-vir Z 250 หลังจากใช้ ไป 6 เดือน • (not bid)* = specify exact time Exp. 8น. , 20น. • * Lead in NVP in first 2 wk NVP 200 mg OD (GPO-vir Z / S 1tab PO OD 8น. , AZT / d4T 1tab PO OD 20น. , 3TC 1tab PO OD 20น. ) • ** เลื อกใช้ กรณี แพ้ หรือเกิดตับอักเสบรุ นแรงจาก NVP

Opportunistic infection CD4 count

Opportunistic infection

Medicine: Infectious, Page 121

< 200/mm3 < 100/mm3 < 50/mm3

PCP Cryptococcosis,Peniciliosis,Histoplasmosis, Toxoplasmic encephalitis CMV, MAC

1. Candidiasis - Oropharyngeal = Clotrimazole troches 10 mg อม 4-5 ครัง/day ้ x 7-14 days - Esophageal = Fluconazole 200 mg 1 cap PO pc OD x 14-21 days - Vulvovaginal = Clotrimazole vg. Suppo. 100 mg 1 tab OD x 3-7 days Secondary prophylaxis: generally not recommend, consider in - frequent or severe recurrence oral/ cervicovaginal candidiasis (CI) - recurrent esophageal candidiasis (BI) Rx = Fluconazole 200 mg 1 cap PO pc OD จน CD4 > 100/mm3 นาน 6 เดือน 2. Tuberculosis Treatment (2HRZE/4HR) Weight-based dosing - Isoniazid (tab 100 mg) 4-6 mg/kg/day (max 300 mg) - Rifampicin (tab 150, 300, 600 mg) 10 mg/kg/day (max 600 mg) - Pyrazinamide (tab 500mg) 15-30 mg/kg/day - Ethambutol (tab 400 mg) 25mg/kg/day * 2 wk then 15 mg/kg/day 3. Pneumocystic pneumonia Primary prophylaxis Indication: 1. CD4 < 200/mm3 or< 14% 2. Oropharyngeal candidiasis 3. AIDS-defining illness Drug & dose: Trimetoprim-sulfametoxazole (TMP-SMX SS,Bactrim®) Single strength (SS) TMP 80 mg +SMX 400 mg) 1 SS tab PO pc OD or 1 Double strength(DS)tab PO pc OD Duration: CD4 >200/mm3 x 3 mo Treatment 21 days Co-trimoxazole (TMP 80 mg + SMX 400 mg) 15 mg/kg/day of TMP แบ่งให้ q 8-12 h (Co-trimoxazole IV ถ้ ากินไม่ได้ หรือมีปัญหาเรื่ อง absorption) ถ้ า PaO2 < 70 mmHg หรือ A-a gradient > 35 mmHg ควรให้ Prednisolone = Prednisolone 5 mg 8x2 นาน 5วัน ต่อไป 4x2 นาน 5 วัน ต่อไป 2x2 นาน 11 วัน Secondary prophylaxis

Medicine: Infectious, Page 122

Indication: Previous PCP Dose: Same regimen as primary prophylaxis Duration: หยุดเมื่อ CD4 > 200/mm3 นาน 3 เดือน 4. Cryptococcosis Affected organ : Meninges, Lung, Skin, Lymph node, Liver, Spleen,Bone marrow Primary prophylaxis 1. CD4 < 100/mm3 2. No evidence of Cryptococcus disease 3. Serum Cryptococcal Ag : negative Drug & dose : Fluconazole 200 mg 2 cap PO pc once a week Duration: หยุดยาเมื่อ CD4 > 100/mm3 นาน 3 เดือน Treatment • Cryptococcal meningitis*, multiorgan disease Induction = Amphotericin B 0.7-1.0 mg/kg/day IV x 14 days Consolidation = Fluconazole 200 mg 2 cap PO pc OD x 8-10 wk ( 400 mg/day ) *repeated L-P if symptomatic elevated ICP • Cryptococcal antigenemia (Cryptococcal Ag +)** Rx = Fluconazole 200 mg 2 cap PO pc OD-bid x 14 days and then Fluconazole 200 mg 2 cap PO OD x 8-10 wk ** already excluded possibility of false +ve (serum crypto Ag < 1:8) always LP to exclude Cryptococcal meningitis Secondary prophykaxis - Previous cryptococcosis Drug & dose : Fluconazole 200 mg 1 cap PO pcOD Duration: หยุดยาเมื่อ CD4 > 100-200/mm3 นาน 6 เดือน 5. Penicilliosis and Histoplasmosis Penicilliosis : fever, skin lesion, lymphadenopathy, BM involvement Histoplasmosis : fever, respiratory tract symptom (50%), BM involvement specific site suggestive: GI tract (mass lesion), oropharynx (oral ulcer) Primary prophylaxis (consider in endemic area) - CD4 < 100/mm3

Medicine: Infectious, Page 123

Drug & dose : Itraconazole 200 mg 1 tab PO pc OD Duration: หยุดยาเมื่อ CD4 > 100/mm3 นาน 6 เดือน Treatment • Mild to moderate Rx = Itraconazole 200 mg 1 tab PO tid pc x 3 days ตามด้ วย 200 mg 1 tab PO bid pc x 10-12 wk • Severe disseminated disease Rx = Amphotericin B 0.6-0.7 mg/kg/day IV x 1-2 wk ตามด้ วย Itraconazole 200 mg 1 tab PO bid pc x 10-12 wk Secondary prophylaxis - Previous Penicilliosis หรือ Histoplasmosis Drug & dose : Itraconazole 200 mg 1 tab PO pc OD Duration: หยุดยาเมื่อ CD4 > 100/mm3 นาน 6 เดือน 6. Toxoplasmosis encephalitis Primary prophylaxis 1. CD4 < 100/mm3 Drug & dose : 1 DS tab PO pc OD Duration: หยุดยาเมื่อ CD4 > 200/mm3 นาน 3 เดือน Treatment Drug & dose : Sulfadiazine (500 mg) 2 tab q 6 h + Pyrimethamine (25 mg) 8 tab stat and then 1 tab q 8 h + Folinic acid (15 mg) 1 tab OD Duration: 6 wk Secondary prophylaxis - Previous toxoplasmic encephalitis Drug & dose : Sulfadiazine (500 mg) 1 tab q 6 h + Pyrimethamine (25 mg) 2 tab OD+ Folinic acid (15 mg) 1 tab OD Duration: หยุดยาเมื่อ CD4 > 200/mm3 นาน 3 เดือน 7. Cytomegalovirus infection Affected organ : Retina, GI tract, Nervous system, Lower respiratory tract Treatment Rx = Ganciclovir 5 mg/kg/dose IV q 12 hr x 2-3 wk

Medicine: Infectious, Page 124

การให้ ยาใน CMV retinitis เพียงเพื่อช่วยไม่ให้ โรคลุ กลามมากขึ ้น & Early HAART 8. Mycobacterium avium complex (MAC) infection S&S : Chronic fever, weight loss, malaise, chronic diarrhea, neutropenia Primary prophylaxis 1. CD4 < 50/mm3 Drug & dose : Clarithromycin tab (500 mg) 1 tab PO bid pc or Azithromycin tab (250 mg) 1200 mg PO pc once a week Duration: หยุดยาเมื่อ CD4 > 100/mm3 นานมากกว่า 3 เดือน Treatment Rx = Clarithromycin 500 mg 1 tab PO bid pc + Ethambutol 15 mg/kg/day + Rifabutin/ Ciprofloxacin/ Amikin (CII) Secondary prophylaxis - Previous disseminated MAC Drug & dose : เหมือน treatment regimen Duration: หยุดยาเมื่อ CD4 > 100/mm3 ≥ 6 เดือน และ ได้ ยารักษา MAC มาอย่างน้ อย 12 เดือน

Medicine: Infectious, Page 125

Septic Shock

Resuscitation of patients with septic shock Hemodynamic support

Source identification Intubation + mechanical and treatment ventilator, when respiratory failure

IV fluid 500-1,000 ml in ½ hr Evaluate intravascular volume Goal=JVP 3-5 cmH2O ASA No

1. Adequate volume

No

uncertain

Yes

No

Yes

Evaluate organ perfusion Urine>0.5 ml/kg/hr SVC O2 sat>70% Yes

3. Adequate perfusion Yes

Goal achieved Frequent assessment

CVP>10-15 cmH2O PCWP>15-18 mmHg Yes

Acceptable BP (goal MABP≥65 mmHg) 2. Accept BP

Invasive monitoring (CVP, PCWP)

No

Manage as the following (in order) 1. Vasopressor 2. If MABP 1,200 ml/hr Fluid challenge change according to CVP and PCWP CVP (cmH 2 O) PCWP Fluid therapy 14 50 ml in 10 min Titration of fluid in fluid challenge test CVP (cmH 2 O) PCWP Fluid therapy หลังให้ สารนํ ้า เพิ่มขึ ้น >5 เพิ่มขึ ้น >7 หยุดให้ สารนํ ้า ให้ vasoactive drug เพิ่มขึ ้น 3 หยุดให้ สารนํ ้า ให้ vasoactive drug 10 นาที เพิ่มขึ ้น 2.1 mEq/L hypotension 7-10 mEq/L : Hyporeflexia , weakness , drowsiness >12 mEq/L : Coma , bradycardia , respiratory failure Hypomagnesemia Weakness , asterixis , vertigo , Mg < 1.5 mEq/L seizure, arrhythmia ระวัง… hypomagnesemia อาจทํา ให้ เกิด hypocalcemia hypokalemia Hyperphosphatemia

Management - 10%calcium gluconate 10 ml over 10-20 min in 50-100 ml of D5W - หยุดยาที่มีMg - ถ้ าไม่ดีขึ ้นหรือเป็ นโรคไตวาย คงต้ อง ปรึกษาอายุรแพทย์

- Seizure : 2g Magnesium sulfate in D5W IV over 10-20 min แล้ วติดต่อ ผู้ เชี่ยวชาญทันที - ถ้ าไม่มีอาการ ให้ Magnesiun oxide 1 g/d PO Tetany , metastasic calcification - low phosphate diet - Phosphate binders เช่น aluminum

Medicine: nephrology, Page 131

Hypophosphatemia

hydroxide gel orally - In acute, severe case : Acetazolamide 15 mg/kg q4hr แล้ วปรึกษาอายุรแพทย์ด่วน Weakness , muscle tenderness , - severe(< 1.0-1.5 mg/dl) ให้ cardiac and respiratory failure , Sodium phosphate 2 mg/kg IV CNS dysfunction over 6hr - mild to moderate (>1.5 mg/dl) ให้ sodium phosphate (Fleet’s Phospho-soda) 5 ml tid หรือ potassium phosphate (K-Phos) 1-2 tablets oral bid

Chronic Kidney Disease Definition : long-standing ,irreversible progressive impairment of kidney fn

Clinical and therapy depending on GFR Diagnostic criteria: one or more following condition lasting > 3 mo 1. GFR< 60ml/min/1.73 m2 2. Evidence of kidney damage eg. Proteinuria, hematuria, cellular cast, or abnormal kidney on film KUB ,IVP,U/S or MRI Common cause: Diabetic nephropathy, Hypertensive nephropathy, GN, Drug-induced, myeloma, urinary tract obstruction, PKD, acute renal failure, HIV

Clinical manifestation: GA: N/V, anorexia, malaise, fetor uremicus, metallic taste, pruritis, Uremic frost, susceptibility to drug overdose Neuro: Encepalopathy, seizure, neuropathy CVS : pericarditis, accelerate atherosclerosis, HT, DL, volume overload, CHF, cardiomyopathy Hemato: normochromic normocytic anemia (reduce erythropoietin), ),bleeding(platelet dysfunction) Met : Hyper K+,hyperPO4,acidosis,hypo Ca, 20hyperparathyroidism, renal osteodystrophy

Staging of CKD

Medicine: nephrology, Page 132

by GFR(ml/min/1.73m 2) 120 15 I V IV 30 90

II

III

60

Stage I II III IV V

Goal Dx and Rx u/d,sloeprogression,ลด CVS risk Estimate progression Evaluate&Rx complication เตรีย ม RRT Dialysis if uremic

Management 1. Early nephrology consultation 2. Diet low protein 0.7-0.8 g/kg/day low salt if HT,CHFor oliguria Na< 2 g/day + F/U ECF volume status restrict K+, PO4 and Mg 3. BP control ช่วยชลอ progression , Goal 130/80,ACEI เป็ น 1st line,คุมไม่ดี add ARB ถ้ ามี proteinuria 4. Glycemic control (HbA1c < 7.0) 5. Anemia (goal Hb 11-12 g/dL) - Erythropoietin start 80-120 U/kg SC.แบ่ง 2-3 ครัง/wk ้ - Iron supplement if indicate - Uremic bleeding : IV dDAVP(desmopressin) 0.3 mcg/kg 6. Metabolic Azotemia,hyper K+,volume overload ดู ARF Met. acidosis Na bicarbonate if HCO-3 < 22 7. Hyperphos – Calcium acetate or CaCO3 (Tab 625 mg 1-2 tabs tid with meal,max 8 tab/day) - Aluminium hydroxide if [Ca][PO4] > 55 short term use (< 1 month ) only 8. Vit D def: Vit D3 supplement in CKD stage III-V - calcitriol PO 0.25 mcg/day. increase dose by 0.25 mcg/day at 4- to 8-wk intervals. F/U serum Ca levels at least twice weekly during titration 9. Dialysis ดู ARF 10. Transplantation evaluation

Medicine: nephrology, Page 133

Nephrotic syndrome หลักการวินิจฉัย ได้ จากประวัติ ตรวจร่างกายและการตรวจทางห้ องปฏิบตั ิ การแล้ ว ต้ องแยกให้ ได้ ว่าเป็ น primary หรือ secondary nephrotic syndrome ใน secondary nephrotic syndrome ต้ องรักษา ต้ นเหตุด้วย Primary nephrotic syndrome Primary nephrotic urine Normal BP Normal GFR Likely steroid responsive Trial of steroid Rx

Nephrotic-nephritic urine Hypertension Decreased GFR Age60 years Consider renal biopsy

Prednisolone 1mg/kg/day (up to 60mg) for 2 wks Response

No response

Prednisolone 0.75 mg/kg/day for 4-6 wks

Prednisolone 1 mg/kg/day Till urine is protein free

No relapse

Response

relapse

Taper prednisolone over 6-12 months

12 wks

No response

Frequent relapse steroid dependence

ที่มา Practical nephrology 2547/เกรี ยงไกร ไพรไพศาลกิจ

Urinary Tract Infection (UTI)

• •

Lower vs Upper tract Clinical แบ่งเป็ น 2 ประเภทคือ  Uncomplicated UTI: ในผู้ ป่วยที่ไม่มีความผิ ดปรกติทงโครงสร้ ั้ างและหน้ าที่ของ urinary tract อยู่เดิม  Complicated UTI: ในผู้ ป่วยที่มีความผิ ดปรกติทงโครงสร้ ั้ างและหน้ าที่ของ urinary tract อยู่เดิม, มี immunosuppression เช่น DM, ติดเชื ้อรักษายากเช่น Pseudomonas, Proteus (ESBL+)

Medicine: nephrology, Page 134

Cystitis History Physical Examination Investigation - Dysuria ,Urgenuria, Frequency - No fever - UA - Suprapubic pain - Suprapubic tenderness - Change in urine color/odor Management Co-trimoxazole SS 2 tabs, PO, bid. or Norfloxacin 400 mg PO, bid. or Ofloxacin 200 mg PO, bid. Duration 3 days

Urethritis History Physical Examination Investigation - Dysuria , Burning - No fever - UA - Change in urine color/odor Management Treat ทัง้ gonorrhea และ non-gonorrhea(Chlamydia) Gonorrhea: Ceftriazone 250 mg IM or Levofloxacin 250 mg PO single dose Chlamydia:Doxy 100 mg PO bid x 7 day

Acute pyelonephritis

History Physical Examination Investigation - ไข้ หนาวัน่ ปวดเอว ปัสสาวะออกน้ อยลง - Fever +/- chill - Urinalysis wbc >10 cell/hp - Obstructive uropathy - CVA tenderness - MUC - Status bed ridden esp CVA - CBC - Catheter Microbiology : Escheriahia coli (80%) Klebsiella spp. Enterobacter spp. Proteus spp. Pseudomonas spp. Staphylococcus saprophyticus(5-10 %) Management: Admission order 1 day Continue 1. Blood for CBC, BUN, Cr, Electrolyte 1. Record V/S, I/O q 2(4) hr 2. Urinalysis, MUC 2. Ceftriazone 1 g IV OD (or Ampicillin1g IV q 6 hr + 3. NSS 1000 ml IV drip 80ml./hr (MT). Gentamicin 2 mg/kg IV q 8 hr)

Medicine: nephrology, Page 135

Acute pyelonephritis Moderate •High fever •Severe flank pain •N/V or systemic symptom •WBC>15,000

Mild OPD treatment Oral ofloxacin 400 mg bid or ciprofloxacin 500 mg X 14 days Evaluation at 72 hr. Improve

Not improve

Severe Unstable Sepsis

Admit IV Ceftriaxone 1 g OD or Gentamicin 2 mg/kg q 8hr. Evaluation at 48 hr.

Change to oral antibiotics till complete 14 days

Improve

Not improve

Change to oral Urine culture, change antibiotics till to antibiotic with good complete 14 days sensitivity Ix for cause eg. U/S KUB

Medicine: cardiology, Page 136

Acute Coronary Syndrome

Acute coronary syndrome ประกอบด้ วย 1. ST segment elevated myocardial infarction 2. Non- ST segment elevated myocardial infarction 3. Unstable angina History Physical examination Investigation ลักษณะของ pain: แน่น อึดอัด S3 gallop EKG ภายใน 10 นาทีแรกที่มา เหมือนมีอะไรมาทับ pansystolic murmur จาก mitral R/O STEMI ควรทําซํ ้าที่5-6 hrs ตําแหน่ง: substernum อาจร้ าว valve regurgitation ถ้ าเป็ น hyperacute T CXR ไปคอ กราม หรือแขน crepitation จาก CHF Lab : FBS,Lipid profile,cbc, ระยะเวลา Peripheral pulse บอกถึง BUN,Cr Stable: < 10 min atherosclerotic disease Cardiac enzyme UA > 20 min MI> 30 min Stable IHDปัจจัยที่กระตุ้นและ ทุเลาอาการ มีอาการเมื่อออกแรง และดีขึ ้นเมื่อพักหรืออมยาใต้ ลิน้ Managements ST segment elevated myocardial infarction Management : การรักษาระยะแรกจะเหมือนกันไม่ว่ าจะเป็ น AMI ,UA/NSTEMI คือ(MONA) 1. Oxygen therapy : ควรรักษาระดับ oxygen saturation ให้ มากกว่า 90% ขึ ้นไป 2. Aspirin sig 300 mg oral stat ให้ ในผู้ ป่วย ACS ทุกรายที่ไม่มีประวัติแพ้ ยา 3. Nitroglycerine ; Isosorbide dinitrare sig 1 tab sublingual prn for chest pain 4. Morphine sulphate sig 2-4 mg iv ในกรณี ผ้ ู ป่วยได้ ยา nitrate แล้ วยังมีอาการเจ็บหน้ าอก สามารถให้ ซํ ้าได้ ทุก 5-15 นาที จะไม่ให้ nitroglycerine ในผู้ ป่วยที่มี hypotension โดยเฉพาะอย่างยิ่ง RV infarction ร่วมกับ hypotension การรักษาแบ่งตาม onset ของโรคโดยพิจารณาวิธีการรักษาร่วมกับ door to needle time < 30

Medicine: cardiology, Page 137

min and door to balloon time 90 min 1. น้ อยกว่ า 3 hrs การรักษาด้ วย thrombolysis ให้ ประสิ ทธิ ผลเท่ากับ primary angioplasty ใน ผู้ ป่วยที่ไม่มี contraindication โดยให้ streptokinase 1.5 mu in 60 min Contraindication for thrombolytic therapy Absolute contraindication Any previous intracranial hemorrhage Known structural cerebral vascular lesion (eg. AVM) Ischemic stroke within 3 months EXCEPT acute ischemic stroke within 3 hr. Suspected aortic dissection Active bleeding or bleeding diathesis (excluding menses) Significant closed head trauma or facial trauma within 3 months Relative contraindication Hx of chronic, severe, poorly controlled hypertension Severe uncontrolled hypertension on presentation (SBP>180mm/Hg, or DBP>110mmHg) Hx of prior ischemic stroke>3months, dementia, or known intracranial pathology not covered in contraindications Traumatic or prolonged (10 min) CPR or major surgery ( 5 days ago) or allergy to these agents Pregnancy Active peptic ulcer Current use of anticoagulants

2. Onset < 12 hrs หรือ >12 hrs with ongoing pain, cardiogenic shock ควรทํา PTCA 3. Onset > 12 hrs และไม่มีลักษณะที่บ่งว่ามี ongoing ischemia process หรือ shock ให้ การ รักษาด้ วย UFH, Enoxaparin (30 mg sig iv stat then 1 mg/kg sc q 12 hrs), Fondaparinux Enoxaparin dosing in patients with renal impairment (from Br J Clin Pharmacol 2004; 59: 281-90)

Medicine: cardiology, Page 138

Adjunctive therapy : - Antiplatelets : aspirin sig 1 tab oral OD pc clopidogrel sig 4 tab oral stat then 1 tab oral OD pc - Beta blockers keep HR 50-60/min : ให้ β-blocker ขนาดใดก็ได้ โดยผู้ ป่วย ต้ องไม่มี active heart failure ควรเริ่มด้ วย short acting B-blocker - Nitrate : Isosorbide dinitratesig 1 tab oral tid pc Isosorbide dinitratesig 1 tab oral prn for chest pain - Statin : Simvastatin sig 1 tab oral hs - ACEI : Enalapril sig 1 tab oral tid pc UA/NSTEMI Unstable angina จะมี Hx เพิ่มเติม ดังนี ้ - Rest angina - New onset angina in 2 months - Progressive severity of angina in 2 months(CCS class III) เมื่อวินิจฉัยภาวะดังกล่ าว ต้ องทําการประเมินrisk ของผู้ ป่วยซึ่งอาจใช้ classification ว่ามี high risk โดยใช้ criteria ข้ อใดข้ อหนึ่งคือ 1. Recurrent angina / ischemia at rest or minimal exertion despite anti ischemic therapy 2. Elevated cardiac TnI or TnT 3. New ST segment depression 4. Recurrent ischemia with CHF or worsening mitral regurgitation 5. Positive stress test 6. LVEF 0.5mm for < 20 min มีค่าเท่ากั บ ST depression, ST elevation≥1mm for > 20 min จัดผู้ป่วยไว้ ในกลุ่ม STEMI Rx category Risk predictor remains valid even if this information is unknown

จากนันประเมิ ้ น TIMI risk score ตังแต่ ้ 4 ขึ ้นไป ควรได้ รบั การทํา invasive strategy คือ PCI ภายใน 48 hr. ถ้ าน้ อยกว่า 4 conservative treatment ด้ วย antithrombolytic drugs Management : เหมือนกับ Adjunctive therapy ใน AMI แต่ เพิ่ม antithrombolytic drugs - Enoxaparin 30 mg sig IV stat then 1 mg/kg sc q 12 hrs

Valvular Heart Diseases Mitral Stenosis Cause: Mostly Rheumatic heart disease very rarely congenital in origin Symptoms: 1. Heart failure 2. Palpitation due to atrial fibrillation (AF) 3. Stroke from cardiogenic emboli caused by AF

Physical examination: 1. Peripheral pulse: normal, or irregular from AF 2. Carotid pulse: normal 3. Precordium:

Medicine: cardiology, Page 140

PMI normal • Apical heaving absence • ±Parasternal heaving • ±Apical thrill 4. Heart sound: • S1 ดัง กว่าปรกติเนื่องจากมีเลื อดค้ างใน left atrium มาก valve จึง เปิ ดออกกว้ างทําให้ ปิดด้ วยเสี ยงดัง • S1 อาจเบากว่าปรกติ ได้ ด้วยในกรณี ที่ mitral valve มี calcification อย่างมากทําให้ motion ของ valve ผิ ดปรกติไป • S2 can be loud (loud P2) in the presence of pulmonary hypertension. • Opening snap (OS): The calcification of the mitral valve usually extends to include cordae muscle. The stiff cordaes restrict the mitral valve leaflets from opening freely. The sudden tensing of the valve leaflets after they have completed their opening excursion causes an opening snap (สะบัด). •

A2

S1

P2

S2

OS S3

S1

Opening snap heard in mitral stenosis • Distinguish opening snap from P2 and S3 gallop Sound P2 OS S3

Unique feature Vary according to respiration (physiologic splitting) No respiratory variation Listen to S3 with bell, then covert the bell to a diaphragm by pressing the bell tightly against the patient’s chest wall, the S3 sound will disappear.

5. Murmur: Diastolic rumbling murmur at apex (low pitch, listen with bell)

Investigations • • •

EKG : Left atrial enlargement, atrial fibrillation, RVH CXR : Left atrial enlargement , pulmonary edma Refer to cardiologist for echocardiogram

Management :

Medicine: cardiology, Page 141

1. Medical treatment • Decrease preload with diuretics: Furosemide 20 mg oral OD • Slow heart rate to allow more diastolic filling time and relieve left atrial volume load: Betablocker: propanolol 40mg oral bid • Rheumatic heart prophylaxis: primary secondary Level of Prevention Primary prevention (streptococcal eradication) Secondary Prevention (prevent recurrence)

• If AF

Medications Penicillin V (250)1 tab, oral qid. For 10 days • Rheumatic fever with no carditis: Penicillin V (250) 1 tab,

oral bid. For 5 years • Rheumatic fever with carditis but no residual valvular disease: Penicillin V (250) 1 tab, oral bid. For 5 years or till 20 years old whichever is longer. • Rheumatic fever with residual valvular defect: Penicillin V (250) 1 tab, oral bid. For 10 years or till 40 years old whichever is longer

is presence, provide wafarin (Warfarin 5 mg initial , keep INR 2-3) Because of its teratogenicity, contraception is necessary for female patients. 2. Surgical treatment (Mitral valulotomy, percutaneous or open surgery) • Moderate to severe MS Clues for severe MS  Pulmonary hypertension (loud P2, parasternal heaving in the absence of pulmonic stenosis)  The longer the diastolic rumbling murmur the more severe the stenosis เนื่องจาก valve ตีบมากเลื อดจึงใช้ เวลานานขึ ้นในการไหลจาก left atrium มา left ventricle  เสี ยง A2 และ opening snap ใกล้ กน ั atrio-ventricular pressure gradient ที่สูงทําให้ เกิด earlier mitral valve opening after aortic valve closure. • Symptomatic • Pulmonary hypertension ไม่ว่าจะมี symptoms หรือไม่

Medicine: cardiology, Page 142

Mitral Regurgitation Causes: 1. Restricted valve motion: Rheumatic MS and MR, Ischemic heart disease from abnormal regional wall motion 2. Anular valve dilatation: Hypertrophic cardiomyopathy 3. Excessive motion: mitral valve prolapsed Symptoms: Heart failure

Physical examinations 1. Peripheral pulse: high amplitude, high BP (end diastolic left ventricular volume is higher than normal resulting in higher preload and stroke volume) 2. Carotid pulse: normal 3. Precordium: • PMI shift to the left • Apical heaving • ±Parasternal heaving • ± Apical thrill 4. Heart sound: • S1 soft from restricted valve motion • S2 can be loud (loud P2) in the presence of pulmonary hypertension. • ถ้ ามี prolapsed mitral valveจะพบ systolic click (a crescendo murmur at mid to late systolic phase เนื่องจา prolapsed จะเป็ นมากขึ ้นเมื่อ left atrium chamber volume is small) 5. Murmur: systolic murmur at apex radiated to axillar, มีได้ หลายแบบขี ้นกับความเรื ้อรังของโรค Acute MR: early systolic murmur, เนื่องจาก left atrium ยังยืดขยายได้ ไม่มากจึงรับ ได้ แค่ small regurgitated blood volume เลื อดจึงไหลผ่ าน valve ในเวลาอันสัน้ ก็หยุด Chronic MR: Pansystolic murmur, left atrium is enlarged and has high compliance. Large amount of blood can regurgitate back along the entire systolic phase.

Investigation EKG : Left atrial enlargement , left ventricular hypertrophy , atrial fibrillation

Medicine: cardiology, Page 143

CXR : Left atrial enlargement , left ventricular hypertrophy and pulmonary edema

Management 1. Medical treatment: not very effective • If HT ให้ ACEI • If LV dysfunction, HF, มีอาการ ให้ ACEI ± digtalis, diuretic, และผ่ าตัด • If AF , Warfarin 5 mg oral initial , keep INR 2-3 • Refer to cardiologist 2. Surgical treatment (mitral valve replacement, mitral valve repair) • Severe (คือพบ Left ventricular hypertrophy, pulmonary hypertension, ) • Symptomatic • LVEF 55 mm

AHA Guidelines for IE Prophylaxis 2007

The key rationale for the current revision is to address the persistent question of whether antimicrobial prophylaxis effectively prevents IE associated with dental, gastrointestinal, or genitourinary (GU) tract procedures. 1. Prophylactic antibiotics based on a patient’s lifetime risk for acquiring IE are no longer recommended for dental, GI, or GU tract procedures. 2. Dental disease may increase IE risk, but emphasis should shift from antibiotic prophylaxis for dental procedures to improved dental care and oral health in patients with conditions that carry the highest risk for IE. 3. IE prophylaxis is reasonable (Class IIb, level of evidence C) for dental procedures that involve gingival tissues or the periapical region of a tooth and for procedures that perforate the oral

Medicine: cardiology, Page 148

mucosa, in patients with cardiac conditions associated with the highest risk for adverse outcomes from IE: • prosthetic cardiac valve • previous IE • unrepaired congenital heart disease (including palliative shunts and conduits) • completely repaired congenital heart defect with prosthetic material or device, during the first 6 • months after the procedure • repaired congenital heart disease with residual defects at the site or adjacent to the site of a • prosthetic patch or device • cardiac transplantation recipients who develop cardiac valvulopathy 4. IE prophylaxis is no longer recommended for patients with mitral valve prolapse. 5. If administered, antibiotics should be given in a single dose before the procedure. The preferred antibiotic is amoxicillin (2 g in adults and 50 mg/kg in children). 6. IE prophylaxis is not strongly recommended for respiratory tract procedures and not recommended at all for bronchoscopy, unless incision of the respiratory tract mucosa is necessary. 7. IE prophylaxis is not recommended for GU or GI procedures.

Medicine: cardiology, Page 149

Cardiac Arrhythmia

Medicine: cardiology, Page 150

Medicine: cardiology, Page 151

Medicine: cardiology, Page 152

Infective Endocarditis Clinical Manifestation Pathogenesis Destruction of heart valve Dislodge of vegetation Infection spreading Immunologic process

Clinical manifestation Murmur, heart fail, aortic aneurysm Embolic phenomenon; infarction ; extremities, bowel, brain, heart, retina Sepsis Glomerulonephritis, petichial hemorrhage, microhemhemorrhage of retina, skin, finger nail, rheumatoid factor

Other signs: constitutional symptoms, clubbing of fingers, splenomegaly Diagnostic criteria (Duke criteria) • 2 majors • 1 major + 3 minors • 5 minors Major criteria Positive blood culture

Evidence of endocardial involvement

Minor criteria

Predisposing risk factor Fever > 38 Vascular phenomena Immunological phenomena Microbiological evidence

Management :

Typical organisms from two separate blood culture, or Any organism  persistently > 12 hr, or > ¾ of samples Echocardiogram Heart condition, IV drug abuse Arterial emboli, petichial hemorrhage, conjunctival hemorrhage, Janeway lesions, splinter hemorrhage (nail) Glomerulonephritis, Osler’s node, Roth spots, rheumatoid factor + hemoculture, echocardiogram แต่ไม่เข้ า major criteria

- Viridans streptococci and Streptococcal bovis : At least 2 wks of Penicillin G 12-18 million U/d IV q 4 h + Gentamycin 1 mg/kg IV q 8 hr - Staphylococci : MSSA :Cloxacillin + gentamicin - For prosthetic valve : Refer to cardiologist

Medicine: cardiology, Page 153

Rheumatic Fever Diagnostic criteria (Jones’ criteria) 2 major or 1 major + 2 minor + supporting evidence of Strep. Infection (↑ titer of Streptococcal antibodies (ASO, Anti-DNase), Positive throat culture for gr. A Strep) Major criteria Carditis Polyarthitis

Chorea (Sydenham’s) Erythema marginatum Subcutaneous nodules

Minor criteria • • • • •

murmur, cardiac enlargement, congestive heart failure, pericardial rub Asymmetric, migratory, large joint involved, no permanent deformity, spontaneous heal in 2-4 wks or respond well with NSAIDs, Involuntary purposeless rapid movements + muscular weakness + emotional labiality Trunk, ไม่นูน, ไม่เจ็บ, ไม่คัน, วงสีชมพูรอบบริ เวณขาวซีดตรงกลาง Not tender, firm, movable, usually found on tendons

previous rheumatic fever / heart Arthalgia Fever Acute phase reactant : ESR / CRP EKG : prolonged PR interval

Management : - Benzathine penicillin – 1.2 million U IM OD x 10 days, oral penV dose - Anti-inflamatory drug - Steroids if carditis : dose 2 mkday (40-60 mg/day) - NSAIDs if carditis : dose 100 mkday (6-8 g/day) - Prophylaxis : - Primary – ATB when streptococcal sore throat - Secondary – prevent of recurrent rheumatic fever – life long benzathine penicillin 1.2 mu IM q 1 mo. or Penicillin V 250 mg bid

Myocarditis History

Physical examination

Investigation

Medicine: cardiology, Page 154

Fever, fatique, palpitation, • Fever • CK-MB : Isoenzyme and CHF in pt with LV • Tachycardia cardiac troponins may be • Soft S1; S3 common dysfunction elevated in absence of MI • EKG : Transient ST-T wave • Viral myocarditis มักเริ่ มด้วย abnormalities URI, flulike syndrome, and • CXR : Cardiomegaly viral nasopharyngitis or tonsillitis Management 1. Rest 2. Standard therapy : a) ACEI : Captopril (Capoten) Adult : 6.25-12.5 mg PO tid; not to exceed 150 mg tid Pediatric : 0.15-0.3 mg/kg PO bid/tid b) Loop diuretics;Furosemide (Lasix) for CHF Adult : 20-80 mg/d PO/IV/IM; titrate up to 600 mg/d for severe edematous states Pediatric : - 1-2 mg/kg/dose PO; not to exceed 6 mg/kg/dose; do not administer > q6hr - 1 mg/kg IV/IM slowly under close supervision; not to exceed 6 mg/kg c) Digoxin (Digitek, Lanoxicaps, Lanoxin) Adult : 0.125-0.375 mg PO qd Pediatric : - 10 years: 10-15 mcg/kg PO - Maintenance dose: Use 25-35% of PO loading dose i) Beta- blockers;Carvedilol (Coreg) Adult : 6.25-50 mg PO bid as tolerated (maximum of 75 mg/d if 85 kg) Pediatric : Not established 3. Immunosuppression : IVIG , steroids , azathioprine, cyclosporine cytoxan , OKT3 4. Refer to cardiologist •

Medicine: cardiology, Page 155

Pericarditis and Pericardial Effusion History Pleuritic chest pain (นัง่ โน้ มตัวไปข้ างหน้ า จะมีอาการดีขึ ้น), dyspnea , cough and fever

Physical examination Pericardial friction rub ถ้ ามี pericardial effusion ร่วม ด้ วย จะตรวจพบ JVP เพิ่มสู งขึ ้น , วัด BP พบ pulsus paradoxus ถ้ ามี cardiac temponade,ฟั ง heart sound พบ distant heart sound

Investigation • • ECG – diffuse ST segment elevation • with PR segment depression, ST segment elevation may be followed by T wave inversion • • ถ้ ามี pericardial effusion ร่วมด้ วย , ECG จะพบ low voltage และ electrical alternans • CXR จะพบ cardiomegaly (หัวใจจะมี ลักษณะคล้ ายถุงนํ ้าขนาดใหญ่ ) Management : - รักษาตามสาเหตุ ( infection, tumor, autoimmune disease ) แต่ pericarditis ส่ วนใหญ่ มักจะไม่ทราบสาเหตุ - NSAIDs : Ibuprofen 800 mg tid เป็ นเวลา 7-14 วัน - ถ้ ามี pericardial effusion มาก ให้ ทํา pericardiocentesis หรือ ทํา pericardial window

Right sided บวม

History

Heart failure

Physical examination pitting edema both legs ascites JVP Hepatomegaly Fine crepitation both lungs S3 gallop Decrease breath sounds with Effusion

Left sided dyspnea on exertion PND dyspnea at rest orthopnea respiratory failure(pink frosty sputum) DDx : 1. asthma/COPD exacerbation 2. Pneumonia : fever, productive sputum, aspiration 3. Pulmonary embolism : no crepitation but hypoxemia

Medicine: cardiology, Page 156

4. metabolic acidosis Eg. DKA 5. cardiac tamponade : distance heart sounds, hypotension, engorge neck vein Classification : Acute heart failure , chronic compensated heart failure, decompensated heart failure History Physical examination Investigation Acute heart failure Normal cardiac size and apical • CXR :cardiomegaly, pulm. no history of medical heart impulse Congestion disease, short duration • EKG : STEMI, NSTEMI Etiology • ถ้ า EKG สงสัยให้ ส่ ง cardiac acute infarction enz. (Trop-T,CKMB) acute myocarditis • Renal function ( BUN , Cr ) , acute MR, acute AR E’lyte severe brady/tachyarrhythmia • NT pro BNP ถ้ า >400 hypertensive crisis สนับสนุน heart failure Acute decompensated heart • CXR failure • EKG : STEMI, NSTEMI know underlying heart disease • Cardiac enz. (Trop-T,CKMB) Eg. CAD, valvular heart, dilated • Renal function ( BUN , Cr ) , cardiomyopathy, เคยมีอาการแต่ E’lyte เดิมสบายดี อยู่ๆ ก็มีอาการแย่ลง • NT pro BNP ให้ หา Precipitating cause : H hypertension A anemia, arrhythmia P pulmonary embolism P pregnancy I infection T thyrotoxicosis R Rx (drug compliance)

Medicine: cardiology, Page 157

(2nd most common) E endocarditis M MI, myocarditis O oral salt diet (most common) R rheumatic heart disease, renal failure Eg. สมุนไพร, NSAIDs Management Initial management(acute) 1. oxygenation : O 2 mask with bag 10 LPM, keep O 2 sat > 90% 2. Diuretics : furosemide 40 mg IV 3. ถ้ าไม่ response ให้ nitroglycerine IV 5 µg/min ระวัง hypotension 4. ACEI ถ้ ามียาเดิมอยู่ให้ ต่อได้ dose เดิม แต่ระวัง C/I : creatinine > 3 mg/dl , K > 5 mmol/l ถ้ าไม่เคยได้ รอให้ ผ้ ู ป่วย stable แล้ วค่อยเริ่มยา ถ้ าอาการไม่ดีขึ ้นให้ Dobutamine I.V. infusion: 2.5 mcg/kg/min ค่อยๆ เพิ่มเป็ น 7 to 20 µg/kg per min; max 40 mcg/kg/min Definite treatment in LV systolic dysfunction 1. ACEI/ARB : - Enalapril 2.5 mg po bid ค่อยๆ เพิ่ม target 10 mg po bid หรือ - Captopril 12.5 mg po tid ค่อยๆ เพิ่มให้ ได้ 50 mg po bid หรือ - Lorsartan 50-100 mg/day (กรณี มี side effects จาก ACEI eg. Dry cough) 2. B-blocker : ให้ ได้ เมื่อผู้ ป่วยไม่มี congestive symptoms แล้ ว - Bisopolol 1.25 mg OD หรือ - Carvedilol 3.125 mg bid 3. Spironolactone 25 mg/day OD 4. Na restriction 2-3 gm/day U

Medicine: cardiology, Page 158

Aortic Dissection •



• •



History anterior chest pain = proximal type interscapular back pain = distal type diaphoresis Hx of hypertension or trauma shock

Physical examination • Vital sign unstable • Aortic regurgitation murmur (especially proximal dissections) : diastolic rumbling murmur • May be found neurologic manifestations (hemiplegia,hemianesthesis) due to obstruction of carotid artery





Investigation CXR: aortic silhouette,calcium เกาะอยู่ที่ ชัน้ intima ในaortic knob ห่าง จากเงาaorta เกิน 1 cm = calium sign,wide mediastium,effusion CT

Management : - For proximal type  Surgical Management : Refer to CVT - For distal type  Medical Management 1. Admit เข้ า ICU ควรใส่ arterial line ไว้ ในแขนขวาเพื่อเตรียมพร้ อ มหากต้ องเข้ า รับ การผ่ าตัด 2. ลดความเจ็บปวด ให้ เป็ น Morphine 3-5 mg IV 3. ควบคุมความดัน คุมSBP อยู่ที่ 100-120 mmHg or MAP 60-75 mmHg โดยให้ beta-blocking agent เพื่อลด dP/dT คุม HR ~50-60/min 3.1 Propranolol 1 mg IV q 3-5 minจนกว่าจะได้ อตั ราตามที่ต้องการ MAX 0.15mg/kg จากนัน้ ให้ propanolol q 4-6h 3.2 Labetalol start dose 20 mg IV drip in 2 min then 40-80 mg q 10-15 min จนกว่าจะได้ เกณฑ์ ที่ต้องการ จากนันให้ ้ IV rate 2-5 mg/min 3.3 Sodium nitroprusside IV drip 20 µg/min max 800 µg/minแต่ต้องให้ กลุ่ มß-adrenergic blocker ร่วมเสมอ

Medicine: cardiology, Page 159

Hypertension

Definition : SBP >140 and / or DBP > 90 โดยก่อนวัดความดันให้ นงั่ พัก 5-10 นาที วัด 2 ครังห่ ้ างกัน 1 นาที หาค่าเฉลี่ ย ถ้ าสู งให้ มาวัดซํ ้าอย่างน้ อย 1-2 ครังภายใน ้ 1 สัปดาห์ หากยังสู งอยู่ --> HTN Etiologies : Essential hypertension ไม่รู้สาเหตุ Secondary hypertension มีสาเหตุ จาก organic cause History Physical examination Investigation nd 1. Primary cause: ประวัติครอบครัว 1. evaluated for 2 causes FBS 2. Secondary cause  enlarged kidney: PCKD Lipid profile  Renal disease: ปวดหลัง , polycystic  pulse missing: Takayasu’s Serum Cr kidney disease ในครอบครัว disease, coarctation of the Serum uric  Pheochromocytoma: ใจสั่น เหงื่ อ aorta Potassium  abdominal bruit: renal a. ออกเป็ นพักๆ Hb,Hct O  1 aldosteronism: ต้ นแขนต้ นขาอ่อน stenosis UA  Café’ au lait spot or แรง EKG neurofibroma: 3. ประเมิน CAD risk: Previous CAD, CAD pheochromocytoma equivalent, dyslipidemia, familial history O  Proximal m. weakness: 1 of premature CAD, smoking aldosteronism 4. End organ damage: chest pain, stroke, 2. evaluated for end-organ damage blindness, polyuria, edema, vascular  Brain = stroke, dementia claudication  Eye= cotton wool, exudates 5. underlying diseases ที่มีผลต่อการเลื อกยา  Heart =LVH Gout: ไม่ควรใช้ diuretic  kidney disease = Asthma: เลี่ ยง β blocker  edema, anemia, proteinuria, hematuria P

P

P

P

P

CAD risk evaluation and BP goal

P

Medicine: cardiology, Page 160

Conditions

No risk factor 1-2 risk ≥ 3 risk, or TOD,or AC

CHD Risk factors

SBP and DBP Smoking LDL>160 Low HDL (male Heimlich’s maneuver Partial airway obstruction: coughing, gagging, ยังส่ งเสี ยงได้ -> ไม่ทํา Heimlich’s maneuver History เพิ่มเติม: ควรถามประวัติของ FB aspiration ให้ แน่ชดั (หากประวัติชดั เจน เป็ น indication ของ endoscopy แม้ อาการและ imaging ปกติ แต่อาจไม่ได้ ประวัติชดั เจนก็ได้ ), ลักษณะของ foreign body, ระยะเวลาก่อนมาพบแพทย์, อาการต่าง ๆ ที่สรุ ปข้ างต้ น Physical examination +/- Stridor, dyspnea, fever, abnormal chest percussion note Bronchial FB -> ฟั งปอด: unilateral wheezing, decreased breath sounds ในด้ านที่มี FB ผลการตรวจร่างกายอาจปกติ แม้ มี FB Investigation หากผู้ ป่วยมี airway obstruction มาก ไม่ต้องรอ investigation Larynx, trachea – lateral neck film, CXR include neck Bronchus – inspiratory & expiratory film or both lateral decubitus chest film ในเด็ก: air trapping, persistent hyperinflation ของ segment, atelectasis, pneumonia, pneumothorax Management - Complete obstruction -> Heimlich’s maneuver; if unconsciousness -> ใช้ BLS guideline - ห้ ามเอามือล้ วงหา ถ้ าอ้ าปากแล้ วไม่เห็น FB - ENT specialist referral/consultation for rigid bronchoscopy (NPO ผู้ ป่วย) Indication for bronchoscopy 1. Witnessed FB aspiration (หากประวัติชดั เจน แม้ ตรวจร่างกายและ investigation negative) 2. Suspicious symptoms and signs 3. Radiographic evidence of an airway FB 4. Recurrent/persistent pneumonia, atelectasis, bronchiectasis

ENT, Page 212

Foreign body in the pharynx and esophagus Clinical Presentation Clinical Odynophagia, dysphagia, drooling, vomiting, chest pain, poor feeding, weight loss, airway obstruction, fever FB ที่พบบ่อย: เหรียญ, ของเล่ น, อาหาร, ก้ างปลา, ฟั นปลอม Odynophagia จะรู้ สึกทุกครังที ้ ่กลื น มักเป็ นอย่างฉับพลันหลังมี FB ติด ตําแหน่งของ FB ที่พบบ่อย Pharynx – Tonsil, base of tongue, pyriform sinus Esophagus – just distal to C6, Aortic impression, Left main bronchus impression, LES History เพิ่มเติม: อาการที่สรุ ปข้ างต้ น, ลักษณะของ foreign body (ขนาด, sharp?), ระยะเวลาก่อนมาพบแพทย์ Physical examination: ตรวจบริเวณ tonsil & IDL; ตรวจบริเวณ tonsil ให้ ดี และต้ องมีแสงสว่างพอระหว่างตรวจ หากไม่เห็น เตรียม consult/refer to ENT specialist และ ส่ ง investigation ระหว่างนี ้ Investigation: หากไม่เห็น FB จากการตรวจร่างกาย 1. Lateral neck film – อาจเห็น FB หากทึบต่อรังสี (ระวังสับสนกับ calicified thyroid & cricoid cartilage) หรืออาจพบ abnormal gas บริเวณของ FB (หากเป็ น Food bolus) ดูความหนาของ prevertebral soft tissue ด้ วย (retropharyngeal abscess) โดย:

2. CXR – อาจเห็น FB หากทึบต่อรังสี , ตรวจดูความกว้ างของ mediastinum ด้ วย (sign of mediastinitis) 3. Esophagogram / Barium swallowing – หากเป็ น radiolucent FB (ระวัง aspiration) Management FB removal ถ้ าระหว่างตรวจ เห็น FB, อยู่ตื ้นพอที่จะทําได้ , และมีเครื่องมือพร้ อม, emergency removal หากเป็ นถ่านนาฬิกา - Refer to/consult ENT specialist for FB removal หากไม่เห็น FB หรืออยู่ลึกเกิน/ไม่มีเครื่องมือ อาจส่ ง lateral neck soft tissue film & CXR ระหว่างนี ้ - ENT specialist จะพิจารณาทํา esophagoscopy เมื่อตรวจร่างกายและ film ไม่พบ FB แต่มีประวัติ ชัดเจนและผู้ ป่วยยังมีอาการปวดหรื อ dysphagia

ENT, Page 213

- หาก FB ลงไปในกระเพาะแล้ ว และขนาด FB diameter < 2 cm และไม่เป็ นอันตราย อาจปล่ อยให้ ออกมาเอง หาก FB diameter > 2 cm พิจารณาเอาออก เนื่องจากอาจติดที่ Ileocecal valve - ในกรณี ก้างปลา: หาก investigation แล้ วไม่พบ FB และ complication ก้ างปลาอาจหลุ ดไปแล้ ว อาจ conservative management โดยนัดตรวจติดตาม แนะนําผู้ ป่วย หากมี odynophagia, dysphagia มากขึ ้น, มีไข้ , hematemesis ให้ รีบกลับมาก่อน Complication 1. Esophageal perforation 2. Retropharyngeal abscess 3. Mediastinitis

Upper Airway Obstruction Clinical presentation Dyspnea, stridor, chest wall retraction, flaring of alar nasi, cyanosis, tachycardia, hoarseness History เพิ่มเติม: ประวัติ intubation, trauma, FB aspiration, ประวัติเสี่ ยงของ malignancy (เช่นการสู บบุหรี่, ดื่มสุ รา), อาการของ malignancy, อาการของการติดเชื ้อ, ประวัตภิ ูมิแพ้ , ยาที่ใช้ , congenital anomaly Supraglottic: Inspiratory Glottis: Biphasic stridor, Subglottis: Biphasic stridor, stridor, muffled voice, drooling hoarseness barking cough • Laryngomalacia • FB • Subglottic stenosis: • Infection: Retropharyngeal • Neoplasms congenital or acquired • Larngeal web abscess, Parapharyngeal (following prolonged • Trauma abscess, Ludwig’s angina, intubation) • Angioedema • Croup Epiglottitis/Supraglottitis • Bilateral choanal atresia • Tracheitis or bronchitis • Enlarged adenoids/tonsils • Vascular compression • Pierre-Robin sequence • Trauma • Bilateral vocal cord paralysis • FB • Neoplasm • Tracheobronchial neoplasm • Trauma • Tracheomalacia • Angioedema

ENT, Page 214

Physical examination Signs of respiratory distress, fever, neck palpation, IDL (ระวังการกดลิ น้ ในเด็กที่สงสัย supraglottits อาจกระตุ้น laryngospasm) Investigation อาจยังไม่ทําในรายที่ Impending complete obstruction 1. CXR and lateral neck film (soft tissue technique) 2. Endoscopy 3. Other imaging modalities: CT, MRI Management 1. Definitive treatment: รักษาสาเหตุของโรค 2. Airway intervention อาจต้ องทําในบางภาวะ ขึ ้นอยู่กบั degree of obstruction, ลักษณะของโรค; บางครังอาจต้ ้ องทํา airway management ก่อน หากมี obstruction มาก หรือมีโอกาส progress ไปเป็ น complete obstruction อย่างรวดเร็ว − Endotracheal intubation ในบางภาวะ อาจไม่สามารถทํา Endotracheal intubation ได้ จึงต้ องพิจารณาวิธีอื่นในการ control airway เช่น − Tracheostomy

พิจารณา consult ENT

− Cricothyroidotomy->convert to tracheostomy when patient stable specialist ตามความ

เหมาะสม (NPO ผู้ป่วย)

− Rigid bronchoscopy Note’ - Deep neck infection->consult ENT emergency (may progress to complete UAO) - ไม่ควรใช้ sedative agent ในผู้ ป่วยที่มี UAO เนื่องจากยิ่งทําให้ หายใจน้ อยลงอีก

ENT, Page 215

Hoarseness URI

Yes

No

20 pack yrs smoking

Viral laryngitis

No

Persistent

Voice rest 1-2 wks

Yes

Voice quality Hoarse

Breathy

ENT Referral

Voice abuse

GERD Rx

Voice rest 1-2 wks Resolution

Observe

Persistent Recurrent

ENT Referral

PND Rx resolution

Observe

Persistent hoardeness > 2 weeks, require visualization of larynx to R/O malignancy

ENT, Page 216

Viral pharyngitis (most common)

Sore Throat

Etiology Organism : Rhinovirus, Parainfluenza, RSV, Adenovirus, coxackie (Herpangina) Managements Pharmacological treatment (symptomatic treatment)

Infectious mononucleosis Clinical presentation Triad (fever, exudative tonsillitis, lymphadenopathy) hepatosplenomegaly, hepatitis, rash Confirm test : Monospot test Managements Supportive and symptomatic treatment (no antibiotic needed) Prednisolone 1 mg/kg/d (max 20 mg) for 7 days for impending or established airway obstruction Beware of complications : liver rupture, splenic rupture, airway obstruction etc.

ENT, Page 217

Group A Streptococcal pharyngitis Clinical presentation Centor criteria: history of fever; absence of cough; swollen, tender anterior cervical lymph nodes; and tonsillar exudates Managements ให้ antibiotic เมื่อ Centor criteria ≥ 3 Ped Penicillin V 25-50 mg/kg/d div. q 6 hr 7-10 days Amoxycillin 45 mg/kg/d div. q 12 hr 7-10 days Adult Penicillin V 500mg bid or 250 mg qid 7-10 days Amoxycillin 1000 mg bid 7-10 days Pen-allergy Erythromycin 500mg qid 7-10 days Erythromycin 40-50 mg/kg/d div qid 7-10 days Roxithromycin 150 1x2 ac etc If not respond to amoxicillin may use Amoxicillin - clavulanic acid 1g 1x2, beware acute rhinosinusitis Diphtheria (rare) Clinical presentation Gradual onset, malaise, low grade fever, sore throat, grey and white exudate, pseudomembrane formation Managements Antitoxin 10,000 – 20,000 units Erythromycin 500mg qid or 40-50 mg/kg/d div qid Penicillin G procaine 600,000 U/d IM div bid for 10 d for 14 days Penicillin G procaine 25,000-50,000 U/kg/d IM div bid for 14 days Fungal infection Etiology Most common : Pseudomembranous candidiasis Managements Clotrimazole troche 10 mg qid for 7-10 days or

ENT, Page 218

Nystatin oral suspension 4-6 ml qid for 7-10 days ถ้ าไม่ได้ ผล หรือ ผู้ ป่วยมี CD4 < 50 ให้ Fluconazole 100 mg PO OD or Itraconazole oral solution 200 mg PO OD Aphthous ulcer มี � forms Clinical presentation Minor aphthous ulcer most common 2-5 ulcers, size < 1 cm หายได้ เองใน ��-14 วัน Major aphthous ulcer or Sutton’s disease แผลมีความลึ ก และ โตกว่า � cm. Herpetiform aphthous stomatitis มีแผลเล็ กๆ อยู่รวมเป็ นกลุ่ ม ต่อไปจะรวมเป็ นแผลใหญ่ Managements Hydrocortisone 2.5 mg apply sparingly to affected areas bid/qid Triamcinolone acetonide apply thin film bid/tid until favorable response obtained

ยาแก้ ไอที่ใช้ บ่อย Bromhexine

ผู้ ใหญ่ 8 mg 1x3

Acetylcysteine Carbocysteine

200 mg (sachet) 1x3 375 mg 2x3

Ambroxol

30 mg 1x3

Glyceryl guaicolate

200 mg 1x4-6

Dextromethophan 15 mg 1x3-4 (cough suppressant)

เด็ก 2-5 yr – 2 mg 1x3-4 6-12 yr – 4 mg 1x3-4 >12 yr – 8 mg 1x3-4 50-100 mg 1x2-4 2-5 yr – 62.5-125 mg 1x1-2 6-12 yr – 250 mg 1x3 >12 yr – 375 mg 2x3 2-5 yr – 15 mg 1x3 6-12 yr – 30 mg 1x2-3 >12 yr – 30-60 mg 1x2-3 2-5 yr – 50 mg 1x4-6 6-12 yr – 100 mg 1x4-6 >12 yr – 200 mg 1x4-6 1 mg/kg/day แบ่งให้ 3 ครัง้

ENT, Page 219

Facial Paralysis Clinical presentation Etiology: Idiopathic condition (Bell’s palsy; 80%), Trauma, Herpes Zoster (Ramsay Hunt), Tumor, Infection, Congenital, CNS History: Onset, duration, rate of progression, type (recurrent or familial), associated symptoms, major medical illness or previous operation, trauma Physical Examination: Complete ENT exam (+ Otoscopy), CN exam, parotid gland, complete CNS exam, evidence of trauma Facial palsy: paralysis Vs paresis, Segmental Vs uniform involvement, Unilateral Vs Bilateral, UMNL Vs LMNL Investigation 1. Lab: CBC, ESR, blood chem., VDRL, HIV, TFT, UA 2. Facial nerve test Topognostic test

Prognostic test



Schirmer’s



Stepedial reflex

- Minimal nerve excitability



Salivary floe test

- Maximal excitability



Electrogustrometry

- EnoG or EEMg





Electrodiagnosis

Salivary flow test

ENT, Page 220

Bell’s palsy Clinical presentation - Diagnosis by exclusion - May associated with HSV1 - Peripheral CN VII dysfunction in all branches - Acute onset or progress within 3 wks. - Good prognosis, almostly complete recovery in 1mo. Managements prevent corneal irritation and see algorithm below Complete Hx &PE, Audiometric testing Acute paresis 0- 2 wks Prednisolone 1mg/kg/day 14 day*

Acute paralysis

> 2 wks

0- 2 wks

Observe

EMG

EnoG

2 wks

>90% degen

F/U Day5 Paresis

Herpes F/U 1 mo

Paralysis Electrical testing & follow paralysis protocol

Prednisolone 1mg/kg/day 14 day*

F/U depend on % degeneration and time after onset

Surgical decompression

F/U 5mo

may give PPI for PU prophylaxis

*

Other med: Vit B1-6-12 1x3, artificial tear,chloram eye ointment hs

ENT, Page 221

Zoster Oticus (Ramsay-Hunt Syndrome) Clinical presentation - Sudden facial paralysis - Local pain, vesicular eruption in ext. auditory canal & pinna - Occasionally ipsilateral sensorineural hearing loss & vestibular disturbances (vertigo) - Hx & PE ± Inv for immunocompromised Managements o Tzanck test for undetermined lesion o Acyclovir 800 mg  x5 for 7-10 d o Prednisolone 10 mg bid for 7-10 d o Pain control  Acute flare-up: NSAIDs (Ibuprofen 400 mg  tid pc)  Post-herpetic neuralgia (may lasting for 6 mo): Amitriptyline 10mg hs or Carbamazepine 200 mg  1-2 tab tid/qid; begin with1-2 tab OD & titrate up o Counseling  it takes 2 -3wks for the skin lesions to clear up  hearing loss or paralysis can be permanent

Psychiatry, Page 222

Acute Psychosis Clinical manifestation

Emergency in Psychiatry

- out of reality - grossly disorganized behavior - poor insight and judgment

Cause: 1. Organic cause: - Brain lesion: encephalitis, meningitis, brain injury - Systemic disease: infection, imbalance e’lyte, uremia, hypoglycemia, metabolic disorder - Drug and intoxication 2. functional cause psychosis, mood d/o นึกถึง psychosis จาก organic มากกว่า functional ในผู้ ป่วยต่อไปนี ้ -

ประวัติ อายุครั ง้ แรกที่เริ่ มเป็ นมากกว่า 45 ปี อาการเป็ นขึ ้นอย่างเฉี ยบพลัน มีประวัติโรคทางกายหรือมีอาการป่ วยทางกาย นํา เช่น มีไข้ ปวดหัว ตามัว เห็นภาพซ้ อน มีประวัติใช้ สารเสพติด มีประวัติ brain injury

ตรวจร่ างกาย - V/S ผิดปกติ - Neurological deficit

Mental exam - Fluctuation of consciousness - Disorientation, hallucination

Management - แยก organic and functional psychosis - Medication: • Organic psychosis:  Haloperidol 2.5-5mg IM/IV q 30min จนสงบ • Organic psychosis; alcohol/benzodiazepine withdrawal  Diazepam 5-10mg IV q30 min จนสงบ • Functional psychosis  Haloperidol 5-10mg IM/Iv q30min Physical restraint ผู กยึดผู้ ป่วย ทําเฉพาะ จําเป็ นต้ องป้องกันอันตรายต่อผู้ ป่ วยและผู้ อื่น  จัดสิ่ ง แวดล้ อม สว่าง สงบ พูดเข้ าใจง่ าย  รักษาต่อเนื่อง

Psychiatry, Page 223

Violent Patient Clinical Manifestation •

ท่าทาง:

ตัวเกร็ง กําหมัด ท่าทางตึงเครียด  เดินไปเดินมา กระวนกระวาย วิตกกัง วลมาก  หวาดกลัว พร้ อมรุ นแรงเพื่อป้องกันตัว คําพูด: เสี ยงดังหยาบคาย รุ นแรง ประวัต:ิ เคยทํารุ นแรง เคยถูกทารุ ณ มีชีวิตขมขื่น, บอกแพทย์เองว่าคุมตนเองไม่ได้ 

• •

Management : •

ประเมินสาเหตุ ตรวจทันที ไม่ต้องรอคิว ไม่ขู่ ไม่ท้าทาย ไม่ทําท่าไม่สนใจ



ให้ ผ้ ู ไม่เกี่ยวข้ องออกไป ให้ ญาติที่ไว้ ใจมาช่วยโน้ มน้ าว



ให้ ร.ป.ภ. 3-4 คน รอนอกห้ อง ให้ ผ้ ู ป่วยเห็นว่าถ้ าทํารุ นแรง มีคนหยุดรังเค้ ้ าได้ แน่นอน ปลดอาวุธ ก่อนตรวจเสมอ



Verbal calm down: แพทย์ (ยืนห่าง 2-3 เมตร)





ท่าทีเป็ นมิตร อย่าแสดงท่าทางตื่นกลัว ท้ าทาย ข่มขู่



พูดกับผู้ ป่วยว่าอยากช่ว ยเหลื อ ให้ ผ้ ู ป่วยระบายความรู้ สึก



ตอบรับคําเรียกร้ องผู้ ป่ว ยถ้ า ทํา ได้



Physical restraint: ใช้ ผ้ารัดไว้ ถ้าจําเป็ น ควรแก้ ทนั ทีที่ผ้ ู ป่วยไม่เป็ นอันตราย



Chemical restraint: medication: 

Haloperidol 2.5-5 mg IM q 30 min จนกว่าจะสงบ



ไม่ให้ Benzodizepine : เกิด paradoxical excitement

Suicidal Behavior Include • • •

suicidal ideation(คิดอยากฆ่าตัวตาย), suicidal attempt, parasuicide พยายามฆ่าตัวตาย หรือ ทําร้ ายตัวเองโดยไม่มีเจตนาฆ่ าตัวตาย completed suicide

Psychiatry, Page 224

Risk evaluation: SAD PERSONS S:sex; male >female A:advanced age D:depression

P:previous attempt E:ethanol abuse R:rational thinking loss

S:social support O:organized plan N:no spouse S:sickness:

Managements Suicidal Suicidal risk idea plan

level

+

-

+ +

Low Mod

+

+

+

+ +

+ ++

++ +

Modhigh High Very high

Management รั กษาตามโรค หรื อสาเหตุ รั กษาโรคจิตเวช, ช่วยเหลือทางจิตสังคม, แจ้ งคนใกล้ ชิดดูแลตลอด, เก็ บ อุปกรณ์ ที่ใช้ ทําร้ ายร่ างกายได้ , นัดพบบ่ อยขึน้ เหมือน moderate แต่ pt ต้ องมีคนดูแลหรื อสามารถติดต่อผู้ช่วยเหลือได้ , ควบคุมตนเองได้ , ตัดสินใจยังไม่บกพร่ อง Admit Admit

1.รักษาผลของการฆ่าตัวตายก่อน เช่น กินยาแก้ พิษ ล้ างท้ อง 2.ป้องกันการฆ่าตัวตายซํ ้า โดยต้ องมีผ้ ู ดูแลผู้ ป่วยใกล้ ชิดตลอดเวลา และนําอุปกรณ์ ที่ใช้ ฆ่าตัวตายได้ ออกไป  รับฟั ง ผู้ ป่วย ให้ โอกาสระบายความรู้ สึ ก 

พูดถึงการฆ่าตัวตายอย่างตรงไปตรงมา หาสาเหตุ และให้ ผ้ ู ป่วยร่วมคิดวิธีแก้ ปัญหากับแพทย์ เสริมความคิดแง่ บวก



แก้ ไขปัญหาเฉพาะหน้ าที่เกี่ยวกับการดํา เนินชี วิตประจํ าวัน



ติดต่อญาติหรือบุคคลที่ให้ ความช่วยเหลื อดูแลผู้ ป่วยในขณะนันให้ ้ ได้

3.Consult psychiatrist เพื่อประเมิน และรักษาโรคทางจิตเวชเดิม 

เมื่อ discharge อาจนัดสัปดาห์ละครัง้ ผู้ ป่วยมีโอกาสฆ่าตัวตายซํ ้าสู งภายใน 90 วัน

Hyperventilation Syndrome Cause: ภาวะที่มีอาการหายใจเร็ว หอบ สัมพันธ์ กบั อาการวิตกกังวล ภาวะหายใจเร็วทําให้ ขบั CO 2 อย่าง มาก CO 2 ในเลื อดลดลง เกิด respiratory alkalosis ทําให้ ชาแขนขาส่ วนปลาย อาจมีมือจีบ(carpopedal spasm) ชารอบปาก ใจสั่น หน้ ามืดเป็ นลมได้

Managements

Psychiatry, Page 225 • แยกจาก

organic cause: โรคปอด หัวใจ ใช้ สารเสพติด ฯลฯ

• ให้ หายใจในถุงกระดาษ,

แนะนํา pt หายใจช้ าลง (อาจให้ หายใจใน oxygen mask โดยไม่ต้องเปิ ด O 2 )

• Reassure ว่าไม่อน ั ตราย

สักครู ่อาการจะดีขึ ้น

• ไม่ควรบอกญาติว่า

“ไม่ เป็ นอะไร ผู้ป่วยแกล้งทํ า” ให้ บอกว่าผู้ ป่วยหายใจไม่ ถูกวิธี หายใจเร็วแบบหอบ อาจเกิดจากภาวะตึงเครียด

• แก้ ไขสาเหตุ

ลดความเครียด ประเมินเพื่อส่ งจิตแพทย์

• Medication: 

Diazepam 5 mg oral or 5-10 mg IV (ถ้ ากินไม่ได้ )



Alprazolam (Xanax) 0.5 mg oral prn หรือ Lorazepam (Ativan) 1 mg oral prn , ให้ short acting anxiolytic drug กลับไปกิน เมื่อรู้ สึกว่าจะเกิดอาการ หรืออาจให้ กิน ต่อเนื่องระยะหนึ่ง หากภาวะวิกฤตยังไม่หมด



10% calcium gluconate 10 cc IV ฉี ดช้ าๆ หากมีอาการชักแบบ tetany

Substances (Overview) CNS stimulants: amphetamine, cocaine, caffeine, nicotine CNS depression: heroin, opioid, alcohol, anxiolytics, hypnotics Hallucinogens: MDMA, LSD, PCP, cannabis Multiple effects: cannabis, solvents Intoxication

Withdrawal

CNS stimulants สนุกสนาน ตื่นตัว ขยัน กระฉั บกระเฉง ใช้ ยาปริ มาณมากมี คลื่นไส้ อาเจียน อ่อนเพลีย ง่วงนอนมาก ซึมเศร้ า อาการก้ าวร้ าวรุ นแรง หวาดระแวง กลัวคนมาทําร้ าย ประสาทหลอน สับสน CNS depression S&S: Drowsiness, slurred speech, impaired memory& S&S: กระวนกระวาย อยากได้ สารมาใช้ หงุดหงิด attention, ataxia, confusion, semi-coma, coma กล้ ามเนื ้อกระตุก เหงื่อแตก ใจสั่น มือสั่น นอนไม่ หลับ PE: miosis, bradycardia, hypotension, respiratory distress PE: ม่านตาขยาย autonomic hyperactivity : ใจสั่น

Psychiatry, Page 226

ความดันสูง bowel movement

Hallucinogens ระยะแรก สนุกสนาน ครื น้ เครง เห็นภาพหลอนแปลกๆ วิตก ไม่พบ withdrawal กั งวล เหงื่อแตก illusion เมื่อใช้ ปริ มาณมาก พบกระวน กระวายมาก เห็นภาพหลอน มีความคิดหวาดระแวงกลัวคน จะมาทําร้ าย สับสน PE: ใจสั่น ชีพจรเต้ นเร็ ว ความดันเลือดสูง เดินโซเซ สับสน

Alcohol Intoxication: ดูหวั ข้ อ medicine, Toxicology Alcohol withdrawal: ดูหวั ข้ อ medicine, Toxicology Amphetamine Intoxication: ดูหวั ข้ อ medicine, Toxicology Amphetamine withdrawal: ดูหวั ข้ อ medicine, Toxicology Opioid Intoxication: ดูหวั ข้ อ medicine, Toxicology Opioid withdrawal: ดูหวั ข้ อ medicine, Toxicology Extrapyramidal Symptoms Cause: Side effect จาก antipsychotic drug โดยเฉพาะ กลุ่ ม high potency เช่น Haloperidol, ยาอื่น เช่น metoclopramide (Plasil)

Clinical Presentation and Managements 1. Acute dystonia: เกร็งกล้ ามเนื ้อคอ และตา (oculogyric crisis) จนคอบิด (torticolis) ตาค้ าง ขากรรไกรแข็ง ลิ น้ คับปาก พูดไม่ชดั กลื นลํ าบาก เกิด laryngeal-pharyngeal spasm ได้ R • Benztropine mesylate (Cogentin ) 1-2 mg IM, IV or R • Diphenhydramine (Benadryl ) 25-50 mg IV or • Diazepam 5-10 mg IV R • Trihexyphenidyl hydrochloride (Artane ) (anticholinergic) รับประทานต่อ 2. Pakinsonism: ตัวแข็ง (rigidity) มือสั่น (tremor) แขนขาเกร็ง เคลื่ อนไหวช้ า (bradykinesia) postural instability, masked face มักเกิดหลังใช้ ยา 2 wk R • Benztropine mesylate (Cogentin ) 1-2 mg IM, IV R • Trihexyphenidyl hydrochloride (Artane ) (anticholinergic) รับประทานต่อ 3. Akathisia: กระวนกระวาย อยู่นิ่งไม่ได้ ต้ องขยับขา ลุ กเดินไปมา ยํ่าเท้ า แขนขาสั่น

Psychiatry, Page 227

Diazepam 5-10 mg oral OD or • Propranolol 20-40 mg/day 4. ลด dose ยา antipsychotics, หรือ เปลี่ ยนกลุ่ มยาที่มี Side effects น้ อยกว่าเช่นกลุ่ ม Atypical antipsychotics •

Neuroleptic Malignant Syndrome (NMS) Cause: เกิ ดระยะไหนของการได้ รับ antipsychotics ก็ ได้ mortality rate สูง ประมาณ 10-20% Clinical presentation • • •

(ANS ทํางานผิดปกติ) Confusion, agitation, high fever, high blood pressure, tachycardia, sweating Severe muscle rigidity (lead-pipe rigidity), dystonia Increased CPK, myoglobinuria, leukocytosis, renal failure

Managements • • •

หยุดยา antipsychotic ทันที Supportive treatment: Oxygenation, Hydration, Nutrition Medication (dopamine receptor agonist) (unlabeled uses)  Dantrolene I.V.: 1 mg/kg; may repeat dose up to maximum cumulative dose of 10 mg/kg, then switch to oral dosage or  Bromocriptine Oral: 2.5-5 mg tid

Common Psychiatric Problems Delirium Causes: ไม่ใช่ disorder แต่เป็ น condition ต้ องหาสาเหตุเสมอ DELIRIUM D: dementia E: electrolyte imbalance L: lung, liver, heart, kidney failure I: infection R: Rx: medication I: injury, pain, stress U: Unfamiliar environment M: metabolic disturbance

I WATCH DEATH I: Infection W: Withdrawal substances A: Acute metabolic: acidosis, e’lyte imbalance T: Trauma, severe burns C: CNS pathology: tumor, abscess, hemorrhage H: Hypoxia D: Deficiencies of vit B12, folate, thiamine, niacin E: Endocrinopathies A: Acute vascular diseases: stroke, arrhythmia

Psychiatry, Page 228

T: Toxicity of drug, medications, illicit drugs H: Heavy metals: lead, mercury

Diagnostic criteria • • • • •

Medical cause of cognitive impairment Fluctuating course Recent onset Attention impairment Thinking (cognitive) disturbance

Managements • •

รักษาสาเหตุ Medication  Haloperidol IM or IV ถ้ าอาการไม่ส งบให้ ซํ ้าได้ ทุ ก 30 นาที โดยอาจเพิ่มยา 2 เท่า Severity Moderate Severe



adult 2-5mg 5-10mg

Geriatric 0.5-1.25mg 1.25-2.5mg

ลดยา 50% ทุก 24 hr เมื่อผู้ ป่วยสงบแล้ ว  Lorazepam 0.5-1.0mg oral เพื่อ sedation หากให้ haloperidol แล้ วยัง คุมอาการไม่ได้ Environment: สงบ สว่าง หมัน่ สื่ อสารเข้ าใจง่ าย ให้ รู้วนั เวลา สถานที่

Dementia ไมใช่ disorder แต่เป็ น condition ต้ องหาสาเหตุเสมอ (reversible or irreversible cause)

Diagnostic criteria Memory impairment ที่มีผลต่อการดําเนินชีวิต และการทํางาน • Impaired Higher cortical function อย่างน้ อย 1 ด้ าน  Aphasia: บอกชื่อสิ่ ง ของไม่ได้  Apraxia: ทําหัตถการไม่ได้ ทังที ้ ่เคลื่ อนไหวร่างกายได้ ปกติ  Agnosia: (visual, auditory, tactile)ระบุชื่อสิ่ ง ของไม่ได้ แม้ ประสาทสัมผัส ปกติ  Executive function: abstract thinking, judgment ต้ องแยกโรคกับ organic cause เสมอ จากประวัติ ตรวจร่างกาย และการสื บค้ นเพิ่มเติม •

Initial Investigations •

CBC (ดู RBC morphology ด้ วย)

Psychiatry, Page 229

Electrolyte • Glucose • BUN, Creatinine • LFT • Thyroid function test • Screen of syphilis Further Investigations: B12, homocyseine level, brain imaging, Neuropsychological testing, screening TMSE ช่วยประเมิน cognitive functions คะแนนเต็ม 30 (< 25 ผิ ดปกติ) •

Managements รักษาสาเหตุ • ยาทางจิตเวช รักษาตามอาการ: BPSD (Behavioral and psychiatric symptoms associated dementia)  Anxiolytic: Lorazepam 1-2mg oral hs  Antidepressant: SSRI เช่น Fluoxetine  Antipsychotics: risperidone, haloperidol หากเป็ น Alzheimer’s disease ให้ acetyl cholinesterase inhibitor (donepezil, rivastigmine, galantamine) เลื อกใช้ ใน irreversible cause ของ dementia ช่วยชะลอการดําเนินโรค แต่ไม่ได้ ช่วยรักษา •

Schizophrenia Diagnostic Criteria A. มี 2 อาการขึ ้นไปต่อไปนี ้ อย่างน้ อย 1 เดือน a. Delusion b. Hallucination c. Speech Disorganization d. Behavior disorganization e. Negative symptoms: 5As • Anhedonia: loss of interest • Affect (flat) • Alogia (poverty of speech) • Avolition (apathy; ขาดความกระตือรือร้ น)

Psychiatry, Page 230

Attention (poor) B. Impaired social/occupational function C. อาการต่อเนื่องนาน 6 เดือน และมี active phase(ข้ อ A) อย่างน้ อย 1 เดือน •

Classifications

Brief Psychotic disorder Schizophreniform disorder schizophrenia 1day-1 month 1-6 months >6 months

Managements •







Admission indication  มีพฤติกรรมอันตราย  มีปัญหาที่ต้องดูแลใกล้ ชิดเช่น มีอาการข้ างเคียงจากยารุ นแรง  เพื่อให้ ยา กรณี ผ้ ู ป่วยไม่ยอมกินยา  มีปัญหาในการวินิจฉัย Medication:  Acute phase  Haloperidol 6-10mg/day  Diazepam (หากผู้ ป่วยวุ่นวายมาก) 5-10 mg tid or qid  Stabilization phase: ให้ ยาเท่าเดิมต่อไปอีก 6 เดือน  Maintenance phase: ลดขนาด 20 %ทุก 4-6 เดือน จนถึง ขนาดตํ่าสุ ดที่คุมอาการได้ โดย เฉลี่ ย Haloperidol 2-4 mg/day  หยุดยาได้ เมื่อไม่มีอาการเลยอย่างน้ อ ย 1 ปี  หากกําเริบครังที ้ ่ 2 ให้ ยาต่อเนื่องอย่างน้ อย 5 ปี หรือ ตลอดชีวิต ECT: (I/C: failure medication, อาการรุ นแรง, เคยตอบสนอง ECT ดี, มีอาการ catatonia or aggressive) รักษาด้ านจิตสังคม

Major Depressive Disorder Diagnostic Criteria Diagnosis: มีอาการของ major depressive episode และไม่เคยมีประวัติของ mania หรือ hypomania A. มีอาการต่อไปนี ้ 5 ข้ อ โดยอย่างน้ อย ต้ องมี depressive mood หรือ loss of interest หนึ่งข้ อ • Depressive mood (“SIG E CAPS” mnemonic)

Psychiatry, Page 231

S: sleep disturbance • I: loss of interest • G: guilty • E: loss of Energy • C: loss of concentration • A: loss or increased appetite • P: psychomotor retardation or agitation • S: suicidal idea B. อาการทําให้ ผ้ ู ป่วยทุกข์ทรมาน มีผลต่อ occupational, social function •

Managements • •

• •

Admission หากมีอาการมาก หรือ มีความเสี่ ยงต่อการฆ่าตัวตาย Medication  Acute treatment:  Fluoxetine 20mg oral OD.หลังอาหารเช้ าทันที (เลี่ ยง N/V)(เพิ่มได้ ถึง 4060mg/day 4wks ไม่ดี เปลี่ ยนยา)  Diazepam 2mg oral bid หากมี anxiety  Amitriptyline 10mg oral hs or diazepam 2mg oral hs หากนอนไม่หลับ  haloperidol 2-4mg/day หากมี psychotic feature ร่วมด้ วย  Continuation treatment รักษาต่ออีก 4-9 เดือน หลัง หายแล้ ว เมื่อครบเวลา ลดยาลงทุก 2-3 week จนหยุดการรักษา หากลดยาแล้ วมีอาการ ให้ เพิ่มยา แล้ วคงอยู่ระยะหนึ่ง  Prophylactic treatment: ใน high risk of recurrence ให้ อย่างน้ อย 2-3 ปี หรือ 5 ปี ในผู้ ที่เป็ นมากกว่า 3 ครัง้  High risk • มีอาการมาแล้ ว 3 ครัง้ • มีอาการมาแล้ ว 2 ครัง้ ร่วมกับ o มีประวัติครอบครัว o อาการครังแรก ้ อายุ < 20 ปี o Recurrent ใน 1 ปี หลังหยุดรักษา o เป็ นเร็ว รุ นแรง อันตรายต่อผู้ ป่วยมา 2 ครังใน ้ 3 ปี ECT (I/C: failure medication, อาการรุ นแรง, เคยตอบสนอง ECT ดี) Psychotherapy

Psychiatry, Page 232

Bipolar Disorder Diagnostic Criteria for a Manic Episode A. มี elevate, expansive or irritable mood >1wk B. มีอาการต่อไปนี ้ >3/7 (>4/7 หากเป็ น irritable mood)

cognitive Inflated self esteem, grandiosity Flight of idea Distractibility behavior นอนน้ อย พูดมาก ทํากิ จกรรมมาก หรื อ psychomotor agitation ทําเรื่ องที่เพลิดเพลินมากเกิ ้น (indiscretion) หรื อ DIG FAST D: Distractibility F: Flight of ideas I: Indiscretion A: Activity increase G: Grandiosity S: Sleep deficit T: Talkativeness

C. รบกวน occupational and social function

Diagnostic Criteria for a Hypomanic Episode

มี criteria ข้ อ B ≥4วัน แต่ไม่รุนแรงจึงไม่รบกวน function (ไม่มี C) และ ไม่มี psychotic feature Mania Last at least 7days Cause severe impaired function May necessitate hospitalization May have psychotic features

Hypomania Lasts at least 4 days No marked impaired function Not required hospitalization No psychotic features

Bipolar I disorder: manic episode สลับกับ major depressive episode Bipolar II disorder: hypomanic episode สลับกับ major depressive episode Rapid cycling pattern: >4 episode/year

Managements • •

Admission: หากอาการรุ นแรง Medication:  Lithium 600-900mg/day (keep blood level 0.8-1.2mEq/l)  หลังจากปกติแล้ ว ให้ ต่ออีก 6 เดือนแล้ วค่อยๆ หยุด  เป็ น > 2 ครัง้ ให้ ยานานอย่างน้ อย 2 ปี เมื่อจะหยุด หยุดยาช้ าๆ ใช้ เวลาเป็ นเดือน

Psychiatry, Page 233

หากไม่ตอบสนอง lithium หรือ เป็ น rapid cycling pattern ให้ sodium valproate, carbamazepine Diazepam 15-20mg/day หากอาการมาก วุ่นวาย ก้ าวร้ าว Haloperidol 10-15mg/day หากมี psychotic feature Fluoxetine 20mg oral OD หากมี depressive episode แต่หลี กเลี่ ยง TCA (amitriptyline) เพราะกระตุ้น mania ได้ 

  

Panic Disorder and Agoraphobia Diagnostic criteria for panic disorder A. มีข้อ a และ b a. มี unpredicted recurrent panic attack b. มีต่อไปนี ้ตามมาหลัง panic attack อย่างน้ อย 1 ครัง้ i. กังวลว่าจะเกิดอีก ii. กังวลเป็ นโรคร้ ายแรง iii. พฤติกรรมเปลี่ ยนชัดเจนเกี่ยวเนื่องกับ อาการนี ้ B. Panic attack ไม่ได้ เกิดจากสาร หรือ organic disease

Diagnostic criteria for panic attack มีอาการ 4/11 เกิดขึ ้นรวดเร็ว ถึงจุดสู งสุ ดใน 10 นาที ใจสั่น หายใจไม่อิ่ม มึนหัว เป็ นลม De-realization มือสั่น อึดอัด แน่น คลื่ นไส้ ท้ องปั่นป่ วน คุมตัวเองไม่ได้ เหงื่ อแตก เจ็บ แน่นหน้ าอก กลัวว่ากําลังจะตาย

Managements •



Medication  Fluoxetine startที่ 10 mg/day OD หลัง อาหารเช้ าทันที( เพิ่มได้ ถึง 20-40mg/day)  Alprazolam 2-4mg/day ให้ ยาต่อเนื่อง 12 เดือนแล้ วจึง ลดยาโดยใช้ เวลา 2-6months Psychotherapy

Specific and Social Phobia Diagnostic criteria •

ผู้ ป่วยทราบว่าไม่มีเหตุผลที่จะกลัว

Psychiatry, Page 234 • •

ผู้ ป่วยหลบหลี กสิ่ งที่กลัวจนมีผลกระทบต่อชีวิต At least 6 months

Managements • •

Specific phobia: Exposure therapy Social phobia: psychotherapy + medication  Paroxetine 10-60mg/day (titrate doseจากน้ อยไปมาก) or  Clonazepam 0.25mg oral bid  Propanolol 10-30mg oral prn q 6-8hrs ลดอาการทาง ANS เช่น กลัวพูดหน้ าชัน ้

Generalized Anxiety Disorder (GAD) Diagnostic criteria Excessive worry about something for 6 month+3/6: Muscle tension Fatigue

Concentration problems Sleep problems

Irritability Restlessness

Managements • •

Cognitive behavior therapy, psychodynamic psychotherapy Medication  Diazepam 5-15mg/day ให้ นาน 6-12 months  Sertraline 25mg/day อาทิตย์ถด ั มา 50mg/day (max 200mg/day) or paroxetine 1060mg/day (titrate doseจากน้ อยไปมาก) ให้ นาน 6-12 months  Propanolol 10-30mg oral prn q 6-8hrs

Obsessive-Compulsive Disorder Diagnosis Obsessions: recurrent thoughts, impulse or images Compulsions: conscious, repetitive behaviors or mental acts Significant impairment of daily functioning

Managements •

Behavioral therapy: exposure and response prevention (เผชิญสิ่ งที่กงั วลวันละ 1 ชม. ไม่ สนใจอาการ หาทางป้องกันการกระทําซํ ้าๆ)

Psychiatry, Page 235

Medication  Fluoxetine 20-80mg/day or  Clomipramine 25-50mg/day



Posttraumatic Stress Disorder and Acute Stress Disorder Diagnostic criteria เคยเผชิญเหตุการณ์ รุนแรงเป็ นอันตรายต่อ ชีวิต เหตุการณ์ ทําให้ เกิดความกลัวรุ นแรง สิ น้ หวัง Re-experienced นึกถึงเหตุการณ์ ซํ ้าๆ ทังตื ้ ่นและหลับ Avoidance เลี่ ยงเหตุการณ์ หรือ สิ่ งเกี่ยวพัน Anxiety=Hyper-arousal ตื่นเต้ นตกใจง่ าย อาการรุ นแรงกระทบการทํางาน ความสัมพันธ์

• • • • • •

Classifications Acute stress disorder

• •

Posttraumatic stress disorder

• •

Event occurred 1mt

Managements Medication  Amitriptyline or imipramine 50-150mg/day  Sertraline or paroxetine  Alprazolam  Propranolol



Common Drugs in Psychiatry Benzodiazepines Actions:  activity of GABA receptor   inhibitory effect, มีฤทธิ์ 4 อย่าง Anxiolytics : lorazepam, diazepam, clonazepam, alprazolam  Hypnotics: midazolam, zolpidem(short)/ flunitrazepam(long)  Muscle relaxant 

Psychiatry, Page 236



Anti-convulsion

Commonly used benzodiazepines Drug Lorazepam Ativan® Alprazolam Xanax® Diazepam Valium® Clonazepam Rivotril® Midazolam Dormicum® Zolpidem

Dose equivalent 1 0.25 5

Half life (hr) Intermediate ( 6 – 20 ) Intermediate ( 6 – 20 )

Rate of absorption Medium Medium Rapid

1.25 – 1.7

Long ( > 20 ) Long ( > 20 ) Short ( 1.020: excludes DI. • WBCs or bacteria: cystitis  C/S. • RBCs: อาจมี urethral obstruction • Glucose: DM. • Note: overactive bladder, urethral obstruction, neurogenic bladder, ectopic ureter, or DM  predisposed to cystitis

Psychiatry, Page 245

Managements ปรั บพฤติกรรม: เป็ นการรักษาหลัก  ให้ คําปรึกษาและให้ ความรู้ แก่ผ้ ู ปกครอง ประเมินวิธีการแก้ ปัญหาที่ผ้ ู ปกครองเคยใช้ มาก่ อน  การเตรียมตัวก่อนเข้ านอน: งดดื่มนํ ้ามากๆมื ้อเย็นและก่อนนอน ปลุ กเด็กตื่นก่อนเวลาที่จะปัส สาวะ ราด หากวันใดปัสสาวะราดก็ให้ เด็กรับผิ ดชอบลุ กขึ ้นเปลี่ ยนผ้ าคลุ มเตียงและเสื อ้ ผ้ าเอง  ฝึ กเด็กโดยให้ แรงเสริมทางบวก โดยใช้ ตารางรู ปดาว( star chart ) วันใดที่ไม่ปัส สาวะรดที่นอนให้ ดาว ติด  บนตารางวันนัน้  การฝึ กกระเพาะปัส สาวะ โดยเพิ่มช่วงห่างของการไปห้ องนํ ้าให้ นานขึ ้นจาก ทุกครึ่งชัว่ โมงในวันแรก เป็ น  ทุก ๑ชัว่ โมงในวันที่ส อง แล้ วเพิ่มเป็ นทุก ๑ชัว่ โมงครึ่งในวันที่ส าม เพิ่มขึ ้นจนกระทัง่ เป็ นทุก ๓-๔ชัว่ โมง ในที่สุด การฝึ กเช่นนี ้ทําให้ เด็กที่ปัสสาวะรดกลางวันมี อาการดีขึ น้ ซึ่งจะช่วยให้ อาการปัสสาวะรดที่ นอนเวลากลางคืนดีขึ ้นด้ วย  จิตบําบัด เพื่อช่วยเหลื อเด็กมีปัญหาทางจิตใจที่เ กี่ย วเนื่ องกับอาการของโรค เพื่อหวังผลให้ เด็กมีความ ภาคภูมิใจ มีความมัน่ ใจในตนเอง ยา: Imipramine 25 มก. ก่อนนอน 4-6สัปดาห์ SE: anticholinergic, arrhythmia ทํา EKG baseline การพยากรณ์ โรค เด็กปัสสาวะรดที่นอน ส่ วนใหญ่ อาการดีขึ ้นก่อนเข้ าวัยรุ ่น ร้ อยละ๙๐ของเด็กป่ วยเมื่ออายุ ๗ปี จะหายเมื่ออายุ ๑๔ปี ส่ วนน้ อยที่ยงั คงมีอาการต่อไปจนเข้ า วัยผู้ ใหญ่

Tic Disorders Cause “multifactorial factors”

genetics  brain:basal ganglia[cortico-striato-thalamocortical circuits]  neurotransmitter:dopamine↑  prenatal:LBW,เครียดตอนตังครรภ์ ้  immune:B-hemolytic strep. Infection Comorbidity: ADHD,OCD,impulsivity,distractibility 

History :  

abrupt/purposeless/recurrent/stereotyped/partial inhibited ความถี่เปลี่ ยนตาม env./ความรุ นแรงไม่คงที่ อาจขึ ้นหรือลดลงเอง(waxing&waning) ไม่เป็ นตอน

Psychiatry, Page 246

   

หลับ รู้ ตวั ตอนเป็ น รู้ ตวั ว่าจะมีอาการ เป็ นก่อนอายุ18ปี ประกอบด้ วย motor/vocal tics R/O drug, huntington, cerebritis หายได้ เอง เป็ นชัว่ คราว

Differential diagnosis

1. Psychiatric disorder Transient tic disorder -อาการนาน 4wk-1yr -พบบ่อยสุ ด ไม่รุนแรง ที่หน้ าคอ แขน -ตัวกระตุ้นคือ เครียด ตื่นเต้ น

Chronic motor/vocal tic Tourette’s disorder disorder - multiple motor&vocal tics -อาการอย่างใดอย่างหนึ่ง เป็ นร่วมกัน นาน>1yr - รุ นแรงสุ ด นานเกิน 1yr -ไม่มีช่วงไม่เป็ นต่อกันนานเกิน 3 -ไม่มีช่วงไม่เป็ นต่อกันนานเกิน 3 เดือน เดือน 2. Organic disorder: myoclonus, tremor, chorea, athetosis, dystonia

Managements

Psyco-social -ให้ ความรู้ พ่อแม่ว่าเป็ นความผิ ดปกติของสมองบางส่ วน ไม่ห้ามปราม ปกป้องการล้ อเลี ยน ให้ ความมัน่ ใจ -ร่วมมือกับโรงเรียน -ให้ ผ้ ู ป่วยเข้ าใจโรคและปัญหา -พฤติกรรมบําบัด Bio [some case] 2ตัวแรกให้ ผลดีสุด -haloperidol 0.25mg hs SE:ง่ วง นํ ้าหนักเพิ่มextrapiramidal SE[ให้ benztropineแก้ ] -pimozide 1mg hs SE:same+QT prolonged -risperidone -clonidine 0.025-0.05 mg/dose เช้ า

Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) Causes -genetics -bio: frontal lobe ทํางานผิ ดปกติ -psychosocial:ไม่ได้ ทําให้ เป็ นโรคแต่ทําให้ อาการเด่น ชัดรุ นแรงขึ ้น

Psychiatry, Page 247

Comorbidity พบได้ 2/3 เช่น OCD, conduct d/o, mood d/o, anxiety d/o

Diagnosis 1.inattention ขาดสมาธิ 2.hyperactivity ซน-ไม่อยู่นิ่ง 3.impulsivity หุนหันพลันแล่ น เป็ นนานกว่า 6 เดือน, เป็ นก่อนอายุ7ปี , ≥2เหตุการณ์ , ผลต่อการเข้ าสังคม การเรียน การงาน, R/O โรคระบบประสาท lead poisoning, hyperthyroidism เป็ นต้ น

Classification 1.combined 2.hyperactive/compulsive 3.inattentive

Managements [multiple-modality approach]

Psycho-social 1.Parent management trainingให้ ความรู้ ว่าเป็ นความผิ ดปกติของสมอง เด็กคุมตนเองไม่ได้ สอนการ จัดการหรือปรับพฤติกรรมไม่พึงประสงค์โดยไม่ลดคุณค่า เด็ก เช่น จัดตารางเวลา, หาที่สงบทํางาน, นัง่ ประกบทํางาน, ไม่ตวาด, ตังกฎเกณฑ์ ้ , ลงโทษโดยจํากัดสิ ทธิ์ , ชมเชยเวลาทําดี 2.School-focused intervention ให้ เด็กนัง่ หน้ าชันไกลประตู ้ หน้ าต่าง,หากิจกรรมให้ ทํ าเวลาขาดสมาธิ เขียนการบ้ านให้ ชดั เจน,ลดเวลางานให้ สนั ้ ลงถ้ าไม่เสร็จ,ไม่ตําหนิใ ห้ อาย,ช่ว ยด้ านการเรี ยน สอนตัวต่อตัว 3.Child-focused intervention ฝึ กทักษะทางสังคมให้ สังเกตอารมณ์ คนอื่น รู้ จกั รอคอย รับฟั ง เอาใจเขามา ใส่ ใจเรา รู้ อะไรควรทํา Bio 1.Stimulant drugs[DOC]: Methylphenidate 0.3-1 MKD pc เช้ า เที่ยง[max 60 mg/d,T1/2=2-3hr] เป็ น sympathomimetic SE:เบื่ออาหาร นํ ้าหนักลด อารมณ์ เปลี่ ยน ปวดหัว ปวดท้ อง คลื่ นไส้ ใจสั่น 2.Non-stimulant drugs: TCA 1-5 MKD, Clonidine 3-5ug/kg/d

Psychiatry, Page 248

Psychiatry, Page 249

Psychiatry, Page 250

Psychiatry, Page 251

Psychiatry, Page 252

Psychiatry, Page 253

Psychiatry, Page 254

Psychiatry, Page 255

SI 115 Survival Guide Volume II    

Anesthesiology Surgery Orthopedics Forensics

Anesthesiology, Page 1

Anesthesiology Synopsis: Medical Conditions; DM, HT

Anesthesiology, Page 2

Anesthesiology, Page 3

Anesthesiology, Page 4

Anesthesiology, Page 5

Anesthesiology Synopsis: Age Difference

Anesthesiology, Page 6

Anesthesiology, Page 7

Anesthesiology, Page 8

Drugs in Anesthesiology

Anesthesiology, Page 9

Anesthesiology, Page 10

Anesthesiology, Page 11

Anesthesiology Synopsis: Pain Control

Anesthesiology, Page 12

Anesthesiology, Page 13

2.NSAID อ.เพ็ญแข บอกใช้ ได้ ดีใน bone pain แต่หากมี renal disease ก็ใช้ tramadol แทนก็ได้ SE of COX-2 = N/V, rash, edema ; ระวังการใช้ ใน cardiac, renal ,HT, pt with diuretic (↑ of hyponatremia) Selective COX-2 Dose Form q ® Meloxicam = Mobic Nimesulide = Nimolid® Specific COX-2 Celecoxib = Celebrex® 200-400 mg/d 200 mg= Immediate release 12 h 400 mg = sustained release OD ® Etericoxib = Arcoxia 60-120 mg/d 60, 90, 120 ® Parecoxib = Dynastat 40-80 mg IV 40mg 12 h

3.PARACETAMOL

ยาดี SE น้ อย ให้ around the clock ได้ วนั ละไม่เกิน 8เม็ด ไม่งนั ้ ตับพัง

4. Drugs contained analgesic combination TWC-15®, TWC-30® Tylenol with codeine Ultracet®

Paracetamol + Codeine Paracetamol + tramadol Paracetamol + m.relaxant

Muscol®, Norgesic®

325 mg + 15/30 mg 325 + 37.5

Slow onset

5. Special condition Neuropathic pain Anticonvulsant

Start

Start slow, go slow ~ q 1 wk

Carbamazepine 100-200 mg/day 1st line for trigeminal neuralgia Oxcarbamazepine 150-300 mg/d = trileptal® Gabapentin =Neurontin® Pregabalin = Lyrica®

100-300 mg/d Effective at 900-1800 Pregabalin 150 mg = gabapentin 900

Max

Form

SE; ataxia, sleepy

1200 200 mg SE; agranulocytosis, SJS mg/day เม็ดขาว จึงไม่ใช้ ใน BM pt. 1800 3600 600

SE; hyponatremia SE อื่นๆ น้ อยกว่า carbamazepine น้ อย ไม่ควรให้ ใน GFR 3 cm. RLQ = large)

General Surgery, Page 20

Management - NPO - IV fluid resuscitation - IV antibiotics - Observation of abdominal signs and temperature - U/S to evaluate size  Phlegmon or small abscess: continue conservative antibiotics  Single large abscess: consider percutaneous drainage  Large, multiloculated abscess: consider surgical drainage (±) Interval appendectomy at 6 weeks

Cholelithiasis History Physical Examination - The cardinal symptom of - No signs of complicated gallstones is biliary colic gallstone: pain is poorly “episodic pain in the RUQ that localized and visceral in radiates to the right shoulder or origin, benign abdominal back. It begins postprandially examination w/o rebound (usually within an hour) and or guarding, stable V/S may last from 1-5 hours - ± Diaphoresis, N/V

Investigation - Normal in patients with uncomplicated biliary colic (both during asymptomatic periods and during attacks). - For R/O other diagnoses  LFT  CBC  Urine analysis - U/S to detect gallstones

Management - Advice and counseling - Prophylactic cholecystectomy for asymptomatic gallstones may be indicated under certain circumstances. • Patients with large gallstones greater than 2 cm in diameter • Patients who are at high risk of gallbladder carcinoma  With nonfunctional or calcified (porcelain) gallbladder observed on imaging studies

General Surgery, Page 21

Choledochal cysts  Caroli's disease  Anomalous pancreatic ductal drainage (in which the pancreatic duct drains into the common bile duct)  Gall bladder adenomas Patients with spinal cord injuries or sensory neuropathies affecting the abdomen Proposed recipients of organ transplants (other than the liver) Patients with sickle cell anemia in whom the distinction between painful crisis and cholecystitis may be difficult 

• • •

Acute Cholecystitis

History Physical Examination Investigation - Acute onset of a constant - Tenderness in RUQ with - Ultrasonography reveals dull RUQ pain. If the pain positive Murphy’s sign distended gallbladder with - An ill-defined mass may be subsides after several thick edematous wall palpated in RUQ hours, the episode is a containing gallstone or biliary colic. It may progress sludge with sonographic to acute cholecystitis, in Murphy’s sign which there is steady severe RUQ pain radiating to the right scapula of shoulder Management - Admit - NPO and Supportive care - IV antibiotics: • Monotherapy with a beta-lactam/beta-lactamase inhibitor, such as one of the following:  Ampicillin-sulbactam (3 g every 6 hours)  Piperacillin/tazobactam (4.5 g every 8 hours)  Ticarcillin-clavulanate (3.1 g every 4 hours) • A third generation cephalosporin such as ceftriaxone (1 g IV every 24 hours) PLUS

General Surgery, Page 22

metronidazole (500 mg IV every 8 hours) - Operation: • Low risk patients:  Clinically stable patient • Early case: urgent cholecystectomy within 24-48 hours • Late case: ATB and interval cholecystectomy are 6 weeks  Severe abdominal signs or suspected of empyema gallbladder or perforation: emergency cholecystectomy without delay • Elderly debilitated patient in whom general anesthesia is contraindicated:  Mild abdominal signs: conservative treatment with IV ATB  Severe case: Cholecystostomy under local anesthesia Pre-op order (for emergency cholecystectomy) One day Continue 1. Blood for CBC, BUN, Cr, Electrolyte, LFT, 1. NPO coagulogram (ได้ ผลตังแต่ ้ ก่อนผ่ าตัด) 2. Record V/S, I/O q 1hr. 2. Group match for PRC 2 units (เฉพาะในรายที่ U/S 3. Retain foley catheter and NG tube หรือ CT บ่งว่ามีการอักเสบรุ นแรง) 4. IV antibiotic 3. UA 4. CXR 5. RLS x 1,000 ml IV drip rate…. 6. Observe abdominal sign 7. Set OR for cholecystectomy 8. Abdominal and chest skin preparation 9. IV antibiotic 30 min prior to surgery (repeat with 500mg to 1g during prolonged surgery ) 10. เตรียม sterile strip ขนาด ½ นิ ้ว X1 ไป OR Post-op order One day Continue 1. Routine post-operative care 1. NPO 2. Record V/S q 15 min x 4 times, then q 30 min x 2 2. Record V/S, I/O (include NG content times, then q 1hr until stable and drain) as usual 3. NSS x1,000 ml IV drip rate…. 3. Retain foley catheter and NG tube 4. Morphine 5mg IM prn for pain q 3-4 hr 5. ± Metoclopramide 1amp IV prn for N/V q 4-6 hr

General Surgery, Page 23

- หากเป็ น elective LC เราไม่ตรวจ coagulogram ไม่จองเลื อด ไม่สั่ง IV fluid ก่อนไปห้ องผ่ าตัด ไม่ใส่ Foley catheter ไม่ต้องสังเกต abdominal signs

Acute Cholangitis

History Physical Examination - Charcot’s triad: Intermittent - In general, patients with chills and fever, jaundice, cholangitis are quite ill and and RUQ abdominal pain frequently present in septic - Reynolds’ pentad: Charcot’s shock without an apparent triad + shock and CNS source of the infection - Peritonitis is uncommon, and depression - Acute toxic chalangitis: should lead to a search for an complete bile duct alternative diagnosis obstruction converts the bile duct system into an abscess cavity

-

-

-

Investigation CBC, BUN, Cr, E’lyte, LFT Serum amylase and lipase: Dx concomitant pancreatitis? Hemoculture U/S: gallbladder calculi & bile duct enlargement (A normal sonogram does not rule out acute cholangitis) ERCP is gold standard for both diagnostic and therapeutic

Management - Acute cholangitis • Admit, NPO, IV fluid resuscitation, electrolyte repletion, prevention of coagulopathy and analgesia • IV ATB 7-10 days (3 day if drainage is adequate and fever is absent):  Fluoroquinolones (e.g. Ciprofloxacin) + Ampicillin + Gentamicin ± Metronidazole, or  Piperacillin-tazobactam + Gentamicin ± Metronidazole in more severe cases • Cholangiography should be done after afebrile for 48 hr • Cholecystectomy should be performed after bile duct clearance and resolution of sepsis in cases of choledocholithiasis - Acute toxic cholangitis (Acute suppurative obstructive cholangitis) • Emergency decompression of the bile duct

General Surgery, Page 24

  

ERCP PTBD Choledochotomy and T-tube inversion

Acute Pancreatitis History - Patient usually between the age of 30 and 50 yrs and has frequently been preceded by a similar episode - (±) Hx of alcohol intake or gallstone - Severe, rapid onset pain (intolerable pain in 3-4 hr) at epigastrium, radiate to the neck, relieved by bending forward

-

Physical Examination Tachycardia, tachypnea Tenderness epigastrium Hypotension rarely present in early stages Bowel ileus

-

-

-

-

Investigation Follow Ranson’s criteria Acute abdomen series: colon cut off sign, sentinel loop of small bowel, left pleural effusion Elevated Serum amylase and serum lipase levels (peak within 24h), lipase has a longer half-life Urine amylase: DDx elevated serum amylase levels caused by pancreatitis from macroamylasemia Contrast CT: identify necrotizing pancreatitis

Management - Admit, NPO, supportive care and IV fluid resuscitation - Assessment of severity of pancreatitis: Ranson ‘ s criteria At admission During initial 48 hours 1. Age > 55 yrs 1. Hct decrease of > 10 % 3 2. WBC > 16000/mm 2. BUN increase of > 5 mg/dL 3. Glucose > 200 mg/dl (> 11 3. Serum Ca2+ < 8 mg/dl mmol/L) 4. PaO 2 < 60 mmHg 4. LDH > 350 IU/L 5. Base deficit > 4 mEq/L 5. SGOT > 250 IU/L 6. Fluid sequestration > 6 L • Mild cases : conservative treatment • Severe cases (Ranson’s criteria ≥ 3 criteria) : IV ATB - Prophylactic antibiotics are not recommended in mild case

General Surgery, Page 25

- Indication for surgery 1. Uncertainty of diagnosis 2. Treatment of secondary pancreatic infections 3. Correction of associated biliary tract disease 4. Progressive clinical deterioration despite optimal supportive care

Acute Sigmoid Diverticulitis

History Physical Examination Investigation - The patient presents with - Slightly distended abdomen, - Limited barium enema at 2 left lower quadrant pain, with tenderness in the left wks change in bowel habits, and lower quadrant - CT abdomen: inflammatory fever - A mass is often palpable just changes in the pericolic medial to the anterior-superior and mesenteric fat, with or iliac spine without abscess Management - Uncomplicated diverticulitis • NPO • IV fluid resuscitation • IV antibiotics - Presence of abscess • Consider percutaneous drainage - Free perforation and peritonitis • Urgent surgery: Sigmoidectomy with Hartmann's procedure

Rupture abdominal aortic aneurysm (95% = Infrarenal Type) History - Sudden onset of severe central abdominal and lumbar back pain - Some patients may have dull back pain of lesser

Physical Examination - Depend on the volume of acute blood loss. - Most patients exhibit pallor, sweating, tachycardia, and anuria

Investigation - EKG - CT abdomen เพื่อประเมิน ตําแหน่ง, ขนาด และ สถานภาพของ AAA ว่ามี dissection หรือ leakage

General Surgery, Page 26

severity for hours or days - Abdomen exam: pulsatile, หรือไม่ before (acute aneurysm expansile, usually tender expansion immediately prior central abdominal mass to rupture) - Risk factors: Smoke, HT, DLP, COPD, Family Hx Management Unruptured Ruptured - Size > 5.5 cm or rapid expansion - NPO - IV fluid resuscitation >1cm/yr  Plan for surgery - Cross-matching: whole blood, FFP and platelet - Stable V/S: further investigation with complete - Size 15,000 (indication for broad spectrum ATB & surgery) - In partial intestinal obstruction due to adhesions w/o evidence of strangulation • Close observation of V/S, abdominal pain and urine output • Most of cases respond to the conservative treatment • Consider operation if doesn’t improve in 12 hr - Early operation in • Patient with virgin abdomen • Patient with incarcerated external hernias • Patient with signs of peritonitis • Patients suspected of having strangulated bowel - Delayed operation in • Patient with early postoperative small intestinal operation (within 30 days)

General Surgery, Page 29

Patient with previous multiple abdominal operations • Patient with previous radiation to abdomen or pelvis • Patient with carcinomatosis peritonei Pre-op order 1 day Continue Blood for CBC, BUN, Cr, Electrolyte, 1. NPO Coagulogram 2. Record V/S, I/O q 1 hr. Blood for group match, จองเลื อด 2 unit 3. IV fluid rate… 4. Observe abdominal signs Urinalysis 5. Retain Foley catheter, NG tube Set OR for Explore Lap. 6. Ceftriaxone 2g IV bid Prepare skin at abdomen 7. Metronidazole 500 mg IV tid เตรียมของไป OR - Sterile strip ½ นิ ้ว xI Post-op order 1 day Continue Routine post-op care 1. NPO Record V/S q 15 min x4 times, then q 2. Record V/S, I/O, drain, NG tube OD 30 min x2 times, then q 1 hr until 3. Retain Foley catheter, NG tube with stable intermittent suction +/- Metoclopramide (1 amp) IV prn for 4. Morphine 5 mg IM prn for pain q 3-4 hr N/V q 4-6 hr •

1. 2. 3. 4. 5. 6. 1. 2. 3.

Colonic Obstruction History Physical Examination Investigation - Constipation and gradual - The abdomen appears - Plain film abdomen: abdominal distension. Pain is distended and tympanitic  Competent I-C valve: to percussion. minimal or absent unless Dilatation of colon from peritonitis occurs. Nausea and - Minimal abdominal cecum to the point of tenderness unless vomiting do not usually occur the obstruction  Incompetent I-C valve: until the late stage of the disease peritonitis or peritoneal - Etiology: The most common Intraluminal air extends irritation exists causes include CA colon (80%), - PR: mass? retrogradely into ileum acute diverticulitis, and volvulus Management - NPO - IV fluid resuscitation

General Surgery, Page 30

- In cases with perforation: emergency exploration - In cases without perforation: further investigation with limited barium enema or sigmoidoscopy or colonoscopy • Obstructed colon carcinoma  Right-sided colon: right hemicolectomy  Left-sided colon or rectum: many alternatives exist • Proximal diverting colostomy, followed by tumor resection and closure of colostomy(third-stage procedure) • Tumor resection with Hartmann procedure, followed by closure of colostomy(two-stage procedure) • Tumor resection with immediate anastomosis and proximal protecting colostomy, followed by closure of colostomy(two-stage procedure) • Tumor resection with on-table colonic lavage and immediate anastomosis • Subtotal colectomy and ileorectal anastomosis • Acute sigmoid diverticulitis with obstruction  Incomplete obstruction: conservative treatment with bowel rest as previously described  Complete obstruction or incomplete obstruction that fail to respond to conservative treatment: Sigmoid resection with Hartmann procedure • Sigmoid volvulus  Rigid sigmoidoscopy and insertion of rectal tube for decompression • If decompression is successful: bowel preparation and elective sigmoidectomy • If decompression is unsuccessful or perforation is present: emergency operation for sigmoidectomy and Hartmann procedure - Pre-op order 1 day Continue 1. Blood for CBC, BUN, Cr, Electrolyte, 1. NPO Coagulogram 2. Record V/S, I/O q 1 hr. 2. Blood for group match, จองเลื อด 2 unit 3. IV fluid IV drip rate…

General Surgery, Page 31

3. 4. 5. 6. 7. 1. 2. 3. 4.

Urinalysis 4. Observe abdominal signs Retain Foley catheter, NG tube 5. Ceftriaxone 2g IV bid Set OR for Explore Lap. 6. Metronidazole 500 mg IV tid Prepare skin at abdomen เตรียมของไป OR - Sterile strip ½ นิ ้ว x 1 Post-op order 1 day Continue Routine post-op care 1. NPO Record V/S q 15 min x4 times, then q 2. NSS 1000 ml 1 ขวด IV drip rate… 30 min x2 times, then q 1 hr until stable 3. Record V/S, I/O, drain, NG tube OD Morphine 5 mg IM prn for pain q 3-4 hr 4. Retain Foley catheter, NG tube with ± Metoclopramide (1 amp) IV prn for intermittent suction N/V q 4-6 hr

Inguinal Hernia

Classification (คร่าว ๆ) 1. Indirect inguinal hernia (IIH) พบบ่อยที่สุด โดยอยู่ lateral ต่อ inferior epogastirc vessels โดยในเด็กอายุน้อยกว่า 10 ปี จะพบข้ างขวา > ซ้ าย ถ้ าอายุ > 10 yr. จะพบได้ สองข้ างพอ ๆ กัน 2. Direct inguinal hernia (DIH) ผู้ ป่วยมากกว่า 50% เป็ นทังสองข้ ้ าง Cause 1. Congenital: patent processus vaginalis มีเฉพาะแบบ indirect 2. Stress of abdominal wall ยกของ ไอ เบ่ง Rt. Hasselbach’s triangle

- Direct: มีแรงดัน Hernia ออกมาทาง Hasselbach’s triangle - Indirect: การมี weak point จาก processus vaginalis ซึ่งเป็ นแบบ congenital หรือมี weak point จาก transversalis fascia ไม่แข็งแรง เป็ นแบบ acquire History Physical Examination

General Surgery, Page 32

1. ก้ อนบวมๆ ยุบๆ : Reducible 2. ก้ อนไม่ยุบ แต่ไม่มีอาการอื่น : Irreducible 3. ก้ อนไม่ยุบ ร่วมกับอาการของ ลํ าไส้ อุดตัน : Strangulated/Incarcerated

1. Get above mass ไม่ได้ , Transluminationtest negative ใข้ แยกกับ Hydrocele, consistency of mass-hernia ควรจะ soft 2. การตรวจแยก Direct-Indirect: ดันก้ อนกลับเข้ าท้ อง ใช้ นิ ้วกด internal ring แล้ วให้ ผ้ ู ป่วยเบ่ง ถ้ าเป็ น IIH ก้ อนจะไม่ออกมาจนกว่า จะปล่ อยมือ ถ้ าDIH ก้ อนจะโผล่ ออกมา อยู่ medial กว่านิ ้วที่กด (ใน เด็กไม่ควร test อันนี ้เพราะว่าเจ็บ สามารถแยกได้ ใน OR อยู่แล้ ว) 3. Silk test คือเมื่อมีก้อนข้ างนึงแล้ ว ให้ คลํ าบริเวณ external ring ของ อีกข้ างนึงด้ วย ถ้ าได้ sense เหมือนมีผ้าไหมอยู่ข้างใต้ ก็ให้ ผ่าเย็ บด้ าน นันด้ ้ วยเลย เพราะมีโอกาสเกิด Hernia ด้ วยเหมือนกัน

Management 1. ผ่ าตัดทุกรายที่ไม่มีข้อยกเว้ นดังต่อไปนี ้ - life expectancy สัน้ - มี condition อื่นๆที่ไม่สามารถผ่ าตัดได้ ผ่ าแล้ วอันตรายกว่า 2. ผ่ าเร็วที่สุดเท่าที่ผ้ ู ป่วยพร้ อม ไม่ยกเว้ นแม้ ในเด็ก เจอแล้ วส่ งผ่ าเลย ไม่ต้องรอนํ ้าหนัก/อายุครบ 3. ในต่างประเทศมีการใช้ Truss ชัว่ คราวหากยังไม่พร้ อมผ่ าตัด การเตรียมก่อนผ่ าตัด - Reducible: นัดวันผ่ าตัดได้ เลย - Irreducible: ให้ ยาแก้ ปวดแล้ วดันกลับเข้ าไป นัดผ่ าตัด 2 วันหลังจากนัน้ (ในเด็กให้ sedate ก่อน ดันกลับ ยาแก้ ปวดไม่พอ) - Incarcerated ลองดันกลับดู  ถ้ าดันกลับได้ ในเด็ก admit แล้ วให้ • Midazolam 0.05-0.1 mg/kg • Fentanyl citrate 1-4 mcg/kg • Rest, observe abdominal sign • Set OR in 24-48 hr.  ในผู้ ใหญ่ ถ้ าดันกลับได้ ก็นด ั ผ่ า 2 วันหลังจากนันเหมื ้ อนกัน  ถ้ าดันกลับไม่ได้ set OR emergency Preoperative order One day Continuous 1. Blood for CBC 1. Record V/S, I/O as usual 2. U/A

General Surgery, Page 33

3. CXR ± EKG 4. Set OR for herniotomy with hernioplasty 5. Prepare skin perineum, groin 6. NPO after midnight 7. เบิก Cefazolin 1 g iv เตรียมไปOR และให้ ก่อนผ่ าตัด 30 นาที Postoperative order One day Continuous 1. Routine post-op care 1. Regular diet 2. Record V/S q 15 min x4 then 2. Record V/S, I/O OD q 30 min x2 then q 1 hr until stable 3. 3. +/- 5% D/N/2 1000ml x 1 ขวด IV drip 4. Paracetamol (500 mg) 2 tabs oral prn rate 100ml/hr for pain q 4-6 hr Follow up 1. แผล Infected? 2. Urinary retention problem 3. Hematoma 4. อาการปวด/บวม spermatic cord อาจถูกรัด หรือ torsion จากการเย็บ internal ring แน่นเกินไป เสริมบารมี Extern! - Herniotomy: เลาะถุง hernia ดันกลับช่องท้ อง ทํา high ligationไว้ กบั peritoneum ไม่ได้ เสริม Posterior wall, ในเด็กอายุ < 10 yr มักทําแบบนี ้อย่างเดียว - Herniorrhaphy: เย็บให้ internal ring แคบลง เสริมPosterior wall ของ inguinal canalด้ วย - Anesthesia - ในผู้ ใหญ่ ที่ไม่ complicated อาจทํา local anesthesia ก็ได้ - ในเด็กใช้ GA ตลอด

Approach to Jaundice Type of disorder Indirect hyperbilirubinemia (IB > 85%) • Hemolysis • Gilbert’s syndrome Direct hyperbilirubinemia (DB>50%) • Acute hepatocellular necrosis • Chronic hepatocellular disorder • Intrahepatic cholestasis or obstructive jaundice

Bilirubin Amino-transferase Alk phos Alb 5 mg/dl 5 mg/dl

TB เพิ่ม TB เพิ่ม TB เพิ่ม

AST เพิ่ม N

N N

Glob

PT

N N

N N

ALT > AST Often N to 3x N N N or prolongs >500 Usually 500 Often >4x ลด N , เพิ่ม Prolonged corrected Vit K

General Surgery, Page 34

Jaundice Indirect hyperbirilumenia ; IB>85%ofTB

Direct hyperbilirubinemia; DB> 50% of TB

Normal LFT

Overproduction

Inherited disorder of impaired conjugation

Hemolytic jaundice

-fatigue -anemia -dark urine(only intravascular hemolysis) -PE: pallor , mild jaundice, Hepatomegaly,

Investigation CBC Bl smear Coomb’s test

Normal LFT

Acquired hepatobiliary disease ASR,ALT> 5x

ALP>3

Hepatocellular jaundice

Cholestasis jaundice

-anorexia, malaise , nausea,vomitingเป็ น อาการเด่น -dark/brown urine -normal color stool -mild , moderate to marked jaundice

Viral hepatitis – prodomal symptom3-7d before, liver tender Drug induced hepatits – Drug hx in 2-3 mt Wilson’s disease – young patient with kayser – Fleischer ring Autoimmune hepatitis

Early feature -Jaundice with pruritis -Achloric stool(conjugated birilubin) -Dark urine Late feature -Xanthelasma and xanthoma -Malabsorbtion( wt. loss, steatorrhea, osteomalacia, bleeding tendency)

Hx drug, alcohol Sepsis,HF etc

Investigation Imaging-less necessary,

Biliary pain Palpable gallbladder

Imaging:US CT MRI

only US may be used

Viral: anti-HAV IgM, HBsAG , anti-HBC IgM Autoimmune: ANA, Anti-sm, Wilson: ceruloplasmin Liver biopsy

Inherited disorder of impaired excretion

Suspected intrahepatic

Suspected extrahepatic

Further lab tests with or without liver biopsy

ERCP/EUS/PTC/MRCP

Intrahepatic confirmed

No extrahepatic obstruction

Extrahepatic confirmed

General Surgery, Page 35

1. Anal fissure

Perianal disorder

History Physical Examination ปวดก้ นเหมือนมีดบาดหลังถ่าย Anal spasm, มีแผลที่ก้น (ถ็าเห็นแผลไม่ควร PR เพราะเจ็บมาก) อุจจาระ อาจมีเลื อดสดเล็ กน้ อย ส่ วนมากเป็ นที่ post > ant [ถ้ าเป็ นที่ตําแหน่งอื่น อาจเป็ นโรคอื่นได้ เช่น ปนมาด้ วย Crohn’s disease, CA, syphilis, CMV, HIV, TB, trauma chronic anal fissure คือเป็ นซํ ้าซากอยู่นนั่ จะพบ แผลลึ กก้ นแผลนูน, hypertrophied anal papilla (บริเวณใกล้ dentate line), sentinel skin tag, hyperspastic int anal sphincter, anal stenosis Management Acute: conservative หาวิธีทําให้ ท้องไม่ผูก, นัง่ แช่นํ ้าอุ่น เน้ น symptomatic Rx Chronic:- ทา 0.2% glyceryl trinitrate - Botulinum toxin injection at Internal sphincter - Lateral internal sphinctrectomy 95%ได้ ผลดี (ศิริราชใช้ วิธีนี ้) - Anal dilatation เสี่ ยง incontinence สู ง ไม่ค่อยนิยมแล้ ว

2. Anorectal abscess ตําแหน่ ง Perianal abscess Ischiorectal abscess

อาการ ปวดบวมแดงรอบก้ น

ตรวจร่ างกาย รั กษา ก็เห็นว่ามันอักเสบที่ก้น I&D under LA/GA

ปวดบวมแดงตรงแก้ มก้ น กดจะเจ็บมากแต่ไม่มี

แก้ มก้ มบวมแดง

I&D under GA เนื่องจากอาจจะ ลึ กให้ irrigate ดีๆ ± ใส่ drain

General Surgery, Page 36

fluctuation เนื่องจาก หลังทําเสร็จ skin กับ fat ค่อนข้ างหนา Intersphincteric ปวดในก้ น/ขณะเบ่งถ่าย ไม่เห็นจากภายนอก I&D เข้ าทาง Int sphincter abscess มาด้ วย diarrhea ได้ แต่PR แล้ วพบbulging เนื่องจากมี continuous mucosa sphincter irritation Supralevator ปวดก้ นรุ นแรง กดบริเวณ PR แล้ วพบbulging I&D abscess ก้ นไม่มีที่กดเจ็บ mucosa, tenderness -ถ้ าเกิดจาก intersphincteric ควรมองหาสาเหตุด้วยว่า abscessเข้ าทาง int sphincter เป็ น intersphincteric -ถ้ าเกิดจาก Ischioanal abscess ที่แตกขึ ้นมา, abscessเข้ าทางperineum เป็ น Ischioanal abscess ที่แตกขึ ้นมา, หรือเป็ น หนองจากโรคในช่องเชิง กราน (diverticulitis, appendicitis, Crohn) rupture ลงมา เชื ้อส่ วนใหญ่ เกิดจาก E.coli, Bacteriodes fragilis GP drain เองเฉพาะ Perianal abscess และ Ischiorectal abscess เท่านัน้ เวลา I&D ให้ เปิ ดแผลให้ ใกล้ anal verge มากที่สุดเนื่องจากหากในอนาคตแผลนี ้กลายเป็ น opening ของ fistula in ano จะได้ ไม่ต้อง ตัด fistulectomy เป็ นระยะกว้ าง ให้ trim ขอบแผลออกกว้ างๆเพื่อให้ drain ได้ adequate ดูให้ แน่ใจว่า ไม่ได้ เป็ น 2 ข้ างจาก horse shoe abscess การให้ ATB นันไม่ ้ จําเป็ น แต่จะให้ เมื่อ - DM , immunocompromised host, rheumatic/acquired valvular heart disease - ผู้ ป่วยใส่ prosthesis ที่ใดที่หนึ่งในร่างกาย - Sepsis - Abscess with surrounding cellulitis Complications: - fistular in ano มีโอกาสเกิดประมาณ 54% - Incontinence เกิดจากตอนระบายหนอง ดันไปโดนกล้ ามเนื ้อหูรูดด้ วย เพราะฉะนันก็ ้ ต้อง ระวัง ไม่จําเป็ นต้ อง curette abscess cavity

General Surgery, Page 37

-

Sepsis เนื่องจากมา late หรือยัง drain ไม่ดีพอ

3. Fistula in ano

History Physical Examination รู เปิ ดที่ก้นมีหนองไหลซึมตลอด เจ็บเรื ้อรัง ± ตรวจทวารหนักพบ Ext. opening บริเวณ perianal site, Hx of anorectal abscess คลํ าได้ fistulous tract ลักษณะเป็ นแนวขรุ ขระใต้ ผิวหนัง เข้ า Ddx: CA, TB, Cronh’s disease, Bartholin ไปหา anal canal, อาจคลํ า Int. opening ได้ abscess, urethral abscess Managements Surgery • fistulotomy โดยทําการ probing หา tract ก่อนจึงค่อย unroof • fistulectoy ตัดออกทัง้ tract และเนื ้อดีที่ห้ ม ุ รอบ • ทํา one-staged fistulotomy เมื่อเป็ น intersphincteric และ low transphincteric type เท่านัน้ type อื่นๆ ต้ องทํา staged fistulotomy (Seton) คล้ องไหมเข้ าไปใน fistula แล้ วนัดมาดึงไหมตัดผ่ าน fistula ทีละ น้ อยทุกๆ 4-6 wk เพื่อป้องกันการตัดผ่ าน sphincter มากเกินไปในครังเดี ้ ยวจนเกิด incontinence • Predicting fistula direction (Goodsall’s rule)

ห่างจาก anus 3 cm

4. Hemorrhoids



• •

History Int hemorrhoid: ถ่ายเป็ นเลื อด สด ไม่ปนกับอุจจาระ ไม่เจ็บ มีก้อนยื่นที่ทวารหนัก ปวดหน่วง มีก้อนออกมาคาและปวดมาก (Thrombosed incarcerated

Physical Examination V/S, GA มี anemia? PR ดูลักษณะภายนอก, ก้ อนเป็ น rectal mucosa Int.hemorrhoids เป็ น Hemorrhoid กี่หวั reducible หรือไม่ Internal hemorrhoids: อยู่เหนือ dentate line เป็ น fibrovascular cushion อยู่ที่ตําแหน่ง 3,7,11 นาฬิกา

General Surgery, Page 38



hemorroids) Ext hemorrhoid มักจะไม่ bleed เป็ นเลื อดสด

แยก prolapsed internal hemorrhoid จาก prolapsed rectum โดยที่ rectum จะออกมาครบเป็ นวงกลมแต่ hemorrhoid ออกมาเป็ นหัวๆ Classification: Grade I bleeding alone, no prolapse Grade II prolapsed with manual reduction Grade III prolapsed with manual reduction Grade IV Incarcerated, irreducible prolapsed

Investigation: anoscopy หรือ proctoscopy ในกลุ่ มผู้ ป่วยที่สงสัยมะเร็งควรทํา colonoscopy หรือ Ba enema เพิ่มเติมด้ วย Managements of internal hemorrhoid • Dietary and lifestyle modifications, prescribe bulk forming agent (Mucillin 1 ซอง OD to tid, Metamucil, fibrogel) ใช้ ได้ ตงแต่ ั ้ grade I-III • ยาอื่นที่ใข้ ได้ แต่ไม่ได้ มี evidence support ชัดเจนคือ Daflon (500) 1x2 เพื่อลดบวม, Proctosedyl suppo (เป็ น steroid+local analgesic) • เมื่อ conservative และให้ ยาไม่หายหลัง 2 wk ไปแล้ วพิจรณาทํา office procedure (sclerotherapy, rubber band ligation) หรือผ่ าตัด • Sclerotherapy: grade I (ศิริราชไม่ทํา) ใช้ เฉพาะกลุ่ มที่ไม่มีหวั ยื่นออกมาด้ านนอก • Rubber band ligation: grade I, II, III(ที่ขนาดไม่ใหญ่ เกินไป) • Surgery - Hemorrhoidectomy:  fail conservative treatment  มี hemorrhoid ร่วมกับ Perianal disease ที่ต้องผ่ าตัด เช่น fistula in ano, anal fissure  Hemorrhoid grade III,IV - Staped hemorrhoidopexy: grade III, 3 หัว >> Thrombosed incarcerated hemorroids3 วัน clot ใกล้ จะสลายไปเอง ให้ รก ั ษา conservative ด้ วยยาแก้ ปวด, warm sitz bath, bulk forming laxative

Neurosurgery, Page 40

Increase Intracranial Pressure Clinical presentation Investigation Emergency Head CT Cushing reflex: Triads: (1) SBP↑, pulse pressure↑, (2) reflex bradycardia, (3) หายใจ irregular Management General measures • Support airway and ventilation • Head elevate 30 degree • Avoid hypoxia and hypotension • Adequate fluid administration, ECG 12 leads • Control HT in extremely high BP >220/120 โดยปรับ MAP หลักคือให้ CPP=MAP-ICP =70 ในคน intact autoregulation Specific treatment for decrease ICP แค่ช่วงแรกสัน้ ๆ ก่อน definite treatment เช่น • Early intubation and hyperventilate Keep PaCO 2 30-35 mmHg 20% Mannitol 0.25-1 g/Kg loading iv ระวัง ห้ ามให้ ใน preexisting hypotension, hypovolemia ต้ อง แก้ ก่อนให้ นะ

Brain Herniation Clinical presentation Investigation • Uncal herniation: Triads: (1) CN3 palsy (ipsilateral Emergency Head CT pupil fixed dilated, EOM มอง medial ไม่ได้ ), (2) contralateral hemiplegia, (3) Alteration of consciousness ---Treat as IICP • Transtentorial central herniation: progressive, pupil fixed dilated, decerebrate, apnea • Subfalcine herniation: ไม่ค่อยมีอาการ มักพบจาก CT เกิดเมื่อ ACA shift มากๆ, อาจมี contralateral leg weakness • Upward cerebellar herniation: downward gaze palsy • Tonsilar herniation: BP drop, apnea Management: treat as increase intracranial pressure

Neurosurgery, Page 41

Stroke

เนื ้อหาไปอ่านเอาใน med Surgical treatment for hemorrhagic stroke • BP control Ishmic 2cm suggest Sx Clinical presentation Investigation Typical คือก้ อนที่เต้ านมโตเร็วมากพบช่วง ถ้ าประวัติ typical ไม่จําเป็ นต้ อง 40-45 ปี ชนิด malignant อาจมี local imaging, เมื่อแยกจาก

Head Neck and Breast Surgery, Page 51

CA

Fibrocystic change Aberration of lobular involution

Puerperal breast abscess

invasion แตกเป็ นแผลที่บริเวณผิ วหนัง หรือมี distant metastasis ไป lung, bone, liver, heart ได้ Clinical แยกไม่ได้ จาก fibroadenoma เมื่อก้ อนมีขนาดไม่ใหญ่ มากนักและผู้ ป่วย มาพบแพทย์เร็ว Management Wide excision or mastectomy Clinical presentation

fibroadenoma ไม่ได้ ให้ ส่ง U/S, mammogram, FNA ซึ่งอาจยัง แยกได้ ไม่ชดั เจน ส่ งชิ ้นเนื ้อจาก core biopsy หรือ incisional biopsy จะแยกได้ ชดั เจนที่สุด

Investigation มีก้อนที่เต้ านม อาจปวดสัมพันธ์ กบั รอบ  Aspiration ได้ นํ ้า straw color เดือนหรือไม่ก็ได้ มักพบในช่วงอายุ 35-55 ไม่มีเลื อดปน เป็ นการรักษาไป ปี ตรวจร่างกายได cystic mass, smooth ในตัวด้ วย  U/S and mammogram (เมื่อ surface อายุ>40ปี ) Management  ไม่จําเป็ นต้ องทําอะไร reassure ผู้ ป่วยว่าไม่ใช่ CA  เมื่อมีอาการปวด ให้ aspirate นํ ้าใน cyst ออก ถ้ าได้ นํ ้าปนเลื อดต้ องสงสัย CA ที่ซ่อนอยู่ส่งนํ ้านันทํ ้ า cytology, หลัง aspirate ต้ องคลํ าให้ แน่ใจว่าไม่มี mass หลงเหลื อ (อาจส่ ง u/s ซํ ้าเป็ นการ confirm ก็ได้ ) ถ้ ามี solid mass เหลื อสงสัย CA Clinical presentation Investigation เต้ านมคัดตึงปวดบวมแดงร้ อน พบในช่วง วินิจฉัยได้ จาก clinical ถ้ าคลํ า ให้ นมบุตร เกิดจากการดูดนมไม่ถูกวิธีทํา ไม่ได้ fluctuation ชัดเจนอาจใช้ ให้ มีแผลที่ nipple เป็ นทางเข้ าเชื ้อโรค และ needle aspiration ตรงที่เจ็บ มีนมคัง่ ค้ างในเต้ านมเป็ นอาหาร bacteria ที่สุด หรือ u/s เพื่อวินิจฉัย เชื ้อ common คือ staphylococcus abscess จาก mastitis Management  Drainage  Antibiotic IV (cloxacillin) then change to oral form ถ้ า response ดีรวม ให้ ยา 10-14 วัน  แนะนําการดูดนมให้ ถูกวิธี

Head Neck and Breast Surgery, Page 52

 เต้ านมข้ างที่เป็ น abscess ต้ องบีบนํ ้านมออกให้ empty สามารถใช้ นมนัน้ ป้อนลู กได้ จากถ้ วยแต่อย่ าให้ ดูดจากเต้ า ป้องกัน ไม่ให้ เชื ้อเข้ าเต้ านมเพิ่ม  Pain control ด้ วย paracetmol or ibuprofen และ ประคบเต้ านมด้ วยนํ ้าอุ่น Ductal ectasia and Clinical presentation Investigation periductal mastitis มักพบในอายุ 40 ปี ขึ ้นไปมีอาการได้ หลาย ต้ อง R/O malignancy ก่อน Aberration of ductal อย่างดังนี ้ เสมอด้ วย imaging ± tissue involution causing  Nipple discharge มีทงแบบ ั้ color ductal dilatation and opalescent, bloody, or inflammatory cell serosanguineous infiltration ก่อให้ เกิด  Nipple inversion periductal mastitis  Subareolar mass ขนาด 1-2 cm เป็ นๆ ยุบๆ ปวดเล็ กน้ อย  Peripheral breast mass ปวดเล็ กน้ อย  Breast abscess เกิดได้ แต่จะไม่ปวด มากเท่า Puerperal breast abscess, เชื ้อที่พบบ่อยเป็ น mix organism Management Sclerosing adenosis เกิดจาก aberration of lobular involution with myoepithelial proliferation และ lobular fibrous stroma change มีความสํ าคัญที่แยกยากจาก CA โดย imaging ต้ องใช้ tissue เท่านัน้

Breast Pain

Causes of breast pain with no pathology 1. Increase methyxanthine level (พบในชา กาแฟ) รบกวนการสลาย ATP ทําให้ เกิดการ overstimulate breast tissue 2. การขาด essential fatty acid ทําให้ breast tissue ตอบสนองต่อ hormone มากกว่าปรกติ Management 1. การรักษาเริ่มจากยาแก้ ปวดก่อน ลดชา กาแฟ, evening prim rose oil จะเพิ่มปริมาณ essential fatty acid สามารถให้ ได้ เนื่องจากไม่มี side effect ใดๆ

Head Neck and Breast Surgery, Page 53

2. จะเริ่มให้ hormone คือ Danazol เฉพาะในผู้ ป่วยที่มีอาการมากเท่านันเนื ้ ่องจากมี side effect เช่น เป็ น สิ ว หนวดขึ ้น, hypercoaguability (ห้ ามให้ ในคนที่มี DVT) Danazol จะไม่ให้ ผลทันทีต้องใช้ เวลา ประมาณ 1 เดือน 3. ส่ วน LHRH antagonist มี side effect ที่สําคัญคือ osteoporosis จึงฉี ดได้ ไม่เกิน 3 ครัง้ Referred pain from angina, lung disease, gall bladder disease

Breast pain Chest wall pain Pain at medial border of breast Movement associated pain Tender point at costochondral angle NSAID, analgesic cream

Breast pain (cyclic or noncyclic) Hx, PE, ±imaging and tissue R/O breast cancer

Breast mass w/u as breast mass

Paracetamol, NSAID evening prim rose oil 3g OD, coffee and tea

Danazol (100) 1x2 for 1mo. then 1x1 alternate day for 2 mo. LHRH antagonist 3.75mg IM once a month Tamoxifen (10) 1x1 for 3 mo.

Head Neck and Breast Surgery, Page 54

Nipple Discharge Milk (สีขาว) primary

secondary

•Mechanical stimulation •Neonatal witch milk •Extreme reproductive life (puberty, menopause) •Post lactational •Stress

Drug

Pathological

•Dopamine receptor blocker •Phenothiazine •Haloperidol •Metoclopramide •Domperidone •Reserpine •Methyldopa •Oral contraceptive •opiate

•Hypothalamic lesion •Pituitary stalk lesion •Pituitary tumor

PE: visual field defect Inv: Prolactin level, CT scan

Non-milk

Colored opalescent

Bloody d/c in pregnancy

Any colors except serosanguinous &watery

Cause: ductal epith proliferation

Not increase CA risk

Normal physiology, especially if bilat d/c

R/O presence of blood >35 yr. mammogram

Resolve in 2 mo. Post-delivery

Bloody& serosanguineous

Watery

Cause: Ductal papilloma (most common) Papillary carcinoma Carcinoma in situ Invasive ductal carcinoma Hx, PE, imaging, tissue to R/O CA

Cardiovascular-Thorasic Surgery, Page 55

1. Pneumothorax

Pleural Disease

Clinical presentation Investigation History : pleuritic chest pain, dyspnea X-ray : visceral pleural line, no lung Physical examination : unequal chest expansion, marking, rib กว้ าง, diaphragm ตํ่า hyperresonance on percussion, decrease breath Tension pneumothorax: mediastinal sound ข้ างเดียว shift(interpleral pressure 15-20 mmHg) ถ้ า trachea shift, neck vein distension, low cardiac output แสดงว่าtensionแล้ ว ถ้ า pneumothorax เล็ กน้ อย อาจตรวจไม่พบอาการ เลยก็ได้ Differential diagnosis: COPD with acute exacerbation Management Modalities (a) Observe (b) Thoracentesis (c) Thoracostomy (ICD) Admit Positive pressure breathing Observe clinical dyspnea, RR, Bilateral mild pneumothorax O 2 sat มีอาการ จําเป็ นต้ อง refer ไปที่อื่น ไม่ Bed rest สามารถ observe ได้ O 2 supplement 10 LPM Film q 6, 12 hr, prn เหนื่อย (d) Pleurodensis (กันrecurrent (e) Surgery: Excision of subplueral bleb + mechanical tension pneumothorax) pleural abrasion/pleurectomy มี I/C คือ 1. Medical : Tetracycline, 1. Massive air leak bleomycin, talc ทําเมื่อปอดขยายดี - Oxygenation/ventilation แย่ และไม่มี airleak แล้ ว - Air leak ตลอดเวลา 2. Surgical: - Air leak เวลาหายใจออก (ปกติหายใจเข้ าปอดขยาย • Surgical pleural abrasion  air leak) 2. Persistent air leak > 5 days • Pleurectomy (ลอก parietal 3. Recurrence (2nd episode) pleura ออก) 4. Complication of PTX (hemothorax, empyema) 5. Occupational indication : airline pilots, scuba divers, living in remote area 6. Previous contralateral PTX 7. Bilateral simultaneous PTX 8. Visible large cyst on CXR Management according to types of pneumothorax (a)Traumatic : chest injuries, iatrogenics ไม่มีอาการ – admit และobserve ได้ Tension pneumothorax มีอาการ – ICD ทุกราย

Cardiovascular-Thorasic Surgery, Page 56

Open pneumothorax Blunt/traumatic pneumothorax ± fracture rib (b)Primary spontaneous pneumothorax Most common in ผู้ ชาย, อายุ 20-30 ปี , รู ปร่างสู ง ผอม Recurrence : 20 - 50% after 1st episode 60 – 80% after 2nd episode (c)Secondary spontaneous pneumothorax รู้ สาเหตุ ie. COPD, asthma, pneumonia (d)Complication of spontaneous pneumothorax 1. Hemothorax 2. Respiratory failure (esp. COPD) 3. Empyema 4. Tension effect

แต่ก็ต้องดู % pneumothorax ประกอบด้ วย และถ้ าต้ องดมยา หรือผ่ าตัดก็ ใส่ ได้ เลย ไม่มีอาการ :< 20% observe ได้ (20% decompress air มีอาการ :decompress air F/U 5-7 d ~ ปอดขยายเต็มที่ Air leak  surgery No air leak 24hr  F/U film no PTX, ไอไม่มีลมรัว่  off ICD ICD F/U 2 wk (นานกว่า PSP coz heal ช้ า กว่า, sur ยากกว่า) แต่ถ้ามีmassive airleak ก็สามารถนําไปผ่ า ได้ เลย ไม่ต้องรอ 2 อาทิตย์

2. Pleural effusion Trasudate -No pleural involvement : CHF, cirrhosis, nephotic syndrome, hypoalbuminemia

Exudate - Pleural and lymphatic involvement:Malignancy : met CA, mesothelima, lymphoma, infection: pneumonia,pulmonary infarction GI disease: pancreatitis, esophageal ruptured, - Sp.gr. >1.016 protein effusion > 3gm% effusion/serum : protein > 0.5, LDH > 0.6 LDH > 2/3 upper normal limit of serum LDH

Further investigation a. CXR b. Thoracentesis - Empyema : cell count >10,000/mm3, pH 600 ml /24 hr หรือมี respiratory failure กี่ cc. ก็ได้ - Mild to moderate Management

Investigation - Sputum analysis: cytology, gram stain, culture : TB - CXR: CA lung, TB, pneumonia

- CBC, Electrolyte

Cardiovascular-Thorasic Surgery, Page 58 •

• •

Initial management: - Suction เอาเลื อดออก - One lung Intubation หากมี aspiration - นอนตะแคง(lateral decubitus) เอาข้ างที่มี lesion ลง - O 2 supplement - Observe vital sign Massive : lobectomy Mild to moderate: conservative by medication ตามสาเหตุที่เกิด

2. Dissecting aortic aneurysm Clinical presentation Investigation มักมีประวัติ chronic HT, ปวดรุ นแรงที่หน้ าอกร้ าว - CXR อาจเจอ widening mediastinum (type A), ไปหลัง ร้ าวไปท้ องและขาได้ +มีอาการตามเส้ น aortic knot enlargement(type B) - echo เลื อดที่โดน เช่น อาการทางสมอง:carotid a, N/V: - CTA ดีสุดตอนนี ้ sup mesenteric a. Management ถ้ าม็Hx+PE เข้ าได้ รีบreferเลย หรือ consult CVT(type Aต้ องSxด่วนมาก) โดยให้ - Na nitroprusside : 0.5-3 mcg/kg/min IV; rates >4 mcg/kg/min may lead to cyanide toxicity - β-blocker: Propranolol 40-80 mg PO bid initially; increase to usual range of 160-320 mg/d prn; up to 640 mg/d may be required - Morphine sulfate (Astramorph, Infumorph) - analgesic - Rt. Radial arterial line - urinary catheter- EKG monitoring - O 2 CANNULA - central line Note: Type A: surgery เสมอ Type B: ผ่ าตัดเมื่อมี complication เช่น ruptured, organ ischemia

Cardiovascular-Thorasic Surgery, Page 59

3. Congenital heart disease Cyanotic: TOF, Truncus arteriosus, Transposition of great arteries, Tricuspid atresia, Total anomalous pulmonary venous return Non-cyanotic: ASD, VSD, PDA Tetralogy (VSD+PS+overriding of of Fallot aorta+RVH) ejection systolic murmur at Lt upper parasternal border(murmur of severe PS)

- total repair ตอนอายุ 1 yr (Mcgoon ratio≥1.6) :Mcgoon ratio=diameter of pulm a. Lt+Rt/diameter of aorta at diaphragm - อาจทํา systemic pulmonary artery shunt ก่อนผ่ าตัด ได้ (ยังไม่ได้ ผ่าต้ องระวัง hypoxic spell, brain abscess, endocarditis)

PDA

continuous murmur at precaudium

ASD

overflow systolic murmur at Lt upper parasternal border (relative PS) pansystolic murmur (ผ่ านรู VSD)

อายุที่เหมาะจะผ่ าตัดคือ1 yr หรือก่อนเข้ าร.ร. หรือ ประเมินแล้ วพบว่า Q p /Q s > 1.5 ก็ควรผ่ าตัด PDA เลย แต่ถ้าขนาดใหญ่ , มีCHF, มี pulmonary complicationก็ ผ่ าเลยแม้ จะเป็ นpretermที่นํ ้าหนัก1.5)และมี murmur ชัดเจน ให้ รออายุประมาณ 2-4 yr แล้ วผ่ าตัดได้

VSD

small VSD(Q p /Q s 2) : ผ่ าตัดตอยอายุ1-2 yr

Artery and Vein, Page 60

Acute Limb Ischemia

Etiology 1. Embolism Cardiac: Atrial fibrilation, Mitral stenosis, Myocardial infarction, Atrial myxoma Arterial: Atherosclerotic plaque rupture, Arterial aneurysm 2. Thrombosis: Atherosclerosis, Dissection, Arterial injury (เช่นถูกยิง, joint dislocation) History Physical examination Investigation 1. “6P” Pain Pulseless Pale Poikilothermia Parethesia/analgesia Paresis/ Paralysis 2. Hx of atherosclerotic risk factors, injury, heart disease, hyperthyroid

V/S: BP shoot in dissection, และจาก 1. หาระดับ occlusion underlying HT - CT angiography HEENT: exophthalmoses, enlarged - MR angiography thyroid gland - Angiogram CVS: AF, Heart murmur, คลํ า peripheral 2. ตรวจหาสาเหตุ pulses เทียบ brachial pulse, carotid bruit, - Cardiac causes: EKG, ส่ อง fundus Echo Abdomen: bruit, AAA mass - Arterial: CT abdomen, Affected limb(s) U/S abdomen ตรวจ 6P ประเมินระดับ occlusion 3. Pre-op lab ประเมิน severity of ischemia CBC 1. reversible Coagulogram Mild: pain, pallor, poikilothermia Liver function Moderate: parethesia, weakness BUN, Cr Severe: analgesia, paralysis CXR 2. irreversible: ผิ วหนังคลํ า้ ดํา, กล้ ามเนื ้อ บวมตึง (rigor) Management: จําเป็ นต้ องได้ รบั immediate treatment เพื่อ preserve limb ซึ่งการรักษาขึ ้นกับตําแหน่ง ของการอุดตัน และ severity ของการอุดตันนันๆ ้ การตรวจร่างกายประเมิ น level ของการอุดตัน

Artery and Vein, Page 61

1. ป้องกันการอุดตันเพิ่ม Heparin IV 5,000 units (80unit/kg) 2.Repurfusion ทําในกลุ่ ม reversible ischemia เท่านัน้ ไม่ทําในกลุ่ ม irreversible เนื่องจากอาจเกิด อันตรายจาก reperfusion syndrome ได้ , กลุ่ ม irreversibleให้ ทํา amputation เลย การผ่ าตัดรักษามีหลายวิธีได้ แก่ Angioplasty , Directional atherectomy ,หรือถ้ าไม่สําเร็จอาจต้ องทํา bypass graft 3. หลังผ่ าตัดต้ องประเมิน pulse, sensation, motor function และเฝ้าระวัง reperfusion syndrome, ต้ อง ให้ heparin ต่อไปก่อน keep aPTT 1.5-2.5 เท่าของ baseline, พร้ อมกันนัน้ start warfarin จนได้ INR 2-3 เท่าของ base line จึง off heparin ได้ ผู้ ป่วยต้ อง on warfarin ต่อไปจนแก้ ไขสาเหตุได้ 4. รักษาสาเหตุของ embolism หรือ thrombosis

Abdominal Aortic Aneurysm

Definition focal dilatation of abdominal aorta ทําให้ มี diameter ใหญ่ กว่าตํ่าแหน่งที่ปรกติ มากกว่า 50% ของตําแหน่งที่ปรกตินนั ้ เช่น normal diameter = 2cm, AAA ต้ องมี diameter 3cm ขึ ้นไป ระหว่าง 2.1-3cm เรียกว่า aortic ectasia History Physical examination Investigation • มีประวัติ risk factors ของ V/S stable หรือไม่ มี U/S and CT atherosclerosis hypertension? abdomen เพื่อ • คลํ าได้ ก้อนในท้ อง คลํ า pulse 4 extremities ประเมินตําแหน่งและ • ปวดท้ องหรือหลัง เป็ นๆหายๆ คลํ าได้ pulsatile mass ในท้ อง ขนาดของ aneurysm • มาด้ วยอาการของ complications ฟั งได้ systolic bruit ถ้ าเป็ น  ตีบ: มาด้ วย chronic limb ischemia aneurysm ธรรมดา ในกรณี ที่มี กรณี เป็ น emergency  ตัน: มาด้ วย acute limb ischemia aorto-caval fistula จะได้ ให้ เจาะ lab จองเลื อด

Artery and Vein, Page 62

โต: มาด้ วยกดเบียดเช่นเบียด continuous bruit ร่วมกับ CBC, BUN, duodenum ทําให้ เกิด obstruction, Cr, Elyte แถมไปเพื่อ กด ureter ก่อ hydronephrosis ประเมินสภาพก่อน  ต่อ: เกิด fistula ระหว่าง AAA กับ IVC ผ่ าตัด เป็ น aorto-caval fistulaทําให้ limb ขาดเลื อด ขาก็บวมจาก venous hypertension, aorto-duodenal fistula ทําให้ ถ่ายเป็ นเลื อด  แตก: shock Managements 1. Ruptured AAA: รีบ resuscitate และรีบนําเข้ ารับการผ่ าตัด emergency abdominal aortic repair ให้ เร็วที่สุด ถ้ าไม่ได้ รบั การผ่ าตัดโอกาสตาย 100% เมื่อได้ รบั การผ่ าตัดยังมีโอกาสตายถึง 50% 2. non-ruptured AAA 

AAA Asymptomatic 5.5cm

High surgical risk Low surgical risk Long life expectancy Short life expectancy Female Elective surgery

Back or abdominal pain Chronic or acute limb ischemia Intra-abdominal organ compression Fistula formation

Refer for proper managements

Observe till >5.5 or growth rate>1cm/yr

การ observe ทําทุก 1-2 ปี ด้วย u/s การผ่ าตัดมีสองประเภทดังนี ้ • Open repair: เสี ยเลื อดมาก ต้ องอยู่ ICU นาน แต่มีข้อดีคือถูกกว่า • Endovascular aneurysm repair: ทํา cut down ที่ femoral a. ทังสองข้ ้ างแล้ วใส่ stent เข้ าไปตรง aneurysm เพื่อให้ เลื อดไหลเข้ ามาใน stent แทน aneurismal sac แผลจะเล็ กกว่า ฟื น้ ตัวเร็วกว่า

Artery and Vein, Page 63

Deep Vein Thrombosis History ครึ่งหนึ่งของผู้ ที่เป็ นโรคนี ้อาจจะไม่มี อาการใดๆ อาการที่common คือ - ขาบวม สี ม่วงคลํ า้ มักเป็ นขาเดียวตังแต่ ้ เท้ าขึ ้นมา - ปวดขามากโดยเฉพาะบริเวณน่อง ซึ่งโรคนี ้สามารถเกิดเป็ น PE ได้ อย่างรวดเร็ว หรือไม่เกิดก็ได้ Clinical risk factors Virchow’s Triad

Physical examination 1.Homans' test: Dorsiflexion of foot elicits pain in posterior calf. However, it must be noted that it is of little diagnostic value and is theoretically dangerous because of the possibility of dislodgement of loose clot. 2.Pratt's sign: Squeezing of posterior calf elicits pain. 3.Clinical Dx เชื่อถือได้ น้ อยกว่า 40% ต้ องใช้ investigation ช่วย

Investigation Blood test - D-dimer ถ้ า negative R/O ได้ เลย - CBC,PT, APTT, Fibrinogen - liver enzymes - renal function and electrolytes เมื่อ D-dimer positive ทํา U/S ต่อเพื่อ rule in Stasis Vessel Blood Doppler U/S wall abnormalities Duplex U/S Immobilization Trauma Cancer U/S ประเมินเหนือ Postpartum Burns Trauma femoral v. ได้ ไม่ดีให้ ใช้ Pregnancy Hip/Pelvic Burn CTV surgery Gold standard คือ Sepsis Infections Oral Ascending venography contraceptive แต่ปัจจุบนั ไม่นิยมทํา Management : ผู้ ป่วยที่มี condition ดังต่อไปนี ้ bilateral DVT, renal insufficiency, body weight 5mm ถึง ≤ 10mm โอกาสเหลื อ 47%  ถ้ า renal function แย่มากควรส่ ง ไปทํา invasive Rx  กรณี มีไตข้ างเดียวและไตข้ างนี ้เป็ น ureteric stone ควรส่ ง ไปทํา invasive Rx  ให้ antibiotic เมื่อมี evidence of UTI เท่านัน้ (clinical + UA มี WBC มากเมื่อเทียบกับ RBC) เช่นให้ ofloxacin (100) 2tabs oral bid.

Gross Hematuria Clinical presentation Hx : ซักประวัติเพื่อ localize ตําแหน่งที่ bleed และหาสาเหตุ PE: 1. ประเมิน severity of bleeding มี anemic symptoms  ตรวจหา anemia and anemic หรือไม่ symptoms  หาลักษณะโรคไต: edema, 2. เลื อดออกช่วงใดของการปัสสาวะ initial, middle, terminal Bimanual palpation หาrenal urine stream bleeding mass, CVA tenderness 3. มี blood clot หรือไม่ รู ปร่างเป็ นเส้ น(บ่งถึง upper tract (pyelonephritis) bleeding เนื่องจากต้ องผ่ าน ureter) หรือเป็ นก้ อน (lower  Bladder: คลํ าดูว่า full หรือไม่ tract)  Genitalia: meatal stenosis, 4. symptomatic/asymptomatic : LUTS,UUTS อาการปวด bleeding per urethra หลัง, แสบเวลาปัสสาวะ 5. มี LUTS หรือไม่ ใช้ แยกว่าเลื อดออกจาก upper หรือ lower  PRตรวจ CA prostate, high riding prostate (เกิดจาก membranous tract part of urethra rupture from 6. มีประวัติได้ รบั อุบตั ิเหตุ, มะเร็งเช่น มะเร็งปากมดลู ก มีประวัติการได้ รบั การฉายแสงบริเ วณท้ องน้ อย, มีประวัติได้ รบั pelvic fracture)

Genitourinary Surgery, Page 72

chemotherapy, tendency to bleed, ยา anticoagulation Investigation 1. CBC, BUN/Cr 2. UA ดูว่ามี dysmorphic RBC หรือ RBC cast หรือไม่เพื่อแยก glomerular disease 3. Cystoscopy เป็ น gold standard ในการหา cause, site of bleeding, ใน adult ที่เป็ น asymptomatic หรือในรายที่สงสัย tumor 4. Plain KUB, IVP, U/S 5. CT scan/MRI กรณี สงสัย renal mass 6. Renal angiography  ureterorenoscopy (เรียงตามลํ าดับเพื่อหาสาเหตุ) Management กรณี คนไข้ มาด้ วยอาการปัสสาวะไม่ ออก -Admit -สวนล้ างลิ่ มเลื อดด้ วย tiemann catheter No.20-24F เพื่อล้ างลิ่ ม เลื อดออก ถ้ าเลื อดยังคงออกอยู่ทํา continuous bladder irrigation ด้ วย NSS โดยเปลี่ ยนสายสวนล้ างเป็ น Foley’s catheter 3 หาง No. 20-22F -ให้ IV fluid, หาค่า HCT, จองเลื อดเตรียมไว้ กรณี ปัสสาวะเป็ นเลื อดโดยไม่มีอาการปัสสาวะไม่ ออก - Refer ส่ งหาสาเหตุเพื่อรักษาต่อไป Differential diagnosis for hematuria Systemic Metabolic Bleeding diathesis Hypercalciuria Sickle cell anemia Hyperuricosuria Renal vascular Renal Arteriole-venous malformation Vasculitis Renal artery disease (thrombosis, Glomerular disease (post-strep, SLE, IgA embolism, dissecting aneurysm, nephropathy, etc.) malignant hypertension) Tubulointerstitial disease (polycystic kidney Renal vein thrombosis disease, interstitial nephritis, nephrolithiasis, trauma tumor, pyelonephritis) Renal mass (vascular, neoplastic, congenital)

Genitourinary Surgery, Page 73

Trauma Urinary tract disease Infection and CA of ureter, prostate, bladder, urethra Stone of ureter, bladder Post radiation เช่น radiation cystitis Post-surgery or procedure เช่น prostatic resection, cystoscopy, foley cath Trauma

Urinary Retention Clinical presentation Hx: ต้ องแยกร anuria and oliguria ออกไปก่อน, ผู้ ป่วยจะมีอาการของ obstructive symptoms ถามประวัติเพื่อหาสาเหตุ แยกตามเวลาที่เป็ น 1. Acute: จะมี sudden pain, สวนแล้ ว urine normal bladder capacity สาเหตุได้ แก่  Urethral stone  Urethral trauma  Medication: anticholinergic drug (atropine), muscle relaxant (xybutynin, oxybutynin), antidepressant (imipramine), morphine, cold preparation (decongestant), first gen antihistamine เป็ นต้ น 2. Chronic: less pain,สวนแล้ ว urine มากกว่า normal bladder capacity สาเหตุได้ แก่  BPH  Contracture bladder neck  Primary: มักเกิดจาก chronic prostatitis  Secondary: มักเกิดจาก Post TURP, หรือ post-procedure อื่นๆ  Meatal stenosis ในผู้ หญิ งวัยหมดประจําเดือน  Mass effect เช่นมี pelvic mass ไปกด bladder neck  Neurogenic bladder เกิดได้ จาก spinal cord injury, stroke, DM, Herpes zoster, myelomeningocoele PE: คลํ าได้ กระเพาะปัสสาวะโป่ งนูน ในเพศชายอาจ PR ได้ ต่อมลู กหมากผิ ดปกติได้ คลํ าหา pelvic mass ในกรณี new born ให้ ตรวจหลังหา myelomeningocoele ถ้ าไม่พบอาจส่ ง film spine เพื่อดู spina bifida ด้ วย

Genitourinary Surgery, Page 74

Investigation BUN/Crประเมิน renal function ที่อาจแย่ลงได้ เป็ นผลกระทบจาก obstruction UA Uroflow film spine Meatal stenosis ต้ องส่ งลอง dilate urethra ดูว่ามี stenosis หรือไม่ Management urinary catheter (Nelaton or foley catheter) 8F สํ าหรับอายุ 1-5 ปี , 10-14F สํ าหรับอายุ 8-15 ปี , 20-22F สํ าหรับอายุมากกว่า 18 ปี หลังจากสวนแล้ วดูปริมาณปัสสาวะเพื่อแยกสาเหตุว่ามาจากอะไร +1 cm but < +(tvl 2) cm (beyond the hymen; protrudes no farther than 2 cm less than the total vaginal length) Stage 4 Complete eversion; most distal portion of the prolapse + (tvl 2) cm - ตรวจดูอย่างละเอียดในทังท่ ้ า upright และ dorsal lithotomy positions

Genitourinary Surgery, Page 85

Management - วิธีรกั ษาขึ ้นกับ severity of symptoms และ severity of prolapse โดยทําได้ 2 วิธี คือ 1. CONSERVATIVE MEASURES - ได้ แก่ Pelvic floor muscle exercises, physical therapy, ร่วมกับ behavioral modification (eg, timed voiding/defecation, dietary modifications to improve bowel function) - ใช้ ในรายที่มีอาการไม่ม าก โดยมักมีอาการสํ าคัญคือ stress incontinence เท่านัน้ - ค้ นหาสาเหตุที่ทําให้ เกิดอาการและรักษา เช่น ถ้ าอ้ วนให้ ลดนํ ้าหนัก, รักษาโรคเดิมที่ทําให้ มีอาการไอ เรื ้อรัง หรือท้ องผู ก - Pelvic Floor Exercises สอนวิธีขมิบก้ น ควรสอนขณะตรวจภายในขณะนิ ้วของแพทย์ยงั อยู่ในช่ องคลอด เพื่อดูว่าผู้ ป่วยทําถูกต้ องหรือ ไม่ ใช้ คําพูดหลายๆอย่างเช่น เกร็งหน้ าท้ อง, กลัน้ ปัสสาวะ, กลัน้ อุจจาระ, ทําเหมือนให้ ปัสสาวะหยด สุ ดท้ ายหยุดออก อาจให้ ขมิบก้ น 30 ครังหลั ้ งอาหารทุกมื ้อ กันผู้ ป่วยลื ม ต้ องขมิบวันละเป็ นร้ อยๆครัง้ - Pessary วงยางคล้ ายโดนัท ใช้ ในกรณี สุขภาพผู้ ป่วยไม่เหมาะสมจะผ่ าตัด แต่ไม่ค่อยมีให้ ใช้ แล้ ว 2. SURGICAL MEASURES - ในกรณี กระบังลมหย่อนมาก หรือ รักษาโดย Pelvic Floor Exercises แล้ วอาการไม่ดีขึ ้น - Anterior vaginal colporrhaphy: Anterior Vaginal Prolapse (Cystocele) - Posterior colpoperineorrhaphy: Posterior Vaginal Prolapse (Rectocele) - Anterior colpo-posterior colpoperineorrhaphy (A-P repair): Anterior + Posterior Vaginal Prolapse - Manchester operation: การตัดปากมดลู กร่วมกับทํา A-P repair ทําในรายที่ยงั ไม่มากพอจนต้ องทํา vaginal hysterectomy หรือมี elongation of cervix - Vaginal hysterectomy (V-hyst): ทําในรายที่มดลู กขนาดเล็ กกว่า GA 12 wk, ไม่มีadhesion, ไม่มีการ ติดเชื ้อ และสภาพร่างกายทนต่อการผ่ าตัดนานๆได้ - Obliterative Vaginal Operations (Colpocleisis and Le Fort's Operation): severe uterovaginal prolapse ในผู้ ป่วยอายุมากที่ใช้ เวลาผ่ าตัดนานไม่ ได้ - Kelly urethal placation: ในรายที่มี stress incontinence และมี cystocele ร่วมด้ วย โดยทําพร้ อมกับ Anterior vaginal colporrhaphy - Marshell-Marchetti-Krantz Operation: ในรายที่มี stress incontinence ที่ไม่มี cystocele หรือทํา Kelly urethal placation แล้ วไม่หาย - Posthysterectomy vaginal cuff prolapse, Enterocele: Apical Vaginal Repair transabdominally

Genitourinary Surgery, Page 86

or transvaginally Sacrospinous ligament suspension, iliococcygeal fixation, and High uterosacral ligament suspension (High McCall culdoplasty)

Pediatric Surgery: Superficial lesions, Page 87

Pediatric Superficial Lesions โรค

ลักษณะทางคลินิก Branchial remnant - มักเริ่มสังเกตเห็นเมื่อ 6 เดือน (คอ nd rd st 2 > 3 > 1 arch) เด็กเริ่มยาว) พยาธิ สภาพ - พบรู เปิ ดเล็ ก ๆ บริเวณคอ มี - Branchial apparatus นํ ้าลาย นมหรือไขมันไหลออกมา บริเวณด้ านข้ างลํ าคอไม่ จากรู สลายไป เกิดเป็ น fistula, - ประวัติติดเชื ้อเป็ นฝี เรื ้อรังบริเวณ sinus หรือ cyst ลํ าคอ เคยรักษาหายไปแล้ วแล้ ว - คู่ที่ 2 อยู่ที่ขอบหน้ าของ เป็ นซํ ้า กล้ ามเนื ้อ sterno ระดับ - ถ้ าเป็ นถุงนํ ้าจะได้ ประวัติก้อนที่ เหนือไหปลาร้ า บริเวณ1/3 คอโตช้ า ๆ การวินิจฉัย ส่ วนล่ างของ muscle - ซักประวัติตรวจร่างกาย คู่ที่ 3 และ 4 อยู่บริเวณ แยกกับโรคอื่น ๆ เช่น cystic clavicle hygroma และ lymph node Congenital constriction - Constriction rings around the ring syndrome (amniotic digits, arms and legs band syndrome) - Congenital lymphedema พยาธิ สภาพ - Congenital amputation - เชื่อว่าเกิดจาก partial - พบความผิ ดปกติร่วมอื่น ๆ เช่น rupture ของถุงนํ ้าครํ่าเกิด clubfoot, clubhand, cleft lip, เป็ นความผิ ดปกติแต่กําเนิด cleft palate, hemangioma ที่มีแถบเนื ้อเยื่อพังผื ดรัดเป็ น การวินิจฉัย - Prenatal u/s, ตรวจร่างกาย วงรอบส่ วนต่าง ๆ ของ ร่างกาย - พบบ่อยที่ปลายแขนขา (แขน พบมากกว่าขา) 1 ใน 10,000 live births Cystic hygroma (cystic - พบบ่อยที่ H&N, รักแร้ , แขน, lymphangioma) groin, buttock, trunk พยาธิ สภาพ - Soft tissue mass, นุ่ม, โปร่งแสง, - ความผิ ดปกติของระบบ อยู่ใต้ ผิวหนัง นํ ้าเหลื องเกิดท่อนํ ้าเหลื องที่ การวินิจฉัย ไม่ได้ ติดต่อระบบนํ ้าเหลื อง - Hx, PE - U/S วินิจฉัยก่อนคลอด และก้ อน หลักมีการอุดตันเฉพาะที่ - แบ่งลักษณะที่พบได้ เป็ น ที่อยู่ลึกลงไป

การดูแลรั กษา - ผ่ าตัดเลาะเอาช่องทางที่ติดต่อกัน ออกมาให้ หมด - อาจจําเป็ นต้ องทํา step ladder incision การดําเนินโรค - ไม่หายเอง Infection เรื ้อรัง

- ผ่ าตัดเยื่อพังผื ดที่รดั ออก ทํา Zplasty การดําเนินโรค - มีอาการตังแต่ ้ แรกเกิด - การไหลเวียนเลื อด-นํ ้าเหลื อง ผิ ดปกติ

- รีบมาผ่ าแต่เด็ก - ผ่ าตัดยาก อาจตัดไม่หมด เนื่องจากต้ องระวังไม่ให้ เส้ นประสาทที่ถูกก้ อนแทรกซึม เกิดอันตราย การดําเนินโรค - ไม่หายเอง - คุณสมบัติของการแทรกซึมสู ง

Pediatric Surgery: Superficial lesions, Page 88

1.ถุงใหญ่ เดี่ยว ๆ ภายในมี นํ ้าเหลื อง ตรวจได้ positive transillumination test 2.ถุงนํ ้าเล็ ก ๆ มากมาย แยกกันโดยผนังกัน้ คลํ า ได้ แข็งเป็ นก้ อน 3.แบบผสม 4. Benign but invasive

- MRI ดูการแทรกซึมของก้ อน

- Infection - Inflammation - Bleeding ในก้ อน - เสี ยโฉม - Infiltration - เบียดดันอวัยวะข้ างเคียง - กดทับเส้ นประสาท

- พบบ่อยสุ ดที่หางคิ ้ว แรกเกิดไม่ - ผ่ าตัด พยาธิ สภาพ ค่อยเห็น โตช้ า ๆ พบได้ เมื่อ 2-3 การดําเนินโรค เกิดจากความผิ ดปกติในการ เดือน ตรวจร่างกายพบก้ อนกลม - Mass เจริญของชันectoderm ้ - Secondary infection ไม่ติดผิ วหนัง แต่ fix กับ (teratoma เกิดจาก 3 germ periosteum layer) มักพบในแนวประกบ การวินิจฉัย Hx, PE ของใบหน้ าหรือกะโหลก ศีรษะ Preauricular sinus - พบตังแต่ ้ เกิด เห็นเป็ นรู เปิ ดหน้ า - ผ่ าตัดโดยต้ องเอา sinus tract พยาธิ สภาพ ต่อใบหูตรงตําแหน่งระหว่างขอบ และรู เปิ ดด้ านนอกออกด้ วย รู เปิ ดภายนอกที่มี tract ต่อ - ถ้ ามีผีต้อง drain ให้ แห้ งก่อนแล้ ว หน้ าและขอบล่ างของ helix การวินิจฉัย เข้ าไปภายใน บางรายอาจ ผ่ า การดําเนินโรค เข้ าไปลึ กและแตกกิ่งก้ านสา Hx, PE - Infection ขมากหรือติดต่อกับหูชนั ้ กลาง-ชันนอก ้ - Abscess Hemangioma - แบ่งรอยโรคที่ผิวหนังออกเป็ น 4 - ในกรณี ที่เกิดแผล หรือติดเชื ้อจะ พยาธิ สภาพ ชนิดคือ รักษาเหมือนแผลทัว่ ไป - เป็ น hamartoma (ความ 1. Strawberry - การรักษาจําเพาะขึ ้นกับชนิด การดําเนินโรค ผิ ดปกติตงแต่ ั ้ กําเนิดที่มีการ 2. Cavernous - ขึ ้นกับชนิด เจริญในอัตราที่มากกว่าปกติ 3. Port-wine stain - Ulceration ของเนื ้อเยื่อที่มีอยู่ตามปกติ 4. Mixed type การวินิจฉัย - Infection ของร่างกาย) ของเซลล์ บุ - Hx, PE ไม่จําเป็ นต้ องตัดชิ ้นเนื ้อ - เสี ยโฉม หลอดเลื อด ยกเว้ นในรายที่สงสัย - ก้ อนไปกดอวัยวะต่าง ๆ อาจมี เกิดได้ กบั ทุกอวัยวะทัว่ malignancy การหายใจลํ าบาก กลื นลํ าบาก ร่างกาย (พบบ่อยที่ผิวหนัง) CT/MRI ถ้ าก้ อนอยู่ลึกมาก

Dermoid cyst

Pediatric Surgery: Superficial lesions, Page 89

- ขนาดไม่ใหญ่ ไม่รบกวนการ ทํางานของอวัยวะ ใช้ การให้ นดั พยาธิ สภาพ ติดตามทุก ๆ 1-2 เดือน และให้ - Hemangioma ที่พบบ่อย ความรู้ พ่อแม่ - ถ้ าก้ อนโตเร็ว กดเบียดอวัยวะต่าง ที่สุด เกิดจากหลอดเลื อด ๆ จึงมารักษา (ผ่ าตัด, laser, ขนาดเล็ ก steroid, interferon + pressure dressing) - KMP ถือว่า beyond surgery อาจลองใช้ สเตียรอยด์รกั ษา การดําเนินโรค - ขนาดของก้ อนจะเล็ กลง มีผิวหนัง ปกติมาแทรกและหายไปเองเมื่ อ อายุ 3-6 ปี - 50-70% จะหายเป็ นปกติโดยไม่มี ร่องรอยเดิม อาจมีแผลเป็ น - บางรายเกิด Kasabach-Merrit syndrome (เกล็ ดเลื อดและ ปัจจัยการแข็งตัวไปติดอยู่ที่ก้อน เกิดภาวะเกล็ ดเลื อดตํ่า และ coagulopathy) Cavernous hamangioma - ก้ อนนูนคล้ ายกระเปาะ พบบ่อย - รอได้ พยาธิ สภาพ แถวต่อมนํ ้าลาย parotid ปกคลุ ม - ผ่ าตัดเอาก้ อนออกหากยังไม่หาย หลอดเลื อดดําขนาดใหญ่ ภายใน 4-5 ปี ทําง่ ายหากเป็ น ด้ วยผิ วหนังธรรมดา สี ค่อนข้ าง พองตัวประสานกันไปมาเป็ น คลํ า้ (bluish) คลํ าดูจะอุ่นจาก กระจุกใหญ่ กระจุดเดียว แต่อาจ venous plexus คล้ าย การมีเลื อดมาคัง่ เมื่อกดมักจะยุบ เลาะหมดลํ าบากถ้ าเป็ น cyst ฟองนํ ้า อาจแยกยากจาก เล็ ก ๆ จํานวนมาก และค่อย ๆ เต็มขึ ้นมาหลังปล่ อย การดําเนินโรค venous malformation ซึ่ง มือ การวินิจฉัย - สามารถจางลงเอง (น้ อยกว่า จะไม่หายเอง - Hx, PE strawberry) - ภาวะแทรกซ้ อน เช่น เป็ นแผล, Angiography ดูว่าเส้ นเลื อดมา ติดเชื ้อ, ไม่สวยงาม, และก้ อนไป จากไหน กดเบียด Port-wine stain (ปาน - มีตงแต่ ั ้ เกิดเสมอ พบมากที่ - counseling พ่อแม่ให้ ทําใจ แดง) - อาจใช้ LASER รักษา ใบหน้ าหรือต้ นคอ ลักษณะเป็ น พยาธิ สภาพ - ผ่ าตัดไม่ค่อยได้ ผลดี อาจเสี ย ผิ วหนังปกติสีแดงอมม่วง เรียบ - เป็ น “mature” capillary รู ปร่างมากกว่าเดิม เสมอผิ วหนัง ขอบเขตชัดเจน malformation 85% เป็ นข้ างเดียว การดําเนินโรค

Strawberry (Capillary) Hemangioma

- เริ่มแรกเป็ นจุดเล็ ก ๆ คล้ ายยุงกัด (มักพบหลังคลอดภายในสอง สัปดาห์) - ก้ อนโตเร็วในช่วงอายุ 3-6 เดือน จากนันจะเริ ้ ่มมีสีซีดลง, ผิ วหนัง ปกติเจริญขึ ้นมา การวินิจฉัย Hx, PE พบจุดนูนแดงเล็ ก ๆ คล้ ายยุงกัด โตขึ ้นเรื่อย ๆ กลายเป็ นก้ อนนูน ผิ วขรุ ขระคล้ าย ผล strawberry ขอบเขตชัดเจน

Pediatric Surgery: Superficial lesions, Page 90

อาจเป็ นส่ วนหนึ่งของ Sturge-Weber-Dimitri syndrome

Mixed type hemangioma

พยาธิ สภาพ มักพบแบบ Strawberry และ Cavernous hemangioma ผสมกัน

การวินิจฉัย Hx, PE - ขึ ้นกับชนิด การวินิจฉัย - Hx, PE

- progressively enlarging พยาธิ สภาพ swelling at nasal area since - Cephalocele: skull defect birth ที่มี herniated intracranial การวินิจฉัย - พบก้ อน expansile on valsalva, content - Meningocele: มี CSF และ Furstenbery sign และ transillumina-tion +ve leptomeninges Meningoencephalocele: - อาจพบ sign ของ ICP เช่น sunset-eye มีสมองออกมาด้ วย CT, MRI Sternocleido-mastoid - พบก้ อนที่คอ เด็กหันหน้ าไปด้ าน tumor (Congenital ตรงข้ าม คอเอียงไปด้ านเดียวกับ muscular torticollis) ก้ อน พยาธิ สภาพ การวินิจฉัย - เกิด fibrosis และตามด้ วย ตรวจร่างกายพบก้ อนติดกับ contraction ของกล้ ามเนื ้อ กล้ ามเนื ้อ จับหันคอได้ ลําบาก sterno ไม่ทราบสาเหตุชดั เจน

Frontal meningocele

Thyroglossal duct remnant (sinus, cyst, fistula)

พยาธิ สภาพ Thyroglossal duct ที่เป็ น ท่อนํา thyroid tissue ไม่ สลายไป

- ไม่จางหายเอง ไม่เปลี่ ยนสี แต่โต ตามอายุ - ไม่มีภาวะแรกซ้ อนที่รุนแรง แต่มี ปัญหาด้ านไม่สวยงาม - ขึ ้นกับชนิด การดําเนินโรค - ขึ ้นกับชนิด

- ผ่ าตัดเอาส่ วนสมองที่ยืนออกมา กลับคืน และแก้ ไข skull defect การดําเนินโรค - Infection - Ocular hypertelorism - nasal widening - complex facial malformations - obstructive Hydrocephalus

- ผ่ าตัดเลาะที่เกาะของ (origin)กล้ ามเนื ้อ ร่วมกับดัดคอ ให้ หนั ไปทางก้ อน 10 นาที x 2 การดําเนินโรค - ก้ อนจะหายภายใน 3-4 เดือน แต่ ความพิการเกิดขึ ้นแล้ วถ้ าไม่ ได้ รบั การรักษา - Torticollis - Plagiocephaly - Compensatory scoliosis - midline mass ตังแต่ ้ submental - ผ่ าตัดออกให้ หมด (อาจขึ ้นไปถึง ถึง suprasternal notch ขนาด foramen cecum) - ในรายที่อยู่โคนลิ น้ ให้ ทํา ประมาณ 1-2 cm. ผิ วเรียบ marsupialisation (ตัดเปิ ดถุงให้ ขอบเขตชัดเจน ไม่ติดผิ วหนัง content ไหลลงคอ) กลื นนํ ้าลายไม่ขยับ - ให้ ผ้ ู ป่วยแลบลิ น้ ก้ อนจะหายไป การดําเนินโรค การวินิจฉัย - ติดเชื ้อแทรกซ้ อน เป็ นฝี - Hx, PE - Airway obstruction ถ้ าอยู่ที่โคน

Pediatric Surgery: Superficial lesions, Page 91

- ต้ องแยกจาก lymph node, dermoid cyst และ ectopic thyroid gland (ทํา iodine uptake) ทํา thyroid scan เพราะ อาจเป็ น the only thyroid tissue Hypospadias - พบตังแต่ ้ แรกเกิด พยาธิ สภาพ - downward spray of the urine Abnormality of anterior stream urethral development in - curvature in the penis which the urethral (chordee) การวินิจฉัย opening is abnormally located on the ventrum of - prenatal u/s ตรวจร่างกาย the penis proximal to the tip of the glans penis Epispadias - เป็ นตังแต่ ้ แรกเกิด พยาธิ สภาพ การวินิจฉัย - Dorsal location of the ตรวจร่างกาย meatus พบน้ อยกว่า hypospadias

ลิ น้ - Dysphagia

- ห้ ามขลิ บเพราะใช้ หนังหุ้มปลาย มาทํา urethra - ผ่ าตัดเมื่ออายุ 6-18 เดือน การดําเนินโรค - Infection - inability to urinate standing - vesicoureteral reflux - infertility - ผ่ าตัดในช่วง childhood ก่อนเข้ า โรงเรียน การดําเนินโรค - impotentia coeundi, which results from the dorsal curvature of the penile shaft - impotentia generandi, which results from the incomplete urethra - frequent ascending infections - psychological problem

Pediatric Surgery: Respiratory Diseases, Page 92

Pediatric Respiratory Diseases โรค

ลักษณะทางคลินิก Choanal atresia - cyclic dyspnea (เด็กทารกขาด - obliteration or blockage of อากาศหายใจ -> ร้ องไห้ -> หายใจ the posterior nasal ทางปาก -> ดีขึ ้น -> กลับเป็ นใหม่) - dyspnea ขณะดูดนม aperture (membrane, - เด็กโตจะหายใจทางปาก เสี ยงพูดผิ ด bone หรือ cartilage) - เด็กแรกเกิดจะมีอาการ ไป รับกลิ่ นและรับรสได้ ไม่ดี เพราะไม่สามารถหายใจทาง การวินิจฉัย - ผ่ านสาย Nelaton catheter เข้ าไป ปากได้ ไม่ได้ + ยืนยันด้ วยการใส่ สารทึบรังสี แล้ ว X-ray - Rhinoscopy ในเด็กโต Pierre-Robin sequence - คางเล็ ก ลิ น้ ตกไปด้ านหลัง - Micronathia, glossoptosis, - Difficult breathing, feeding airway obstruction, cleft - หายใจลํ าบากโดยเฉพาะเวลานอน palate หลับ การวินิจฉัย - Hx, PE

การดูแลรั กษา - อาการขึ ้นกับความรุ นแรง ของการตัน การดูแลรักษา - ผ่ าตัดแก้ ไข

- Hypoxemia - failure to thrive - PHT - พูดไม่ชดั การดูแลรักษา - ประคับประคองด้ วย prone หรือ lateral position, ใส่ OG tube - ถ้ าอุดกันทางเดิ ้ นหายใจมาก ก็ต้องทํา tracheostomy - Osteogenesis distraction ขยายคาง Congenital - อาจพบ polyhydramn ตังแต่ ้ ในท้ อง - พยากรณ์ โรคไม่ดีถ้าตับ diaphragmatic hernia - เขียวตังแต่ ้ เกิด หรือ 1-2 ชม. herniate ออกมาด้ วย มี 3 ชนิด คือ hiatal, anterior - barrel-shaped chest - Lung hypoplasia Morgagni (3%), และ - persistent PHT - scaphoid abdomen posterolateral Bochdalek - absence of breath sounds ข้ างที่มี - GERDs (90%) hernia (ในที่นี ้จะ - failure to thrive, lesion หมายถึง Bochdalek hernia) - heartbeat is displaced to the right - พัฒนาการทางสมองล่ าช้ า การดูแลรักษา - อวัยวะช่องท้ องเคลื่ อนผ่ าน - 50% มี anomalies อื่น ๆ defect ที่กระบังลมเข้ าไปใน (chromosome, CHD, and NTDs) - รักษาประคับประคองให้ การวินิจฉัย ผู้ ป่วยดี ผ่ านช่วง PHT ไป ทรวงอก - Hx, PE ก่อนโดยการใส่ ET tube (ไม่ - 90% เป็ นข้ างซ้ าย - ปกติกระบังลมปิ ดสนิทเมื่อ - U/S PND ได้ ใช้ mask), NG

Pediatric Surgery: Respiratory Diseases, Page 93

ทารกมีอายุ 8 - 10 สัปดาห์ ซึ่งก่อนที่ลําไส้ จะกลับเข้ ามา ในช่องท้ อง, หากกระบังลม ปิ ดช้ าไปหรือลํ าไส้ กลับมา เร็วไปก็จะเกิดภาวะนี ้ได้

- CXR for dx

decompress , mechanical ventilator (gentle ventilator) แล้ วค่อยผ่ าตัด ซ่อมกะบังลม - Fetal surgery? Eventration of - ปัจจัยเสี่ ยงคือคลอดยาก, ใช้ - Lung hypoplasia Diaphragm - Paradoxical movement of เครื่องมือช่วย - กระบังลมยกสู งกว่าปกติ ซึ่ง - ตรวจร่างกายพบ Erb’s palsy, diaphragm การดูแลรักษา อาจเป็ นมาแต่กําเนิด (ไม่มี cephal ร่วมด้ วยได้ - ใช้ +ve ventilation เส้ นใยกล้ ามเนื ้อจาก C3-5 การวินิจฉัย ประคับประคองไปก่อนแล้ ว มาเสริม) หรือเกิดภายหลัง - Hx ร่วมกับ CXR เป็ นสํ าคัญ มาผ่ ายึดกระบังลมข้ างที่ (phrenic n. บาดเจ็บขณะ - fluoroscopy or U/S for confirm - (ผู้ ป่วยต้ องไม่ได้ รบั positive p. ผิ ดปกติให้ ไม่เคลื่ อนไหว คลอด หรือผ่ าตัดช่องอก) - ใช้ การเฝ้าติดตามถ้ าสาเหตุ ventilator) เกิดจากการบาดเจ็บ อาจ recover เอง Esophageal atresia (EA) - Polyhydramnios - Cyanosis มี 6 แบบ - นํ ้าลายออกมาที่ปากมาก - Aspiration pneumonia - A:isolated EA (7%) การดูแลรักษา - ถ้ าให้ ดูดนํ ้า หรือนมก็จะสํ าลัก - เตรียมคนไข้ ให้ ดี แล้ วทํา - B:EA with upper TEF (1%) - ท้ องป่ องถ้ ามี fistula การวินิจฉัย Surgical repair - C:EA with lower TEF - Hx, PE - Type A จะต่อยากหน่อย (85%) - ใส่ Nelaton cath. ติดที่ 10-12 cm. อาจต้ องทํา gastrostomy - D:Double TEF (1%) จาก lip ยืนยันด้ วย film lateral neck ก่อน - E:H-type fistula (4%) - F:Esophageal stenosis (1%) - การตันของหลอดอาหาร - VACTERL (vertebra, anorectal, cardio, TE, renal, limb) Bronchogenic lung cyst - มากกว่าครึ่งไม่มีอาการ - Infection - Abnormal budding of the - Respiratory distress - rupture ventral foregut between การวินิจฉัย - กดเบียดอวัยวะข้ างเคียง th th - antenatal u/s 26 and 40 wk. of - malignant degeneration การดูแลรักษา gestation - Hx, PE - resection ส่ วนที่แย่ - พบได้ ที่ mediastinum บ่อย - CXR เห็นเป็ น mediastinal mass สุ ด (85%) หรือ solitary pulmonary nodule - Esophagogram ดู mass effect

Pediatric Surgery: Respiratory Diseases, Page 94

- Tissue bx Congenital cystic - รุ นแรงมากอาจเกิด hydrop fetalis adenomatoid - respiratory distress in the malformation (CCAM) มี 4 newborn period - remain asymptomatic until later in types (0, 1, 2, 3) - entire lobe of lung is life การวินิจฉัย replaced by a non- antenatal u/s working cystic piece of - Hx, PE abnormal lung tissue - CXR เห็นเป็ น mediastinal mass หรือ solitary pulmonary Nodule หรือ multiple cyst (Swiss cheese) Infantile (cong.) lobar - symptomatic in the neonatal emphysema period - ปอดกลี บใดกลี บหนึ่งมี - เกือบทังหมดมี ้ อาการภายใน 6 เดือน bronchus เป็ น 1-way valve การวินิจฉัย - antenatal u/s (ลมเข้ าได้ ออกไม่ได้ ) - overexpansion of a - Hx, PE pulmonary lobe and - CXR resultant compression of the remaining ipsilateral lung

- Recurrent infection - กดเบียดเนื ้อปอดที่ดี - Spontaneous hemo/pneumothorax - Bronchioalveolar CA - Rhabdomyosarcoma การดูแลรักษา - surgical resection of the involved lobe or lobes - กดเบียดเนื ้อปอดที่ดี - Cyanosis - Recur. Pneumonia การดูแลรักษา - ถ้ าเป็ น localized lesion จะ ทํา lung volume reduction surgery (ตัดปอดส่ วนที่แย่) - สามารถ Conservative management ในผู้ ป่วย อาการน้ อย

Pediatric Surgery: Abdominal Wall Defect, Page 95

Pediatric Abdominal Wall Defect โรค

ลักษณะทางคลินิก Omphalitis - หนองไหลออกมาจาก - การอักเสบบริเวณสะดือ umbilical cord stump จากการติดเชื ้อ เป็ นผลจาก - อักเสบ บวม แดงของผนังหน้ า ท้ องรอบสะดือ การดูแลสายสะดือไม่ดี - ลุ กลามเป็ น cellulitis การวินิจฉัย - Hx, PE

Umbilical granuloma

- มีการติดเชื ้อไม่รุนแรงแต่ เรื ้อรังกระตุ้นการอักเสบ เกิด granulation tissue มากขึ ้น ลักษณะเป็ น เนื ้อเยื่อเปื่ อยสี แดง

- persistent drainage of serous or serosanguinous fluid - สะดือแฉะ การวินิจฉัย - Hx, PE

- สะดือแฉะ - ก้ อน firm ประกอบด้ วยเยื่อ - ก้ อนใหญ่ กว่า granuloma การวินิจฉัย บุลําไส้ หรือทางเดิน - Hx, PE ปัสสาวะ (ขึ ้นกับสาเหตุ)

Umbilical polyp

- สะดือแฉะถ้ าเป็ น fistula หรือ - Urachus ที่เชื่อมระหว่าง sinus - ก้ อนบริเวณท้ องน้ อยถ้ าเป็ น omphalomesenteric duct กับกระเพาะปัสสาวะ cyst การวินิจฉัย สลายไม่หมด เกิดเป็ น polyp, fistula, sinus หรือ - Hx, PE - ใส่ สายสวนและฉี ดสารทึบรังสี cyst ดู (sinogram) หากเป็ น fistula - VCUG R/O distal obstruction - U/S ดู cyst

Urachal anomalies

การดูแลรั กษา - อัตราตาย 7-15% - sepsis - umbilical arteritis - portal vein thrombosis - liver abscess - peritonitis - NF การรักษา - รีบรักษาด้ วย Broad spectrum ATBs - ดูแลสะดือให้ แห้ งและสะอาด - หายภายใน 2-3 สัปดาห์หากได้ รบั การดูแลรักษาอย่างถูกวิธี - การไหลเวียนเลื อด และนํ ้าเหลื อง ผิ ดปกติ การรักษา - จี ้ด้ วย silver nitrate - ดูและสะดือให้ แห้ งและสะอาด - ไม่หายเอง - ไม่ตอบสนองต่อ silver nitrate - infection/Inflammation - bleeding การรักษา - ผ่ าตัด - ไม่หายเอง - Infection - Abscess การรักษา - ผ่ าตัดเอาทางติดต่อออกให้ หมด

Pediatric Surgery: Abdominal Wall Defect, Page 96

Omphalomesenteric duct anomalies

- สะดือแฉะถ้ าเป็ น fistula หรือ sinus - มีการสลายไม่หมดของท่อ - ก้ อนบริเวณท้ องน้ อยถ้ าเป็ น omphalomesenteric หรือ cyst vitelline เกิดเป็ น polyp, การวินิจฉัย fistula, sinus, cyst หรือ - Hx, PE ถุง Meckel (พบบ่อยสุ ดถึง - ใส่ สายสวนและฉี ดสารทึบรังสี ดูหากเป็ น fistula 97% ของโรคกลุ่ มนี ้)

- ไม่หายเอง - ลํ าไส้ อุดตัน - Volvulus การรักษา - ผ่ าตัดเอาทางติดต่อออกให้ หมด

- มักไม่มีอาการ - True diverticulum อยู่ - อาจมาด้ วยลํ าไส้ อุดตัน, ด้ าน antemesenteric ของ painless bleeding per ลํ าไส้ rectum, diverticulitis, ความ - อาจพบ ectopic gastric ผิ ดปกติที่บริเวณสะดือ mucosa หรือ pancreatic การวินิจฉัย - Hx, PE tissue ได้ - Meckel scan ในกรณี ที่มี gastric tissue

- อาจไม่มีอาการใด ๆ ไปตลอดชีวิต - 45-50% จะมีปัญหาภายใน 2 ขวบ (ลํ าไส้ อุดตัน, เลื อดออก, อักเสบ) การรักษา - ผ่ าตัดถ้ า Meckel เป็ นสาเหตุของ อาการ - ถ้ าเจอโดยบังเอิญให้ ปล่ อยไว้ เฉย ๆ

Meckel’s diverticulum

Umbilical hernia (สะดือ - มีประวัติครอบครัง

- ส่ วนใหญ่ ไม่มีอาการและปิ ดเองเป็ น - อาจพบความผิ ดปกติร่วมอื่น ๆ ปกติเมื่ออายุ 1-3 ปี จุ่น) - Umbilical ring ปิ ดไม่หมด เช่น hypothyroid, Down, - บางรายเกิด incarceration มีลําไส้ เกิดมี weak point ให้ ลําไส้ Tri13, Tri18, Hurler ขาดเลื อด การวินิจฉัย การรักษา โผล่ ออกมาได้ เมื่อมีการ - Hx - ผ่ าตัดหากยังไม่หายภายใน 2-3 ปี , มี เพิ่มความดันในช่องท้ อง - ตรวจพบถุงยื่นบริเวณสะดือ อาการ, รู ใหญ่ มาก ๆ, เกิด คลุ มด้ วยผิ วหนัง คลํ าได้ incarcerated, มีปัญหาด้ านการ fascial defect ดํารงชีวิต Omphalocele - ตรวจพบถุงผนังบาง มองเห็น ต้ องผ่ าตัดหาก - มีการสร้ างผนังหน้ าท้ องไม่ อวัยวะภายในยื่นติดกับผิ วหนัง - rupture สมบูรณ์ เหลื อเพียงชันบาง ้ สายสะดือจะติดอยู่กบั ถุง - ขัดขวางการหายใจ ลดการไหลกลับ ๆ ที่ประกอบด้ วยเยื่อบุช่อง - มักพบความผิ ดปกติร่วมอื่น ๆ ของเลื อดดําหากรีบนําไส้ กลี บเข้ าไป ท้ องและ amnion ปกคลุ ม เช่น exstrophy cloaca, ในช่องท้ องเร็วเกินไป การรักษา imperforate anus, อวัยวะภายใน - ส่ งต่อ โดยต้ อง “ระวังภาวะ undescended testis, hypothermia” hypospadias, CHD การวินิจฉัย - รู เปิ ดใหญ่ มีตบั แล่ บให้ ทา sac ด้ วย - U/S วินิจฉัยก่อนคลอดและดู นํ ้ายาฆ่าเชื ้อ เช่น 0.5% Tr.

Pediatric Surgery: Abdominal Wall Defect, Page 97

ความผิ ดปกติร่วมอื่น ๆ - PE

Gastroschisis

- เกิดจากอุบตั ิเหตุให้ ถุง omphalocele แตก - ลํ าไส้ ไม่มีถุงหุ้มยื่นออกมา มักเป็ นที่ด้านขวาของสาย สะดือ - ไม่มีตบั ออกมา - สายสะดืออยู่ในตําแหน่ง ปกติ

Hernia of the unbilical cord - คือ omphalocele ขนาด เส้ นผ่ านศูนย์กลางไม่เกิน 4 cm.

Indirect inguinal hernia

- การสลายตัวไม่สมบูรณ์ ของ processus vaginalis เป็ นทางให้ ไส้ ไหลผ่ าน deep inguinal ring ลงไป ในถุงอัณฑะ - Content ถูกคลุ มด้ วย internal spermatic fascia - ชาย>หญิ ง, ขวา>ซ้ าย

Mercurochrome ที่ถุง ทําให้ ถุง เหนียวไม่แตก รอให้ ผิวหนังจากขอบ มาคลุ ม (เกิดventral hernia) - ทํา primary fascial closure ปิ ดเลย ถ้ ารู เล็ ก ไส้ ออกมาไม่มาก - ทํา stage repair นําไส้ กลับเข้ าไปแต่ ไม่เย็บ rectus sheath และผิ วหนัง ปิ ดแทน (เกิด ventral hernia) - ทํา silo โดยใช้ แผ่ น silastic ปิ ดคลุ ม อวัยวะไว้ ชวั่ คราว คอยบิดถุงดันให้ ไส้ ค่อย ๆ กลับเข้ าไป แล้ วมาเย็บหน้ า ท้ องปิ ดทีหลัง ข้ อเสี ยคือติดเชื ้อง่ าย - U/S เห็นตังแต่ ้ ในครรภ์ - ถ้ าเกิดตังแต่ ้ ช่วงแรกจะพบความ - เห็นลํ าไส้ บวม สี เปลี่ ยนเพราะ ผิ ดปกติของลํ าไส้ ได้ มากกว่า - ต้ องผ่ าตัด แช่อยู่ในนํ ้าครํ่า - Hypothermia - ไม่มีความผิ ดปกติร่วม การวินิจฉัย - Infection - U/S วินิจฉัยก่อนคลอด - ลํ าไส้ สนั ้ ช่องท้ องเล็ ก การรักษา - PE - ส่ งต่อห่ อหุ้มลําไส้ ด้วยฉนวนที่ sterile และ ไม่ ทําให้ bowel บาดเจ็บ - ผ่ าตัดรักษาเหมือน omphalocele - สังเกตเห็นสายสะดือมีขนาด - พยากรณ์ โรคดี - ผู้ ทําคลอดไม่ได้ นึกถึงโรคนี ้และผู กรัด โตกว่าปกติ การวินิจฉัย ลํ าไส้ จนขาดเลื อด - ตรวจสายสะดือแรกคลอดทันที การรักษา - ทํา primary fascial closure - ไม่มีอาการ - ไม่หายเอง - ถุงอัณฑะโตกว่าปกติหรือมี - ทิ ้งไว้ จะมีภาวะแทรกซ้ อนตามมา ก้ อนข้ างใน, มีก้อนที่ขาหนีบ (incarcerated, strangulated, gut ยุบลง obstruction) ขณะเด็กนอนและโป่ งขณะเด็ก - The natural history of a patent processus vaginalis is closure ร้ อง within two months after birth in 40 - อาจมาด้ วยภาวะแทรกซ้ อน - คลํ า spermatic cord ได้ หนา percent and within two years in an additional 20 percent. Of the กว่าปกติ - Silk glove sign positive remaining 40%, clinical hernias

Pediatric Surgery: Abdominal Wall Defect, Page 98

การวินิจฉัย - Hx, การสังเกต, ตรวจร่างกาย ได้ reducible mass - X-ray ดู bowel gas - แยก hydrocele, ต่อม นํ ้าเหลื อง และ testicular tumor

Hydrocele

- การสลายตัวไม่สมบูรณ์ ของ processus vaginalis - แตกต่างกับ hydrocele ที่ พบในผู้ ใหญ่ ที่เกิด เนื่องจากความไม่สมดุล ของการสร้ างและดูดซึมนํ ้า ของชัน้ parietal และ visceral ใน tunica vaginals - มีได้ ทงั ้ communicating และ non communicating

Cryptorchidism

“hidden testicle” อาจเกิด จาก retractile testis (cremasteric m. ทํางาน มากไป), ectopic testis และ anorchia - a testicle that is not

may develop in one-half การรักษา - ผ่ าตัดให้ เร็ วที่สุดเพื่อป้องกัน ภาวะแทรกซ้ อน - ถ้ ามี incarceration ให้ ลองดันกลับ ดูก่อน (จริงๆถ้ าไส้ ติ่งออกมาให้ ผ่า เลย แต่ก่อนผ่ าไม่รู้หรอก) ถ้ าทําได้ ให้ มาผ่ าแก้ ภายใน 24 ชม. (รอให้ หาย บวมก่อน) ถ้ าดันกลับไม่ได้ ต้องรีบ ผ่ าตัด - ทําเฉพาะข้ างที่เป็ น (40-60% มี PV อีกข้ างเปิ ดอยู่ ซึ่ง 15-20% ของเด็ก เหล่ านี ้จะมี hernia ตามมา) - Cystic swelling ในถุงอัณฑะ - พบได้ บ่อยในเด็กอายุน้อ ยกว่า 1 ปี ขึ ้นไปใน inguinal canal, ไม่ ซึ่ง 80-90% จะหายเองเมื่อายุ 12-18 เจ็บ, มักจะเคลื่ อนได้ ดีกว่าไส้ เดือน - ไม่ค่อยพบภาวะแทรกซ้ อน เลื่ อน - ใน communicating การรักษา - อายุน้อยกว่า 1 ปี ให้ รอดูจนถึงอายุ hydrocele จะเปลี่ ยนแปลง 12-18 ปี ขนาดได้ เล็ กน้ อย - อายุ 1 ปี ขึ ้นไป รักษาด้ วย high - reduce ไม่ได้ - hydrocele of the cord จะพบ ligation of processus vaginalis with hydrocelectomy (จริงๆ เป็ น cystic swelling ใน open window เพราะจะไม่ตดั ผนัง spermatic cord ้ - ทํา transillumination test จะ sac ออกทังหมด) เรืองแสง การวินิจฉัย - Hx, การสังเกต, ตรวจร่างกาย ได้ reducible mass - แยกโรคจาก hydrocele และ testicular tumor - Empty scrotum and inguinal - infertile mass - testicular cancer 4-40 เท่า การวินิจฉัย - trauma - ตรวจร่างกายก็พอ - torsion & infarction - u/s, laparoscope, CT, MRI - inguinal hernias ดูตําแหน่ง - ผลด้ านจิตใจ การรักษา

Pediatric Surgery: Abdominal Wall Defect, Page 99

within the scrotum and cannot be manipulated into the scrotum by several months of age (absent or undescended testis)

- Orchiopexy “ภายในอายุ 1 ปี ” (testicular atrophy เป็ น ภาวะแทรกซ้ อนที่พบบ่อยสุ ดของการ ทําการผ่ าตัดนี ้)

Pediatric Surgery: Acute Abdomen and Gut Obstruction, Page 100

Acute Abdomen and Gut Obstruction โรค

ลักษณะทางคลินิก Esophageal atresia - Polyhydramnios (EA) มี 6 แบบ - นํ ้าลายออกมาที่ปากมาก - A:isolated EA (7%) - ถ้ าให้ ดูดนํ ้า หรือนมก็จะสํ าลัก - B:EA with upper TEF - ท้ องป่ องถ้ ามี fistula (1%) การวินิจฉัย - C:EA with lower TEF - Hx, PE (85%) - ใส่ Nelaton cath. ติดที่ 10-12 - D:Double TEF (1%) cm. จาก lip ยืนยันด้ วย film - E:H-type fistula (4%) lateral neck เห็นสายขดอยู่ - F:Esophageal stenosis ตรงส่ วนที่ตนั (1%) พยาธิ สภาพ - การตันของหลอดอาหาร VACTERL (vertebra, anorectal, cardio, TE, renal, limb) Hypertrophic pyloric - มักเริ่มมีอาการเมื่อสาม stenosis สัปดาห์หลังคลอด - Pylorus หนาวตัวขึ ้น เกิด - อาเจียนเป็ น curd สี ขาวกลิ่ น การตีบแคบของทางออก เปรี ้ยว บ่อยขึ ้น เป็ น partial obstruct - เห็นท้ องเป็ นลู ก ๆ วิ่ง - ชาย:หญิ ง=4:1 - ทารกมีหน้ าตากังวล หิว กิน - แม่เป็ นโรค ลู กจะมีโอกาส แล้ วอาเจียน อาเจียนก็ยงั เป็ นโรคสู งกว่า อยากกิน - แยกจาก overfeed (สาเหตุ ส่ วนใหญ่ ของการอาเจียนหลัง คลอด) ด้ วยการนัดติดตาม แล้ วนน.ไม่ขึ ้น การวินิจฉัย - คลํ าได้ ก้อนที่ RUQ, แข็ง กลม ประมาณนิ ้วก้ อย กลิ ง้ ไปมาได้ - X-ray upright เห็นกระเพาะ โป่ ง, ก๊ าซในลํ าไส้ ส่วนปลายมี น้ อย - Upper GI contrast study

การดูแลรั กษา

- Cyanosis - Aspiration pneumonia การดูแลรักษา 1 NPO เด็ก + fit เด็กให้ พร้ อมผ่ าตัด 2 REFER TO PED SX ผ่ าตัดเชื่อม หลอดอาหารส่ วนบน-ล่ างเข้ าด้ วยกัน ± dilate esophagus / Gastrostomy รอแผลดี 3 -Prevent aspiration โดยsuction นํ ้าลาย -Prevent regurgitation โดย นอนหัว สู ง If Pneumonia treat by ATB 4 หาดูว่ามี VACTREL association ? - failure to thrive - malnutrition - hyperchloremic alkalosis การดูแลรักษา 1 .ไม่ต้อง NPO เด็ก ก็ได้ แก้ ภาวะ สมดุลนํ ้า กรด-ด่าง และเกลื อแร่ -ใส่ NG tube ดูด content ใน stomach ออก 2. REFER TO PED SX ผ่ าตัด Ramstedt’s operation (pyrolomyotomy) 3.Prevent hypo-K hypo-Cl met alkalosis โดยให้ สารนํ ้าแก้ 4 ต้ อง ddx กับ overfeeding โดย f/u นน.เด็ก or ทํา upper GI studyช่วยใน การวินิจฉัย

Pediatric Surgery: Acute Abdomen and Gut Obstruction, Page 101

Duodenal atresia

- การตันอย่างสมบูรณ์ ของ duodenum (ปัญหาของ re-canal) มี diaphragm กัน,้ ปลายตันสองข้ างต่อ กันด้ วยใยพงผื ด, ปลายตัน แยกจากกัน

Duodenal stenosis

- เหมือนกับ atresia แต่เป็ น partial obstruct ลักษณะ ที่พบบ่อยคือเป็ น diaphragm กัน,้ ส่ วน stricture พบได้ น้อยกว่า

เห็น string sign - u/s ดูก้อน hypertrophic - hypokalemic hypochloremic metabolic alkalosis with paradoxical aciduria (in late case) - มารดามีครรภ์แฝดนํ ้า - ทารกมีอาการอาเจียนภายใน 2-3 ชม. - อาเจียนเป็ นนํ ้าดี (ต้ องถือว่า ผิ ดปกติเสมอ) - (ไม่จําเป็ น)ถ่ายขี ้เทาช้ า - 30% มีกลุ่ มอาการดาวน์ร่วม ด้ วย - ความผิ ดปกติของหัวใจ: endocardial cushion defects, PDA การวินิจฉัย - ครรภ์แฝดนํ ้า → u/s ก่อน คลอด ถ้ าไม่ได้ ให้ ใส่ สายสวน จะลงไปถึงกระเพาะจะดูดได้ สารเหลว20-30มล. หรือเป็ น นํ ้าดี → ฉี ดก๊ าซ 20-30 มล. แล้ วไป x-ray ในท่าตังตรงพบ ้ double bubbles sign - คล้ าย atresia - ขึ ้นกับความรุ นแรงของการตีบ แคบ การวินิจฉัย - X-ray เห็น double-bubbles appearance with distal air (พบได้ ในผู้ ป่วย anular pancreas, malrotation ของ ลํ าไส้ ใหญ่ และมี midgut volvulus ด้ วย) - ทํา UGI ผลเป็ น delayed emptying จะช่วยแยกภาวะ malrotation ออกไป

- ทารกจะแย่ลงอย่างรวดเร็วถ้ าไม่ได้ รบั การรักษา การดูแลรักษา 1 -แก้ ภาวะสมดุลนํ ้า กรด-ด่าง และ เกลื อแร่ -ใส่ NG tube decompression -NPO ให้ อาหารทาง catheter หรือ TPN จนกว่าแผลจะหาย 2- REFER TO PED SX ผ่ าตัด duodenoduodenostomy ก่อนผ่ าตัด ควร Ix Ba enema เพื่อหาตําแหน่งให้ เรียบร้ อยก่อนแต่ในศิริราชไม่ ได้ ทํา 3 .Prevent shock โดยให้ สารนํ ้าให้ เพียงพอ 4.ต้ องddx - annular pancrease

- ขึ ้นกับความรุ นแรง การดูแลรักษา - ผ่ าตัด duodenotomy with excision of diaphragm

Pediatric Surgery: Acute Abdomen and Gut Obstruction, Page 102

Annular pancrease

- การผิ ดรู ปแต่กําเนิด ระหว่างการพัฒนาตับอ่อน ทําให้ ตบั อ่อนเป็ นวงแหวน รัดรอบ 2nd part ของ duodenum เกิด atrophy และ maldiff. ของ duodenum

- ขึ ้นกับความรุ นแรงของการตีบ แคบ - any age - 2/3 ไม่มีอาการตลอดชีวิต การวินิจฉัย - double-bubbles → ผ่ า

- ขึ ้นกับความรุ นแรง การดูแลรักษา - ผ่ าตัดเลี่ ยง(bypass)ส่ วนตันด้ วย DD-tomy หรือ DJ-tomy - ไม่ตดั วงแหวนตับอ่อนออกเพราะมักมี intrinsic obst., เนื ้อเยื่อตับอ่อนอาจ ฝั งอยู่ในลํ าไส้ , เนื ้อเยื่อตับอ่อนอาจมี ท่ออยู่ภายใน, มีภาวะแทรกซ้ อน (pancreatitis, pancreatic fistula, incomplete relief of obstruction) - Gut obstruction - Midgut volvulus - Short bowel syndrome การดูแลรักษา - ถ้ าเกิด volvulus แล้ วต้ องรีบเตรียม ผู้ ป่วยโดยให้ ยาปฏิชีวนะครอบคลุ ม เชื ้อกรัมลบและ anaerobe, ใส่ NG, ให้ สารนํ ้าทางหลอดเลื อด (ไม่ควร เสี ยเวลาในรอในการresuscitate ผู้ ป่วยนาน) แล้ วรีบผ่ าตัด Ladd’s procedure คลายเกลี ยวโดยหมุน ทวนเข็ม, ตัดลํ าไส้ ที่ตาย (ถ้ าไม่แน่ใจ ให้ ทํา Second look operation ปิ ด ท้ องรอ 12-24 ชม. แล้ วมาเปิ ดดูว่า ลํ าไส้ ตายไปแค่ไหนอีกรอบ), ตัด Ladd’s band เอา DJ ไปอยู่ RUQ เอา Cecum ไปอยู่ LLQ (อย่าลื มตัด ไส้ ติ่งด้ วย) - ถ้ าเจอโดยบังเอิญยัง controversy

- ไม่มีอาการ อาจพบโดยบังเอิญ intestine [ปกติลําไส้ จะหมุน จากการผ่ าตัดโรคอื่นหรือตรวจ เอาจุด fix (DJ junction และ พิเศษตามอาการอื่น cecum) อยู่ห่างกัน เพื่อจะ - Ladd’s band กด 2nd part of duodenum มาด้ วย ไม่เกิด volvulus] พยาธิ สภาพ incomplete duodenal - Incomplete Rotation obstruction - ลํ าไส้ บิดขัว้ (midgut volvulus) (บ่อยสุ ด) การหมุนของ เนื่องจากฐาน mesentery ลํ าไส้ เริ่มขึ ้นปกติแต่หยุด แคบ มาด้ วยอาเจียน-ปวดท้ อง ก่อนที่จะเสร็จสิ น้ สมบูรณ์ รุ นแรง อาเจียน-อึเป็ นเลื อด มี Ladd’s band และฐาน (ไส้ เน่า) ของลํ าไส้ แคบกว่าปกติ - Internal herniation (พบได้ - Non-rotation (พบน้ อย, น้ อย) มักเกิดกับ reverse การบิดพันของลํ าไส้ เกิดได้ rotation ยากกว่า) ทําให้ ลําไส้ เล็ ก ทังหมดอยู ้ ่ด้านขวา, ลํ าไส้ การวินิจฉัย ใหญ่ ส่วนใหญ่ อยู่ด้านซ้ าย - X-ray: gasless abdomen, abnormal distribution of air, ของช่องท้ อง mass-like appearance - Reverse Rotation (พบ - UGI: misplaced duodenum, น้ อยมาก) cecum และ beak appearance transverse colon อยู่ - u/s: Abnormal position of ด้ านหลังต่อลํ าไส้ เล็ ก the superior mesenteric vein, "whirlpool" sign of volvulus, Dilated duodenum Jejuno-ileal atresia - ครรภ์แฝดนํ ้า - Electrolyte imbalance and stenosis - อาเจียน (ส่ วนต้ น) อาจมีนํ ้าดี - Hypovolemia - เกิดจาก injury ต่อลํ าไส้ ปน การดูแลรักษา

Malrotation of the

Pediatric Surgery: Acute Abdomen and Gut Obstruction, Page 103

ปกติทําให้ มีการขาดเลื อด (แตกต่างจากของ duodenum)

Intussusception

(ตุ้ม=อัด) - การกลื นกันของลํ าไส้ สวน ที่อยู่ต้นกว่าเข้ าไปในส่ วนที่ อยู่ปลายกว่า - 80% เป็ น ileo-colic - ในเด็กเล็ กจะเกิดขึ ้นเอง - เด็กพ้ นวัยทารก, ผู้ ใหญ่ จะ มี leading point เช่น ถุง Meckel, polyp, lyphoma

Hirshsprung’s disease

- ทางเดินอาหารส่ วนปลาย ตังแต่ ้ ทวารหนักขึ ้นมาไม่มี เซลล์ ประสาทมาเลี ย้ ง, เกิด spasm, content ผ่ าน ไม่ได้ , เกิดการอุดตัน, ลํ าไส้ ส่วนต้ นโป่ งขยาย - ไม่มี skip area

- ท้ องอืด (ส่ วนปลาย) - ไม่ถ่ายขี ้เทาภายใน 24 ชม. การวินิจฉัย - ดูดสารเหลวในกระเพาะได้ มากกว่า 20-30 มล. - ใส่ สายสวนทางก้ นไม่ได้ ขี ้เทา - X-ray: disproportionate dilatation of small bowel with multiple bubble, no air in colon and rectum - Barium enema เพื่อแยก ระหว่างลํ าไส้ เล็ ก-ใหญ่ (ลํ าไส้ เด็กไม่มี houstration), เป็ น microcolon หรือไม่, ดู ตําแหน่ง cecum ได้ - เด็กชายอายุ 4-8 เดือน แข็งแรงดี มีอาการ sudden อาเจียนตอนแรกเป็ นนมเริ่มมีสี เขียวปน สุ ดท้ ายถ่ายเป็ นเลื อด - currant-jelly stool (RBC จาก capillary leak + มูก) การวินิจฉัย - ประวัติชดั เจน, sudden - คลํ าได้ sausage mass ที่ RUQ - ทํา u/s หาก้ อน, ภาพตัดขวาง เป็ นลักษณะ Bull’s eye - Barium enema สามารถรักษา ได้ ด้วย (3 feet, 3 minutes, 3 times) - delayed pass meconium (>24hrs) - history of abdominal distension and refractory constipation w/o fecal incontinence ในคนที่เป็ นไม่ มาก การวินิจฉัย

- ผ่ าตัดรักษา หากรอนานอาจเกิด strangulation ได้ ง่าย เพราะ decompress ไม่ได้

- Gut obstruction (อย่าลื ม resuscitate ให้ ดีก่อนที่จะเริ่มรักษา ทังโดย ้ BE/Operation) การดูแลรักษา - ในเด็กเล็ กอายุน้อยกว่า 3 ปี ให้ ทํา reduction ด้ วย barium หรือลม ดูก่อน มาภายใน 3 ชม. โอกาสสํ าเร็จ สู ง - แก่กว่านี ้ให้ เปิ ดหน้ าท้ องทํา manual reduction หรือตัดต่อลํ าไส้ ร่วมกับ รักษาสาเหตุ - ระวังleading point: lymphoma

- Enterocolitis (sepsis-like picture with fever, vomiting, and diarrhea) การดูแลรักษา 1.ระหว่างรอ Sx ให้ adequate decompression โดย Rectal irrigation / GA ใช้ วิธีล้วงควัก /colostomy เพื่อให้ ลําไส้ แฟบมากสุ ด ก่อนSx

Pediatric Surgery: Acute Abdomen and Gut Obstruction, Page 104

Foreign body in GI tract

- อายุ 6 เดือนถึง 6 ปี พบ บ่อยว่าเกิดจากนิสัยของ เด็ก

Necrotizing enterocolitis (NEC)

- ลํ าไส้ ขาดเลื อด เยื่อบุผิว หลุ ดลอก แบคทีเรียซํ ้าเติม เกิดอักเสบ เน่าตาย และ ทะลุ ของลํ าไส้ - ไส้ โป่ งพอง, มีก๊าซในผนัง

- ถ่ายขี ้เทาช้ า, สวนก้ นด้ วยยาง แดงมี meconium plug, พอ สวนล้ างจนดีขึ ้น แล้ วเป็ นซํ ้าอีก - PR: unsoiled anus, tone หู รู ดสู งกว่าปกติ, ดึงนิ ้วออกมามี อึเหม็น ๆ ตามออกมาจํานวน มาก - X-ray with barium เห็น transitional zone - Anorectal manometry - Rectal biopsy (gold std.)

2 .REFER TO PED SX เดิมผ่ าตัดตอน4-6mth ปัจจุบนั ทําใน newborn ตัดเอาส่ วน aganglionic segment ออก แล้ วต่อให้ ใกล้ anus มากที่สุด 3 .Prevent enterocolitis โดยรีบDx และRx If enterocolitis treat by ATB, NPO, Rectal irrigation 4.Ix เพิ่มเติม -Ba enema (พบ transitional zone , Ba ค้ าง>24 Hr) - Biopsy (ไม่พบ ganglion cell)

- มีผ้ ู พบเห็น - อาการกลื นลํ าบาก นํ ้าลายไหล มากผิ ดปกติ แน่น การวินิจฉัย - ประวัติ - X-ray เห็นถ้ าทึบรังสี - Contrast study - ที่หลอดอาหารมักจะพบการ ติดอยู่ 3 จุด คือที่กล้ ามเนื ้อ cricopharyngeaus, middle 3rd ที่มี bronchus กด และ EG junction - ปัจจัยเสี่ ยง เช่น preterm, shock, APGAR ตํ่า, นํ ้าหนัก ตัวน้ อย formula feed - มักมีอาการภายในสามสัปดาห์ (นํ ้าหนักมากยิ่งเป็ นเร็ว) เด็ก จะไม่ยอมกินอาหาร, มีท้องอืด , อาเจียน, ถ่ายเป็ นเลื อด การวินิจฉัย - CBC, coag, blood chem. - X-ray เห็นลํ าไส้ โป่ งพอง, pneumatosis intestinalis - ถ้ าเห็น portal vein gas

- ลํ าไส้ ทะลุ , อุดตัน, เลื อดออก, sinus tract การดูแลรักษา - Blunt fb ถ้ าผ่ านเข้ ากระเพาะได้ 90% จะออกทางรู ทวารหนักได้ เอง ติดตาม x-ray ก็พอ - ยกเว้ น battery ถ้ ารั่ วมี alkaline ออกมาจะอันตราย ควรส่ งต่ อ - ของมีคม เช่น เข็ม ควรส่ งต่อ - Endoscope - ผ่ าตัดหากอยู่นิ่งเกิน 7 วัน - ไส้ เน่า, ไส้ ทะลุ , peritonitis การดูแลรักษา - ป้องกันด้ วยสเตียรอยด์ใน preterm, ให้ นมแม่ เพิ่มfeed ช้ าๆ - NPO, NG decompress, Fluid replacement, TPN, Broadspectrum ATB, ต้ องเฝ้าติดตาม อย่างใกล้ ชิด - ผ่ าตัดถ้ า i. ลําไส้ ทะลุ ii. โรครุ นแรง (มี PVG, clinical deterioration, abdominal mass,

Pediatric Surgery: Acute Abdomen and Gut Obstruction, Page 105

Imperforated anus

Defects in the formation or shape of the posterior urorectal septum

(PVG) แสดงว่าโรครุ นแรง ascites, intestinal obstruction) - แยกโรคจาก intuss, volvulus iii. severe peritonitis (พบ abdominal tenderness, rigidity, progressive erythema of the abdominal wall) - rarely fatal Abdominal distention and has failed to pass meconium - some associated anomalies (cardiac, renal) can be life VACTERL association การวินิจฉัย threatening. -Hx.polyhydramnios or การดูแลรักษา 1 -ควร NPO เด็ก แก้ ภาวะสมดุลนํ ้า intraabdominal cysts กรด-ด่าง และเกลื อแร่ -PE -ใส่ NG tube ดูด content และ Male: 2 openings, almost decompression always low, meconium through urethra always non- -อาจขยายรู Fistular เพื่อบรรเทา อาการ low Female: 3 openings almost 2 REFER TO PED SX รู ปแบบการผ่ าตัด ขึ ้นกับ level ARM always low except Ex.Low  Perineal anoplasty rectovestibular fistula Non-low  Colostomy ก่อน then 1 opening = cloaca 3-6 mth สร้ างrectum ต่อกับanus ปิ ด -ถ้ าจํานวนรู ที่ perineum ผิ ดปกติแต่ไม่มีขี ้เทาออกผิ ดรู ทํา รู Fistular then ต่อลํ าไส้ คืน -Invertogram X-ray ในท่าห้ อย 3.ต้ องนัดมาf/u ทุกครังเพื ้ ่อทําการ หัวลง ดูเงาอากาศในrectal ขยายรู anus ป้องกันการตีบ pouch (โดยใช้ I- line PC-line 4 -ประเมิน ว่ามี Fistular? มี เป็ นตัวแบ่ง) ประเมิน levelของ meconium ออกทางรู อื่นหรือไม่ ARM ? low-intermediate-high -หาดูว่ามี VACTREL association ? โดยปัจจุบนั นิยมใช้ prone lateral cross-table position แทน

Approach to Gut Obstruction History: แม่polyhydramios U/S พบความผิ ดปกติ Symptoms and sings - นํ ้าลายฟูมปาก - Vomitting (มักเป็ นbile)

Pediatric Surgery: Acute Abdomen and Gut Obstruction, Page 106

- abdominal distention - คลํ าได้ mass - ตรวจไม่พบ meconium ใน 48 Hr หรือ พบ meconium ที่ตําแหน่งอื่นๆ - ไม่มีรูทวาร แนวทางการวินิจฉัย Upper gut obstruction

แนวทางการวินิจฉัย Lower gut obstruction

Pediatric Surgery: Acute Abdomen and Gut Obstruction, Page 107

GI Bleed in Infant and Children

Infant : Upper GI bleeding สาเหตุ ภาวะกรดสูงใน กระเพาะอาหาร การกลืนเลือด มารดาขณะคลอด

Hemorrhagic disease of the newborn จากขาด vit k

ลักษณะทางคลินิค Onset 48 ชม.แรกหลัง คลอด หยุดได้ เอง 24 ชัว่ โมงต่อมา อาเจียนเป็ นเลื อด

เลื อดออกในกะโหลกศีรษะ ผิ วหนัง ปอด ทางเดิน ปัสสาวะ ทางเดินอาหาร

การวินิจฉัย

Hx. Inv. coagulogram ปกติ Apt test โดยนําเลื อดใส่ กระดาษกรองแล้ วหยด 1%NaOH -เลื อดเด็ก แดงชมพูต่อ -เลื อดแม่ นํ ้าตาลหรือ เหลื อง coagulogram

การรั กษา Supportive : iv fluid, blood Antacid, H 2 - blocker

Vit k1 mg IV or IM ทันที ต่อด้ วย1mg/วัน ต่อกันอีก 5 วัน

Infant : Lower GI bleeding สาเหตุ Anal fissure

NEC

ลักษณะทางคลินิค เลื อดแดงเคลื อบอุจจาระหรือ หยดตามหลังอุจจาระ ประวัติท้องผู กถ่ายลํ าบาก เจ็บเวลาถ่ายอุจจาระ อุจจาระแข็ง -Abdominal distension and tenderness -Vomiting -bloody stool -Feeding intolerance with gastric aspirate -sepsis like symptom พบใน preterm, shock, APGAR ตํ่า, นํ ้าหนักตัวน้ อย

การวินิจฉัย Hx เห็นเลื อดสดเคลื อบ อุจจาระ PE พบรอยฉี กขาดปาก ทวารหนักด้ านหลังตํ่า กว่าdentate line - Hx PE vulnerable host: preterm, asphyxia, formular feed - CBC, coag, blood chem. X-ray เห็นลํ าไส้ โป่ ง พอง, pneumatosis intestinalis

การรั กษา Stool softener (ไม่ควรทําAnal dilatation เป็ นระยะๆ) Topical analgesic cream -Oxygenation , iv fluid -decompression of gut : NG tube -NPO ( ให้ Parenteral nutrition, feed เมื่อ resolved ≈ 10-14 day) - broad spectrum ATB : ampicillin , 3 rd gen cephalosporin, aminoglycoside 2 wks - Sx เมื่อ perforate, fixed dilated loop, abd. wall cellulites,

Pediatric Surgery: Acute Abdomen and Gut Obstruction, Page 108

med.เต็มที่ไม่ได้ ผล Malrotation with midgut volvulus

เหมือนข้ างล่ าง

ทารกขวบปี แรก: Upper GI bleeding สาเหตุ ลักษณะทางคลินิค Peptic ulcer อาเจียนเป็ นเลื อด อาการเป็ นหลังมี stress เช่น ไฟ ไหม้ บาดเจ็บทางสมอง ติดเชื ้อ อย่างรุ นแรง ช็อค Hypertrophic อาเจียนเป็ น curd สี ขาวกลิ่ น pyloric stenosis เปรี ้ยว บ่อยขึ ้น เห็นท้ องเป็ นลู ก ๆ วิ่ง

ทารกขวบปี แรก: Lower GI bleeding Intussusception - เด็กชายอายุ 4-8 เดือน แข็งแรงดี มี อาการ sudden อาเจียนตอนแรก เป็ นนมเริ่มมีสีเขียว ปน สุ ดท้ ายถ่าย เป็ นเลื อด - currant-jelly stool (RBC จาก capillary leak + มูก)

การวินิจฉัย Hx., endoscopy

Hx PEคลํ าได้ ก้อนที่ RUQ, แข็ง กลม ประมาณนิ ้วก้ อย กลิ ง้ ไปมาได้ - X-ray uprightเห็น กระเพาะโป่ ง, ก๊ าซใน ลํ าไส้ ส่วนปลายมีน้อย With contrast เห็น string sign - U/S ดูก้อน hypertrophic

- ประวัติชดั เจน, sudden - คลํ าได้ sausage mass ที่ RUQ - ทํา U/S หาก้ อน, ภาพตัดขวางเป็ น ลักษณะ Bull’s eye - Barium enema สามารถรักษาได้ ด้วย

การรั กษา ควรป้องกันโดย Antacid, H 2 - blocker หากเลื อดออกรุ นแรงก็ ต้ องผ่ าตัด 1 .ไม่ต้อง NPO เด็ก ก็ ได้ แก้ ภาวะสมดุลนํ ้า กรด-ด่าง และเกลื อแร่ -ใส่ NG tube ดูด content ใน stomach ออก 2. REFER TO PED SX ผ่ าตัด Ramstedt’s pyrolomyotomy 3.Prevent hypoK hypoCl met alkalosis โดยให้ สารนํ ้าแก้

- ในเด็กเล็ กอายุน้อยกว่า 3 ปี ให้ ทํา reduction ด้ วย barium หรือลมดูก่อน มาภายใน 3 ชม. โอกาสสํ าเร็จสู ง - แก่กว่านี ้ให้ เปิ ดหน้ าท้ องทํา manual reduction หรือตัดต่อลํ าไส้ ร่วมกับ รักษาสาเหตุ

Pediatric Surgery: Acute Abdomen and Gut Obstruction, Page 109

Malrotation with - อาเจียน ปวดท้ อง - X-ray: gasless abdomen, abnormal midgut volvulus รุ นแรง distribution of air, -อึเป็ นเลื อด mass-like appearance - UGI: misplaced duodenum, beak appearance - U/S: Abnormal position of the superior mesenteric vein, "whirlpool" sign of volvulus, Dilated duodenum ทารกขวบปี ที่สอง: Upper GI bleeding สาเหตุ ลักษณะทางคลินิค Peptic ulcer อาเจียนเป็ นเลื อด อาการเป็ นหลังมี stress เช่น ไฟไหม้ บาดเจ็บทางสมอง ติด เชื ้ออย่างรุ นแรง ช็อค ทารกขวบปี ที่สอง: Lower GI bleeding สาเหตุ ลักษณะทางคลินิค Polyp ถ่ายเป็ นเลื อด ไม่มาก ปนกับ อุจจาระเป็ นครังๆ ้ พบได้ ในเด็ก1-8 ปี บ่อยใน4-5 ปี Meckel ถ่ายเป็ นเลื อด ออกที่ละมากๆ diverticulum แต่จะหยุดเป็ นพักๆ

- ถ้ าเกิด volvulus แล้ วต้ องรีบเตรียม ผู้ ป่วยโดยให้ ยาปฏิชีวนะครอบคลุ ม เชื ้อกรัมลบและ anaerobe, ใส่ NG, ให้ สารนํ ้าทางหลอดเลื อด (ไม่ควร เสี ยเวลาในการเตรียมผู้ ป่วยนานเกิน 1 ชัว่ โมง) แล้ วผ่ าตัดคลายเกลี ยวโดย หมุนทวนเข็ม, ตัดลํ าไส้ ที่ตาย (ถ้ าไม่ แน่ใจให้ ทํา Second look operation ปิ ดท้ องรอ 12-24 ชม. แล้ วมาเปิ ดดูว่า ลํ าไส้ ตายไปแค่ไหนอีกรอบ), ทํา Ladd’s procedure เอา DJ ไปอยู่ RUQ เอา Cecum ไปอยู่ LLQ (อย่า ลื มตัดไส้ ติ่งด้ วย) -ถ้ าเจอโดยบังเอิญยัง controversy

การวินิจฉัย Hx. PR melena

การรั กษา ควรป้องกันโดย Antacid, H 2 - blocker หากเลื อดออกรุ นแรงก็ ต้ องผ่ าตัด

การวินิจฉัย การรั กษา Hx ถ่ายเป็ นมูกเลื อด ตัดออก เคลื อบอุจจาระ PE rigid sigmoidoscopy colonoscopy Meckel’s scan( neg ไม่ ผ่ าตัด R/O) ให้ ranitidine x5 d ก่อน

เด็กโต: Upper GI bleeding สาเหตุ ลักษณะทางคลินิค การวินิจฉัย Esophageal อาเจียนเป็ นเลื อด ม้ ามโต Hx PE Inv:endoscopy varice เส้ นเลื อดดําที่ผนังหน้ าท้ อง LFT splenoportography โป่ งพอง liver Bx.

การรั กษา -Supportive ถ้ า เลื อดออกมากก็ให้ เลื อด -Injection

Pediatric Surgery: Acute Abdomen and Gut Obstruction, Page 110

sclerotherapy

Peptic ulcer เด็กโต: Lower GI bleeding สาเหตุ ลักษณะทางคลินิค polyps ถ่ายเป็ นเลื อด ไม่มาก ปนกับ อุจจาระเป็ นครังๆ ้ พบได้ ในเด็ก1-8 ปี บ่อยใน4-5 ปี duplication ถ่ายเป็ นเลื อด อาจมาด้ วยก้ อนหรือทางเดิน อาหารอุดตัน Inflammatory bowel disease Infectious diarrhea - segmental gangrenous enteritis

การวินิจฉัย การรั กษา Hx ถ่ายเป็ นมูกเลื อด ตัดออก เคลื อบอุจจาระ PE rigid sigmoidoscopy colonoscopy Hx PE u/s contrast ตัดออก radiography CT scan Technetium 99-m pertechnetate scan ถ่ายเป็ นเลื อด Hx ATB ไม่ดีขึ ้นผ่ าตัดเอา ไข้ ร่วมกับปวดท้ องเป็ นพักๆ ลํ าไส้ ส่วนที่ตายออก อาเจียน ถ่ายอุจจาระเป็ นเลื อด ระบายลมและสาร เก่าๆ เหม็นเน่า ท้ องอืด ช็อค เหลวออกจากลํ าไส้ ตายได้ และใส่ ท่อระบายช่อง ท้ อง

Pediatric Surgery: Surgical jaundice, Page 111

Surgical Jaundice

แยกก่อนนะว่าเป็ น Physiologic or Pathologic สาเหตุ Onset Rate of TB rising TB(mg/dl) Duration (days) DB

Physiological jaundice แรกคลอดมี hemolysis มากเกินที่ตบั จะ conjugateทัน : Unconjugated bilirubin คั่ง 48 ชม. หลังคลอด < 2 mg/dl /day Term < 12 , Preterm < 15 Term < 7-10 , Preterm < 14 DB < 15% TB

Pathological jaundice Hepatocellular & Cholestatic jaundice : Conjugated bilirubin 24 ชม.แรก > 5 mg/dl/day > 12 & >15 > 7 & > 14 DB > 1.5 mg/dl

1.Biliary atresia History - ตัวเหลื องตาเหลื อง แต่แรกคลอด หรือ เริ่มเมื่อ 2-4 สป เหลื องขึ ้นเรื่อยๆ - Acholic stool อึ ซีดฉี่ เข้ ม - Dark urine (เพิ่ม DB)

Physical examination - Jaundice but vigorously active - Hepatomegaly ค่อนข้ าง แข็ง +/- Ascites, Splenomegaly from Portal HT, Superficial vein dilatation @ abd wall, Malnutrition

Investigation 1.LFT : DB , SGOT, SGPT, ALP, GGT 2.U/S : Cirrhosis with NO intrahepatic bile duct dilate 3. Tc 99 DISIDA ขับสารสู่ SB ไม่ได้ (Neonatal hepที่เสื่ อมมากก็ขบั ไม่ได้ ) ข้ อ 1- 3 แยกกับ neonatal hepatitis ไม่ ได้ 4.Intraoperative cholangiogram ดมยาทีเดียว หากใช่ผ่าต่อเลย

Management 1.Kasai’s operation(Portoenterostomy):เป็ นวิธีที่ดีสุด outcomeดีหาก < 2 เดือน(โอกาสรอดชีวิต60%) ควรทําก่ อนอายุ 3 เดือน(Poor prognosis มาก หากทําหลัง 3เดือน) 2.Livertransplantation ทําเมื่อ (Fail operation) 1) อายุ>3เดือนขณะ Dx 2) ทําKasaiแล้ วระบายนํ ้าดีไม่ได้ 3) ทําKasai แล้ วระบายได้ ดีตอนแรก ต่อมาเกิดตับวายเรื ้อรัง CP : 1.Cholangitis 2. นํา้ ดีหยุดไหล 3.Portal HT 4.Fat malabsorption

Pediatric Surgery: Surgical jaundice, Page 112

2.Choledocal cyst History Physical examination Investigation - ดญ > ดช 4 :1 อายุ< 10 - Jx 1.LFT : ประโยชน์น้อย ปี - Palpable cyst : Smooth 2.U/S : Ix of choice, บอกลักษณะ, typeได้ - ทารก : ตัวเหลื อง อึซีด surface @ RUQ but แยก 3.Intraoperative cholangiogram มีประโยชน์ มาก - เด็กโต : Chronic จากตับได้ อาจไม่ชดั เจน เพื่อวางแผนผ่ าตัด intermittent pain และJx เป็ นๆหายๆหรือ ตลอดเวลา Management (prognosis ดีถ้าหากได้ ผ่าตัดก่ อนเป็ นcirrhosis) 1.ผ่ าตัด cyst ออกให้ หมดตัด gall bladder &abnormal bile duct แล้ วต่อกับSB มีการตัดและต่อหลายแบบ เช่น Choledococystectomy with Hepaticojejunostomy Roux-en-Y CP : Cholangitis, pancreatitis, Common bile duct stone, Cholangiocarcinoma

Pathological jaundice

แยกก่อนอายุ 2เดือน!!

Ultrasonography

Extrahepatic duct dilataion Choledocal cyst

No dilatation of intra&extra duct was seen No Choledocal cyst

Operation

Tc 99 DISIDA

สี ผา่ น

ex : - TORCHS infection - Galactosemia - Alpha-antitrysin deficiency etc

Neonatal hepatitis

Supportive & symptomatic treatment (No specific treatment)

สี ผา่ น Non diagnosis

Biliary atresia

Phenobarbital (เพิ�มความแม่นยํา )

# Kasai’s Operation (Hepatoportoenterostomy ) ควรได้ทาํ ก่อนอายุ 3 เดือนไม่ งั�นมักไม่สาํ เร็จ turn to CIRRHOSIS # Liver transplantation

Not improve Intraoperative Cholangiogram *ดีที�สุดในการวินิจฉัย invasive แต่ตอ้ งทํา

Pediatric Surgery: Operative Care for Children, Page 113

Pre-, Intra-, and Post-operative Care for Children

Pre-operative care

1. psychiatric care 2. pre-op evaluation: Hx : infection, drug, bleeding disorder, fam Hx. PE : confirm Hx., congenital anomalies Ix : Hb Hct E’lyte , coagulation, bleeding time, CXR 3. feeding : หากเป็ นนมมารดา NPO 3-4 ชัว่ โมงก็พอ โดยทัว่ ไป ประมาณ6 hrs 4. ATB and other medication 5. temperature คุมให้ ปกติ ถ้ าสู งควรเช็ดตัว ให้ ยาลดไข้ อาจให้ ยากันชักและcold saline irrigationในรายที่มีmalignant hyperthermia (เกิดในขณะดมยาสลบมากกว่า) 6. Fluid and electrolyte ให้ IV fluid: MT+ deficit (fever + dehydration + extrarenal loss) ประเมินBW. 7. จองเลื อด 8. ไม่ต้อง prepare skin 9. transportation -ให้ การรักษาเบื ้องต้ นให้ เด็กอยู่ในสภาพดีพอที่จะเดินทาง เช่นให้ นํ ้าเกลื อ -ควบคุมอุณหภูมิให้ ร่างกายเด็กอบอุ่นเสมอ ขณะส่ งตัวเด็กเล็ กให้ ใส่ ต้ อู บเคลื่ อนที่หรือ ห่อหุ้มอย่างมิดชิด ส่ วนทารกที่เป็ น gastroschisis ควรใช้ ถุงพลาสติกดสวมทับตังแต่ ้ คอลง ไปถึงเท้ า -ดูแลการหายใจ โดยจัดท่านอนให้ เหมาะสม เตรียมออกซิเจนให้ พร้ อม คอยดูดเสมหะใน ปากบ่อยๆ -ป้องกันaspiration โดยใส่ NG tubeในรายที่มีลําไส้ อุดตัน -แจ้ งแพทย์ผ้ ู ดูแลรักษาปลายทางทราบล่ วงหน้ าเพื่อเตรี ยมรับเด็ ก ควรมีพ่อแม่ หรือ พยาบาล หรือแพทย์ตามมาด้ วย 10. enema: ในรายที่สงสัย Hirschsprung’s disease ใช้ warm saline rectal irrigation total volume 30-50 ml/kg/ครัง้ ระวังการให้ นํ ้าเยอะเกินไป เกิด water intoxication ได้ Intra-operative care 1.ป้องกันเสี ยความร้ อนโดยไม่เ ปิ ดเครื่ องปรับอากาศเย็น จัด ใช้ เตียงผ่ าตัดที่มีผ้าห่มปรับอุณหภูมิ ตรวจวัดอุณหภูมิเป็ นระยะๆ

Pediatric Surgery: Operative Care for Children, Page 114

2. NG tube,IV fluid, appropriate instrument, careful manipulation Post-operative care 1. wound care and tight dressing 2. sedative or analgesic 3. post op nursing care 4. record v/s ,I/O, BW. 5. NPO หลังผ่ า เริ่มให้ อาหารโดยให้ ทาง enteral ดีสุดทางปากหรือ NG tube (CI ในกรณี มี intestinal obstruction, severe malabsorption, severe vomiting) โดยให้ ทางเส้ นเลื อด แทน โดยพลังงานที่ต้องการตาม Holiday Segar law

Pediatric Surgery: Child Abuse, Page 115

Child Physical Abuse กาประเมินเด็กและครอบครั ว 1.ประวัติ 2. ตรวจร่ างกาย 3.ตรวจทางห้ องปฏิบัติการ - ลักษณะการเกิดเหตุการณ์ -ลักษณะการขาดอาหาร -CBC(anemia) และสภาพแวดล้ อม โดย เนื ้อตัวสกปรก -Bone survey โดยเฉพาะในเด็กที่อายุ< 2ปี ควร ละเอียด -ร่องรอยตามผิ วหนัง ตรวจทุกราย ดู spiral fracture, infant ดู -ระยะเวลาที่เกิดเหตุการณ์ ทังตั ้ ว,อวัยวะเพศ,ทวาร epiphyseal/metaphyseal injuries , pulling or และระยะเวลาที่พามาตรวจ หนัก twisting limbs -พัฒนาการ, การเลี ย้ งดู, ผู้ เลี ย้ ง -ตรวจร่างกายระบบ -Coagulogram ถ้ าสงสัย เลื อดออกง่ ายจาก ดู ประสาท hemophilia -สภาพครอบครัวและเศรษฐกิจ -Eye ground -อื่นๆเช่น CT , U/S,หาสารพิษ แล้ วแต่กรณี สังคม *ถ่ายรู ปเก็บไว้ เ ป็ น - Cervical swab culture for gonorrhea , -พื ้นนิสัยและอารมณ์ ของบิดา หลักฐาน* Chlamydia มารดาหรือผู้ เลี ย้ งดูและ -blood for VDRL titer, anti-HIV เมื่อคิดถึง ประวัติการใช้ สารเสพย์ติด sexual abuse(ดูหวั ข้ อ sexual abuse) ต่างๆและโรคจิตประสาท - Noncontrast CT for subdural hematoma (เมื่อคิดถึง shaken baby syndrome ซึ่งตรวจตา จะเจอ retinal hemorrhage ได้ ) ลักษณะที่ตรวจพบ -แบ่งเป็ น physical, sexual, emotional abuse, neglect Presentation infants : failure to thrive, feeding intolerance, seizures, irritability Older children: poor hygiene, behavioral abnormalities มีอาการบาดเจ็บที่ลักษณะไม่เ หมือนอุบตั ิ เหตุ เช่น รอยบุหรี่จี ้ รอยเฆี่ยนตี มีgenital bleeding or discharge ใน sexual abuse เป็ นต้ น *ต้ องR/O โรคอื่นๆ เช่น bleeding disorder, osteogenesis imperfecta ส่ วนใหญ่ มกั มาด้ วยลักษณะของอุบตั ิเหตุ เช่น ตกจากที่สูง ชัก ซึม จมนํ ้า ในเด็กที่อายุน้อยกว่า 2 ปี ทุกราย ที่มาด้ วยอุบตั ิเหตูควรสงสัยไว้ ก่อน -มีสภาพขาดอาหาร โดยคิดจาก weight for age -รอยฟกชํ ้าที่ระยะเวลาแตกต่างกันทังใหม่ ้ และเก่า รอยอื่นๆเช่น รอยกัด รอยบุหรื่จี ้ รอยเตารีด รอยจุ่มเท้ า ในนํ ้าร้ อน รอยเข็มขัด -กระดูกหัก บริเวณปลายกระดูกแขนและขา Metaphyseal fracture, Spiral fracture, Posterior rib fracture CLUE!!! 1. นําเด็กมาตรวจล่ าช้ า มานอกเวลาราชการ เกิดอุบตั ิเหตุซํ ้าๆ เปลี่ ยนที่รกั ษาบ่อย

Pediatric Surgery: Child Abuse, Page 116

2. 3. 4. 5.

ให้ ประวัติไม่สมเหตุผล อธิ บายเหตุการณ์ ไม่ได้ อ้ างว่าไม่มีคนเห็น ลักษณะการตรวจพบไม่เข้ ากับประวัติที่ ได้ มา หรือไม่เข้ ากับพัฒนาการของเด็ ก ท่าทีของบิดามารดาดูกงั วลมากไปหรือ ไม่ ยินดียินร้ า ยเมื่อแพทย์บอกว่ าบาดเจ็ บรุ นแรงมาก เด็กมีลักษณะขาดอาหาร ขาดการดูแล สกปรก พัฒนาการช้ า พิการ ไม่ติดคนเลี ย้ งหรือวิตกกังวล มากเป็ นพิเศษ 6. มีประวัติการตายของ พี่น้องด้ วยอุบตั ิเหตุ 7. เด็กบอกว่าถูกทําร้ า ย การดูแลรั กษา แจ้ งเจ้ าหน้ าที่ตํารวจ TEAM: หมอเด็ก,จิตแพทย์,จิตแพทย์เด็ก,พยาบาล,นักสังคมสงเคราะห์,เจ้ าหน้ า ที่ศูนย์พิท ักษ์ เด็ ก,นัก กฎหมาย เด็ก: รับไว้ ในรพ. รักษาอาการบาดเจ็ บ , การวินิจฉัยยังไม่แน่นอน, เป็ นที่ปลอดภัยให้ เด็กอยู่ชวั่ คราว พิจารณาความเหมาะสมและความปลอดภัยของสถานที่ที่เด็ กจะไปอยู่ จะไม่ถูกทําร้ ายซํ ้า บิดามารดา: ไม่ควรตําหนิหรือรังเกียจ ควรให้ ความสนใจ ช่วยเหลื อปัญหาสุ ขภาพจิตที่เป็ นอยู่ กฏหมาย: หน้ าที่ของแพทย์ผ้ ู ดูแลแจ้ งต่อหน่วยงานที่ให้ การคุ้มครองเด็กเช่น ศูนย์พิทกั ษ์ สิทธิ เด็ก กอง สวัสดิภาพเด็กและเยาวชน หน่วยงานจะเป็ นผู้ ประสานทางกฎหมาย และอาจมาแทรกแซงให้ เด็ก แยกจากครอบครัว

Child Sexual Abuse CLUE!!! 1.การติดเชื ้อ Tricomonas, Chlamydia, Condyloma accuminata, Herpes,HIV โดยไม่ได้ เกิดจากการ ติดเชื ้อระหว่างคลอดและการคลอด 2.Hymenal tear ที่ 6 นาฬิกา, hymenal notch and scar 3.Hymen opening ใหญ่ กว่าปกติ และเหลื อน้ อย 4.Anal scar or skin tag ที่ไม่ได้ อยู่ในแนว midline 5.Reflex and dilatation มากกว่า 15 mm. โดยไม่มีอุจจาระใน ampulla การตรวจร่ างกาย การตรวจทางห้ องปฏิบัติการและการรั กษา

Pediatric Surgery: Child Abuse, Page 117

ทําตาม ในหัวข้ อ Rape ในที่เรียนนิติเวชนะจ๊ ะ การตรวจพบบางอย่ างที่พบได้ เพิ่มจากปกติ คือ ทัง้ ในเด็กปกติและที่ถูกกระทํา 1. Bacterial vaginosis 1. ซักพวก LMP , last SI 2. Extensive labial adhesion 2. ตรวจร่างกาย ดูร่องรอยการโดนทําร้ าย , suction lesion , bite 3. แผลที่ posterior fourchette mark 4. Perianal fissure 3. ดูบริเวณอวัยวะเพศภายนอก ตรวจดู hymen Bimanual 5. การบวมแดงรอบ ทวารหนัก palpation 4. ตรวจเสื อ้ ผ้ า หาพวกขน วัตถุแปลกปลอม คราบต่างๆ 5. Swab จาก แคมนอก, แคมใน , posterior fornix เก็บโดยทิ ้งไว้ ให้ แห้ งที่อุณหภูมิห้อง แล้ วเก็บใส่ ถุงพลาสติก โดยส่ งตรวจเป็ น - acid phosphatase test จะ detect ได้ ถ้าไม่เกิน 72 hrs และแปลผลได้ ภายใน 60 s - ตรวจหา sperm ถือเป็ น gold standard ถ้ าเคลื่ อนไหวได้ ร่วมเพศ 6 เดือน : ผ่ าตัด

Meningocele, Encephalocele Clinical Presentation Investigation Meningocele= meninges + CSF - Intrauterine: U/S, amniocentesis for AFP&ACh Encephalocele= meninges + CSF + brain esterase, MRI Ethiology : unknown, ไม่ใช่ genetic -Postnatal: MRI,CT,U/S Management -Ruptured encephalocele: repair in 48 hr -Anterior type: surgery ควรทําภายใน 6 เดือน เนื่องจากเกิด diplopia ได้ -Posterior type: surgery

Laryngomalacia History and Physical examination unknown cause /mechanism- supraglottic structure อ่อนตัว epiglottis ยุบตัวขณะหายใจเข้ า 1. UAO : inspiratory stridor(onset แรกเกิด or 2-3wk) no cyanosis, no severe dyspnea, normal crying,

Investigation consult ENT for direct laryngoscopy under LA พบ epiglottis รู ป omega

Pediatric Surgery: Miscellaneous, Page 119

aggravated by supine position, URI , not related to feeding 2. Hoarseness DDX. อาการ UAO ที่เกิดจาก nose-pharynxtracheobronchial-larynx Management - ส่ วนใหญ่ หายเองใน 2 ปี counseling พ่อแม่จดั ท่านอนตะแคง +/- maintain airway : tracheostomy ในรายที่มี severe UAO

Developmental dysplasia of the hip (1-2:1000) History Physical examination Investigation (พบ 1-2:1000, ช:ญ=1:5) - มักพบด้ านซ้ าย x-ray ควรส่ งทุกรายที่ - บิดามารดาหรือพี่มี สงสัย DDH โดยเฉพาะ - age 0-3mo : asymmetric inguinal or thigh skin fold ประวัติเป็ น DDH เมื่ออายุ 4-6 เดือน • Barlow’s test +ve (flex hip90̊-adduction- จะเห็นว่าเส้ น - ทารกท่าก้ น, ดันกระดูกลงในแนว femur)  ข้ อจะหลุ ด imaginary line ที่ลาก oligohydramnios, มี • Ortolani’s test +ve (flex hip90̊-abduction- จากขอบล่ างของ ความผิ ดปกติอื่นร่วม ดันหัวสะโพกขึ ้นบน)  ข้ อจะกลับเข้ าเบ้ า superior pubic ramiด้ วย เช่น metatarsus - age 3-6mo : asymmetric skin folds, กางข้ อ neck-proximal femur adductus, torticollis, สะโพกที่หลุ ดได้ น้อย ขาดความต่อเนื่อง - มีการห่อเด็กในท่า hip • Barlow’s test& Ortolani’s test มัก –ve extension • Galeazzi’s sign/Allis’ sign +veขายาวไม่ เท่ากัน,ถ้ าจับชันเข่า เข่าข้ างนันจะตํ ้ ่ากว่า - Toddler : Trendelenberg’s gaitเดินเอียง ด้ านมี lesion • Waddling gait(กรณี ข้อหลุ ด 2 ข้ าง)เดิน ส่ ายไปมา และเอียงตัวสลับข้ างไปมา • Lumbar hyperlordosis • Trendelenburg’s test +veเมื่อยืนขาเดียว ด้ วยขาด้ านที่ข้อสะโพกหลุ ด เด็กจะเอียงตัว ไปด้ านที่ยืนเพื่อทรงตัวไม่ให้ ล้ม Management consult orthopedic for early treatment ต้ องรีบรักษาตังแต่ ้ แรกเกิดหรือเมื่ อวินิจฉัยได้ เพื่ อ ป้องกันการเกิด limb length inequality, knee deformity, scoliosis, false acetabulum การรักษาขึ ้นกับแต่ละช่วงอายุของเด็ ก

Trauma, Page 120

1. Primary Survey

Primary and secondary survey

หา immediate life threatening conditions (60 sec)

A : Airway and C-spine protection C-spine protection Management : Philadelphia / hard cervical collar จนกว่าจะพิสูจน์ได้ ว่าไม่มี Para/quadriplegia  spinal instability Airway Assessment: เรียกผู้ ป่วย ประเมิน airway หากถามตอบได้ ดี -> airway patent หายใจเสี ยงดัง snoring gurgling -> clear airway: suction, remove FB Management :

B : Breathing Assessment: ดู : chest movement, รู ทะลุ , ฟกชํ ้า, flail segment – paradoxical movement, dyspnea, tachypnea, JVP (neck vein engorgement), cyanosis

Trauma, Page 121

คลํ า : trachea shift, ICS กว้ าง (ตรวจได้ ยาก) เคาะ : ทึบ, โปร่ง (ต้ องเคาะไปด้ านข้ างและหลังด้ วย) ฟั ง : breath sounds Tension Pneumothorax Opened Pneumothorax Severe Flail Chest • unequal chest • แผลที่ chest wall ทะลุ ถึง • Rib มี floating segment ≥ 3 rib expansion pleural space, diameter ติดกัน + paradoxical movement • trachea shift, engorged > 2/3 of trachea • หายใจเข้ า (negative pressure)  (~ endotracheal tube rib ขยาย, floating segment เคลื่ อน neck vein, BP↓ diameter) • hyper resonance on เข้ า  ลมเข้ าปอดตรงข้ าม Management • หายใจออก (positive pressure)  percussion 3-side dressing then ICD • decreased breath rib หุบ, floating segment เคลื่ อน sound ออก  ลมจากปอดตรงข้ ามเข้ ามา Management ปอดที่มี lesion needle thoracostomy at Management O 2 inhalation, pain control ถ้ าไม่ดี ICS 2nd MCL then ICD, at th th ICS 4 – 6 ant. to Mid ET tube + respirator Axillary Line

C : Circulation Assessment: ***early recognize, restore vol., stop bleeding-ext.&int. ดู : แผลภายนอก, pallor, capillary blanch test, cyanosis, JVP คลํ า : pulse (carotid 60, femoral 70, radial 80), BP ฟั ง : distance heart sounds Cardiac Temponade • Beck’s triad : hypotension, engorged neck vein, distant heart sounds • Pulsus paradoxus : SBP ลดลง >10mmHg ขณะหายใจเข้ า • Kassmaul’s sign : CVP สู งขึ ้น ขณะหายใจเข้ า Mx : Pericardiocentesis (*monitor EKG) : pt supine, ใช้ เข็ม spinal needle หรือเข็มยาวที่มีปลอก พลาสติกแทงที่ Lt sub-xyphoid ทํามุม 45o กับแนวระนาบ  แทง + negative pressure จนได้ เลื อด Subxiphoid pericardial window Sternotomy / thoracotomy

Trauma, Page 122

Emergency room thoracotomy : antr thoracotomy Massive Hemothorax (>1500 ml in 2 hr, >1000 ml in 1 hr or >200 ml/hr ติดกัน 3 hr) • Shock • dyspnea • JVP ตํ่า, ลด expansion, เคาะทึบ, decreased breath sound Mx : ICD 32-34 F O 2 supplement Fluid challenge test + จองเลื อด 2 เท่าของเลื อดที่เสี ยไป thoracotomy Massive Bleeding  Pelvic fx : แยก 1 cm เสี ยเลื อด 1500 ml, 5cm เสี ยเลื อด 5000 ml  Femur fx : 1500 ml  Tibial/ humurus fx : 750 ml Physical examination  Pulse : full/weak, slow/rapid, regular/irregular  Skin color & temperature  Delay capillary refill  Blood pressure  Jugular vein or CVP.  Evaluate grade of bleeding & estimate blood loss Blood loss (%BV) Pulse rate Blood pressure Pulse pressure Cap. Refill Respiratory rate Urine output (ml/hr) CNS-mental status

Class I < 15% < 100 ↔ ↔/↑ -ve 14-20 >30

Class II 15-30% < 120 ↔ ↓ +ve 20-30 20-30

Slightly anxious Crystalloid

Mildly anxious Crystalloid

Class III 30-40% < 140 ↓ ↓ +ve 30-40 5-15

Anxious & confused Fluid replacement Crystalloid + blood * blood volumn = 70 cc/kg (ผู ้ใหญ่), 80cc/kg (เด็ก)

Management :

Class IV > 40% > 140 ↓ ↓ +ve >35 Negligible Confused – lethargic Crystalloid + blood

Trauma, Page 123

      

Direct pressure, compressive dressing Splinting all fracture and major wound Surgery for internal bleeding Iv line x2 size 16G if shock cut down at basilica vein or saphenous vein Typing & crossmatching, CBC, E’lyte, LFT, BUN Cr, BS +/- toxic substance จองเลื อด PRC 2 เท่าของ estimate blood loss Fluid challenge test : 2000ml in 15 min by warm RLS • Responses to initial fluid resuscitation Rapid response Return to normal

Vital sign Estimated blood loss Need for more crystalloid Need for more blood Blood preparation Need for operative intervention Surgical consultation

10-20% Low Low Type and crossmatch Possibly

Transient response Transient improvement 20-40% High Moderate-high Type-specific (ABO, Rh) Likely

No response Remain abnormal > 40% High immediate Emergency blood universal O adsol Highly likely

Yes

Yes

Yes

• Special consideration in Dx & Rx of shock   

Equating BP with CO Age, Athletes, pregnancy Medications, hypothermia

D : Disability Assessment: • GCS : 0.5-



Investigation & x-ray FAST : focused assessment sonography for trauma

Trauma, Page 124 • •

ECG monitoring Arterial blood gas

2. Secondary Survey

1ml/kg/hr - C/I : urethral injury - Bleeding per meatus - Penile ecchymosis - Blood in scrotum - High-riding prostate - Pelvic fracture • Gastric catherter : NG tube - C/I : suspected fx base of skull, esophageal injury





- pericardium, hepatorenal, splenorenal, cal de sac DPL : diagnostic peritoneal larvage Trauma series film - Film lat.cross table cervical spine - Film chest AP - File pelvis AP

History Physical examination Adjunct to secondary survey • A : allergy (ยา, อาหาร head to toe evaluation • Further investigation ทะเล) • Head - CT scan • M : medication, medical • Maxillofacial and intraoral - Contrast x-ray study • Cervical spine and neck illness - Extremities x-ray • P : past history, personal • Chest - Endoscope & u/s • Abdomen (include back) • Reevaluation history, pregnancy • L : last meal  • Perineum/rectum/vagina - Monitoring • Musculoskeletal empty/full stomach - stabilization • E : event – mechanism of • Neurological examination injury หลังทํา primary survey and resuscitation แล้ วพิจรณาถอด neck collar ได้ ดงั นี ้ Awake, alert / no neck pain, no tenderness  remove hard collar  no tenderness, full range of motion  OK, no more x-ray Awake, alert / neck pain, tenderness  latl cross table, AP, open mouth if normal  flex + extend neck normal : clear  abnormal : hard collar, F/U x-ray Alteration of consciousness, pediatrics

Trauma, Page 125

 lateral cross table, AP, open mouth,  CT scan เมื่อเห็นไม่ชดั hard collar removal by specialist

Indication for Definitve Airway (4P) 1. Protect airway GCS 35 /min • O 2 sat < 90% • PaO 2 < 60 mmHg(RA), < 70 mmHg(on O2) • PaCO 2 > 55 mmHg • Tidal volume < 6cc/kg • Hemodynamic instability, COPD, cardiac disease •

Neck Injury Primary survey : ABCDE Avoid : Blind probing Blind clamping Injury by NG (Be careful!!!) Neck แบ่งเป็ น 3 zones ZONE III : above angle of mandible ZONE II : between cricoid cartilage and angle of mandible ZONE I : below cricoid cartilage Evaluation

Trauma, Page 126

Blunt : ไม่ต้อง explore Penetration : local explore wound ก่อน - depth of wound - local anesthesia at ER ถ้ า ลึ กกว่า platysma ให้ ไปทํา neck explore Neck exploration/surgical exploration - treatment - general anesthesia in OR Neck wound Primary survey

stable

unstable

Immediate neck exploration

Zone I & III Investigation - angiogram - CT - Bronchoscope - esophagoscopy

surgery

Zone II Local exploration

observation

ลึกกว่า platysma no

yes

Wound care Neck exploration

Trauma, Page 127

Abdominal Injury Primary survey : ABCDE Investigation: Blunt abdominal injury : AP chest +/- pelvis AP +/- Lat. C-spine (if hemodynamics stable) Penetration : AP chest and abdomen with markers (if hemodynamics stable) Diagnostic study : Blunt : FAST, DPL, CT FAST : I/C “3s” 1. sensorium change 2. sign ; equivocal abdominal sign 3. shock ; unexplained ทํา U/S ดูบริเวณ pericardial sac, hepatorenal, splenorenal, cul-de-sac If FAST positive and V/S stable CT abdomen DPL : I/C เหมือน FAST เปิ ดช่องท้ องแผลเล็ กๆ ประมาณ 3-5 cm ที่ infraumbilicus ในแนว midline เข้ า peritoneal sac แล้ ว ดูดนํ ้าออกมา Positive : - blood > 10 ml - ถ้ าไม่ได้ เลื อดให้ ใส่ LRS หรือ 0.9%NaCl เข้ าไป 1 lit (เด็ก 10 ml/kg) แล้ วดูดนํ ้ากลับมา ประมาณ 30% ไปตรวจ microscopic จะ positive กรณี o Bile o Food particle o RBC >/= 100,000 /mm3 (blunt ) [>/=10,000 in penetreting] o WBC >/= 500 /mm3 o Gram positive bacilli o Amylase >175IU/ml ถ้ าเป็ น penetrating wound at flank and back ทํา CT ทุกราย โดยทําเป็ น “Triple enhanced contrast CT scan”

Trauma, Page 128

Facial and Mandibular Fractures Physical examinations Frontal sinus ต้ องใช้ แรงมากที่สุดในการทําให้ แตกเมื่อเที ยบ fracture กับกระดูกใบหน้ าส่ วนอื่นๆ Issue: CSF • Swelling or laceration of forehead, rhinorrhea, crepitation on forehead palpation, mucocele*, • CSF rhinorrhea intracranial infection • Hyponosmia ไม่ได้ กลิ่ นเนื่องจากแตกโดน cribiform plate ซึ่งเป็ นฐานของ olfactory nerve, เกิด mucocele เป็ น long term complication เนื่องจากกระดูกที่แตกไปอุด ช่อง drain mucous เข้ าจมูกของ frontal sinus ทําให้ mucous ใน sinus cavity ดัน cavity จนขยายออกมาเรื่อ ยๆสุ ดท้ า ยไปกด structure ข้ างเคียงที่พบบ่อยคือ limit eye movement, proptosis Nasal fracture Nasal deformity and swelling, epistaxis, Issue: nasal septal crepitation on nasal palpation, check for hematoma ซึ่ง nasal septal hematoma with nasal ก่อให้ เกิด necrosis speculum ของ septum และ perforation ตามมา ได้ Naso-ethmoidal • Nasal deformity and swelling, Crepitation fracture on nasal palpation, Epistaxis Issue: nasal septal • Check for CSF (เนื่องจากมี dural hematoma, CSF tear)rhinorrhea rhinorrhea • Check for nasal septal hematoma with nasal speculum • Telecanthus (เนื่องจาก medial canthal ligament detachment)

Investigation Skull AP, Caldwell (ทําให้ เห็น frontal air sinus และ superior orbital rim ได้ ดีขึ ้น) ตรวจ CSF rhinorrheaโดย • ถ้ ามีเลื อดปนใช้ กระดาษซับ จะได้ area ใสๆซึมเลย ออกมานอกหยดเลื อด • ส่ ง ตรวจ glucose ใน rhinorrhea เทียบกับใน เลื อด (CSF มี glucose ตํ่า กว่าในเลื อด)

Lateral nasal view

CT scan coronal section,

Trauma, Page 129

Orbital fracture Issue: eye injury, diplopia

Fracture floor of orbit (blow out fracture) Issue: diplopia, upward gaze limit Zygoma fracture Issue: Trismus, cheek numbness

ตาบวมชํ ้า, อาจมี enophthalmos หรือ exophthalmos (ตรวจโดยให้ ผ้ ู ป่วยนัง่ ผู้ ตรวจ ยืนอยู่ด้านหลังผู้ ป่วยมองเบ้ าตาของผู้ ป่ว ยจาก ด้ าน vertex ของผู้ ป่วยสังเกตุระดับดวงตาทัง้ สองข้ างว่าเท่ากันหรือไม่ หรือให้ ผ้ ู ป่วยเงยหน้ า แล้ วมองดวงตาทังสองข้ ้ างจากด้ านคางของ ผู้ ป่วยก็ได้ ) • คลํ าได้ stepping ของ orbital rim (กรณี pure orbital wall fracture อาจคลํ าไม่ได้ ความ ผิ ดปรกติที่ orbital rim เลย) • ต้ องตรวจ complete eye examination ดัง นี ้  VA  RAPD  Anterior chamber (corneal laceration, hyphema)  Posterior chamber (red reflex)  EOM เกิดจาก force ที่เข้ ากระแทกเบ้ าตาและลู กตา โดยตรง ตรวจพบ Enophthalmos, limited upward gaze จาก trapping ของ periorbital fat หรือ inferior rectus m. โดย orbital floorที่ แตก, complete eye examinations • โหนกแก้ มบวม เมื่อหายบวมแล้ วจะคลํ าได้ โหนกแก้ มยุบ (depressed malar eminence) • Complete eye examinations อาจพบ limited ROM และ diplopia เนื่องจากรอย แตกอาจร้ าวยาวไปถึง floor of orbit หรืออาจ เกิดจาก hematoma หรือ muscle injury ดัน ลู กตาก็ได้ • Trismus (อ้ าปากไม่ได้ หรืออ้ าปากแล้ ว เจ็บ) เนื่องจากกระดูกที่หกั ยุบลงไป impinge •

Skull AP ใช้ ดู floor and lateral wall of orbit; Caldwell ดู superior, inferior and medial rim ได้ ดี; Water’s ใช้ ดู orbital roof และ inferior wall ได้ ดี

Water’s view อาจพบ haziness of maxillary sinus และ trapped periorbital fat,CT scan Skull water’s view เห็น infra orbital rim ชัดแต่เห็น zygomatic arch ไม่ชดั , Submento-vertex view สํ าหรับดู arch, lateral view

Trauma, Page 130

temporalis muscle, sensory deficit ที่ infraorbital nerve (branch of CNV) Maxillary fracture ทุก type ต้ องตรวจ airway patency, complete Issue: eye examination, นับฟั นถ้ าหายไปอาจ Bleeding and กลายเป็ น inhaled foreign body airway problem, Le fort I: ใบหน้ าบวม, hypermotility of hard eye injury, open palate (ตรวจได้ โดยให้ จบั incisors ด้ านบนแล้ ว bite, infection ขยับ in and out), anterior open bite, แต่ถ้ามี เนื่องจากการหักของ vertical fracture ของ hard palate ร่วมด้ วยจะ กระดูก maxillar ต่อ มี cross bite เข้ ากับช่องปากและ Le fort II: ใบหน้ าบวม, คลํ าได้ stepping ที่ จมูก nasofrontal junction, lateral and infraorbital rim, telecanthus, hypermobility of maxillar, มักพบ CSF rhinorrhea and epistaxis, infraorbital nerve injury Le fort III: Facial elongation เนื่องจากกระดูก ส่ วนใบหน้ าแยกออกมาจาก skull เลย, anterior open bite (เนื่องจากส่ วนที่หกั ยุบไปด้ านหลัง), มักพบ CSF rhinorrhea and epistaxis Mandibular fracture • มักจะแตกมากกว่า 1 ตําแหน่งเพราะเป็ น ring Issue: open bite, bone, คลํ าหา tenderness ทัว่ ๆกระดูก osteomyelitis mandible • sublingual hematoma suggest ว่ามี fracture, • ตรวจการสบฟั นและนับจํานวนฟั น อาจพบว่า ขณะอ้ าปากหุบปากเห็นการแยกออกจากกัน ของฟั นของผู้ ป่วย

Skull AP, lateral, water’s view ดู infraorbital rim และ haziness of maxillary sinus

Skull AP, lateral, Town’s view ใช้ ดู madibular condyle ได้ ดี, TMJ joint view ใช้ ดู condyle ได้ ชดั ที่สุด, panoramic tomography

*mucocele = swelling or distension of a cavity or hollow viscous organ จาก mucous ทีเ่ พิ่มปริ มาณอย่ าง ต่ อเนือ่ งภายใน cavity

Managements 1. Airway and C-spine protection อาจทํา ET intubation หรือ tracheotomy ก็ได้ หยุด epistaxis ได้

Trauma, Page 131

โดยการทํา anterior and/or posterior nasal packing 2. Management of all other emergency problems ก่อน 3. Specific management of facial fracture • ไม่ใช่ emergency รอได้ ส่ วนมากการรักษาโดยการผ่ าตัดจะจําเป็ น ก็ต่อเมื่ อมี การเสี ย function เท่านัน ้ เช่น เห็นภาพซ้ อน ฟั นสบกันผิ ดปรกติ •

Supportive ระหว่างรอการผ่ าตัดโดยให้ ประคบเย็น ประคบร้ อนให้ ยุบบวม ให้ ยาแก้ ปวด



กรณี ของ mandibular fracture จะทําให้ ผ้ ู ป่วยเสี่ ยงกับ osteomyelitis มากเนื่องจากทุกครังที ้ ่อ้าปาก หุบปากหรือเคี ้ยวอาหารกระดูกจะแยกออกจากกัน อาจทะลุ mucosa ของปากออกมากลายเป็ น open fracture ได้ จึงต้ องให้ antibiotic prophylaxis และ แนะนําให้ ผ้ ู ป่วยทานได้ เฉพาะอาหารเหลวเท่านัน้ ห้ ามเคี ้ยว ไม่แปรงฟั นใช้ บ้วนปากเอา ในระหว่างที่รอรับการรักษา

Concept of Bite and Sting

Mechanism of injury  Direct injury  Associated injury Antibiotics - แผลสัตว์กดั ที่เป็ น High risk wound ควรได้ รบั Antibiotics ทุกรายถ้ าไม่มี Contraindication โดย เลื อกตาม Common flora, ลักษณะแผล และตําแหน่ง - 1st choice = Amoxicillin-Clavulanate *ส่ วนใหญ่ เป็ น IV form ที่ใช้ รกั ษา Adult: Amoxicillin-Clavulanate 500/125 mg PO tid or 875/125 mg PO bid Ped: Amoxicillin-Clavulanate 10-15 mg/kg PO tid (based on amoxicillin component) - 2nd choice = 2nd gen cephalosporin = cefoxitin = Clindamycin + ciprofloxacin (ในคนที่แพ้ penicillin) Adult: Clindamycin 300 mg PO qid + Ciprofloxacin 500 mg PO bid Ped: Clindamycin 10-25 mg/kg/d PO divided qid (not to exceed 600 mg/dose) ไม่นิยมให้ ciproflox ในเด็กอ่ะ - โดยให้ prophylaxis 3-5 วัน

Trauma, Page 132

- ถ้ า Treatment ให้ 7-10 วัน  โดยกรณี นี ้คือรู้ แล้ วว่าผู้ ป่วยติดเชื ้อ Tetanus management

Non-prone wound

Non-immune Immune

Prone wound

Non-immune immune

10 yr TTX3 TT booster TTX3&TAT TTX3&TAT TTX3&TAT TT TT booster booster

**เวลา order : TT 0.5 ml IM เดือนที่ 0,1,6; **Booster คือฉี ดแค่ 1 ครั ง้

Wound care 1. Scrub and irrigation ด้ วย antiseptic เช่น providone iodine scrub, chlohexidine scrub อย่า ให้ นํ ้ายาเข้ าไปในบาดแผลirrigate ด้ วย Sterile water หรือ 0.9% NSS Jet irrigation (อย่าลื มใส่ goggle นะ) ใช้ syringe #18 soft tissue infection  100-150 ml ถาดเล็ ก ∼ 150 ml อับใน set ทําแผล ∼ 50 ml ชามรู ปไตเล็ ก ∼ 150 ml ชามรู ปไตใหญ่ ∼ 300 ml ถาดใหญ่ ∼ 300 ml 2. Remove FB 3. Debridement death tissue 4. Open and drainage

Location

Type of wound

High risk -Hand, wrist or foot -Scalp or face in infants -Over a major joint -Cheek -Puncture

Low risk Face, scalp, ear or mouth

Large, clean larceration ที่

Trauma, Page 133

Patient

Species

-Crushing cannot debride -Carmivore bite over vital structure (a.,n.,jt.) -แก่ ๆ > 50yr -ไม่มีม้าม -ติดเหล้ า -พวก immumne ไม่ดีอ่ะ -แมว***เชื ้อโรคเยอะโคตรๆๆ -สัตว์เลี ย้ งลู กด้ วยนมอ่ะ

สามารถก irrigate ได้ ทวั่ ถึง

สัตว์กดั ๆแทะๆ

Snake Bite Neurotoxin : เห่า, จงอาง, สามเหลี่ ยม, ทับสมิงคลา Hematotoxin : กะปะ, เขียวหางไหม้ , แมวเซา Myotoxin : งู ทะเล Management First Aid(Prehospital care) - ล้ างทําความสะอาดบาดแผลด้ วยนํ ้าสะอาด - ถอดสิ่ งของที่อาจรัดได้ เมื่อมีอาการบวม เช่น แหวน, นาฬิกา - ส่ งผู ป่วยไปรพ.ให้ เร็วที่สุด ***ทํา pressure immobilization : ลดการดูดซึมของพิษได้ โดยต้ องทําอย่างถูกต้ องเหมาะสม ***เลี่ ยงการทํา wound suction และ wound incision Hospital care เมื่อผู้ ป่วยถูกงู กดั มาที่ ER  แพทย์ควรวินิจฉัยให้ ได้ ว่าเป็ นบาดแผลจากงู พิษหรือ ไม่??? 1. เห็นงู เลยจากผู้ ป่วยจับมาได้ หรื อบรรยายลักษณะงู ได้ 2. รอยเขี ้ยวงู (Fang mark) เป็ น 2 จุดห่างกัน 3. Local effect : swelling, lymphangitis, skin bleb, skin necrosis 4. Systemic effect : Neuro (ตาตก, พูดไม่ชดั , งง, เวียนศีรษะ, กลื นลํ าบาก, อ่อนแรง, หายใจ ลํ าบาก) , Hemato (เลื อดออกตามที่ต่าง ๆ ) Tricks!!! - งู เห่า : มีแผงที่คอ, แผ่ แม่เบี ้ย - จงอาง : กัดไม่ปล่ อย, แผ่ แม่เบี ้ยก็ได้

Trauma, Page 134

-

สามเหลี่ ยม : ดําสลับเหลื อง, หางกลมมน ทับสมิงคลา : ดําสลับขาว, แผลไม่ค่อยบวมแดงอาจเข้ าใจผิ ดได้ กะปะ : หัวลู กศร, compartment syndrome บ่อย แมวเซา : ระวังไตวายเฉี ยบพลัน, หัวเป็ นรู ปลู กศร เขียวหางไหม้ : 90% แผลบวม, หัวเป็ นรู ปลู กศร

Treatment 1. Iden ว่าเป็ นงู พิษหรือไม่, Iden ว่าเป็ น Neurotoxin หรือไม่ 2. ประเมินและให้ การช่วยเหลื อเรื่องทางเดินหายใจ I/C ในการใส่ ท่อช่วยหายใจ - กลื นลํ าบาก - หนังตาตก (palpebral fissure < 0.5 cm) - กล้ ามเนื ้อหายใจอ่อนแรง - หยุดหายใจ - Peak flow < 200 L/min 3. ประเมินอาการผิ ดปกติต่าง ๆ ที่อาจเกิดจากพิษได้ - ตรวจ peak flow  Neurotoxin - ตรวจ VCT  Hematotoxin ชนิดของงู การประเมินความผิ ดปกติจากพิษของงู Neurotoxin - Peak flow ด้ วยเครื่อง q 1 hr งู กะปะ/เขียวหางไหม้ - VCT : เจาะเลื อด 2-3 ml (2-3 cc แรกดูดทิ ้ง แล้ วใช้ syringe ใหม่ดูดเก็บ 2-3cc) ใส่ test tube แก้ ว ทิ ้ง ไว้ 20 min ถ้ าเลื อดยังไหลได้ แสดงว่าผิ ดปกติ - CBC นับ Plt งู แมวเซา - VCT - CBC - Bl smear ดู fragmented red cell ถ้ ามี บอกถึง DIC ได้ - U/A - BUN, Cr, E’lyte ประเมิน ARF

Trauma, Page 135

งู ทะเล

- BUN, Cr, E’lyte - U/A

4. ถ้ ายังไม่มีหลักฐานการได้ รบั พิษ ก็ยงั ไม่ต้องให้ เซรุ ่มนะ!!! ให้ ติดตามสังเกตอาการผู้ ป่วยไปก่ อนอย่างใกล้ ชิด และ ให้ ข้อมูลแก่ญาติและผู้ ป่วยด้ วย ให้ เข้ าใจ ว่าไม่ใช่ทุกรายที่ต้องฉี ดเซรุ ่มนะ 5. Antivenom ให้ เมื่อมี evidence ว่าได้ รบั พิษจริง ดังนี ้ Ptosis  neurotoxin Relative Indication - Systemic bleeding, VCT > 20 min., Plt < 10,000 - Swelling > 4+ - ข้ อบวมมากกว่า 4 ข้ อขึ ้นไป - ARF - งู ทะเลกัด ให้ ทุกราย Antivenom มี 2 ชนิด ในไทย 1. Monovalent 2. Polyvalent *ใช้ ปริมาณเท่ากันทังเด็ ้ กและผู้ ใหญ่ - งู เห่า : 100 ml (10 vials) - จงอาง, สามเหลี่ ยม, ทับสมิคลา : 50-100 ml - Hematotoxin : 30 ml (moderate symptoms) และ 50 ml (severe symptoms) โดยผสมเซรุ ่มลงใน 0.9%NSS หรือ 5%D/N/2 ให้ เป็ น 100-200 ml หยดช้ า ๆ IV และสังเกตอาการแพ้ อย่าง ใกล้ ชิด ถ้ าไม่มีอาการก็ให้ เ ร็ว ได้ ภายใน 1hr 6. ถ้ าพิษงู เข้ าตา ล้ างตาด้ วยนํา้ สะอาดหลาย ๆ ครั้ ง ไม่จําเป็ นต้ องให้ เซรุ ่ม รักษาเหมือน corneal abrasion จากสารเคมี ถ้ าบวมมากหยอดตาด้ วย adrenaline 1:10000 7. Hematotoxin ถ้ ามีเลื อดออกรุ นแรงอาจพิจารณา - Platelet conc. 1U/10kg - Cryo 10-15 bags/time - FFP 15 ml/1kg 8. Wound care

Trauma, Page 136

- General care - 3-4 d แรก ยังไม่ควรทํา Sx drainage เพราะการบวมมักเป็ น local effects - Sx ทําเมื่อพบ tissue necrosis และ compartment syndrome ทํา fasciotomy 9. Antibiotics prophylaxis Adult : Amoxicillin (500mg) 2 tabs PO bid pc Ped : Amoxicillin 30-50 mg/kg/d PO divided tid (not to exceed 500 mg/dose) 10. Tetanus prophylaxis ในกรณี สงสัย hematoxin ให้ ฉีด tetanus หลัง VCT ให้ ผลปรกติแล้ วทัง้ 3 ครัง้ ห้ ามฉี ดเลย 11. Symptomatic treatment Paracetamol (500mg) 1 tab PO q 4-6 hr prn for pain 12. Follow up ETT 10-12 hr ใน neurotoxin VCT ใน hematotoxin นัดมา 3 วันเจาะวันละหน U/A q 6hr ในงู แมวเซา

Sting ผึ ง้ , มด, ต่อ, แตน Management : 1. Wound care : remove sting 2. Pain control : cold pack, analgesic drug 3. Swelling : Antihistamine or Steriod 4. Antibiotics : พิจารณาเป็ นราย ๆ 5. Anaphylaxis : Adult: Adrenalin (1:1000) 0.2-0.5 ml SC Ped: Adrenaline (1:1000) 0.01 ml/kg/dose SC **repeat dose q 15-30 min ได้ (Max 1 ml)**

Trauma, Page 137

6. ในเด็กเล็ ก ๆ ที่โดนกัดมากกว่า 5 แผล หรือผู้ ป่วยทัว่ ๆ ไปที่โดนต่อย 10-20 แผล ควร Admit เพื่อ สังเกตอาการอย่างน้ อย 48 hr

DDx with snake bite Management : 1. Wound care : remove sting

Centipede

2. Pain control : cold pack, analgesic drug 3. Swelling : Antihistamine or Steriod 4. Antibiotics : พิจารณาเป็ นราย ๆ 5. Anaphylaxis

Jelly Fish

เป็ น Chemical burn Management : 1. Irrigation ใช้ นํ ้าเปล่ า เท่านัน้ อย่าใช้ 5% acetic acid (นํ ้าส้ มสายชู)ใดๆ 2. Pain control 3. Antihistamine/Steroid Diphenhydramine (Benylin, Benadryl) Adult : 25-75 mg PO/IV/IM q6-8h prn (not to exceed 400 mg/d) Ped : 1-2 mg/kg PO/IV/IM q6-8h prn Prednisone (Deltasone, Orasone, Meticorten) Adult : 40-60 mg PO q6h; may be given as a tapering schedule over 4-10 d after discharge Ped : 1-2 mg/kg PO in divided doses

Burn แบ่งเป็ น 5 ชนิด flame, scald(fluid), chemical, electrical, contact ประเมิน degree & depth of burn : cause -surface appearance -color -pain level 1. 1st degree burn : epidermis

Trauma, Page 138

C : UV, flash flame(sun burn) S : erythema ทัว่ ๆ +/- edema C : แดงๆ P : pain มาก 2. 2nd degree burn (Superficial 2nd degree burn) C : ได้ ทุกชนิดแล้ วแต่ความรุ นแรง S : bleb, moist, blist C : cherry red skin, pink P : pain มาก nd 3. 2 degree burn (Deep 2nd degree burn) C : ได้ ทุกชนิดแล้ วแต่ความรุ นแรง S : dry eschar +/- vessel ข้ างใต้ C : white, waxy, dark, mixed P : pain น้ อย (เพราะทําลายถึง n. ending) 4. 3rd degree burn (full thickness) C : ได้ ทุกชนิดแล้ วแต่ความรุ นแรง แผลไหม้ เกรียม แห้ ง ไม่มีความรู้ สึก มองเห็น superficial vessels thrombosis (การประเมิน total area burn นับเฉพาะ second degree burn ขึ ้นไปเท่านัน) ้ Initial management A : smoke inhalation (closed space,ไหม้ ที่หน้ า, จมูกมีเขม่า) ให้ O 2 100% + ET tube B : circumferential full thickness burn ทํา escharotomy ถ้ า high electrical voltage burn ทํา fasciotomy C : > 20%TBSA ให้ Parkland formula(peripheral vein 2 เส้ น) ถ้ า >40% central line D : GCS E : ระวัง hypothermia Adjunct to primary survey Vital sign, O 2 saturation Foley catheter NG tube (decompress and early enteral feeding) ABG, EKG Indication admit in burn unit

Trauma, Page 139

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

2nd degree burn > 15% TBSA in < 4 yr and > 60 yr 2nd degree burn ทุกรายที่ >20% TBSA full thickness burn ทุกราย high voltage electrical burn/chemical burn inhalation injury burn at face, hand, feet, genitalia, perineum preexisting illness, associated injury

Fluid resuscitation st • 1 24 hr : Parkland formula Adult : LRS 4 ml/kg/%burn แบ่ง ½ ใน 8 hr แรก และ ½ ใน 16 ชัว่ โมงหลัง Monitor : urine output 0.5-1 ml/kg/hr Child < 30 kg : LRS 4 ml/kg/%burn + 5%D/W in maintenance rate Monitor : urine output 1-2 ml/kg/hr ถ้ า high voltage electrical burn keep U/O 1-2 ml/kg/hr (ป้องกัน myoglobin ตกตะกอน) • 24-48 hr : 5%D/W Maintenance + insensible loss [BSA x (25+%burn) x 24] Monitor : U/O • >48 hr : maintenance + enteral feeding(Mg, Ca, P,) Monitor : BW จะดูแลอย่ างไรต่ อ... Wound care Supportive : Scrub burn ทํา D2-D3 ใช้ 0.9%NaCl หรือ นํ ้าสบู่ remove blister and debris st • 1 degree burn : Supportive with moisturizing lotion Eg. Eucerin heal 5-7 d •



Superficial 2nd degree burn : unroof bleb, topical ATB (AgZn sulfadiazine), non adhesive dressing, observe infection heal 7-14 d Deep secondary to 3rd degree burn (full thickness) Early burn wound excision and skin graft

Trauma, Page 140

heal 14-28 d Nutrition - Early enteral feeding (>20%burn : NG tube) - Goal of calories = (25xBW) + (40x%burn) kcal/day (Curreri fomular) - Add vitamin, mineral - Immune formular : neomune (เพิ่ม glutamine&arginine) Monitor - BW ทุก 1-2 wk goal > 10% Ideal BW - Monitor : e’lyte, Mg, Ca, PO4, BUN, Cr, LFT ทุก 2 wks ไม่ จําเป็ นต้ องให้ prophylaxis ATB except ตกนํ ้าครํา, delayed treatment, infected wound Complication 1. Burn wound infection : F/U แล้ วแผลแย่ลง มี focal discolor/new eschar tissue Bx มี organism > 105 gm tissue Rx : debridement + ATB(ให้ คลุ ม pseudo and staph.) 2. scar formation ป้องกันโดย scar massage พัน EB นาน 6-12 mt intraregional steroid ถ้ าเล็ กๆ pressure garment 3. scar contracture : แก้ ไขแล้ วแต่ลักษณะของบาดแผล ส่ วนใหญ่ มกั จะใช้ วิธีการรักษาแบบ combination treatment ได้ แก่ Medical treatment + pressure garment + กายภาพบําบัด + Surgery

Drowning

Drowning = ตายจากการจมนํ ้าภายใน 24 hr Clinical Presentation History : จมนํ ้า, ไอ, สํ าลัก หรืออาเจียน อาจรู้ ตวั ดี, ง่ วงซึมที่ปลุ กได้ ง่าย, ซึมมาก, หมดสติ หรือหัวใจหยุดเต้ น Physical examination :

Investigation - CXR - EKG : Ischemia, sinus tachycardia, Bradycardia, ventricular ectopy fibrillation, AF, asystole

Trauma, Page 141

GA : ตัวเย็น (บ่งบอกว่าจมนํ ้าที่เย็นจัด), ซีด, เขียว, - ABG : acidosis, hypoxia, hypercapnia, พบเศษอาหาร/นํ ้า/ทราย/สิ่ งแปลกปลอมในช่ องปาก HCO3 ตํ่า - CBC : leukocytosis, ถ้ า severe พบ DIC ได้ หรือทางเดินอาหาร RS : rhonchi, rales, wheezing - พิจารณาส่ ง blood alcohol level and urine Abd : distention toxicology เป็ นราย ๆ ไป Neuro : coma, decorticate, decerebrate, flaccid paralysis, loss of papillary reflex DDx of causes : Head injury, Brain injury, spinal cord injury, toxicity of drugs or chemical substance, heart failure, cerebral air embolus from diving, suicide VS homicide Management Mortality/Morbidity ขึ ้นกับการเกิด laryngospasm, pulmonary injury, hypoxemia , acidosis, and brain and other organ systems damage Relevant factors Age, submersion time, water temperature, water tonicity, degree of water contamination, symptoms, associated injuries (especially cervical spine and head), presence of co-ingestants, underlying medical conditions, type and timing of rescue and resuscitation efforts, and response to initial resuscitation Prehospital care: I-A-B-C-D - เคลื่ อนย้ ายระวัง C-spine injury เพราะเป็ นผู้ ป่วย trauma - ถ้ าหัวใจหยุดเต้ นให้ CPR ในเหตุการณ์ ทนั ทีจนถึงโรงพยาบาล - ให้ 100% oxygen by mask ทันที - Mornitor pulse oxymetry ถ้ ามีเครื่อง - ถ้ าผู้ ป่วยยังคง dyspnea หรือ Oxygen Sat. ตํ่าให้ ใส่ ET tube ใช้ PEEP หรือ CPAP (ถ้ าหาได้ ) - Rewarming Hospital care : - Protect C- spine - Lab studies : CBC, E’lyte, glucose, clotting studies, U/A, ABG, O 2 sat, CXR, EKG

Trauma, Page 142

-

Nasal irrigation Consider ATB Pulmonary support : High air flow O 2 support as needed or ET tube (PEEP, CPAP) NG tube Foley catheter Monitor : O 2 sat, Acid-base, temp, volume status Evaluate and treat: ass. Injury, special condition (hypoglycemia, hypothermia, electrolyte imbalances, seizures) ***ถ้ าพบ brain edema ให้ ยกหัวสู ง 30 ๐ , จํากัดนํ ้า, ET tube, ให้ muscular paralysis และ hyperventilation ให้ PaCO 2 อยู่ที่ 30 mmHg (treat as brain edema) ***Pt. ตื่นดี ไม่อาเจียน ให้ mask CPAP แทนการใส่ tube ได้

Traumatic wound care 1. Universal precaution 2. โกนขนและผมรอบแผล ยกเว้ นคิ้ว เพราะเป็ น landmark สํ าคัญ 3. ฉี ดยาชา Lidocaine w/o adrenaline 4.5 mg/kg/dose Lidocaine with adrenaline 7 mg/kg/dose ***ไม่ควรใช้ บริเวณนิ ้วมือ นิ ้วเท้ า ปลายจมูก ติ่งหู และอวัยวะเพศชาย 1%(2%) Lidocaine : 1 ml มี lidocaine 10(20) mg Onset of action 3-5 นาที ออกฤทธิ์ นาน 1-2 ชม. (คือถ้ าแผลใหญ่ ฉีดซํ ้าได้ ทุก 1-2 ชม.) Note ถ้ าแผลใหญ่ ให้ dilute ได้ แต่ต้องรีบเย็บเพราะยาจะหมดฤทธิ์ เร็ วขึ ้น วิธีฉีด- ใช้ antiseptic เช็ดรอบแผลให้ สะอาดก่อนปักเข็ม - เมื่อ apply เข็มจนได้ ตําแหน่งที่ต้องการแล้ ว ***ให้ ลอง aspirate syringe ก่อนทุกครัง้ 4. Scrub โดยใช้ scrub solution ใส่ ใน gauze เริ่มฟอกจากขอบแผล วนออกห่างแผล ไม่ควรให้ เข้ าแผล จากนันล้ ้ างออกด้ วย NSS 5. jet flow irrigation ใส่ NSS ใน syringe ขนาด 20ml irrigate ผ่ านเข็ม No.18 ปลายเข็มห่างแผล 1-2 นิ ้ว ควรใช้ 100 -150 ml เป็ นอย่างน้ อย 6. เช็ดรอบแผลอีกครังด้ ้ วย antiseptic และปูผ้าสะอาดบริเวณที่จะเย็บ 7. เย็บแผล 8. Immunization : Tetanus,Rabies 9. Medication : - ATB : Cloxacillin 50-100 mg/kg/day , Dicloxacillin 25-50 mg/kg/day

Trauma, Page 143

ระยะเวลา 3-5 วัน : Prophylaxis, 7-14 วัน : Infected wound - Pain control : paracetamol 10. การนัด follow up ของ Sutured traumatic wound ตําแหน่งแผล ทําแผล(day) ตัดไหม ใบหน้ า 3 5 แผลทัว่ ไป 3 7 แขนขา 3,7 10 ข้ อมือ,ข้ อศอก,เข่า,ข้ อ 3,7 14 เท้ า)

Traumatic Amputation Safe life : ABCD Safe limb : การเก็บ specimen • Stump - Stop bleeding - pressure dressing ล้ าง NSS และโปะ Gauze ไว้ - ไม่ต้อง iden structure - ห้ ามเย็บ ห้ ามตัด ห้ าม clamp Note : ถ้ าไม่ได้ หลุ ดขาดจากกัน ห้ อยๆ อยู่ ห้ ามตัดออก ให้ เอาส่ วนนันใส่ ้ ถุงแช่นํ ้าแข็งมา Replantation : microsurgery Refer!!! • Amputation part - ล้ าง NSS ให้ สะอาด -> ห่อด้ วย gauze ชุบ NSS - ใส่ ถุงพลาสติกแห้ ง สะอาด รัดถุง - แช่ในถังนํ ้าแข็งที่ใส่ นํ ้าด้ วย (ไม่ต้องใส่ เกลื อ) ให้ รอยต่อถุงอวัยวะกับนํ ้าแข็งคือ นํ ้า

Tetanus Prophylaxis

Tetanus prone wound : infected wound, dirty wound, foreign body, แผลลึ ก > 1 cm, นานเกิน 6 hr, crush, blast, กระชาก, บด, animal bite ทุกชนิด, 3rd degree burn 1. Immunized patient นับจากฉี ดเข็มสุ ดท้ าย •

Non prone wound : no immunization

Trauma, Page 144 •

Tetanus prone wound - ≤ 5 yr

: no immunization

- 5-10 yr

: tetanus toxoid 0.5 ml IM booster

- > 10 yr

: tetanus toxoid 0.5 ml IM booster + passive Immunization (ฉี ดตามสู ตรศิริราช)

2. Unimmunized patient •

ทุกรายให้ tetanus toxoid 0.5 ml IM ที่ 0, 1, 6 เดือน



ถ้ าเป็ น Tetanus prone wound จะเพิ่ม passive immunization ก่อนฉี ด TAT ให้ test ก่อน ว่าแพ้ ไหม ดู anaphylaxis ช่วง 10-15 นาทีแรก และ 30 นาที - Tetanus antitoxin(TAT) : 1500 IU (12yr) IM แขนด้ านตรงข้ าม กับ TT - ถ้ าแพ้ TAT ให้ ใช้ Human tetanus immunoglobulin 250 IU IM ทุกอายุ(ไม่ต้อง test)

Note : pre exposure : DPT 2, 4, 6, 18 เดือน และ 4-7 ปี รวม 5 เข็ม และ 10-12 ปี (ประมาณป.6) มีฉีด dT กระตุ้นอีก 1 เข็ม

Rabies Immunization

ติดต่อทาง secretion, blood โดน skin ที่มีแผล หรือ mucosa จาก mammals : หมา แมว ค้ างคาว แรกคูน Incubation period : 2 wk – 1 yr WHO classification Class I : intact skin no immnunization +/- pre exposure vaccine Class II : skin invasion abrasion scratch no bleeding ให้ active immunization Class III : transdermal bite มี bleeding สัมผัส mucous membrane ให้ active + passive immunization การประเมิน ดูสัตว์ : พิจารณา 3 ข้ อ 1. สัตว์เลี ย้ งดี มีโอกาสสัมผัสโรคพิษสุ นขั บ้ าน้ อย 2. ฉี ดวัคซีนไหม อย่างน้ อยปี ละ 1 เข็ม ติดกัน 2 ปี เข็มสุ ดท้ ายไม่เกิน 1 ปี นบั จากวันที่กดั

Trauma, Page 145

3. การกัดเป็ นจากสาเหตุจูงใจ เช่น ไปแหย่สัตว์ ถ้ าครบ 3 ข้ อ อาจยังไม่ต้องให้ วคั ซีน ให้ Observe อาการสัตว์ 10 วัน โดยให้ ข้าวให้ อาหารปกติ แต่ขงั ไว้ ไม่ให้ ไปกัดใคร ถ้ าสัตว์มีอาการต่อไปนี ้ให้ มาพบแพทย์ • ซึม : หลบมุมมืด(กลัวแสง) ไม่กินข้ าวกินนํ ้า • ดุร้าย : hyperactive เห่า กัดทุกอย่างที่ขวางหน้ า นํ ้าลายไหลตลอด • ตาย ถ้ าไม่ครบ 3 ข้ อ ให้ Post exposured vaccine เลย และอาจหยุดได้ ถ้า observe 10 วันแล้ วสัตว์ปกติดีจะ ได้ vaccine 3 ครังพอดี ้ สามารถหยุดให้ vaccine ได้ ไม่ต้องให้ ครบ 5 เข็มถือได้ ว่ามี immunization แล้ ว ดูคน : - Immunization (ทัง้ pre & post exposure) ไม่ต้องให้ immunoglobulin เลย ให้ ถามว่าเข็ม สุ ดท้ ายเคยได้ เมื่อไหร่ < 6 mt : booster 1 เข็ม d 0 > 6 mt : booster 2 เข็ม d 0, 3 Active vaccine • PECE 1 ml IM • PVRV(verorab) 0.5 ml IM - unimmunization Active vaccine: d 0, 3, 7, 14, 28 ( 5 เข็ม) Passive (Immunoglobulin) สํ าหรับแผล class III โดยฉี ดรอบแผลให้ มากที่สุด ถ้ าเหลื อ ฉี ด IM ตรงข้ ามกับ active vaccine ถ้ าแผลใหญ่ dilute ได้ ไม่เกิน 3 เท่าด้ วย NSS ถ้ า dilute แล้ วไม่พอให้ เลื อกฉี ดที่ critical area คือ หน้ า ศีรษะ คอ ฝ่ ามือ และแผล class III ก่อน ฉี ดได้ ไม่เกิน 3 วันหลังถูกกัดไม่ งัน้ รบกวนการเพิ่มขึ ้นของ immune จาก active immunization • ERIG ต้ อง test ก่อน โดย เจือจางใน NSS 1:100 ใช้ tuberculin syringe ฉี ด 0.02 ml ID ทึ่ท้องแขน อ่านผล 15-20 นาที ดู wheal and flare ถ้ า wheal >6 mm น่าจะแพ้ ให้ เปลี่ ยนไปใช้ HRIG Dose : 40 IU/kg ID • HRIG ไม่ต้อง test Dose : 20 IU/kg - Immunocompromised : DM, HIV, on steroid, chemo, transplant ให้ passive immune ไป เลยแต่แรกแม้ class II เพราะให้ active อาจกระตุ้นสร้ าง immune ไม่ดี Note : - ถ้ าได้ active vaccine มาแล้ วเกิน 7 วัน (day 0,3,7) ไม่ต้องให้ immunoglobulin

Trauma, Page 146

- Pre exposure สํ าหรับกลุ่ มเสี่ ยง เช่น สัตวแพทย์ บุรุษไปรษณี ย์ ให้ active vaccine d 0, 7, 21 or 28 (3 เข็ม) - กรณี นํ ้าลายสัตว์กระเด็นเข้ าตาให้ หยอด HRIG ที่ตา ห้ ามใช้ ERIG - ผู้ ป่วยแพ้ ไข่ควรให้ verorab

Plastic Surgery, Page 147

Wound

แยก Closed wound vs Open wound แยก ชนิด wound Clean wound Surgical wound Primary closure after wound Non GI, Resp., GU tract edge preparation Clean contaminated wound Failure in aseptic tech. NSS irrigation, wet Surgical wound that into GI, dressing, delayed primary Resp., GU tract closure >12 hr. surgery Prophylactic ATBs Contaminated wound 100% ตามการคํานวณ

การคํานวณ ระยะเวลาการสร้ าง axon + ระยะเวลาการสร้ าง motor end plate = 1 mm/day + 3 wk

Hypertrophic Scar and Keloid Hypertrophic scar

เปรี ยบเทียบ

keloid

แผลที่นูนแดง อาจมีเจ็บและคัน เกิดทันทีหลังผ่ าตัดหรือมีแผล

Onset

Growth regression ยุบภายใน 1-2 ปี

เกิดหลังผ่ าตัดหรือมีแผลหลายๆเดือน ส่ วนใหญ่ ไม่ยุบหลัง 6 เดือน

Growth confined

อยู่ภายในขอบเขตของแผลเดิม

อยู่นอกขอบเขตของแผลเดิม

Common sites

พบบ่อยที่ flexor surface

พบบ่อยที่หน้ าอก หลัง ไหล่ ติ่งหู

treatment

-observe - Pressure - Silicone sheet

- ฉี ดยา triamcinolone acetonide-intralesion ทุก2-3 สัปดาห์ - subtotal excision to reduce size ตามด้ วย RT หรือ steroid injection prevention - Pressure - Silicone sheet

Initial management - ABCD - History taking o

Duration, Mechanism

Hand Injury

Plastic Surgery, Page 151

o

First aid treatment

o

Occupation

o

Dominant hand

o

Underlying disease

Immunization Anatomy review o

Palmar side 1=Flexor carpi ulnaris 2.=Ulnar n. 3.= Ulnar a. 4.=Flexor tendon (profundus &superficialis) 5.=Median n. 6.=Flexor pollicis longus 7.=Flexor carpi radialis 8.=Radial a. No. 4&5=structures in carpal tunnel

Plastic Surgery, Page 152

Palmar side

Dorsal side Muscles

Action

Nerve supply

Flexor Flexor digitorum superficialis

PIP flexion

Median

Flexor digitorum profundus

DIP flexion

Median: ulnar

Flexor pollicis longus

Thumb PIP flexion

Median

Flexor pollicis brevis (intrinsic)

Thumb MCP flexion

Median

Lumbrical

MCP flexion

Median: ulnar

Interosseous

Palmar: finger adduction,

Ulnar

Intrinsic muscle

dorsal: finger abduction Adductor pollicis

Adduct thumb

Ulnar

Abductor pollicis brevis

Abduct thumb

Median

Abductor pollicis longus

Abduct thumb

Radial

Opponen pollicis

Thumb Opposition

Median

Plastic Surgery, Page 153

Abduct 5th finger

Ulnar

Extensor digitorum

2nd to 4th finger extension

Radial

Extensor indicis, indicis

2nd finger extension

Radial

Extensor pollicis longus

Thumb extension

Radial

Extensor pollicis brevis

Thumb extension

Radial

Abductor digiti minimi Extensor

Median: ulnar = 2nd and 3rd fingers : 4th and 5th fingers Examination of the affected parts Skin Circulation Nerve

integrity, swelling, discoloration, inflammation color, warm, capillary refill, pulse, Allen’s test Ulnar Finger ab&adduct

Median Radial Motor Thumb opposition Wrist extension Flexion of digit 123 finger extension Sensory tip of digit 5 Tip of digit 2 Dorsal first web space Bone and join deformity, tenderness, range of motion Tendon Extensor injury - mallet finger = extensor tendon injury at DIP - Boutonniere = extensor tendon injury at PIP, heperextend DIP Flexor injury - Superficial ขาด = งอนิ ้วได้ ปกติ - Deep ขาด = งอ DIP ไม่ได้ - Superficial and deep ขาด = งอไม่ได้ เลย Management - Wound care and immobilization - Refer Finger tip injury Causes: crush or sharp injury Managements

Plastic Surgery, Page 154

1. Stump closure and subungual hematoma managements

X-ray of the affected finger No bone exposed

Bone exposed Bone nipping

Stump closure Nail

Skin

Subungual hematoma 50% ~3-6 wk Nail extraction

1st closure Simple closure or V-Y flap

Repair nail bed (absorbable 6-0) 2. กรณี ที่มี fracture distal phalanx ร่วมด้ วยไม่ทําเป็ นต้ องทํา fixation เพิ่มเติมถ้ าสามารถเย็บปิ ด soft tissue ภายนอกได้ soft tissue นี ้แน่นพอที่จะทําหน้ าที่ stabilize bone ได้ แต่ intra-articular fracture และ fracture ที่ไม่สามารถเย็บปิ ด soft tissue envelop ได้ adequate อาจต้ องทํา internal fixation 3. หลังเย็บแผลเสร็จใส่ aluminum splint ไว้ ที่ dorsal side ของนิ ้วให้ เลยปลายนิ ้ว 0.5-1 cm เพื่อป้องกัน ปลายนิ ้วและให้ heal ได้ โดยไม่มีการรบกวน 4. tetanus immunization, antibiotics, แนะนํากรณี 2nd intention ให้ มาทําแผลทุกวันใช้ เวลาประมาณ 36 wk แผลจึงปิ ดโดยสมบูรณ์ , เล็ บมีโอกาสจะไม่งอกหรือเสี ยรู ปร่ าง จะงอกเต็มที่ใช้ เวลาประมาณ 2-5 เดือน Extensor and Flexor tendon injuries

Plastic Surgery, Page 155

Extensor tendon laceration Cause: tendon ขาดเนื่องจากมี cut wound Symptoms & signs: กรณี tendon ขาดใต้ juncturae tendinum (band ที่ connect extensor tendon ของแต่ละนิ ้วไว้ ด้วยกัน มักจะอยู่ just proximal ต่อ MCP) ผู้ ป่วยจะ extend finger นันได้ ้ เหมือนปรกติ กรณี ขาดเหนือต่อ juncturae tendinum ผู้ ป่วยจะ extend finger นันไม่ ้ ได้ และจะตรวจไม่พบ tenodesis (เมื่อ flex ข้ อมือในคนปรกติ finger จะ extend ออกเนื่องจากมี extensor m. ตึงมากขึ ้น) ต้ องกํามือตรวจตําแหน่งของแผล tendon ขาดเสมอเพื่อดูว่าแผลนันอยู ้ ่ตรงกับ MCP joint และมีโอกาสเข้ า ข้ อหรือไม่ Managements 1. X-ray เพื่อ R/O fracture or joint subluxation 2. เย็บซ้ อม tendon ด้ วย non absorbable sutureใช้ Kessler method วิธีนี ้มีข้อดีคือปมไหมจะอยู่ภายใน รอยต่อ tendon ไม่ออกมา irritate soft tissue ภายนอกขณะมี movement, บางกรณี ปลายด้ าน proximal ของ tendon ที่ขาดหดเข้ าไปลึ กอาจต้ องกรีดเปิ ด skin และ subcutaneous tissue ไปทาง proximal เพิ่มขึ ้นเรื่อยๆเพื่อหา tendon 3. ถ้ ามีแผลเข้ าข้ อ MCP joint (พบบ่อยที่สุดคือ fight bite wound ต่อยปากคู่ต่อสู้ แล้ ว knuckle ไปโดนฟั น) เข้ าไป explore แผล irrigate และ debride ใน OR ถ้ าแผลนี ้มี infection แล้ วให้ treat ให้ ดีก่อนจึงเย็บซ่อม tendon ในภายหลัง

Plastic Surgery, Page 156

4. Immobilization ใช้ short arm cast หรือ ulnar gutter ก็ได้ โดยให้ wrist and IP extension เล็ กน้ อย เพื่อหย่อน extensor m. ช่วย promote tendon healing MCP, PIP, และ DIP อยู่ในท่า hand safe positions Mallet finger Cause: force flexion ขณะที่ DIP กําลัง extend อยู่ทําให้ terminal slip ของ extensor tendon หลุ ดจาก DIP อาจมีเศษกระดูก distal phalanx avulse ติดออกมาด้ วยได้ Symptoms & signs: นิ ้วค้ างอยู่ในท่า flex DIP, Extend DIP ไม่ได้ Managements 1. X-Ray finger AP and Lateral เพื่อดู avulsion of distal phalanx 2. กรณี ไม่ มี avulsion fracture of distal phalanx: splint เฉพาะ DIP joint ด้ วย aluminum splint 6-8 week ห้ ามไม่ให้ ถอดเองเด็ดขาดถ้ าหลุ ดต้ องเริ่มนับ เวลาตังต้ ้ นใหม่ 3. กรณี avulsion fracture of distal phalanx: splint แบบเดียวกันแต่ต้อง x-ray ซํ ้าหลัง splint ว่าเข้ าที่ หรือไม่ถ้าไม่ต้องส่ ง consult ortho เพื่อทําการผ่ าตัด ถ้ าเข้ าที่ดีให้ รกั ษาแบบเดียวกับข้ อ 2 แต่ต้องนัดมา repeat x-ray เป็ นช่วงๆเพื่อให้ แน่ใจว่ากระดูกยังเข้ าที่ อยู่ ระหว่างการรักษา 4. กรณี ที่มีแผลเปิ ด irrigate แผลและ repair tendonและ soft tissue ที่ขาดจากนันจึ ้ งทําการ splint แบบ เดียวกับข้ อ 2 Boutonniere deformity Cause: central slip ของ extensor tendon ขาดออกจากที่เกาะบริ เวณ middle phalanx เกิดจาก forceful flexion of PIP หรือเกิดจาก volar dislocation of PIP joint ร่วมกับ central slip ขาดก็ได้ Symptoms & signs: ถ้ า acute อาจเห็น deformity ไม่ชดั (PIP flex, hyperextend DIP) และยังสามารถ extend PIP ได้ อยู่ (แต่จะ weak against resistance) เมื่อมีอาการไประยะหนึ่ง (10-21 วัน) จะเห็น deformity ชัดเจนขึ ้น Managements 1. X-ray เพื่อ R/O associated fracture or joint subluxation 2. Splinting เฉพาะ PIP joint เป็ นเวลา 8 weeks Flexor tendon laceration Cause: tendon ขาดเนื่องจากมี cut wound

Plastic Surgery, Page 157

Symptoms & signs: flex นิ ้วมือไม่ได้ (digitorum profundus: flex DIP, digitorum superficialis: flex PIP) นิ ้วมือในท่า resting position อยู่ในท่า extend มากกว่านิ ้วอื่น Managements 1. X-ray เพื่อ R/O fracture or joint subluxation 2. เย็บซ้ อม tendon ด้ วย non absorbable sutureใช้ Kessler method ต้ องระวังการซ่อม tendon ที่ บริเวณ no man’s land (ช่วงจากกึ่งกลางของ middle phalanx to distal palmar crease) ซึ่งมีโอกาสเกิด adhesion หลังซ่อมได้ มาก 

ถ้ า flexor tendon ขาดทัง้ profundus และ superficialis ควรเลื อกซ่อมเพียงเส้ นเดียวพอ ปรกติเลื อก profundus เนื่องจาก profundus ใช้ งอ DIP และปลายนิ ้วมีส่วนสํ าคัญในการทําให้ จบั สิ่ งของได้ แน่น



ขาดเส้ นเดียวไม่ต้องซ่อมเลยก็ได้ แต่ถ้าอาชีพของผู้ ป่ว ยต้ องใช้ grip strength มากและ profundus ขาดอาจต้ องซ่อมเนื่องจาก profundus ใช้ งอ DIP และปลายนิ ้วมีส่วนสํ าคัญในการทําให้ จบั สิ่ งของได้ แน่น

3. Immobilization ใช้ short arm cast หรือ ulnar gutter ก็ได้ โดยให้ wrist flexion เล็ กน้ อยเพื่อหย่อน flexor m. ช่วย promote tendon healing MCP, PIP, และ DIP อยู่ในท่า hand safe positions Jersey finger Cause: force extension of DIP ขณะที่ DIP อยู่ในท่า flexion Symptoms & signs: flex DIP ของ นิ ้วมือไม่ได้ Managements 1. X-ray เพื่อ R/O avulsion of distal phalanx 2. Immobilization มือและข้ อมือโดยให้ wrist flex เล็ กน้ อยเพื่อไม่ให้ proximal part ของ flexor m. retract ออกไปไกลกว่าเดิม ช่วย MCP, PIP, และ DIP อยู่ในท่า hand safe positions 3. ต้ อง refer ไปทําการผ่ าตัดซ่อมแซม (ควรได้ รบั การผ่ าตัดใน 7-10 วัน) Gamekeeper’s thumb or Skier’s thumb Cause: injury to ulnar collateral ligament (UCL) ด้ าน medial side ของ thumb MCP เกิดจากมีแรง มากระทํากับด้ านในของนิ ้วโป้งเพื่อดันให้ ไปทางด้ าน radial Symptoms & signs: ปวดด้ านในของนิ ้วโป้ง ตรวจร่างกายพบ Thumb MCP instability ดังนี ้ 

ให้ ผ้ ู ป่วย flex นิ ้วโป้ง, ผู้ ตรวจ fix 1st metacarpal bone ไว้ , ขยับ MCP ไปทางด้ าน ulnar และ radial

Plastic Surgery, Page 158

ถ้ าขยับได้ มากกว่า 30o แปลว่ามี 1st MCP instability จาก complete UCL rupture 

ให้ ผ้ ู ป่วย extend นิ ้วโป้ง, ผู้ ตรวจ fix 1st metacarpal bone ไว้ , ขยับ MCP ไปทางด้ าน ulnar และ radial ถ้ าขยับได้ มากแปลว่ามี 1st MCP instability จาก UCL และ volar plate ruptures (ligament

ที่อยู่ด้าน volar side of MCP) Managements 1. X-ray stress view of thumb ให้ ดึงนิ ้วโป้งไปทาง radial side ขณะถ่ายเพื่อให้ เห็น instability ในภาพ xray 2. Complete ruptureต้ องรับการผ่ าตัดซ่อมแซม 3. incomplete rupture ใส่ thumb spica 6 สัปดาห์ Median, Radial, Ulnar nerve injury 1. Median 

Sensory: test sensation of tip of 3th finger



Motor: test thumb flexion strength (หงายมือวางไว้ กบั โต๊ ะแล้ วยกนิ ้วโป้งชี ้เพดาน),

2. Ulnar 

Sensory: test sensation of tip of 5th finger



Motor: test 5th finger abduction strength, claw finger (4th and 5th finger) จาก loss of lumbrical action (weak MCP flexion), Froment’s sign positive ผู้ ป่วยหนีบกระดาษไว้ ระหว่างนิ ้วชี ก้ บั นิ ้วโป้ง โดยการ flex thumb interphalangeal joint เนื่องจาก adductor pollicis ที่supply ด้ วย ulnar n. weak จึงต้ องใช้ flexor pollicis longus (median nerve ช่วยในการหนีบ)

Radial 

Sensory: test sensation of 1st dorsal web space



Motor: wrist drop, weak finger extension (ตรวจเฉพาะ thumb ก็ได้ ให้ ผ้ ู ป่วยควํ่ามือลงบนโต๊ ะแล้ ว

extend นิ ้วโป้ง) Management ต้ อง refer ไปซ่อมทัง้ 3 อัน ก่อน refer NPO ไปเลย

Plastic Surgery, Page 159

Cleft lip:

Cleft lip & Palate

Clinical presentation medial nasal process & maxillary process ไม่มาเชื่อมกัน มักมีปัญหาจมูกเบี ้ยว ฟั นไม่สบกัน มีปัญหา ในการดูดนมและการเคี ้ยวอาหาร -complete:ริมฝี ปาก ฐานจมูกและกระดูกalveolusแหว่งหายไป -incomplete:มีเนื ้อเยื่อปิ ดรอยแหว่ง Management ทําศัลยกรรมตกแต่งเมื่ออายุประมาณ 3 เดือน(ดมยาผ่ าตัด) ถ้ าฟั นไม่สบกันหรือยื่นมากควรจัดฟั นหรื อ ผ่ าตัดจัดกระดูกก่อนแล้ วค่อยทําflapปิ ดที่ alveolus เมื่ออายุ 8-9 ปิ ขึ ้นไป (ช่วงนี ้ canine เริ่มงอก) Cleft palate: Clinical presentation maxillary process & nasal septum ไม่มาเชื่อมกัน อาจถ่ายทอดทางพันธุ กรรม หรือพบในเด็กที่มากดามี ปัญหาขณะตังครรภ์ ้ เช่น ขาดวิตามิน A, riboflavin และ nicotinic acid หรือเป็ น measles -incomplete : เป็ นเฉพาะ Soft palate -complete: soft & hard palate อาการส่ วนมากเกิดจากการที่ช่ องปากและโพรงจมูกติดต่อ กัน - มีปัญหาในการดูดนมและเศษอาหารเข้ า ไปในโพรงจมู ก - พูดไม่ชดั - เป็ นโรคติดเชื ้อทางเดินหายใจและหูส่วนกลางได้ บ่อ ย - ฟั นสบกันไม่ดี มีปัญหาในการเคี ้ยว - ปํ ญหาทางด้ านจิตใจ Management  ผ่ าตัดเมื่อ 12-18 เดือนก่อนที่เด็กจะหัดพูด (palatoplasty) เพื่อปิ ดช่องโหว่ของเพดานปากให้ ส มบูรณ์ ที่สุด ผ่ าเร็วเกินจะมีผลต่อการเจริญของกระดูกใบหน้ าทําให้ เกิด mid face hypoplasia ได้ หลังผ่ า เด็กอาจจะพูดไม่ชดั และต้ องได้ รบั อรรถบํ าบัด อาจต้ องผ่ าซํ ้าเพื่อตกแต่งเพดานอ่อนหรือความพิการบน ใบหน้ า อื่นๆ  ช่วงวัยรุ ่น ผ่ าตัดแก้ ไขจมูกบี ้ (ถ้ ามี)  อายุ 15-18 ปี ผ่ าตัดแก้ ไข mid face hypoplasia (ถ้ ามี) Parental advice

Plastic Surgery, Page 160

1. การดูดนมอาจมีปัญหาถ้ ามี cleft palate แก้ ไขได้ โดยใช้  เพดานปากเทียม  หัวนมที่ยาวพิเศษ (หัวนมสํ าหรับ premature baby นัน ่ เอง)  เวลาทานนมต้ องให้ นงั่ ตบหลัง ให้ เรอบ่อยๆ เนื่องจากเด็กจะกลื นลมเยอะ 2. โอกาสที่ลูกคนถัดไปจะเป็ นคือ 4-5% ถ้ าพ่อแม่ไม่มีใครเป็ น, 14% ถ้ าพ่อแม่มีคนใดคนหนึ่งเป็ น

Limb Amputation History Physical examination Investigation - Injury : mechanism, timing, Affected part : - CBC - Skin first aid treatment - UA - Circulation - Blood chemistry - History : dominant hand, - ulnar n : abd&add นิ ้ว, อาชีพ, systemic disease, - X-ray (carpal bone  radial n : ext wrist, immunization, allergy CT, MRI) median n : flex โป้ง ชี ้ กลาง, opposition - tendon - muscle - bone - joint Systemic Management 1. control bleeding : pressure - tourniquet (> SBP) 2. digital n block 3. cleansing, sterile dressing : ห้ ามแหวกแผล 4. debridement and irrigation, remove FB 5. ATB 6. tetanus prophylaxis 7. analgesic 8. Refer in rest position ถ้ ามีส่วนที่ขาด หลังจากล้ างแล้ ว ให้ เอาส่ วนนันห่ ้ อด้ วย gauze ชุบ NSS ใส่ ในถุงพลาสติกรัดปากถุงให้ แน่น แล้ วแช่ในนํ ้าแข็งที่มีนํ ้า ควรรีบแก้ ไขใน 6 hr

Common Surgical Procedure, Page 161

Scalpels (มีด)

Surgical Tools

การจับมีด Long incisions ตามรู ปด้ านล่ าง

Fine incisions จับเหมือนจับปากกา หลักการตัด 1. ความยาวของ blade ควรตังฉารกั ้ บ skin surface 2. อย่าตัดอะไรที่มองไม่เห็น 3. ถ้ าต้ องตัดส่ วนที่อยู่เหนือ vital structure ให้ สอดเครื่องมือเข้ าไปเพื่อกันพลาดก่อน 4. ถ้ าต้ องตัดใกล้ ๆ nerve หรือ vessels ให้ ตดั ตามแนวยาว 5. ถ้ าจะให้ ดี mark ไว้ ก่อนตัดจะ OK มาก

Surgical scissors Metzenbaum Mayo Furguson *กรรไกรทีใ่ ช้ ตดั

ใช้ ตดั soft tissue, intra-abdominal structure ใช้ ตดั tissue ที่แข็งขึ ้นมากว่า Metzenbaum ใช้ ตดั ไหม Tissue ปลายจะโค้ ง

Forceps การจับ forceps จับเหมือนจับปากกา (เหมือนจับตะเกียบ !!!!) ชนิดของ forceps Toothed forceps ใช้ จบั skin, fascia, muscle Non-toothed forceps ใช้ จบั vicera, serosa, adventitial surface ความแตกต่างจาก Needle holder

Common Surgical Procedure, Page 162

Digital Nerve Block Indication - Nail removal - Paronychia drainage - Suturing Precaution ไม่ควรใช้ xylociane with adrenaline Procedure 1. แต่ละนิ ้วมี digital nerve 4 เส้ นมาเลี ย้ งได้ แก่ dorsal digital nerve 2 เส้ น และ palmar digital nerve 2 เส้ น (reference = Wound and lacerations, emergency care and closure ของ Trott, 3rd ed) 2. Draw 1% xylocaine without adrenaline ด้ วยเข็มเบอร์ 25-30 (อย่าใช้ ยาชาเกิน 4 ml) 3. ปักเข็มฉี ดยาที่ dorso-lateral aspect ของ proximal phalanx บริเวณ web space ให้ distal to MCP joint 4. ก่อน push ยาชา draw ดูก่อนว่าได้ เลื อดหรือไม่ เมื่อไม่ได้ เลื อดจึงค่อยๆ infiltrate ยาชาพร้ อมๆกับ ถอนเข็มออกเล็ กน้ อย (เข็มยังไม่พ้น skin ออกมา) จากนันปั ้ กเข็มลงไปใหม่โดยชี ้ปลายเข็ม ไปทาง palmar surface เพื่อ block palmar digital nerve อย่าลื มว่าต้ อง draw ก่อน push เสมอ 5. อย่าใช้ ยาชาเกิน 4 ml 6. เนื่องจากนิ ้วมีขนาดเล็ กจึงใช้ ขนตอนดั ั้ งรู ป

Common Surgical Procedure, Page 163

Wound Cleansing and Irrigation Wound cleansing solution ที่ใช้ บ่อย Povidone-Iodine (Betadine) - ฆ่า gram negative and gram positive bacteria, fungi, virus - ใช้ ล้ างมือ, pre-operative preparation, ทําความสะอาดแผล trauma - ทําให้ ผิวหนังเป็ นสี นํ ้าตาล Chlohexidine - ฆ่า gram positive bacteria ได้ ดี แต่ฆ่า gram negative bacteria ได้ ไม่ดีเท่า Betadine - ใช้ ล้างมือ, Low toxicity - ไม่ควรใช้ direct contact กับ open wound Procedure 1. ล้ างมือ, ใส่ แว่นตา, ถุงมือ 2. โกนขนบริเวณที่จะทําแผล ยกเว้ นที่คิ ้วเนื่องจากอาจไม่ขึ ้นมาเหมือนเดิม 3. คํานวนขนาดยาชา และ infiltrate ให้ ทวั่ 4. Remove foreign body ที่แผลออกให้ หมด 5. Wound periphery cleansing/ scrubbing เพื่อ remove visible contamination, คราบเลื อด, นอกจากนันยั ้ งช่วยลดการเกิด tattooing จาก foreign body อีกด้ วย - จัดท่าผู้ ป่วย - ผสม NSS กับ Betadine อัตราส่ วน 10-20:1 - scrub จากข้ างในวนออกไปด้ านนอกโดยใช้ gauze ขนาด 4X4 อย่าใช้ gauze เก่าจุ่ม Betadine ซํ ้า 6. Irrigation โดยใช้ syringe ขนาด 20-35 ml 7. เย็บแผล หรือ เปิ ดแผลไว้ ขี ้นกับชนิดของการรักษา

Suture

ก่อนทําหัตถการใดๆอย่าลื ม ล้ างแผล scrub irrigate paint ปูผ้า ด้ วยทุกครัง้ Vertical mattress

Common Surgical Procedure, Page 164

Deep suture (ในการเย็บ perineum)

Undermining เป็ น technique ที่ใช้ ในการลด tension ของแผลในกรณี ที่ skin ถูก debride ออกไปมากจนแผลตึง แยก dermis ออกที่รอยต่อระหว่าง dermal-superficial fascia โดยใช้ Metzenbaum แหวกลงไปเป็ น ระยะประมาณ gap ความกว้ างของแผล ต้ องทําด้ วยความระมัดระวังเนื่องจากเป็ น การแพร่ infection ลงไปสู่ tissue เบื ้องล่ างได้

Subcuticular closure

ปักให้ ใกล้ มุมที่สุดเฉี ยงไปอีกฝั่ งและปักให้ ลึกถึงก้ นแผล, เหลื อปลายตรงมุมเอาไว้ ยาวพอควรเพื่อใช้ ผูกใน ภายหลังตามข้ อ 3

Common Surgical Procedure, Page 165

เย็บต่อเนื่องจาก deep layer หรือใช้ เข็มใหม่ก็ได้ ปักให้ ใกล้ skin ที่สุด ปักเข็มให้ ได้ ระดับดังรู ปจากนันผู ้ ก กับปลายเดิมที่เหลื อไว้ จากข้ อสอง Corner stitch

Muscle suturing

Nail Extraction

Procedure 1. Digital nerve block, paint, ปูผ้า 2. ใช้ Metzenbaum จับปลายโค้ งลงดังภาพ แล้ วใช้ Metzenbaum ดันเล็ บจนเหลื อแต่ส่วนที่ติดอยู่ กับ nail bed 3. เอา forceps จับเล็ บให้ แน่นๆแล้ วดึงออก 4. ถ้ ามีแผลที่ใต้ เล็ บให้ เย็บด้ วย

Common Surgical Procedure, Page 166

Thoracentesis Procedure 1. ใช้ syringe ขนาด 50 ml เข็ม no. 20 ดูดอากาศไว้ 2 ml 2. จัดท่าให้ ผ้ ู ป่วยนอนหงายศีรษะสู ง 30o 3. ปักเข็มที่ตําแหน่ง 2nd หรือ 3rd intercostals space ตัดกับ mid-clavicular line 4. ถ้ าอากาศถูกดูดจาก syringe เข้ าสู่ thoracic cavityแสดงว่าไม่มี pneumothorax 5. ไม่มีอากาศเข้ าออกจาก syringe แต่สามารถ draw อากาศออกมาเพิ่มได้ simple pneumothorax 6. มีอากาศ flow เข้ ามาใน syringe ได้ เอง tension pneumothorax 7. Pericardiocentesis ให้ แทงเข็มเข้ าทาง xyphoid process ชี ้ปลายเข็มไปทาง mid clavicle ข้ าง ซ้ าย แล้ ว draw

Orthopedics, page 167

Neck Pain Red flag signs for infection, spinal cord compression, and CA Fever Chill Significant weight loss Progressive neurological symptoms Bowel bladder function change Etiology With neurological deficit With no neurological deficit Cervical myelopathy Muscle strain Cervical radiculopathy Myofacial pain Facet joint syndrome Discogenic pain Occipital neuralgia Causes Myelopathy Radiculopathy (compression of nerve root/ dorsal ganglion) Muscle strain

Myofacial pain

Facet joint

History Weakness and numbness of arm and leg, incontinence Electric sharp shooting pain from neck to arm, ± numbness and weakness Acute injury, rapid flexion-extension (whiplash injury) localized neck pain, restricted cervical movement Chronic overuse or secondary from other neck problems, poor posture, chronic pain at neck and periscapular area worst toward the end of the day Dull aching axial neck pain may radiate to occipital or periscapular area, ± Hx of whiplash

Physical Examination Sensory deficit, weakness, hyperreflexia, positive Hoffman’s sign, loose sphinctor tone when PR, loss of perianal sensation Positive neck compression test, Possitive Spurling test, symptom relieve with cervical distraction test , sensory deficit dermatomewise, subtle weakness myotomewise, negative Hoffman’s sign Point of muscle tenderness, limited ROM due to pain, neurologically intact

Slumped forward, kyphotic posture, palpable trigger point at cervicothoracic paraspinal m., neurologically intact

Neck extension may recreate the pain, neurologically intact

Orthopedics, page 168

Discogenic pain Occipital neuralgia (irritation or compression of 3rd occipital nerve)

injury axial neck pain may radiate to occipital or periscapular area Throbbing pain beginning at suboccipital area spreading to scalp and forehead

Neck flexion may recreate the pain, neurologically intact Reproduction of symptom when pressing the nerve (midway between the mastoid process and suboccipital protuberance), positive Tinel test in the same area (tapping on the nerve), neurologically intact

Investigation Muscle strain, myofascial pain, and occipital neuralgia: no investigation needed 1. Plain X-Ray  Myelopathy: may reveal compression fracture, spinal osteolytic lesion, loss of pedicle  Radiculopathy: foraminal stenosis, decrease disc height, spondylosis  Facet joint: may reveal facet joint arthropathy but non-diagnostic  Discogenic pain: may find decrease disc space 2. CT 3. MRI: use when suspect cervical myelopathy, preparation for surgery for radiculopathy 4. Other investigation  Facet joint: Facet joint anesthetic injection in order to block medial branch nerve of dosal rami, also a therapeutic method  Discogenic pain: Cervical discography เป็ น invasive procedure ทําเมื่อ conservative Rx fail เท่านัน้ Managements Same managements except for myelopathy and progressive radiculopathy which require emergency surgical decompression 1. anti-inflammation and pain relieve: Education, Medication ( Paracetamol, NSAIDs, Muscle relaxant, Low dose opioids, High dose opioids) 2. Physical therapy: hot pad, ultrasound, acupuncture, electrical stimulation 3. Strengthening exercise: ROM, isotonic, isometric 4. correct bad posture

Orthopedics, page 169

Shoulder Pain Red flag signs for infection, spinal cord compression, and vascular insufficiency Fever Chill Hot swollen joint Progressive neurological symptoms Loss of pulse Etiology Muscle Joint Rotator cuff tendinitis (impingement Adhesive capsulitis (frozen shoulder) syndrome) Gleno humeral joint arthritis Rotator cuff tear (full thickness) Acromioclavicular joint arthritis Bicipital tendinitis Shoulder instability Biceps tendon rupture Nervous tissue Cervical radiculopathy Cervical myelopathy Thoracic outlet syndrome Causes Rotator cuff tendinitis (impingement syndrome)

Rotator cuff tear

Bicipital tendinitis Biceps tendon

History Pain at superior, anterior or lateral part of shoulder exarcerbated with overhead activities

Physical Examination Tenderness at ant and lat shoulder, no limited ROM but pain on abduction movement at 70o120o, The pain was reproduced when performing Neer’s, and empty can tests, no muscle weakness Supraspinatus tendinopathy: pain on resist abduction Infraspinatus ± teres minor tendinopathy: pain on resisted lateral rotation Subscapularis tendinopathy: pain on resisted medial rotation Rotator cuff pain, Limited active abduction from weakness of weakness of rotator cuff rotator cuff muscles, Positive drop arm test, muscle, limited active local anesthetic injection can be used before ROM testing the muscle power in order to distinguish true weakness from weakness caused by pain of rotator cuff tendinitis Pain at anterior shoulder Tenderness at bicipital groove (in between greater and lesser tuberosity), positive Speed, and Yergason tests Sudden severe sharp Usually involves proximal long head, bulg at

Orthopedics, page 170

rupture Adhesive capsulitis (frozen shoulder) Primary= idiopathic Secondary=any condition causing shoulder immobilization

Gleno humeral joint arthritis Common causes:  Ostroarthritis  Rheumatoid  Posttraumatic Less common  Osteonecrosis  Infection  Rotator cuff tear arthropathy Acromioclavicular joint arthritis

Shoulder instability (causes=macro or repetitive micro trauma, deconditioned rotator cuff m.)

pain at anterior shoulder with Hx of previous recurrent shoulder pain Freezing state: 1-9 months, Dull aching shoulder pain when moving shoulder together with progressive limitation of shoulder movement Frozen stage: 5-18 months, the pain improves but the stiffness does not Thawing state where the ROM was regained (2-3 years) Deep seated shoulder pain, worsen with activities, progressive limited ROM with difficulty when reaching overhead, combing hair Ostroarthritis involves single joint Rheumatoid involves multiple joints Posttraumatic: Hx of trauma Gradually developing anterior shoulder pain worsening with shoulder adduction, Hx of shoulder instability or AC joint separation Patients have recurrent episodes of subluxation/dislocation Anterior: feeling that the shoulder is unstable when the arm is in abduct and external rotate (such as when

the lower arm, Ecchymosis, weakness of elbow flexion may be observed Limited active and passive ROM in all direction (usually loss external rotation and abduction first), Pain and tenderness will be found in freezing state

Tenderness on deep palpation over the front and back of shoulder, restrict active and passive ROM, generalized shoulder muscle atrophy, crepitus detected with flexion and rotation

Tenderness over AC joint, reproduction of pain on cross arm test

Anterior: patients feel that the shoulder is slipping out when performing an anterior apprehension test, then performing a relocation test will ease reduce the patient’s apprehension Inferior: positive sulcus sign Posterior: positive posterior instability test (the examiner detects greater laxity from the

Orthopedics, page 171

Thoracic outlet syndrome

throwing ball) Multidirectional: feel instability with any shoulder activities Posterior: usually began after major trauma, seizure, electric shock Symptom of aching fatigue and weakness worsen when arm is in an upright position from compression of brachial plexus or of subclavian vessels

suspected side) Assessing patient’s overall laxity: touch the thumb against volar aspect of the forearm; extend elbow, wrist, MP and DIP Increased overall laxity result in more probability of mutidirectional instability Positive elevated arm stress test, positive Adson maneuver, palpate suprascapular region to r/o mass lesion Neurological assessment  Axillary n. deltoid power, sensation over deltoid area  Musculocutaneous n. sensory over lateral forearm, motor = elbow flexion  Medial antebrachial cutaneous n. sensation over medial forearm and anterior arm  Median n. หงายมือยกนิ ้วโป้งชี ้เพดาน, sensation at distal end of middle finger  Rradial n. ควํ่ามือแนบโต๊ ะ extend นิ ้วโป้ง, sensation at dorsal 1st web space  ulnar n. test little finger adduction power, sensation of little finger

Investigation Impingement syndrome, rotator cuff tear, bicipital tendinitis or rupture, frozen shoulder: มักไม่ จําเป็ นต้ อง investigate เพิ่มวินิจฉัยจาก clinical ได้ แต่บางกรณี rotator cuff tear ใช้ MRI ช่วยในการ วินิจฉัยได้ 1. Plain X-Ray  Anterior shoulder instability: compression fracture of posterior humeral head (Hill-Sachs lesion)  Gleno humeral joint arthritis: AP and axillary view, axillary view is good in demonstrating narrowing joint space OA: joint space narrowing (indicative of cartilage destruction), osteophyte, posterior erosion of glenoid, subchondral cyst formation Rheumatoid: peri-articular erosion, osteopenia, central wear of the glenoid Rotator cuff tear or insufficiency: superior migration of humeral head  Acromioclavicular joint arthritis: joint space narrowing, osteophyte, subchondral cyst formation  Thoracic outlet syndrome: shoulder AP and lateral may reveal cervicle rib 2. MRI: helps in Rotator cuff tear shoulder instability: use to detect tearing of anteroinferior glenoid labrum (Bankart lesion) 3. Other tests: Rheumatoid factor for Gleno humeral joint rheumatoid arthritis Management

Orthopedics, page 172

Conservative  Reduce pain: Education, Medication ( Paracetamol, NSAIDs, Muscle relaxant, Low dose opioids, High dose opioids), Physical therapy modalities, Steroid injection  Reduce movement ที่จะ exacerbate pain  Strengthening and streching exercise หลังจากที่อาการปวดลดลงแล้ ว Surgery  Rotator cuff tendinitis: subacromial space decompression, when conservative treatments fail  Rotator cuff tear  < 50% tear: conservative Rx (reduce pain, physical therapy)  >50% tear: surgical repair decision based on patient’s prior function and expectation  Bicep tendon rupture: Surgical repair decision based on patient’s prior function and expectation  Gleno humeral joint arthritis, when conservative treatments fail  Total or hemi joint replacement  Shoulder joint arthrodesis (in patients with damaged muscle or tendons resulting in an inability to support a joint replacement)  Acromioclavicular joint arthritis: removing distal portion of clavicle, when conservative treatments fail  Shoulder instability  Anterior instability with presence of traumatic, unidirectional, Bankart lesion usually requires surgery.  Atraumatic Multidirectional, bilateral signs of laxity: rehabilitation for rotator cuff strengthening is indicated. Stretching and strengthening exercise for shoulder

Stretching 1. Pendulum exercise: Lean forward, let the arm hang freely then move the body so that the arm will freely swing in a pendulum motion

2. Stick and pulley exercises: ใช้ แขนข้ างที่ไม่ปวดเป็ นตัวดันให้ ข้างที่มีปัญหา move passively

Orthopedics, page 173

3. Posterior capsule stretching Strengthening 1. Deltoid and rotator cuff: using rubber band 2. Scapular stabilizers: wall push up, knee push up, regular push up, shoulder shrug (lifting 5 pound weight of the ground), shoulder press-up Neer test: Examiner stabilize the patient’s scapular with one hand then internally rotate and flex patient’s shoulder toward 180o flexion. Positive= reproduction of the symptoms Empty can test: shoulder in 90o abduction position + 30o horizontal adduction, full elbow extension with thumb facing down toward the floor. The examiner push both arms downward Infraspinatus assessment: resist external rotation Subscapularis assessment: resist internal rotation, or lift off test (ask the patient to put the hand behind his back and try to lift the hand of his back) Drop arm test: passively abduct the patient’s shoulder to 90o then instruct the patient to slowly drop the arm down. Positive= arm quickly drop to the neutral position. Speed test: flex shoulder 45o, elbow almost fully extend, the examiner push the patients forearm downward to create a resisted elbow flexion Yergason: Elbow stabilized to the patient’s side by the examiner, flex to 90o. then test the resisted supination Crossbody adduction test (cross arm test, scarf test): adduct the patient’s arm across the chest Apprehension test: Patient in a supine position with shoulder off the table, passively abduct the shoulder to 90o and slowly do an external rotation.

Orthopedics, page 174

Relocation test: Equal to apprehension test plus simultaneous pressue application to the anterior part of shoulder with the examiner palm. Sulcus sign: sitting with arm hanging at the patient’s side, an examiner apply an inferior shoulder traction which will result in inferior subluxation or increase in space between humeral head and acromian. Posterior instability test: lie supine, flex shoulder to 90o, flex elbow to 90o then internally rotate shoulder. Apply force to the patient’s elbow in downward the direction (right angle to the floor) Elevated arm stress test: abduct shoulder to atleast 90o also point the arms posteriorly. Then close and open both fists simutaneously by the patients themselves. Reproduction of the symptoms = positive test Adson manuver: the patient’s head is extended and laterally flexed toward the affected side, ask the patient to inhale deeply. If the amplitude of the radial pulse is reduced or diminished, the test is considered positive.

Elbow and Forearm Pain Red flag signs for infection, spinal cord compression, and vascular insufficiency Fever Chill Hot swollen joint Progressive neurological symptoms Loss of pulse Etiology Lateral elbow pain Medial elbow pain Lateral epicondylitis Medial epicondylitis Radial tunnel syndrome Cubital tunnel syndrome Ulnar collateral ligament injury Posterior elbow pain Forearm pain Olecranon bursitis Pronater syndrome Anterior interrosseous nerve syndrome Causes Lateral epicondylitis (tennis elbow) Cause= tendinosis (tendon fibrosis) of supinator and wrist extensor Radial tunnel syndrome

History ปวดบริเวณ lat epicondyle จะแย่ลงเมื่อ ทํา supination and/or wrist extension เช่น ไข screw, ยกของ, บิดลู กบิด เปิ ดประตู ปวดที่ lat epicondyle epicondylitis แยกจาก Lat

Physical Examination Tenderness at lateral epicondyle, no limitation of elbow movement Reproduction of pain with Mill’s and Cozen’s test Middle finger test: extend middle finger against resistance จะ reproduce symptoms

Orthopedics, page 175

Compression at arcade of Froshe ช่วงนี ้ radial n. แตก เป็ น pure motor nerve คือ post. Interosseous n. แล้ ว

epicondylitis ด้ วย night pain หรือ pain radiated over forearm อาการปวด มากขึ ้นถ้ าทํา wrist extension, gripping, squeezing อาการร่วมอื่นๆคือ motor weakness ไม่มี sensory loss Medial epicondylitis ปวดบริเวณ medial (Golfer’s elbow) epicondyle เป็ นมากขึ ้น Cause= tendinosis เมื่อ pronate, wrist flexion of pronator and wrist flexor Cubital tunnel ปวดบริเวณ medial elbow syndrome ชาที่นิ ้วนางและนิ ้วก้ อย Ulnar n. ถูกกดที่ motor weakness อาจมา groove ที่ post ด้ วย weak grip เปิ ดเกลี ยว aspect of medial ขวดไม่ได้ epicondyle

Tinel test positive: tapping at 3 inches from lat epicondyle จะ reproduce pain Motor power: weak thumb extension ให้ ควํ่ามือ ลงกับโต๊ ะแล้ ว extend นิ ้วโป้ง, radial deviation on wrist extension Sensation of radial n. distribution: normal (at first dorsal web space) Tenderness at medial epicondyle, reproduction of pain when pronate and flex wrist against resistance (Medial epicondylitis test)

Tinel test positive: tap ที่ post aspect of medial epicondyle Flex elbow แล้ วคลํ า ulnar nerve อาจพบว่า ออกมานอก groove Impair sensation of ulnar distribution: ชา นิ ้วนาง และนิ ้วก้ อย Impair motor power of ulnar distribution: ตรวจ intrinsic muscle ให้ abduct นิ ้วก้ อย against resistance หรือตรวจนิ ้วโป้งจะพบ Froment sign positive Ulnar collateral ปวดบริเวณ medial elbow กดเจ็บที่ ulnal collateral ligament, apply valgus ligament injury เป็ นมากขึ ้นเมื่อทํา force ที่ elbow แล้ วจะทําให้ รู้สึกเจ็บ overhead throwing activities Arthritis of the OA: พบน้ อยเนื่องจากไม่ใช่ RA: ข้ อบวม เห็นชัดที่สุดด้ าน lateral พบร่วมกับข้ อ elbow weight bearing joint อื่นๆ อาจพบ rheumatoid nodule ที่ extensor Causes: ผู้ ป่วยมักมีประวัติทํางานที่ surface กรณี ที่เป็ นมากจะพบ joint instability  Ostroarthritis ใช้ ข้อศอกมาก อาการปวด ทดสอบโดยการ apply varus and valgus force to  Rheumatoid มักเกิดร่วมกับ limit ROM the elbow ร่วมกับตรวจ ROM  Posttraumatic RA: บวม แดงได้ มกั เป็ น OA และ post-traumatic: ไม่ค่อยบวม กด joint หลายข้ อ line แล้ วเจ็บ limited ROM ทัง้ passive และ Post-trauma: มักมาด้ วย active ปัญหาข้ อติดเป็ นหลัก Olecranon bursitis ปวด posterior elbow อาจ Swelling and tenderness of posterior elbow, เห็นเป็ นก้ อนบวมชัดเจน ถ้ ามีไข้ หรือบวมแดงมากต้ องสงสัย infection ร่วม เกิดได้ จาก ด้ วยเสมอ กรณี นี ้ต้ องเจาะ fluid จาก Bursa ไป Prolonged irritation เช่น ตรวจ cell count, gram stain/culture, ดู crystal ใช้ ข้อศอกยันพื ้นบ่อย (เพื่อแยก bursitis จาก gout), ถ้ าสงสัย sepsis Sudden trauma เช่นล้ ม ด้ วยให้ ทํา CBC และ hemoculture ร่วมด้ วย

Orthopedics, page 176

ศอกกระแทกพื ้น Gout,RA อาจมี superimposed infection ได้ Pronator syndrome ปวด ant. forearm ชาและ Median n. อ่อนแรงตาม median n. compression distribution เป็ นมากขึ ้น ระหว่าง deep & เมื่อมี activities superficial head of pronator teres m.

อาจต้ องตรวจหาว่ามี fracture ร่วมด้ วยหรือไม่ โดยเฉพาะถ้ าสาเหตุเกิดจาก sudden trauma

Tinel test positive: tap at 4 cm distal ต่อรอยพับ ข้ อศอก Resisted pronation จะ reproduce อาการภายใน 1 นาที Sensory: deficit ที่ 3 นิ ้วแรก รวมทังบริ ้ เวณ thenar eminence Motor: ตรวจ thenar eminence atrophy, ตรวจ thumb abduction (abductor pollicis brevis) โดยให้ หงายมือบนโต๊ ะแล้ วชี ้นิ ้วโป้งไปที่เพดาน ปวด ant. forearm ไม่มี Positive OK sign: เนื่องจากมี weakness ของ อาการชา pinching grip มี กล้ ามเนื ้อที่ nerve นี ้ไปเลี ย้ งคือ flexor pollicis weakness longus, flexor digitorum profundus ของนิ ้วชี ้, pronator quadratus

Ant. interrosseous nerve syndrome pure motor brance of Median n. Investigation Lateral epicondylitis, medial epicondylitis, radial tunnel, cubital tunnel, pronator syndrome, ant interosseous syndrome ใช้ clinical diagnosis 1. Plain X-Ray  ทําเมื่อต้ องการ R/O การบาดเจ็บที่อาจเกิดจาก fracture โดยเฉพาะใน olecranon bursitis ที่เกิดหลัง sudden trauma, ulnar collateral ligament injury  Elbow joint arthritis: AP ,lateral view OA: joint space narrowing (indicative of cartilage destruction), osteophyte, subchondral cyst formation อาจพบ loose body ได้ (เศษกระดูกที่แตกอยู่ในข้ อ) Rheumatoid: peri-articular erosion, osteopenia 2. Other tests: Aspiration of bursitis fluid เจาะจากทาง lateral side เพื่อหลี กเลี่ ยง ulnar nerve ที่อยู่ ด้ าน medial เริ่มจากเช็ด antiseptic และ ฉี ดยาชาก่อน จากนันใช้ ้ เข็มเบอร์ 18 ดูดนํ ้าออกมาจนถุงยุบ บวมหมด เป็ นได้ ทงั ้ diagnostic และ therapeutic Management Conservative  Reduce pain: Education, Medication ( Paracetamol, NSAIDs, Muscle relaxant, Low dose opioids, High dose opioids), neuropathic drug (amitryptalien, neurontin), Physical therapy modalities, Steroid injection (ไม่ให้ ฉีดในกรณี ulnar collateral ligament injury เพราะจะทําให้ อาการแย่ลง)  Reduce movement:  ลด movement ที่จะ exacerbate pain  light weight plastic splint ใส่ ตอนนอนสํ าหรับ radial tunnel syndrome, และ cubital tunnel syndrome เพื่อไม่ให้ เกิด nerve compression  Strengthening and streching exercise หลังจากที่อาการปวดลดลงแล้ ว Surgery  Epicondylitis: surgical debridement of tendinosis with decortication of epicondyle, when

Orthopedics, page 177

conservative treatments fail  Radial tunnel, cubital tunnel, pronator syndrome, anterior interosseous nerve syndrome: surgical decompression, when conservative treatments fail  Ulnar collateral ligament injury: surgical reconstruction, when conservative treatments fail  OA: arthroscopic debridement and removal of loose body, when failure conservative Rx Mill’s test: resisted wrist extension Cozen’s test: palpate laternal epicondyle while the patien is in pronation and doing a resisted wrist extension. Medial epicondylitis test: reproduction of pain when pronate and flex wrist against resistance Froment sign: ให้ ผ้ ู ป่วยหนีบกระดาษไว้ ระหว่างนิ ว้ โป้งกับนิ ว้ ชี ้ให้ แน่น ผู้ ตรวจพยายามดึงกระดาษออกถ้ า มี weakness จาก ulnar n. compression จะพบว่าผู้ ป่วย flex IPJ ของนิ ้วโป้งขณะหนีบด้ วย (เกิด เนื่องจาก adductor pollicis and first dorsal interosseous m. ซึ่งเลี ย้ งด้ วย ulnar n. อ่อนแรง ผู้ ป่วยจึงใช้ flexor pollicis longus มาช่วยหนีบแทน)

Wrist and Hand Pain Red flag signs for infection, spinal cord compression, and vascular insufficiency Fever Chill Hot swollen joint Progressive neurological symptoms Loss of pulse Etiology ปกติที่ wrist เราจะแยกเป็ น radial and ulnar side pain Radial side: de Quervain, CMC arthritits, carpal ganglion cyst, fracture of scaphoid, distal radius, Meralgia paresthica (superficail radial nerve entrapment), radial a. thrombosis Ulnar side: ECU or FCU tendinitis, DRUJ arthitis, Guyon canal syndrome, ulnar a. thrombosis Causes Carpal tunnel syndrome (CTS) Carpal tunnel Floor= carpal bone, roof=flexor retinaculum, content=8 flexor tendons & flexor pollicis longus, Median n.

History ปวดบริเวณข้ อมือ ชาจาก นิ ้วโป้งถึงครึ่งนิ ้วนางการ flex หรือ extend ข้ อมือ จะ ทําให้ อาการแย่ลงเช่นต้ อง ตื่นกลางดึกเนื่องจากปวด ข้ อมือ (ตอนนอนข้ อมืออยู่ ในท่า flex)สะบัดมือแล้ วจะ ดีขึ ้น เมื่อเป็ นมากขึ ้นจะมี กล้ ามเนื ้ออ่อนแรง grip weakness เปิ ดขวดลํ าบาก หยิบของแล้ วหลุ ดมือ

Physical Examination Phalen test, reverse phalen test reproduce symptoms ภายใน 1 นาที Carpal compression tests positive in 30 sec Tinel test positive: tap median n. ที่บริเวณข้ อมือ Sensory ชาที่ palmar side of 1st-3rd finger+lateral half of 4th finger, แต่จะไม่ชาที่ บริเวณ thenar eminence เนื่องจาก cutaneous branch ที่มาเลี ย้ งบริเวณนี ้แตกออกก่ อนที่ n. จะ เข้ า tunnel Motor: atrophy of thenar eminence, ตรวจ thumb abduction (abductor pollicis brevis)

Orthopedics, page 178

Conditions predisposed to CTS = DM, hypothyroid, pregnancy, Rheumatoid arthritis Guyon canal อาจเกิดจาก repettitive syndromes trauma เช่นใช้ เครื่องเจาะ ulnar entrapment at ถนนหรือspace the wrist, tunnel occupying lesion เช่น ประกอบด้ วย lipoma, ganglion cyst,or pisifrom, hammate, osteophyte ผู้ ป่วยอาจมี and their collateral อาการชาที่นิ ้วนางด้ าน ligament ulnar side และนิ ้วก้ อย ร่วมกับ อาการอ่อนแรงของ intrinsic muscle หรือมีแค่ อาการในอาการหนึ่งก็ ได้ แล้ วแต่ระดับของ nerve compression De Quervain ปวดข้ อมือบริเวณ radial tenosynovitis styloid แย่ลงเวลาขยับ นิ ้วโป้ง มีประวัติ repetitive thumb use

โดยให้ หงายมือบนโต๊ ะแล้ วชี ้นิ ้วโป้งไปที่เพดาน

Positive Tinel test Sensory: Palmar aspect of 5th digit + ulnar side of 4th digit ด้ าน dorsal side ของทังสองนิ ้ ้ว ควรปรกติเนื่องจาก nerve supply ของส่ วนนี ้แตก ออกก่อน ulnar n. เข้ า canal Motor: weakness of finger abduction, ถ้ าเป็ น มากอาจมี atrophy of hypothenar area Guyon canal syndromes ต่างกับ cubital tunnel เนื่องจากไม่จําเป็ นต้ องมีอาการชาร่ วมกับ weakness เสมอไป

Tenderness and swelling ที่ radial styloid area เนื่องจาก inflammation of abductor pollicis longus (APL) และ extensor pollicis brevis (EPB) pnemonic=all penut lover eats penut butter, Reproduction of pain with Finkelstein test Wrist sprain มักเกิดหลังล้ มในท่าใช้ มือ ต้ อง R/O fracture ก่อน คลํ าไปที่ carpal bones รับนํ ้าหนัก ขยับข้ อมือแล้ ว โดยเฉพาะ scaphoid fracture โดยการกดที่ จะปวดมากขึ ้น anatomical snuff box จะมี tenderness ถึงแม้ ว่า x-ray 1จะไม่พบ scaphoid fracture ก็ให้ รกั ษา แบบ fracture ไปเลยแล้ วนัดมา x-ray ซํ ้าในอีก 2 สัปดาห์ ตรวจ neurovascular status ด้ วย Sprain อาจเกิดที่ radial side หรือ ulnar side ก็ได้ จะคลํ าได้ tenderness อาจมี swelling, limited ROM from pain Wrist and hand RA:ปวดบวมเจ็บ limited RA: swelling tenderness, limited ROM, radial arthritis ROM พบ involvement ทัง้ deviation of the wrist, ulnar deviation of the Causes ข้ อมือและ fingers fingers (MPJ level) นอกจากนันอาจพบ ้  Post-traumatic: OA & post traumatic: boutonniere deformity ของนิ ้วมือด้ วย  OA ปวดบวมเจ็บ limited ROM OA: swelling tenderness, limited ROM  RA พบที่ข้อมือ หรือนิ ้วมือ Herbaden nodes (bony nodule at DIP), อย่างใดอย่างหนึ่ง Bouchard nodes (bony nodule at PIP) มักไม่มี involvement of MPJ ยกเว้ นกรณี post-traumatic arthritis st 1 carpomatacarpal OA: ปวดบริเวณฐาน Tenderness at dorsal and radial aspect of the joint arthritis (base นิ ้วโป้ง pinching จะทําให้ thumb

Orthopedics, page 179

of thumb arthritis) causes  OA พบมากที่สุ ด  RAพบหลายข้ อ  Post-traumatic Ganglion cyst เกิด ได้ ทุก synovial joint เนื่องจากมี joint capsule หรือ tendon synovial sheath ขาด Skier’s thumb (sprain or complete rupture of ulnar collateral ligament of the thumb)

เป็ นมากขึ ้น limited thumb Thumb grinding test reproduce symptoms movement อาจมีเสี ยง (grind proximal phalanx กับ trapezium bone) click เวลาขยับนิ ้วโป้ง อาจได้ crepitus ด้ วย

มักพบ cystic swelling ที่ dorsal (most common) and palmar side of the wrist, flexor tendon sheath of the digit Injury of ulnar collateral ligament of the thumb after repetitive or sudden trauma (thumb abduction, or hyperextension) ผู้ ป่วยจะ ปวด medial thumb Jammed finger เกิดจาก violent (sprain or complete stretching of tear of collateral interphalangeal ligament ligament and/or (ของ DIP, PIP,หรือ MCP volar capsular ก็ได้ ) นิ ้วบวมและปวด ligament of finger ผู้ ป่วยมักให้ ประวัติปลาย joint) นิ ้วกระแทก Trigger finger เกิด นิ ้วติดเวลาขยับ อาจปวด จาก thickening of หรือไม่ก็ได้ Idiopathic หรือ the flexor tendon or associate กับ DM, RA first annular pulley from inflammation Jersey finger เกิดจาก actively flexed sprain rupture DIP ถูก force into and/or avulsion of extension มักเกิดในผู้ เล่ น flexor digitorum american football ที่คว้ า profundus เสื อ้ (jersey) ผู้ เล่ นอีกคน ขณะพยายามเข้ า tackle มักเกิดกับนิ ้วก้ อยเนื่ องจาก ยื่นออกมามากที่สุดเวลา คว้ าสิ่ งของ Dupuytren disease เกิดจาก abnormal (Viking disease thickening of palmar เนื่องจากนิยมเป็ นใน fascia ทําให้ เกิด flexion คน northern contracture of MCP and Europe) PIP ผู้ ป่วยมักมาด้ วย

Well circumscribed cystic mass, อาจมี mild tenderness, possitive illumination test

Swelling,pain and tenderness at ulnar aspect of MCP joint After the Fracture is ruled out by an x-ray, excessive thumb gliding found in ulnar collateral ligament glinding test indicates the ligament injury (always compare to the normal side). ต้ อง R/O fracture ก่อน สังเกตุ deformity, crepitation ผู้ ป่วยjammed finger อาจมีนิ ้วบวมได้ กดเจ็บ หลังจาก R/O fracture แล้ วให้ ตรวจ degree of sprain ถ้ า ROM ของ joint มากกว่าปรกติ (เทียบ กับข้ างที่เหลื อ) แปลว่ามี complete tear (3rd degree sprain) นิ ้ว lock อยู่ในท่า flexion สามารถ unlock ได้ โดย การ ฝื น extend หรือใช้ อีกมือหนึ่งช่วยยืดก็ได้ อาจ เจ็บหรือไม่เจ็บก็ได้ อาจคลํ าได้ tender nodule (thickening of tendon or pulley) ทีd่ istal palmar crease ปวดเวลาขยับนิ ้วที่บาดเจ็บร่วมกับงอ DIP ไม่ได้ แต่ งอ PIP ได้ เวลาตรวจ DIP ให้ ผ้ ู ตรวจจับนิ ้วผู้ ป่วยให้ extend PIP ไว้ อาจมีอาการชาที่ปลายนิ ้วได้ ถ้า digital nerve มี injury ร่วมด้ วย

Limited extension of MCP both active and passive, painless nodule in distal aspect of the palm

Orthopedics, page 180

อาการ extend MCPได้ น้ อยลงเรื่อยๆ อาจ associate กับ DM, Alcoholism, repetitive vibrational injury Mallet finger เกิดจาก rupture or avulsion ของ extensor tendon ที่ base ของ distal phalanx จะมีอาการปวด และไม่สามารถ extend DIP ได้ Boutonniere มีประวัติ trauma นิ ้วจะอยู่ deformity ในท่า PIP flex (จาก เกิดจาก central slip unopposed flexor extensor tendon tendon), DIP extend injury (จากแรงดึงของ lumbrical m.) Suppurative Non-gonococcal: Tenosynovitis ผู้ ป่วยมักมีประวัติแผลที่นิ ้ว เกิดจาก infection ที่ มือนํามาก่อนหรือเคยมีติด spread อยู่ภายใน เชื ้อที่ส่วนอื่นของนิ ้วเช่น synovial sheath ที่ felon จากนันนิ ้ ้วต้ องแต่ คลุ ม flexor tendons โคนถึงปลายเกิดปวดบวม ของ digit แดงร้ อน Gonoccoccal: sexually active, unprotected sex ในช่วง 2-3 wk, หนองไหล จาก urethra, มีผื่นแดง ตามตัว, malaise Felon

Soft tissue infection at palmar tip of finger (pulp) ปลายนิ ้วบวมแดง ร้ อนปวดมาก มักมีประวัติ แผลที่ปลายนิ ้วมาก่อน

นิ ้วอยู่ในท่า flex DIP extend DIP ไม่ได้ , หลังเป็ น ในช่วงสองสัปดาห์แรกมี tenderness บริเวณเหนือ DIP ด้ วย

PIP flex, DIP extend

Kanavel’s 4 signs  Fusiform swelling of the finger  Flexed position of the finger  Significant tenderness along the course of the tendon sheath  A marked increase in pain on passive finger extension แยกกับ cellulitis ที่ active movement ของนิ ้วไม่ ก่อให้ เกิดอาการปวด สํ าหรับ gonococcal tenosynovitis พบอาการร่วม หลายอย่างดังนี ้ migratory polyarthritis, ที่ผิวหนัง พบ discrete papules and pustules with a hemorrhagic component. ให้ ตรวจ urethral and/or cervical discharge ด้ วย ต้ องแยกจาก Herpetic whitlow ซึ่งไม่จําเป็ นต้ อง I&D โดยสังเกตุ small vesicles ที่จะพบได้ ใน herpes อาการบวมแดงของ felon จะไม่เลย distal palmar crease ถ้ าเลยนึกถึง tenosynovitis การ finger flexion ไม่ก่อให้ เกิด significant pain

Investigation CTS, radial tunnel, cubital tunnel, trigger finger, Ganglion cyst, Guyon canal syndromes , Dupuytren disease ใช้ clinical diagnosis 1. Plain X-Ray  ทําเมื่อต้ องการ R/O การบาดเจ็บที่อาจเกิดจาก fracture  De Quervain tenosynovitis เป็ น clinical diagnosis แต่จะส่ ง Wrist AP, lateral เมื่อต้ องการ R/O

Orthopedics, page 181

fracture และเพื่อ R/O bony abnormalities เช่น deformed radial styloid process ที่อาจเป็ น สาเหตุของโรคได้ st  1 carpomatacarpal joint arthritis (base of thumb arthritis): AP and lateral view of the thumb พบ joint space narrowing (indicative of cartilage destruction), osteophyte, subchondral cyst formation  Wrist and hand arthritis: AP, lateral views of wrist; AP, oblique views of hand  RA: narrowing loint space, peri-articular erosion, osteopenia, involving PIP, MP, wrist  OA: joint space narrowing, osteophyte, subchondral cyst formation involving wrist joint or finger (DIP and PIP)  Skier’s thumb ทําเพื่อ R/O fracture ส่ ง AP and lateral view of the thumb  Wrist sprain: Wrist AP and lateral เพื่อ R/O fracture  Jersey finger: Finger AP, lateral เพื่อดู avulsion  Jammed finger: Finger AP, lateral เพื่อดู fracture  Mallet finger: Finger AP, lateral เพื่อดู fracture  Boutonniere deformity: Finger AP, lateral เพื่อดู fracture 2. Investigation อื่นๆ  Gonococcal tenosynovitis: gramstain and culture of unroofed pustule, cervical discharge and urethral discharge, hemoculture, CBC Management 1. Conservative  Reduce pain: Ice, Paracetamol, NSAID, Physical therapy modalities, Steroid injection สํ าหรับ trigger finger สามารถใช้ steroid injection to tendon sheathหรือที่ palpalble nodule ฉี ด ได้ ไม่เกิน 2 ครังห่ ้ างกัน 2-3 เดือน ต้ องไม่ฉีดเข้ า tendon  Reduce movement:  ลด movement ที่จะ exacerbate pain  CTS ใส่ splint กันข้ อมือ flex ตอนนอน  De Quervain tenosynovitis ใช้ thumb spica splint  Skier’s thumb: กรณี ที่ ligament ไม่ขาด immobilization 3-6 week จากนันใส่ ้ thumb spica ไป อีก 2-4 weeks  Wrist sprain กรณี ที่มีอาการปวดมากให้ ใช้ velcro wrist splint or plastic cast st nd  Jammed finger 1 และ 2 degree sprain ใช้ buddy splint เวลาที่ใช้ heal คือ 2-6 weeks และ 8-14 weeks สํ าหรับ 1st และ 2nd degree sprain ตามลํ าดับ  Mallet finger ใช้ aluminum splint ใส่ ที่ dorsal หรือ volar side ของนิ ้วแค่ด้านเดียวก็เพียงพอ ให้ DIP อยู่ในท่า full extension ไม่ต้อง immobilize PIP ไม่ต้องใส่ ทงสองข้ ั้ างเนื่องจากจะบีบนิ ้วแน่น มากเกินไป กรณี acute injury ( 70: hamstring) ROM for back: flexion 40 test with schober’s test mark at 5cm lower and 10 cm higher than dimple of venus (after the flexion distance between the two should be increase > 5 cm), extension 15, lateral bending 30, rotation 40

FABER test: (flexion, abduction, external rotation) ให้ ผ้ ู ป่วย abduct hip และ flex knee ของขาข้ าง หนึ่งขาอีข้างเหยียดตรง จากนันวาง ้ lateral side ของข้ อเท้ าข้ างนันบริ ้ เวณเข่าของขาข้ างที่เหยี ยดตรง (ขา จะเป็ นรู ปเลขสี่ ) ผู้ ตรวจกดบริเวณ ASIS ข้ างเดียวกับขาข้ างที่เหยียด และใช้ อีกมือหนึ่งกดที่เข่าของขาข้ าง ที่งอ ถ้ า reproduce pain แปลว่า Sacro-illiac joint เป็ นสาเหตุของ pain FAIR test and Pace maneuver: FAIR test(flexion, adduction, internal rotation) ให้ ผ้ ู ป่วย flex hip, flex knee จากนันผู ้ ้ ตรวจดันที่บริเวณหัวเข่าให้ hip adduct จากนันทํ ้ า hip internal rotation โดยดันที่ บริเวณข้ อเท้ าของผู้ ป่วย; Pace maneuver ทําต่อจากท่า FAIR test โดยบอกให้ ผ้ ู ป่วยทํา resisted abduction เพื่อให้ piriformis muscle contract

History -

Osteoarthritis of the Knee

Age >50 yr Crepitus ขณะเดิน Morning stiffness 55-60yr - Opioids eg. tramal - Hx of ulcer - Glucosamine sulphate, antileukin - Multiple NSAIDs use (artrodar) - Steroid use d. Gait aid - เป็ นขาเดียว  single cane ถือข้ างที่ขาดี - เป็ นสองข้ าง  walker - +/- knee support 2. Surgical management a. Knee แบ่งเป็ น 3 compartment = 1.medial, 2.lateral, 3.patalofemoral b. I/C: fail medical therapy, deformity มาก, ปวดมาก c. High tibial osteotomy : 1 compartment (medial or lateral) d. Total knee arthroplasty: 3 compartments

Ankle and foot pain History

1. ข้ อมูลทัว่ ไป: อายุ, เพศ, อาชีพ, งานอดิเรก, กีฬาที่เล่ นประจํา 2. ประวัตอิ าการปวด: onset, location, radiation, character, intensity, aggravating/relieving factors, associated symptoms 3. รองเท้ า: ลักษณะรองเท้ าและช่วงเวลาที่สวมใส่ การเปลี่ ยนรองเท้ าใหม่ อาการปวดขณะใส่ และถอด รองเท้ า 4. ประวัติโรคประจําตัว: DM, peripheral vascular diseases, rheumatologic diseases, neuromuscular diseases, neoplasm, congenital anomalies 5. ประวัติการผ่ าตัดและอุบตั ิเหตุบริเวณ lower extremities

Orthopedics, page 191

Physical examination 1. การดู

Gait and alignment - เทียบเท้ า 2 ข้ างในท่าเดิน ยืน นัง ่ นอน จาก ทุกทิศ การแบ่งส่วนของเท้ า (รู ปที่ 1) - มองด้ านหลัง ผู้ ป่วยจะเห็น physiologic - forefoot: phalanges, metatarsals hindfoot valgus, excessive valgus ใน pes - midfoot: navicular, cuneiform, cuboid planus และ hindfoot varus ใน pes cavus - hindfoot: talus, calcaneus - Antalgic gait (stance phase สัน ้ ) แสดงถึงความเจ็บปวดใน ระยางค์นนั ้ - Steppage gait (hip and knee flexion during swing phase) พบใน foot drop - ดู total limb alignment from hip to toes PC N PP • Swelling • Skin: callus, corn, ulcer, discoloration 2. การคลํ า •

Points of tenderness (รู ปที่ 2) • Bones, tendon and bursa • Pulses รู ปที่ 1 การแบ่งเท้ าโก่ งเท้ าแบนดูได้ จาก • Sensation (รู ปที่ 3 และ 4) บริ เวณของ arch of foot ว่าตกอยู่ในช่วง Saphenous n (L3-4): medial malleolus, medial ใด: N=normal, PP=pes planus, border of foot PC=pes cavus Superficial peroneal n (L4-S1): dorsum of foot Deep peroneal n (L4-5): 1st web space Sural n (S1-2): lateral border of foot Cutaneous peroneal (lateral sural cutaneous) n. (L5-S1): lateral malleolus Medial plantar n (L4-5): plantar area from 1st toe to midial half of 4th toe Lateral plantar n (S1-2): plantar area from lateral half of 4th toe to 5th toe Tibial n (S1-2): heel 3. การเคลื่ อนไหว ทัง้ active and passive ROM • Ankle jt: ankle dorsiflexion/plantar flexion • Subtalar jt: heel Inversion/eversion โดย stabilize tibia ขณะตรวจ • Forefoot movement : abduction/adduction โดย stabilize heel (lock subtalar jt) ขณะตรวจ • Midtarsal jt: supination (plantar flex, adduct and invert)/pronation (dorsiflex, abduct and evert) • Metatarsophalangeal jt: dorsiflexion/plantar flexion 4. การตรวจพิเศษ •



Thompson’s test: นอนควํ่า เข่าและข้ อเท้ า 90° บีบน่อง ถ้ า ไม่มี plantar flexion = positive = rupture Achilles tendon

Orthopedics, page 192 • •

• •

Anterior drawer test: มือหนึ่งจับ tibia อยู่กบั ที่ อีกมือดึง calcaneus มาข้ างหน้ า ตรวจ stability of ankle jt, positive = chronic ankle ligament laxity or severe ankle ligament tear Varus stress test: มือหนึ่งจับ tibia อยู่กบั ที่ อีกมือบิด calcaneus และ talus (invert hind foot) positive in neutral ankle= chronic lateral ligament laxity or severe ankle ligament tear, positive in plantar-flexed ankle = anterior talofibular ligament tear Valgus stress test: มือหนึ่งจับ tibia อยู่กบั ที่ อีกมือบิด calcaneus และ talus (evert hindfoot) positive in neutral ankle= medial ankle ligament injury Squeeze test :  ตรวจ neuroma โดยใช้ มือบีบเท้ าผู้ ป่วยแล้ วทําให้ เ กิดอาการ = positive  ตรวจ calcaneal stress fracture โดยใช้ มือบีบบริเวณส้ นเท้ าในแนว medial and lateral แล้ ว ทําให้ มีอาการปวด

Investigation

1. Blood test: - CBC, ESR, CRP กรณี ส งสัย infection or RA - FBS, HbA1c กรณี ส งสัย DM - rheumatoid factor, uric acid level, HLA testing กรณี ส งสัย inflammatory arthropathy 2. Radiographs • Film ankle series - AP: ดู lower ends of tibia and fibula and talar dome - Lateral: joint space ระหว่าง body of talus และ articulation surface of distal tibia ปกติควร เท่ากันตลอด - Mortise(internal rotation 30°): true AP of ankle jt เห็น inferior tibiofibular jt ชัดควรมี tibiofibular overlap อย่างน้ อย 1 mm ไม่งนั ้ สงสัย syndesmotic injury, clear space ควร < 4 mm - Stress view: varus-valgus ดู collateral ligament laxity, pull and push ดูความแข็ง แรงของ anterior และ posterior capsule • Film foot series - Weight-bearing AP, lateral - Oblique: กรณี ต้องการข้ อมูล midfoot architecture เพิ่มเติม • CT ช่วยดูรายละเอียด tarsal bones, osteochondral lesions, complex fracture patterns of talus, calcaneus, midfoot • MRI ดู soft tissue lesion หรือกรณี tumor 3. Joint aspiration กรณี มี effusion ตรวจ cell count, culture, protein, sugar, crystal เพื่อ R/O septic jt, RA, crystal-induced arthropathy

Orthopedics, page 193

- Ankle sprain - Ankle arthritis

- Midfoot arthritis - Arch pain

- Bunion - Big toe arthritis

- Achilles tendonitis

- Hallux limitus/rigidus

- Insertional Achilles tendonitis

- Tibialis posterior

- Retrocalcaneal bursitis - Plantar fasciitis

- Ankle sprain - Ankle arthritis

- Haglund’s deformity

- Stressed fracture of 2nd -4th metatarsals - Toe deformities: claw, hammer, mallet

- Peroneal tendonitis

- Metatarsalgia

- Bunionette

- Corn

- Morton’s neuroma

- Callus - Sesamoiditis

- Midfoot arthritis - Arch pain - Stress fracture of calcaneus - Apophysitis

- Callus - Tarsal tunnel syndrome - Plantar fasciitis

- Fat pad degeneration

รู ปที่ 2 ตําแหน่งปวดของเท้ าและข้ อเท้ าในภาวะต่างๆ

Orthopedics, page 194

Cutaneous peroneal n.

Lateral plantar n.

Medial plantar n.

Saphenous n. Superf. peroneal n. Sural n.

Sural n.

Saphenous n.

Tibial n.

Deep peroneal n.

รู ปที่ 3 Cutaneous innervation of the foot

รู ปที่ 4 Dermatome of the foot

ความผิ ดปกติท่ พ ี บบ่ อยของเท้ าส่ วนหน้ า History 1. Hallux valgus (bunion) • ปวดบริเวณข้ อโคนนิ ้วหัวแม่เท้ า ที่ยื่น ออกมา หรือ ปวดหัวกระดูก metatarsal ของนิ ้วชี ้และกลาง • อาจรู้ สึ กชาหรือเหมือนเข็มตํา บริ เวณด้ านบนของ

Physical examination • • •

ควรตรวจในท่าลงนํ ้าหนัก Valgus deformity of big toe MTP joint กดเจ็บที่ข้อโคนนิ ้วหัวแม่เท้ าที่ยื่น ออกมา

Orthopedics, page 195

ข้ อที่ยื่น • สวมรองเท้ าหน้ าแคบ, ส้ นสู ง • มักปวดเมื่อใส่ รองเท้ าดัง กล่ าวและทุเลาเมื่อ ถอด • อาจมีโรคทําให้ เนื ้อเยื่อรอบข้ อ ไม่ม ั่นคง เช่น rheumatoid arthritis • ถ้ าเป็ นหลายข้ อ คิดถึง systemic rheumatologic disease ด้ วย • ถ้ า acute attack คิดถึง gout, infectious arthritis 2. Hallux rigidus • พบได้ บ่อยในช่วงอายุ 30-60 ปี • ปวดบริเวณข้ อโคนนิ ้วหัวแม่เท้ าในขณะเดิน โดยเฉพาะช่วงระยะท้ าย (push off) • รู้ สึ กข้ อโคนนิ ้วหัวแม่เท้ าติดแข็ง • ถ้ าเป็ นมานานอาจปวดด้ า นข้ างของเท้ าหรื อเข่า ได้ • เชื่อว่าเกิดจาก repetitive wear and tear, hyperextension 5. Neuroma • Morton’s: ปวดบริเวณง่ ามนิ ้วเท้ า โดยเฉพาะ ระหว่างนิ ้วกลางกับนิ ้วนาง • Joplin’s: ปวดบริเวณด้ านในของหัวแม่โป้งเท้ า • อาจปวดร้ าว ชาไปตามนิ ้วเท้ า • อาการมากขึ ้นเมื่อใส่ รองเท้ าหน้ าแคบ, ส้ นสู ง หรือ รองเท้ าที่งอได้ มากเกิน และทุเลาเมื่อถอด 6. Toe deformities • ปวดหรือมีตาปลาขึ ้นตามจุดเสี ยดสี หรือลงนํ ้าหนัก หรือเจ็บเล็ บที่โดนกด • Causes: การสวมรองเท้ าที่ไม่เหมาะสม (หน้ าสัน ้ ,คับ, ส้ นสู ง), trauma, congenital, flatfoot,ภาวะ ที่ทําลายความสมดุลในการทํางานของ extrinsicintrinsic muscles of foot เช่น DM, arthritis

7. Bunionette (Taylor’s bunion) • ปวดบริเวณข้ อโคนนิ ้วก้ อยเท้ า • Extrinsic causes: posture, footwear, trauma







• •



(prominence) ROM ปรกติแต่ถ้าเป็ นมากจนเป็ น OA ankle ก็มี limited ROM ได้ ตรวจผิ วหนังและนิ ้วอื่นๆเพื่อหาความผิ ดปกติอื่น

Enlarged (from swelling and osteophyte) and tender 1st MTP jt: DDx gout ปวดมากขึ ้นเมื่อทํา dorsiflexion Limited ROM due to pain and stiffness: 1st MTP dorsiflex < 65 in nonweight, 50% หลังผ่ าตัดใส่ hinge knee brace ในท่า locked full extension 2 สัปดาห์ แล้ วค่อย ๆ ปรับ brace ให้ งอได้ และให้ ออกกําลังกล้ ามเนื ้อ ฝึ กการทรงตัวต่อ

Orthopedics, page 212

PCL injury Clinical manifestation

พบน้ อยกว่า ACL injury ปวดเข่า เข่ามักไม่บวม อาจพบ ecchymosis ที่ขาพับ Posterior sagging Posterior drawer test positive

Investigation

Film: Knee AP & lateral อาจพิจรณาทํา Arthroscopy หรือ MRI หากไม่สามารถวินิจฉัยได้ ชดั เจน

Management − − −

Conservative treatment คล้ ายของ ACL injury แต่เน้ นออกกําลังเพิ่มความแข็งแรงของ quadriceps Surgical reconstruction ทําในกรณี : มีการบาดเจ็บร่วมของ ligament อื่น ๆ, posterior translation > 10 mm, มีอาการที่รบกวนชีวิต ประจํา วัน ORIF ทําในกรณี : มี large avulsion fracture of posterior tibial spine ร่วมด้ วย หลังผ่ าตัดต้ องฟื น้ ฟูสภาพต่อเช่นเดียวกัน

Tibial plateau fracture Clinical manifestation

ประวัติอุบตั ิเหตุบริเวณเข่า ปวดบริเวณรอบเข่า Acute (?) knee swelling (hemarthrosis) ควรตรวจดู associated injuries ต่อ neurovascular structure ด้ วย

Investigation

knee AP & lateral ± tibia AP & lateral, etc.

Management

Immobilization เพื่อป้องกันการบาดเจ็บเพิ่ มเติมต่อ neurovascular structure − ORIF เมื่อมี knee joint instability ร่วม, neurovascular injury, open fracture, compartment syndrome − Conservative treatment โดย long leg cast 4 สัปดาห์ ตามด้ วย cast brace จนครบ 12 สัปดาห์ ห้ าม ลงนํ ้าหนัก

Patella fracture Cause: จาก direct force หรือ จากแรงกระตุกของ quadriceps Clinical manifestation ประวัติอุบตั ิเหตุบริเวณเข่า ปวดเข่า

Orthopedics, page 213

ให้ ผ้ ู ป่วยลองเหยียดเข่าดู (active movement) หากมี displacement จะไม่สามารถเหยียดเข่าได้ Acute knee swelling Stepping

Investigation

patella AP, lateral, skyline

Management −



Conservative treatment: ในกรณี non-displacement หรือ displacement < 3 mm และ < 2 mm at joint surface, ผู้ ป่วยต้ องเหยียดเข่าได้ เอง Joint aspiration เอาเลื อดออก ใส่ cylinder cast ในท่าเหยียดเข่าหรืองอเข่าเล็ กน้ อ ย 4-6 สัปดาห์ Partial weight bearing, isometric exercise of quadriceps ORIF เช่น tension band wiring, screw fixation

Tibial fracture Clinical manifestation

ประวัติอุบตั ิเหตุต่อกระดูกหน้ าแข้ ง หรือ แรงบิดของขา ปวดบวม, deformity, ลงนํ ้าหนักไม่ได้ , stepping

Investigation

Leg AP & lateral

Management

Closed reduction แล้ วใส่ long-leg cast ถ้ าได้ acceptable alignment ให้ ใส่ long-leg cast ไว้ 4-6 สัปดาห์ (ระวัง compartment syndrome ในช่วงแรก) เปลี่ ยนเป็ น patella-tendon-bearing cast ต่ออีก 6 สัปดาห์ หรือ − ORIF ในกรณี : open fracture, มี vascular injury หรือ compartment syndrome ร่วม, failed closed reduction, unstable fracture, multiple trauma NB’ acceptable alignment คือ Varus/valgus angulation < 5o, AP angulation < 10o External rotation < 10o, no internal rotation Shortening < 1 cm, No distraction Apposition > 50% −

Complication

Infection โดยเฉพาะใน open fracture ซึ่งมีโอกาสเกิดได้ ง่าย Compartment syndrome

Ankle sprains Clinical manifestation

การบาดเจ็บที่พบบ่อยที่สุดทาง orthopedics, พบเป็ นส่ วนใหญ่ ของ ankle injury, anterior talofibular ligament มี injury บ่อยที่สุด

Orthopedics, page 214

ข้ อเท้ าปวดบวม เดินลงนํ ้าหนักไม่ได้ อาจพบ ecchymosis ประเมิน ankle stability โดยตรวจ anterior drawer test (Anterior talofibular ligament), Talar tilt test (Calcaneofibular ligament)

Investigation

Clinical อาจคล้ าย ankle fracture พิจารณาส่ ง film ankle AP, lateral, mortise ตาม Ottawa ankle rules หรือส่ ง film อื่น เพิ่มเติมแล้ วแต่สงสัยบาดเจ็บร่วมที่ใด (ในกรณี แน่ใจว่าเป็ น ankle sprain เพียงอย่างเดียว ไม่จําเป็ นต้ อง film) Ottawa ankle rules 1. Pain around malleolus with 2. A). Age > 55 yrs. or B). inability to bear weight or C). Bone tenderness at posterior edge or tip of malleolus

Management

Grading Grade I: เอ็นมีการบาดเจ็บเล็ กน้ อย ปวดบวมเล็ กน้ อย, No laxity Grade II: เอ็นมีการขาดบางส่ วน ปวดบวมปานกลาง พอลงนํ ้าหนักได้ บ้างแต่ไม่เต็มที่Mild to moderate laxity, laxity on anterior drawer test Grade III: เอ็นมีการขาดทังหมด ้ ปวดบวมมาก ลงนํ ้าหนักไม่ได้ เลย, gross laxity in anterior drawer test Treatments 1. Grade I, II RICE NSAIDs/Analgesics ให้ เริ่มขยับและลงนํ ้าหนักเมื่ออาการดีขึ ้นเพื่อ ป้องกันข้ อติด 2. Grade III RICE + NSAIDs/Analgesics + เมื่อยุบบวม ให้ ใส่ short leg walking cast 2-3 สัปดาห์ ให้ ลง นํ ้าหนักเท่าที่ทําได้ เมื่อลงนํ ้าหนักได้ เต็มที่จึงถอดเฝื อก แล้ วให้ exercise เหมือน grade I, II พิจารณาผ่ าตัดในกรณี : Third-degree ankle sprains ในนักกีฬา Chronic ankle instability

Ankle fracture Clinical manifestation

คล้ าย ankle sprain อาจคลํ าได้ stepping ควรตรวจ distal neurovascular structure ด้ วย

Investigation

Film: Ankle AP, lateral, mortise เลื อกส่ งตาม Ottawa ankle rules (ดู ankle sprain), อาจส่ ง Film foot,

Orthopedics, page 215

leg เพิ่มเติมหากตรวจร่างกายแล้ วสงสัยมี fracture บริเวณนัน้ การดู Film Ankle Talocrural angle ควร 8-15o หรือต่างจากด้ านตรงข้ าม < 2-3o (mortise) Medial clear space ควร < 4 mm (mortise) Tibiofibular clear space ควร < 6 mm ทังใน ้ AP & mortise Tibiofibular overlap ควร >= 1 cm ทังใน ้ AP & mortise Talar tilt < 2 mm

Management

Closed reduction หากมี displacement − Conservative treatment ในกรณี non-displaced fracture หรือ displacement เล็ กน้ อย Short leg cast – non-weight bearing 4-6 สัปดาห์ แล้ วให้ partial-weight bearing 2 สัปดาห์ อาจใช้ long leg cast ในช่วงแรกหาก stability น้ อย ถ้ าบวมมากอาจใส่ Jone’s splint ไว้ 3-5 วัน รอจนยุบบวมค่อยใส่ เฝื อก − ORIF ในกรณี unstable fracture ex. significant talar tilt, displaced fracture, intraarticular fracture ที่ผิว joint ไม่เรียบ (stepping > 2-3 mm, displacement > 3-4 mm), มี neurovascular injury, open fracture, มี compartment syndrome ถ้ าบวมมากอาจใส่ Jone’s splint ไว้ 3-5 วัน รอจนยุบบวม จึงผ่ าตัด

Calcaneus fracture Cause: สาเหตุมกั เกิดจากการตกจากที่สูง ส้ นเท้ ากระแทกพื ้น ทําให้ talus กระแทกบน calcaneus, พบ TL vertebral fracture ร่วมด้ วยได้ บ่อย

Clinical manifestation

ประวัติตกจากที่สูง ส้ นเท้ ากระแทกพื ้น

ปวดบวมส้ นเท้ า, ecchymosis อาจพบ heel widening/shortening

Investigation

Film: Calcaneus AP, lateral, axial; Foot lateral ดู Bohler’s angle ควร 20-40o

Orthopedics, page 216

TL spine AP lateral Foot AP & oblique กรณี สงสัยว่า fracture extend เข้ าไปใน calcaneocuboid joint CT ในกรณี intraarticular fracture เพื่อช่วยวางแผนการรักษา

Management

− Conservative management ใน fracture ส่ วนใหญ่ , comminuted

fracture ที่ไม่สามารถ ORIF ได้

Non-weight bearing short leg cast 6-8 สัปดาห์ ในกรณี comminuted fracture ที่ไม่สามารถ ORIF ได้ ให้ ขยับข้ อให้ เร็วที่สุดเมื่ออาการปวดบวมหาย แล้ ว ไม่ต้องใส่ เฝื อก − ORIF ในกรณี calcaneus บิดเบี ้ยว, Bohler’s angle ผิ ดปกติ, ส้ นเท้ าแบะกว้ างมากขึ ้น, ความสู งส้ น เท้ าลดลง, articular surface ไม่เรียบ

Lisfranc’s (TMT) joint injury Clinical manifestation ประวัติอุบตั ิเหตุบริเวณเท้ า ปวดบวมบริเวณ TMT joint

Investigation

Film: Foot AP, lateral, oblique ควรทํา stress film ด้ วย Medial border ของ 2nd metatarsal bone และ middle cuneiform ควรเป็ นแนวเดียวกัน Medial border ของ 4th metatarsal bone และ cuboid ควรเป็ นแนวเดียวกัน Lateral border ของ 3rd metatarsal bone และ lateral cuneiform ควรเป็ นแนวเดียวกัน

Management

ในกรณี sprain ให้ รกั ษาโดย RICE, NSAIDs/Analgesics, Non-weight bearing short leg cast 2-3 สัปดาห์ ตามด้ วย short leg walking cast ต่อ 2-4 สัปดาห์ ในกรณี fracture, dislocation, Lisfranc’s joint instability (stress film เคลื่ อน > 2 mm) พิจารณาผ่ าตัด

Base of 5th metatarsal fracture Cause: เกิดจากการกระแทกโดยตรงหรือ avulsion fracture ขณะเท้ ามี inversion (Dancer’s fracture) Clinical manifestation ประวัติอุบตั ิเหตุบริเวณเท้ า ปวดบวมบริเวณ 5th metatarsal bone กดเจ็บ ลงนํ ้าหนักแล้ วมีอาการปวด

Orthopedics, page 217

Axial load positive

Investigation

Film: Foot oblique, ดูตําแหน่งของ fracture ว่าอยู่บริเวณใด

Management • • •

ตําแหน่ง fracture อยู่ชิด base (avulsion fracture): hard-soled shoe มักหายโดยไม่มีปัญหา ถ้ า ปวดมากอาจใส่ short leg walking cast, หากเคลื่ อนที่มาก ทํา ORIF ตําแหน่ง fracture อยู่บริเวณที่อยู่ชิด 4th metatarsal bone (Jone’s fracture): Non-weight bearing short leg cast 6-8 สัปดาห์ ถ้ ากระดูกไม่ติด ทํา ORIF ตําแหน่ง fracture อยู่บริเวณส่ วนต้ นของ metatarsal shaft: Non-weight bearing short leg cast 12 สัปดาห์ ถ้ ากระดูกไม่ติด ทํา ORIF

Fracture of the metatarsal shaft Cause: Metatarsal head เป็ นจุดรับนํ ้าหนักของร่างกาย มีความสํ าคัญ, fracture เกิดจากการกระแทก โดยตรง หรือมี แรงบิด หรือเป็ น stress fracture

Clinical manifestation

ประวัติอุบตั ิเหตุบริเวณเท้ า ปวดบวมบริเวณ metatarsal area กดเจ็บ ลงนํ ้าหนักแล้ วมีอาการปวด Axial load positive

Investigation

Film: Foot AP, lateral, oblique รวมทัง้ stress film

Management −



1st metatarsal fracture เนื่องจากเป็ นกระดูกที่รบั นํ ้าหนักตัวหลัก หากมี displacement มี แนวโน้ มที่จะทํา ORIF เพื่อให้ ได้ anatomic reduction; หากไม่มี displacement หรือ instability (จาก stress film) ให้ ใส่ Short leg walking cast 4-6 สัปดาห์ 2nd, 3rd, 4th metatarsal fracture Closed reduction − Hard-soled shoe ลงนํ ้าหนักได้ เท่าที่ไม่ปวด หรือ Short leg walking cast 4-6 สัปดาห์ − ORIF ในกรณี multiple fracture, unstable fracture, หลัง closed reduction แล้ ว dorsal/plantar angulation > 10o หรือ translation > 3-4 mm

Type of gait aid

Walker

Indication มัน่ คงที่สุดในด้ านการทรงตัว ใช้ ในผู้ ป่วยที่ทรงตัวได้ ไม่ดี

Gait Aid Crutches

Indication Weakness ของขา 1-2 ข้ างก็ได้ แล้ วแต่ gait ที่ใช้ แต่ แขนทังสอง ้

Cane

Indication รับนํ ้าหนัก 25%, ขาอ่อนแรงข้ าง เดียว upper extremities อีกข้ าง

Orthopedics, page 218

ข้ างจะต้ องแข็งแรง Length Length (axillary crutches) มือจําอยู่ระดับสะโพก ข้ อศอกงอ • ท่ายืน: 1 กําปัน้ จาก axilla ถึง 20-30o พื ้นตรงจุดที่ห่างจากนิ ้วก้ อยเท้ า 6 นิ ้ว • ท่านอน: anterior axillary line ถึงส้ นเท้ าแล้ วบวกอีก 1-2 นิ ้ว • ตําแหน่ง hand piece: อยู่ บริเวณ greater trochanter จับ ได้ ขณะงอศอก 30o Type Type • Pick up walker • Axillary crutches: รับนํ ้าหนัก • Wheeled walker เนื่องจากมี 80% ให้ ความมัน่ คงมากที่สุด มี ล้ อ ผู้ ป่วยจึงไม่จําเป็ นต้ องยก ข้ อเสี ยเรื่อง radial nerve walker ขึ ้นจึงมัน่ คงมากกว่า compression แบบ pick up และเหมาะกับคน • Loftstrand crutch: รับนํ ้าหนัก 50% ผู้ ใช้ ต้องทรงตัวได้ ดี ที่กําลังแขนไม่ดี พอควร ปล่ อยมือจาก crutch มาจับของได้ โดยที่ crutch ไม่ ร่วงหล่ น • Platform crutch: ใช้ ในกรณี ที่ ผู้ ป่วยกํา crutch ไม่ได้ เช่น rheumatoid arthritis ผู้ ใช้ งอ ศอก 90o ลงนํ ้าหนักทีข่ ้ อศอก

Gait

Walker Crutches

ที่จะถือ cane ต้ องแข็งแรง Length จาก greater trochanter ถึงส้ น รองเท้ า ขณะถือข้ อศอกควรงอ 20-30o

Type 1ปุ่ม, 3 ปุ่ม, 4ปุ่ม, walkane walkane ความมัน่ คงมากที่สุดใน กลุ่ ม การเลื อกใช้ ให้ ดูปัญหาในการทรง ตัวของผู้ ป่วยถ้ าทรงตัวได้ แย่ก็ให้ ไม้ เท้ าที่ฐานมีหลายปุ่ม กลุ่ ม hemiplegia ที่การทรงตัวแย่อาจ ใช้ walkaneดีที่สุด

ยก walker ไปวางไว้ ด้านหน้ าก่อนจากนัก้ ้ า วขาตามไปทีละข้ าง ถ้ าเป็ นแบบมีล้อก็ไม่ต้องยก เลื่ อนไปเฉยๆ ก้ าวขาที่มีปัญหาก่อนเสมอ 4-point crutches gait: มัน่ คงที่สุด, ไม้ คํ ้ายันขวา ขาซ้ าย ไม้ คํ ้ายันซ้ าย ขาขวา นับได้ 4 steps ใช้ เมื่อมีปัญหาที่ขาทังสองข้ ้ างเนื่องจากจะมีไม้ คํ า้ ยันคอยช่ วยแบ่งเบานํ ้าหนักที่ข าทังสอง ้ ข้ างตลอดการเดิน 2-point crutches gait ไม้ คํ ้ายันขวาพร้ อมขาซ้ าย ไม้ คํ ้ายันซ้ ายพร้ อมขาขวา นับได้ 2 steps ใช้ เมื่อมีปัญหาที่ขาทังสองข้ ้ าง มัน่ คงน้ อยกว่าแบบ 4-point 3-point crutches gait ไม้ คํ ้ายันทังสองข้ ้ าง ขาเสี ย ขาดี นับได้ 3 steps ใช้ เมื่อมีขาอ่อนแรง 1 ข้ าง Tripod crutches gait

Orthopedics, page 219

Cane

ไม้ คํ ้ายันก้ าวทีละข้ าง แล้ วลากขาทังสองข้ ้ างตามไปพร้ อมกัน หรือ ไม้ คํ ้ายันก้ าวไปพร้ อ มกัน ทัง้ 2 ข้ างแล้ วลากขาทังสองข้ ้ างตามไปพร้ อมกัน Swing gait ใช้ เมื่อมีกล้ ามเนื ้อขาทังสองข้ ้ างอ่อนแรงมากรับ นํ ้าหนักแทบไม่ ได้ เลยจึงใช้ วิธีเหวี่งขาทังสอง ้ ข้ างหลังใช้ ไม้ คํ ้ายันยันพื ้น Swing to crutches gait ไม้ คํ ้ายันทังสองข้ ้ างก้ าวไปพร้ อมกันจากนันเหวี ้ ยงขาทังสองข้ ้ างไป พร้ อมกันจนไปวางอยู่ที่ระนาบเดี ยวกับ บริเ วณที่ไม้ คํ ้ายันแตะพื ้น Swing through crutches gait ไม้ คํ ้ายันทังสองข้ ้ างก้ าวไปพร้ อมกันจากนันเหวี ้ ยงขาทังสอง ้ ข้ างไปพร้ อมกันให้ วางเลยระนาบที่ ไม้ คํ ้ายันแตะพื ้น วิธีนี ้จึงเดินได้ เร็วกว่าแบบ swing to ถือข้ างที่ขาดีก้าวไม้ เท้ านําหน้ าไปก่ อนแล้ ว ก้ าวขาเสี ยตามออกไป หรือไม้ เท้ าไปพร้ อมกับขา เสี ย

Forensics, Page 220

การชั นสูตรพลิกศพ (overview)

Indications 1.ต้ องทําเมื่อเป็ นการตายผิดธรรมชาติ ซึ่งแบ่ งเป็ น 5 กรณีได้ แก่ 1.1 Suicide 1.2 Homicide  เจตนา  ไม่เจตนา (แค่ต้องการทําร้ าย) 1.3 Animal caused deaths ยกเว้ นกรณี ตายจากโรคที่สัตว์นนเป็ ั ้ นพาหะเช่ น malaria,rabies เป็ นต้ น 1.4 Accidental death 1.5 Undetermined manner of death (ตายมิปรากฏเหตุแต่มีเหตุสงสัยว่าจะเป็ น unnatural cause) เช่นกรณี  เกิดกระทันหันไม่คาดคิด  ไม่มีประวัติเจ็บป่ วยเรื อ้ รังร้ ายแรงมาก่ อน  ญาติหรือผู้ เกี่ยวข้ องสงสัยไม่แน่ใจว่าอาจตายจากโรคหรื อจากสาเหตุ อื่น  ไม่มีใครทราบประวัติ หรือพฤติการณ์ ใด เช่น พบตายอยู่ข้างถนน 2. Death in custody except death by execution ( ตายระหว่ างการควบคุมตัวของเจ้ า พนักงานหรื อตายจากการปฎิบัติ หน้ าที่ข องเจ้ าพนักงาน ) ผู้ ชนั สู ตร • ก่อนชันสู ตรควรแจ้ งญาติอย่างน้ อย 1 คน • ในกรณี ตายผิ ดธรรมชาติ ประกอบด้ วยผู้ ชน ั สู ตร 2 ฝ่ ายคือ 1. พนักงานสอบสวน 2. แพทย์ • ในกรณี ตายระหว่างการควบคุมตัวของเจ้ าพนักงาน ประกอบด้ วยผู้ ชน ั สู ตร 4 ฝ่ ายคือ พนักงานสอบสวน , แพทย์และต้ องร่วมกับ อัยการ และ พนักงานปกครองระดับ ปลัดอําเภอขึ ้นไป • แพทย์ต้องส่ งรายงานการชันสู ตรให้ กบ ั พนักงานสอบสวนภายใน 7 วัน เลื่ อนได้ 2 ครังครั ้ ง้ ละไม่เกิน 30 วัน จุดมุ่งหมายของการชันสู ตรพลิ กศพ คือการหาข้ อมูลดังต่อไปนี ้ 1. ผู้ ตายเป็ นใคร (who)

Forensics, Page 221

2. ตายที่ไหน (where) 3. ตายเมือ่ ไหร่ (when) 4. สาเหตุการตาย (what)

   

บาดแผล Bleeding Vital organ damage Infection Neurogenic shock

ขาดอากาศ  Neck compression  Suffocation แบ่งเป็ น 1.Smothering 2.Foreign body 3.Membrane swelling 4.Traumatic asphyxia and positional asphysia 5.Exclusion of O2  Gas  Drowning

     

สารพิษ Corrosives Heavy metal Toxic gas Drug of abuse Alkaloid (animal&plant) Agrochemical

พลังงานทางกายภาพ  Heat  Cold  Electrical  Radiation

    

ขาดอาหาร Inability to eat Voluntary refusal Mental disease Accidental entombment Deliberate withholding of food

5. พฤติการการตาย หรือ manner of death ธรรมชาติหรือผิ ดธรรมชาติ (why)  Suicide  Homicide  Natural death  Accidental death  Undetermined manner of death อุปกรณ์ ที่ควรเตรียมไปสํ าหรับการชันสู ตร ณ ที่เกิดเหตุ 1. กระเป๋ าเอกสาร 2. เครื่องเขียน : แผ่ นรองเขียน กระดาษ ปากกา ดินสอ chalk 3. อุปกรณ์ การตรวจ : ไฟฉาย แว่นขยาย rectal thermometer ถุงมือยาง สายวัดและ ไม้ บรรทัด ผ้ ายางกันเปื อ้ น 4. อุปกรณ์ เก็บตัวอย่าง : หลอดแก้ วบรรจุสารกันเลื อดแข็งตัว formalin ไม้ พนั สํ าลี forceps นํ ้ากลั่น นํ ้าเกลื อ alcohol มีด กรรไกร ถุงกระดาษ ถุงพลาสติก 5. กล้ องถ่ายรู ป การเก็บพยานวัตถุส่งตรวจทางห้ องปฏิ บตั ิการ 1. การเก็บคราบ  คราบเปี ยก : ใช้ ไม้ พน ั สํ าลี ป้ายได้ เลย

Forensics, Page 222

คราบแห้ ง : ใช้ double technique ป้ายด้ วย NSS ก่อนแล้ วป้ายด้ วยไม้ พนั สํ าลี แห้ ง 2. เก็บพยานวัตถุอื่นๆ  เส้ นผม เส้ นขน เส้ นใย ปลอกกระสุ นปื น ประสุ นปื น แมลง รายงานการชันสู ตร 1. ถ้ าไม่มีการนําศพกลับไปตรวจอย่ างละเอียด (autopsy) ให้ แพทย์ผ้ ู ไปชันสู ตรพลิ กศพ ณ ที่เกิดเหตุ เขียน ท.ร.4 (ใบรั บแจ้ งการตาย) และส่ งรายงานแนบท้ าย บันทึกรายละเอียดแห่ งการชัน สูตร พลิกศพ 2. ถ้ ามีการนําศพออกมาตรวจละเอียดให้ (ดู indication ในการส่ งศพไปตรวจ autopsy ด้ านล่ าง)  ให้ แพทย์ผ้ ู ไปชันสู ตรพลิ กศพ ณ ที่เกิดเหตุเขียนรายงานแนบท้ า ยบันทึก รายละเอียดแห่ง การชันสู ตรพลิ กศพโดย ยังไม่ ต้องเขียนท.ร.4  ตํารวจจะเป็ นผู้ ส่ งศพไปให้ แพทย์นิติเวชผู้ เชี่ยวชาญซึ่งแพทย์ผ้ ู เชี่ย วชาญจะเขี ยนรายงาน การตรวจศพที่ ด้ านหลัง“ใบนําส่ งผู้บาดเจ็บหรื อศพให้ แ พทย์ ตรวจชัน สูตร” หรือที่ แบบ form รายงานการตรวจศพของโรงพยาบาล  แพทย์นิติเวชจะกรอกใบรั บรองการตาย (ท.ร. 4/1) หลังชันสู ตรเสร็จ เพื่อแสดงว่าตรวจ เสร็จแล้ วให้ ญาติมารับศพไปได้ (ใบ ท.ร. 4/1 คล้ ายใบ ท.ร.4 เพียงแต่จะใช้ กบั การตายใน โรงพยาบาลหรือการนําศพเข้ ามาตรวจภายในโรงพยาบาล) การเขียนสาเหตุการตาย ใน ท.ร.4 และ ใน ท.ร.4/1 มีจุดประสงค์สําคัญคือใช้ ข้อมูลสาเหตุการตายเพื่อเก็บสถิติทางสาธารณสุ ขเพื่ อใช้ ป รับ ปรุ งนโยบายด้ าน สุ ขภาพต่อไป 1. ให้ เขียน mechanisms of injury และ causes of injury เพื่อระบุ why the victim die เช่น  brain laceration (mechanism) due to blunt force injury (cause)  bradycardia (mechanism) due to organophosphate poisoning (cause) สามารถเขียนเป็ นเหตุเป็ นผลกันไปเรื่ อยๆคัน่ ด้ วย due to ได้ 4 ครัง้ ยังสามารถลง manner of death ได้ ด้วยเช่น brain laceration (mechanism) due to blunt force injury (cause) due to traffic accident (manner) แต่ต้องมีความมัน่ ใจว่าถูกต้ องเท่านันจึ ้ งจะบันทึ ก manner of death ลง ไป 2. ไม่ลง mode of death ซึ่งมีเพียง 3 modes ที่เป็ นไปได้ คือ respiratory failure, cardiovascular failure, neurological dysfunction จึงไม่มีประโยชน์ในเชิงการเก็บสถิติด้านสาธารณสุ ข 

Forensics, Page 223

3. เขียนเฉพาะ mechanism and cause ที่คิดว่ารุ นแรงและน่าจะเป็ นสาเหตุมากที่สุด เพียงเหตุเดียว ดังนันระหว่ ้ าง due to จึงไม่ควรมี with เช่น brain laceration with base of skull fracture due to blunt force injury เป็ นการเขียนที่ไม่ควรทํ า (แต่ในทางปฏิบตั ิแล้ วก็สามารถยืดหยุ่นได้ ) 4. กรณี ที่มี mechanism and cause of injury มากกว่า 1 ชนิดที่รุนแรงน้ อยกว่าหรือพอๆกันและ เกี่ยวข้ องกับสาเหตุการตายได้ เช่ นเดียวกันให้ ลงไว้ ที่ช่ อง โรคหรือภาวะอื่นที่เป็ นเหตุหนุน การเขียน “บันทึกรายละเอียดแห่งการชันสู ตรพลิ กศพ” ต้ องเขียนเป็ นภาษาไทยทังหมด ้ 1. สภาพศพทัว่ ไป รวมถึงบริเวณที่พบศพ (วาดรู ปได้ ) Identification data Pathology Changes after death (เพื่อบอก who) (เพื่อบอก what, why) (เพื่อบอก when) 1. Presumptive evidence  แผล  Temperature (มักไม่ได้ วด ั)  Non-specific  Sign ที่ส ัมพันธ์ กบ ั เหตุ  Rigor mortis* ตายบางชนิด เช่น  ลักษณะสี ผิ ว รู ปร่าง ลักษณะเส้ นผม  เกิดที่ข้อใดบ้ าง (เกิดที่ข้อ asphyxial sign สี ม่านตา เล็ กก่อนข้ อใหญ่ ) (focal congestion,  ความสู ง นํ ้าหนัก การเจริญเติบโต  Livor mortis** Petechial  อายุ เพศ เชื ้อชาติ  Color: บอกความผิ ดปรกติ hemorrhage ที่เยื่อบุ ของ hemoglobin ได้  Specific ตา , cyanosis หรือ  Attach to the body: รอยสัก รอย  Distribution: บอกท่าศพ immersion sign แผลเป็ น ความผิ ดปรกติแต่กําเนิด  Development (กดจาง?): washer woman skin) ความพิการ,แผลผ่ าตัดต่างๆ บอกเวลา  Not attach to the body: เสื อ ้ ผ้ าที่ใส่  ในกรณี natural  ระดับการเน่า การสู ญเสี ย ,เครื่องประดับ death เขียนประวัติ เนื ้อเยื่อจากการกัด กินของ 2. Scientific evidence: เช่น รอยนิ ้วมือ การเจ็บป่ วยได้ แมลง และขนาดตัวอ่อน แมลง DNA และ Dental Profile (เป็ นเรื่องของ  ในกรณี สงสัย Toxico แพทย์นิติเวชเป็ นคนเก็บ) อาจต้ องเขียน  การกลายเป็ นโครงกระดูก circumstance เช่น มัมมี ไขมัน พบขวดยาข้ างตัว หรือ พบคราบหรือเศษ FB ผิ ดปกติตามร่างกาย

Rigor* ปรกติกล้ ามเนื ้อ flexor จะแข็งแรงกว่า extensor ดังนั ้นเวลาแข็งเต็มที่จะอยู่ในท่า flex ทุกข้ อเช่นถ้ านอนหงายตาย จะอยู่ในท่า flex elbow & flex knee คล้ ายท่า กบ แต่ rigor จะเกิ ด flex against gravity ไม่ได้ ยกเว้ นกรณี cadaveric spasm ดังนั ้น rigor จึงใช้ บอกท่าตายได้ Livor** ปั จจัยที่มีผลกั บการเกิ ดคือปริ มาณเลือดในศพดังนั ้นการเสียเลือดมาก, สภาวะ anemia จะทําให้ เห็น livor ไม่ชัด นอกจากนั ้นสีของ livor ขึ ้นกั บปริ มาณ O 2 ที่จับกั บ Hb ซึ่งขึ ้นกั บอุณหภูมิถ้าเย็นมาก Hb ปล่อย O 2 น้ อยลงอาจทําให้ สี livor ชมพูมากอย่าสับสนกั บ CO poisoning

2. ข้ อสันนิษฐานสาเหตุการตาย ลงภาษาไทยส่ วนนี ้ไม่ได้ นําไปใช้ ในการเก็ บสถิติทางสาธารณสุ ข เหมือนกับใบ ท.ร.4 ดังนันจะลงอะไรก็ ้ ได้ ลงภาษาไทยในลักษณะ mode of death ก็ไม่ผิด 3. การจัดการกับศพหลังชันสู ตรเสร็จ (ให้ ญาติรบั ไป หรือส่ ง autopsy)

Forensics, Page 224

Indication ของการส่ ง Autopsy หลังจากได้ ทําการชันสู ตรพลิ กศพ ณ ที่เกิดเหตุแล้ ว 1. ข้ อบ่งชี ้หลักคือเมื่อข้ อมูล identification, ตายที่ไหน, ตายเมื่อไหร่, สาเหตุการตาย, พฤติการการตาย อันใดอันหนึ่งไม่ชดั เจน 2. อย่างไรก็ตามเนื่องจากจุดประสงค์ที่สําคัญที่สุดของการชันสู ตรพลิ กศพ และ การ autopsy นันคื ้ อ เพื่อหาว่ากรณี นนๆมี ั ้ ผ้ ู กระทําผิ ดต้ องรับโทษหรือ ไม่เพื่ อรักษาความสงบเรียบร้ อยของสังคม ดังนันสิ ้ ่ง แรกในการพิจารณาคือ แยก natural ออกจาก unnatural ได้ หรือไม่ ถ้ าเป็ น natural ก็มกั ไม่ต้องส่ ง autopsy ถ้ าแยกไม่ได้ ก็ควรส่ ง autopsy ถ้ าเป็ นกรณี unnatural ประการที่สองที่ต้องพิจาราณาคือ สามารถแยก homicide ได้ หรือไม่ ถ้ าไม่ใช่กรณี homicide ก็มกั ไม่ต้องส่ ง autopsy ถ้ าแยกไม่ได้ ก็ ควรส่ ง autopsy เช่นกัน ประการสุ ดท้ ายที่ต้องพิจารณาคือหากเป็ น กรณี homicide มีประเด็นเรื่ อง mechanism of injury หรื อไม่ เช่น ถูกยิงด้ วยอาวุธอะไร, ถูกตีด้วยอาวุธอะไร ถ้ ามีก็ควรส่ ง autopsy ถ้ าไม่มีให้ พิจารณาว่าอาจไม่ต้องส่ ง autopsy ได้ 3. natural death ปรกติไม่ส่ง autopsy เนื่องจากไม่มีผ้ ู ต้องรับผิ ดยกเว้ นเพียงกรณี เดี ยวคื อสงสัย medical malpractice 4. กรณี ข้อมูลด้ าน identification ไม่ชดั เจนที่ต้องทํา autopsy คือ charred body(ไหม้ เกรียม), decomposed body, skeletal remain, mass disaster 5. บางกรณี autopsy เป็ น optional เช่นญาติอยากทราบสาเหตุการตาย, ผู้ ป่วยมีประกันชีวิตและ บริษัทประกันต้ องการการยืนยันว่า เป็ น อุบตั ิ เหตุจริง 6. เมื่อไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชดั ของการตายจากการชันสู ตรพลิ กศพที่จุดเกิดเหตุ แต่แน่ใจว่าไม่ใช่ homicide แน่และไม่มี indication อื่นที่จะส่ ง autopsy อาจลงสาเหตุการตายในใบ ท.ร. 4 ว่า unattended death ได้ และลงภาษาไทยเป็ นลักษณะของโรคธรรมชาติ

Time of Death and Changes after Death

Lividity 1. Mechanism: การตกลงตามแรงโน้ มถ่วงของเลื อดภายในหลอดเลื อดหลังตาย 2. Characteristics  แยกจาก bruise หรือ contusionซึ่งเป็ นเลื อดออกภายใต้ ผิ วหนังโดย bruise มีล ักษณะขอบเขต ชัดเจน กดแล้ วไม่จาง ไม่กินพื ้นที่เป็ นปื น้ ใหญ่ เกิดที่ส่วนใดของร่างกายก็ได้ และไม่เป็ น level ส่ วน livor ถ้ ายังไม่ fixed กดแล้ วจะจาง เกิดที่ dependent part of bodies จะเห็นเป็ น level ได้ และ เป็ นปื น้ ที่กินพื ้นที่ขนาดใหญ่  สี ของ Livor บอกความผิ ดปรกติของ hemoglobin ได้

Forensics, Page 225

หลังเกิดเต็มที่แล้ วจะไม่ย้ายที่อีกจึงบอกได้ ว่ ามีการเคลื่ อนย้ ายศพหรือ ไม่  กรณี มีเลื อดในร่างกายน้ อยจะเห็น ไม่ชด ั เช่นมี anemia, เสี ยเลื อดมาก 3. Timing: เริ่มเห็นหลังตาย 2 hr., เห็นชัดเจนหลังตาย 4 hr., เกิดเต็มที่ 8-12 hr. 4. การบรรยาย livor จะต้ องบารยาย 3 องค์ประกอบคือ color, distribution และ development Rigor 1. Mechanism: เกิดจากขาด ATP ทําให้ actin และ myosin ไม่สามารถคลายตัวออกจากกันได้ กล้ ามเนื ้อ จึงเกิด rivor mortis ขึ ้น 2. Characteristics  เริ่มเกิดที่กล้ ามเนื ้อมัดเล็ กก่อนจึงเริ่มจากใบหน้ า ไปคอ แขน และขา ตามลํ าดับ  เกิดเร็วช้ าขึ ้นอยู่กบ ั ปัจจัยภายในคื อปริมาณ ATPและปริมาณ muscle และปัจจัยภายนอกคือ อุณหภูมิ  ปริมาณ ATP น้ อย rigor จะเกิดขึ ้นเร็วและคลายตัวเร็ว เช่น ตายจากขาดอาหาร มีการติดเชื ้อ หรือไม่หรือมีไข้ ก่อนตาย มีการใช้ ATP ไปมากก่อนตาย เช่น exercise, convulsion หรือตายจาก electrocution (จะเกิด advanced rigor)  ปริมาณ muscle น้ อย rigor จะเกิดขึ ้นเร็วและคลายตัวเร็ว  Temperature สู ง glycogen สลายตัวเร็วหมดเร็วจึง แข็ง ตัวเร็วกว่ า  ต้ องแยกจาก Cadaveric spasm การแข็งตัวของกล้ ามเนื ้อที่เกิดจากตายขณะกําลังใช้ กล้ ามเนื ้อ มัดนัน,้ stiffening จาก heat (เกิดจาก m. fiber เกิดจาก coagulation จากความร้ อนไม่เกี่ ยวกับ การขาด ATP)และ cold (ตํ่ากว่า 3oC) 3. Timing: เริ่มเห็นหลังตาย 2-4 hr., เกิดเต็มที่หลังตาย 6-12 hr., คงอยู่จนถึง 14-18 hr. หลังตาย หลังจากนันจะเกิ ้ ด secondary flaccidity คือมีการคลายตัวของ rigor จากการเข้ าสู่ ภาวะเน่า Temperature ศพเย็นลงหลังตายดังนี ้ (นิยมวัด rectal temperature) o o  1 hr แรก: 2 F-2.5 F o o  12hr ถัดมา: 1.5 F-2 F o  12-18 hr.: 1 F สู ตรเปลี่ ยน ความแตกต่างของ temperature จาก Fahrenheit เป็ น Celsius คือ ∆F=1.8∆C Decomposition 1. Mechanism: ประกอบด้ วย 2 กระบวนการคือ  เกิดจาก autolysis ของเนื ้อเยื่อจาก enzyme ที่รวั่ ออกมาจาก lysosome หลัง cell ตายและ ร่วมกับ 

Forensics, Page 226

 การย่อยสลายเนื ้อเยื่อโดย

bacteria ทําให้ เนื ้อเยื่อเป็ นนํ ้าเหลวและมี gas

2. Characteristics  อุณหภูมิตํ่าเน่าช้ า  คนอ้ วนมีไขมันมากเน่าเร็ว กว่ าคนผอม  เด็กทารกแรกเกิด bacteria น้ อยเน่าช้ า  ฝั งศพในที่ลึ กขาด oxygen เน่าช้ า 3. การเน่ามักเกิดหลังจาก 18-24 hr หลังตาย 4. decomposition ประกอบด้ วยกระบวนการ 4 ขันตอน ้ คือ Chromatic phase คือมี dark-green discoloration ที่ผิวหนังเริ่มเกิดที่ RLQ และใบหน้ าก่อน เกิดmarbling Gaseous phase gas production จาก bacteria ทําให้ ใบหน้ าบวมตาถลน ลิ น้ จุกปาก มี purge fluid ออกมาตาม orifice, bloating (ผนังหน้ าท้ องบวมอืด) เกิด skin bleb & skin slippage Liquefactive phase internal organ เริ่มสลายตัวทําให้ ศพเริ่มยุบตัวลง ผิ วหนังเริ่มหลุ ดเผยให้ เห็น muscle (skin shedding) Skeleterization phase กลายเป็ นโครงกระดูก

Wounds

ชนิดของบาดแผล 1. Blunt force Injuries คือบาดแผลที่เกิดจากวัตถุไม่มีคม แบ่งเป็ น 3 ชนิดคือ 1.1 Abrasion (แผลถลอก) : เกิดจากผิ วหนังครู ดกับวัตถุไม่ มีคมหรือ กระแทกกับวัตถุ ไม่มีค มโดยมี การ หลุ ดลอกของผิ วหนังชัน้ epidermis ออกไป 1.2 Contusion (แผลฟกชํ ้า) : เกิดจากการกระแทกของวัตถุ ไม่ มีคมโดยไม่มี การหลุ ดลอกของ epidermis (skin ยัง intact) ทําให้ เลื อดออกใต้ ผิวหนังปรกติมีความสํ าคัญกรณี ที่เห็ นเป็ น pattern ชัดเจนเพราะบอกอาวุธที่ใช้ กระทํา ได้ เช่น เป็ น รอยรองเท้ า 1.3 Laceration (แผลฉี กขาดขอบไม่เรียบ) เกิดจากวัตถุไม่มีคมกระแทกลงไปบนผิ วหนังทําให้ เ กิดการ กดและยืดของผิ วหนังจนผิ วหนังและอวัยวะข้ างใต้ ฉีกขาดแยกจากบาดแผล sharp force injury โดย ขอบแผลมักมีรอย contusion หรือ abrasion ร่วมด้ วย และมี tissue bridging 2. Sharp force injury (แผลฉี กขาดขอบเรียบ) บาดแผลที่เกิดจากวัตถุมีคม แยกจากบาดแผล laceration โดยมักจะ ไม่มีรอย contusion หรือ abrasion ที่ขอบแผล และไม่มี tissue bridging แบ่งเป็ น 3 ชนิดคือ 2.1 Stab wound (บาดแผลถูกแทงด้ วยวัตถุมีคม) เกิดจากวัตถุมีคมแทงลงไปบนผิ วหนังโดยไม่มี การ ลากวัตถุในแนว horizontal plane ไปกับผิ วหนัง มักมีความลึ กมากกว่าความยาว

Forensics, Page 227

2.2 Cut wound (incised wound) เกิดจากวัตถุมีคมลากไปบนผิ ว หนังในแนว horizontal plane จึง มักมีความยาวมากกว่าความลึ ก 2.3 Chop wound บาดแผลที่เกิดจากวัตถุมีคมที่มีนํ ้าหนักมาก เช่น ขวาน มีดอีโต้ มักจะมี bony injury 3. Gunshot and shot gun wound (บาดแผลกระสุ นปื น) 4. Blast injury (บาดแผลจากวัตถุระเบิด) สาเหตุการตายจากบาดแผล 1. Bleeding 2. Vital organ damage 3. Neurogenic shock and death from inhibition 4. Bone marrow and air embolism 5. Complication of infected wounds การเขียนอธิ บายลักษณะบาดแผล 1. Type 2. Shape 3. Size 4. Site ~ anatomy มีความสํ าคัญในบาดแผลที่มีทิศทาง (direction ) ได้ แก่ stab wound และ GSW 5. Sequelae & complications การเขียนใบชันสู ตรบาดแผล และใบรับรองแพทย์ ใบชันสู ตรบาดแผลเขียนภาษาไทยทังหมด, ้ ใบรับรองแพทย์เขียนด้ วยหลักการเดียวกันแต่ ระยะเวลาในการ รักษาและการลาหยุดพักควรเขียนระบุวนั ที่ ไปเลยจะได้ ไม่มี ปัญหาภายหลังว่าให้ เ ริ่มนับตังแต่ ้ วนั ไหนดี 1. Identification ของผู้ ป่วย 2. Observed fact  ผลการตรวจร่างกาย  MSE บอกเรื่อง competency และ cognitive ของผู้ ป่วย และหากมีการตรวจ IQ test ก็ สามารถเขียนรวมไปเลยได้  Body part แบ่ง เป็ น 2 ส่ วนคือ 1. Non wound: V/S, conscious, BW, height และ toxidrome (หากมี) 2. Woundอธิ บายแผลที่พบ (type, shape, size, site, complications and sequalae)

Forensics, Page 228

ผลการตรวจทางห้ องปฏิบตั ิการ กรณี ที่ตรวจด้ วย screening test ให้ รายงานผลว่าการตรวจ เบื ้องต้ นพบสารกลุ่ ม......, ตรวจด้ วย confirmatory test รายงานผลว่า จากการตรวจยืนยันพบ..... 3. Opinions (สองข้ อสุ ดท้ ายไม่จําเป็ นต้ องเขียนก็ได้ )  Diagnosis หรือ Clinical Correlation ได้ แก่ กรณี rape คือ พบหลักฐานการร่วมประเวณี หรื อไม่ หรือ กรณี toxico คือ อาการของผู้ ป่วยเกิดจากสารพิษดังกล่ าวหรือ ไม่  Severity: อาจแบ่งเป็ น 2 ส่ วนคือ  ใน immediate care life-threatening condition หรือ V/S ไม่ stable ถ้ ามี สามารถเขียนได้ ว่า ถ้ ามาไม่ทนั อาจมีอนั ตรายถึงแก่ชีวิต ได้  หลัง พ้ นระยะ immediate care แล้ ว ก็เป็ นเรื่อง Duration of treatment คือประมาณระยะเวลา ในการรักษาเมื่อไม่มีภ าวะแทรกซ้ อน ส่ วนนี ้อาจมีผลในการกําหนดโทษผู้ กระทําผิ ดถ้ า ระยะเวลาเข้ าได้ กบั บาดแผลที่ก่อให้ เกิด อันตรายสาหัสตามกฏหมาย กรณี ที่มีหลายแผลหรือ การบาดเจ็บหลายตําแหน่งเขียนระยะเวลาของแผลที่ใช้ เวลานานที่สุดก็พอ  Prognosis:  Structural: มี deformity หรือมีแผลเป็ นเกิดขึ ้น เช่น บริเวณใบหน้ า  Functional: มี disability เกิดขึ ้นเช่นตาบอด แขนขาด  Mechanism of injury คือกลไกที่ทําให้ เกิดการบาดเจ็บหรือ บาดแผลดังกล่ าว เช่น ตรวจพบ บาดแผล bite mark อาจให้ ความเห็นได้ ว่าบาดแผลเกิดจากการถู กกัด หรือตรวจพบ tram line contusion เกิดจาก elongated rod shape object ที่มีหน้ าสัมผัสที่แคบ ระยะเวลาในการรักษาในใบชันสู ตรบาดแผล กับระยะเวลารักษาตัวในใบรับรองแพทย์ นนไม่ ั ้ ต้ องตรงกัน ก็ ได้ ใบชันสู ตรบาดแผลใช้ เป็ นหลักฐานในทางกฏหมาย ส่ วนใบรับรองแพทย์ใช้ ลางานจะเขียนให้ เวลาสัน้ กว่าหรือนานกว่า(แต่มกั ใกล้ เคี ยงกัน)ก็ ได้ แต่ต้องอยู่บนพื ้นฐานเหตุผลทางการแพทย์ว่ าเพื่อให้ ผ้ ู ป่ วย กลับมา function ได้ พอสมควรก่อนไปทํางาน โทษทางกฏหมายจากการทําร้ ายร่างกายให้ เกิด บาดแผล ในการระบุว่าบาดแผลมีอนั ตรายต่อผู้ เคราะห์ร้ ายในระดับใดทํา ได้ ดงั นี ้ อันตรายสาหัส อันตรายแก่กาย อันตรายต่อ จิตใจ • ตาบอด (ตาข้ างดี < 3/60, หรือ visual field • เมื่อเป็ นแผลเปิ ด (open wound) • มีผ ลทําให้ จิตใจผิ ดปกติ  ฉี กขาดถึง dermis or ได้ แก่ เป็ นโรค cornium 90 db ตะโกนไม่ได้ ยิน ใช้ speaker ไม่ได้ ยิน) ทางจิตเวช  Hemorrhage ลิ น้ ขาด เสี ยการได้ กลิ่ น บางชนิด เช่น PTSD • เสี ยอวัยวะสื บพันธ์ หรือความสามารถในการ  เป็ นหนอง สื บพันธ์  เน่า 

Forensics, Page 229

แท้ งลู ก  ใช้ เวลารักษานานกว่า 7 วัน • เสี ย limbs หรือเสี ยอวัยวะอื่นใดในร่างกาย • ถลอก บวม ฟกชํ ้า ไหม้ (บาดแผล  แขนขาด คือขาดหรือเสี ยหน้ าที่โดย ปิ ด หรือ closed wound) จะเป็ น สิ น้ เชิงตังแต่ ้ ศอกขึ ้นไป อันตรายแก่กายเมื่อ  มือขาด คือขาดหรือเสี ยหน้ าที่โดยสิ น ้ เชิง  ใช้ เวลารักษานานกว่า 7 วัน  ส่ วนลักษณะอาวุธ ที่ใช้ เช่น ตังแต่ ้ ข้อมือขึ ้นไป  ขาขาด คือขาดหรือเสี ยหน้ าที่โดยสิ น ้ เชิง อาวุธร้ ายแรงได้ แก่ ปื น ระเบิด ตังแต่ ้ เข่าขึ ้นไป หรือการรุ มทําร้ ายเป็ นเรื่อง  เท้ าขาด คือขาดหรือเสี ยหน้ าที่โดย การสื่ อถึงเจตนาของผู้ กระทํา สิ น้ เชิงตังแต่ ้ ข้อเท้ าขึ ้นไป ซึ่งแพทย์ไม่ต้องให้ ความเห็น • เสี ยโฉมอย่างติดตัว คงให้ ความเห็นแต่เรื่อง • จิตพิการอย่างติดตัว medical fact เท่านัน้ • ทุพพลภาพหรือเจ็บป่ วยเรื ้อรังซึ่งอาจถึงตลอด ชีวิต • ทุพพลภาพหรือเจ็บป่ วยอยู่นานกว่ า 20 วัน ประกอบกรณี ยกิจไม่ ได้ โทษตามกฏหมายอาญาเมื่ อมีการทํ าร้ ายร่ างกายจนเกิดแผลจะมีความแรงขึ ้นอยู่กับ เจตนาของผู้ ทําร้ าย และ อันตรายที่เกิดแก่ผ้ ู ถูกทําร้ าย กระทําการโดยประมาท กระทําการโดยเจตนา • บาดแผลเป็ นอันตรายแก่กายหรือจิตใจ • ไม่เกิดอันตรายต่อกายและจิตใจ • บาดแผลเป็ นอันตรายแก่กายสาหัส • บาดแผลเป็ นอันตรายแก่กายหรือจิตใจ • บาดแผลทําให้ ตาย • บาดแผลเป็ นอันตรายแก่กายสาหัส โทษหนัก • บาดแผลทําให้ ตาย โทษหนัก การวิเคราะห์บาดแผลจากอาวุธปื น 1. ตําแหน่งบาดแผล ทังทางเข้ ้ าและทางออก • Entrance wound: กลมหรือรีมี marginal abrasion หรือรอยถลอกล้ อมรอบบาดแผล เป็ น สิ่ งสํ าคัญมากในการใช้ แยกแยะ entrance & exit • Exit wound: รู ปร่างจะเป็ นแบบใดก็ได้ แต่ไม่มี marginal abrasion 2. จํานวนบาดแผลทังหมด ้ ถ้ าลู กกระสุ นฝั งในให้ ผ่าออกมาให้ หมด (หากสามารถทําได้ ) 3. ขนาดบาดแผล ใช้ บอกชนิดปื นได้ อย่างคร่าวๆ นอกจากนัน้ ชนิดกระสุ นและปลอกกระสุ นก็บอกได้ • ปื นลู กโม่ กระสุ นมักจะเป็ นตะกัว่ ไม่มีปลอกกระสุ นตกอยู่หลังยิง • ปื น automatic กระสุ นมักจะเป็ นหัวทองแดงและมีปลอกกระสุ นตกอยู่หลังยิง • แผลจากปื นลู กซองต่างจากปื นชนิด hand gun ที่มี pellet กระจายได้ หลายนัด ถ้ ายิง ประชิดติดผิ วหนังแผลจะมีขนาดใหญ่ มากเนื่องจากกลุ่ ม pellets ที่ยิงออกไปยังรวมกลุ่ ม •

Forensics, Page 230

กันอยู่ แต่หากยิงห่างออกจากผิ วหนังมากขึ ้นบาดแผลจะเป็ นลักษณะของกลุ่ ม บาดแผล ทางเข้ า เพราะกลุ่ ม pellets ได้ กระจายห่างออกจากกันส่ วนการดูลักษณะทางเข้ าออกยัง ใช้ หลักการดู marginal abrasion เช่นเดิม และเรื่องระยะยิงก็ยงั คงใช้ หลักการเดียวกับ hand gun 4. ทิศทางกระสุ น โดยดูจากตําแหน่งทางเข้ าและทางออกที่สัมพันธ์ กนั 5. ระยะยิง (ของปื น hand gun โดยทัว่ ไป) Contact gunshot wound ชิดผิ วหนัง ชิดผิ วหนังแต่มีเสื อ้ ผ้ ากัน้ • ขอบแผลที่กระโหลกด้ านนอก(ด้ านที่ชิดกับ • เสื อ้ ผ้ าขาดเป็ น star shape • ที่ผิ วใต้ เสื อ้ ผ้ ามีเขม่าดินปื นอยู่รอบๆ กระบอกปื น)ขอบเรียบ ส่ วนขอบด้ านใน กะโหลกขรุ ขระและมี diameter ใหญ่ กว่า ขอบนอก • แผลทางเข้ า หากมี flat bone รองรับ เช่น sclap, sternum จะเกิดการฉี กขาดเป็ น star shape เนื่องจากผลของ gas แต่หากไม่มี flap bone รองรับก็จะยังเป็ น circular shape • ขอบแผลโดยรอบจะมีล ักษณะเป็ นรอยไหม้ จาก flame ที่ออกมา เรียกว่า seared zone • หากเป็ น tight contact อาจมีรอยกดของปาก กระบอกปื นเรียกว่า muzzle imprint • กรณี tight contact จะไม่พบ soot (เขม่าดิน ปื น) อยู่ที่แผลด้ านนอกจะอยู่ในโพรงบาดแผล ส่ วนกรณี loose contact จะพบ soot อยู่รอบ แผลด้ านนอกบ้ างแต่ไม่มากนัก เพราะส่ วน ใหญ่ จะเข้ าไปในโพรงบาดแผลเช่นกัน Close range shot < 6 inches 6-18 inches พบเขม่าดินปื นเป็ นคราบสี ดําอยู่ รอบ entrance พบ superficial punctuate abrasion ที่เกิดจาก wound เรียกว่า soot นอกจากนี ้อาจตรวจพบ unblunt particle ของ Gun powder วิ่งทะลุ ผ่าน Primer หรือเศษโลหะจากลู กปื นได้ ผิ วหนังไปฝั งอยู่ในชัน้ dermis เห็นเป็ นรอยถลอก เป็ นจุดเล็ กๆกระจายรอบ entrance wound เรียกว่า tattooing หรือ strippling การบันทึกต้ อง บันทึก diameter ของ tattooing ไว้ เพราะบอก ระยะยิงได้

Forensics, Page 231

Distant shot (> 18-24 inches) ไม่พบเขม่าดินปื นติดที่เสื อ้ ผ้ าหรือผิ วหนัง บอกระยะยิงแน่ชดั ไม่ได้

Rape

History talking 1. Victim (ผู้ ถูกกระทํา) a. Age b. Body structure (เปรียบเทียบอายุร่างกาย กับ อายุจริง) c. IQ (ถามจากประวัติการเรียนหนังสื อ) d. EQ (cognitive function) e. Occupation, family  crime scene reconstruction f. สถานะภาพสมรส 2. Assailant (ผู้ กระทํา) a. Numbers b. Acquaintance (ความสนิทสนม) แบ่งเป็ นระดับได้ ดงั นี ้ i. Stranger ii. Acquaintance risk assessment จากมากไปน้ อย iii. Neighborhood iv. Friend & kinship: ไม่สามารถประเมินความเสี่ ยงได้ c. Characteristic : ลักษณะรู ปร่าง ถามถึงลักษณะพิเศษเช่นไว้ เล็ บยาวเป็ นต้ น 3. Physical assault (การทําร้ ายร่างกาย) a. Time & Place b. การใช้ กําลังทําร้ ายโดยตรง : ผู้ ป่วยรู้ ตวั มีสติดีจึงจําประวัติการ assault ได้ ดี วัตถุประสงค์ คือถาม mechanism of injury c. การทําให้ ผู้ ป่วยไม่อยู่ในสภาพช่วยเหลื อตนเองได้ เช่น ถูกวางยา จําประวัติ assault ไม่ได้ ประวัติยาสํ าคัญกว่า (กินเมื่อไหร่, ตื่นเมื่อไหร่, มาพบแพทย์หลังเกิดเหตุนานเท่าไหร่) คือ เป็ นเรื่อง pharmacokinetics 4. Sexual assault (การกระทําทางเพศ : 5P) a. Partner : ~assailant b. Pregnancy: LMP, menstrual period, contraception, GYN Hx. contraception มี 2 ส่ วน - victim ก่อนถูก rape มี contraception หรือไม่ , หลังถูก rape มี emergency contraception หรือไม่ - assailant (condom) c. Practice: route (vagina, anal, oral, ejaculation, number of SI

Forensics, Page 232

d. Pre-SI: previous SI, previous pregnancy(การเกิดแผล↓), previous STD ทําให้ condition ใน vagina เปลี่ ยนโอกาสตรวจเจอ sperm และ acid phosphatase positive ยากขึ ้น e. Post-SI : cleansing, sequelae (STD, preg.) Physical examination 1. Mental status exam(MSE): cognition, IQ 2. Body examination a. Non-wound i. Consciousness** ii. Toxidrome iii. Body built**: GA, BW, Ht.  precocious puberty/body disproportion iv. Vital sign** b. Wound i. Type ii. Shape iii. Size iv. Site ~ anatomy v. Sequelae & complications 3. Genitalia examination a. Aim: evidence of penetration, evidence of ejaculation b. No antiseptic***** c. External wound: mons pubis, labia majora, labia minora, post fourchette (บริเวณ ที่ labia minora ทังสองข้ ้ างมาบรรจบกันใต้ ต่อ vagina), hymen มี new tear หรือ old tear รายงานตําแหน่งตามเข็มนาฬิกา (ตําแหน่งที่มี cleft ได้ เป็ น normal variation ไม่ได้ เกิดจาก trauma คือ 3 และ 9 นาฬิกา ) d. Vaginal swab (ด้ วยไม้ พนั สํ าลี ) @ external genitalia ตรงรอบๆ labia minoraจากนัน้ ป้าย เมื่อตรวจหา sperm (อาจตรวจโดย wet smear หรือย้ อมพิเศษ) แล้ วทัง้ swab เดิม ไว้ ให้ แห้ งก่อนใส่ tube ส่ งตรวจ acid phosphatase และหา sperm e. Speculum (Lubricated by NaCl เท่านัน) ้ f. Vaginal swab (ด้ วยไม้ พนั สํ าลี ) @ post fornix, endocervix ป้าย slide ทํา wet smear แล้ วทัง้ swab เดิมไว้ ให้ แห้ งก่อนใส่ tube ส่ งตรวจ acid phosphatase g. ปรกติไม่ต้อง PV ทําเมื่อสงสัย STD (ตรวจ PID), pregnancy (ตรวจขนาดมดลู ก) ถ้ า สงสัย STD ต้ องส่ ง Vaginal d/c gram stain and culture ด้ วย h. การ swab จาก anus ให้ (1) swab perianal area และ (2) swab เก็บใน rectum ลึ กไม่ เกิน 3 cm ถ้ าเลอะ feces จะแปลผลไม่ได้ i. การ swab จากปาก เก็บบริเวณซอกๆจะมีโอกาสพบมากกว่า 3rd molar, buccal mucosa ลึ กๆ, palate, tongue ซึ่งควรเก็บในกรณี ที่เหตุการณ์ เกิด มาไม่เ กิน 3-4 ชัว่ โมง

Forensics, Page 233

j. การ swab จาก penis เก็บบริเวณ glans penis, sulcus ถ้ าแห้ งมากจุ่ม NSS ก่อนป้ายได้ เพื่อตรวจหา vaginal epithelium Investigation - Acid phosphatase เป็ น screening test, ต้ อง positive ภายใน 15-20 sec จึงเป็ น true positive, ตรวจพบได้ ภายใน 48-72 ชัว่ โมงหลังมี intercourse - Sperm เป็ น confirmatory test ระยะเวลาตรวจพบมีความแตกต่างกันคือ mobile sperm (โดยดู wet smear ) พบใน 6-12 hr หลังมี SI, non motile sperm with tail พบใน 48-72 hr หลังมี SI , head of sperm ใน post fornix พบใน 5-7 วันหลังมี SI , head of sperm ใน endocervix พบใน 7-10 วันหลังมี SI - Vaginal epithelium - Urine pregnancy test - U/S ความผิ ดทางอาญาในคดีข่มขืนกระทําชําเรา อนาจาร พาไปเพื่อการอนาจารและพรากผู้ เยาว์ 1. กรณี ข่มขืนกระทําชําเรา > 15 ปี สามารถยอมความได้ ยกเว้ นกรณี ใช้ อาวุธร้ ายแรง โทรมหญิ ง ทําให้ หญิ งอันตรายสาหัส หรือตายจะยอมความไม่ได้ 13-15 ปี ข้ อหากระทําชําเรา(ยกเว้ นในกรณี ฝ่ายชายอายุไม่ เกิน 18 ปี และฝ่ ายหญิ งยินยอม และ ศาลอนุญาตให้ แต่งงานกัน ฝ่ ายชายไม่ต้องรับโทษ 15 ปี สามารถยอมความได้ หากฝ่ ายหญิ งยินยอม 18 ปี หากหญิ งยินยอมไม่มีความผิ ด,หากหญิ งไม่ ยินยอมมีความผิ ดแต่ยอมความได้ 15-18ปี แม้ ยินยอมก็มีความผิ ดแต่ยอมความได้ 60 E --/αα, β/β + + 10-20 OFT= osmotic fragility test แปลผลได้อย่างเดี ยวกันกับ MCV (mean corpuscular volume of RBC) DCIP=Dichlorophenol-indophenol precipitation ใช้ ตรวจหา βE trait Chromatography peak ของ HbA2 กับ HbE ซ้อนทับกันอยู่ถา้ HbA2 มี ค่า >10% แปลว่าเป็ น HbE ควร Identify risk couple ให้ ได้ ทนั ก่อน golden period ของการทํา prenatal diagnosis (GA 16-18 wk) และเหลื อเวลาที่เป็ นไปได้ สําหรับการ terminate ถ้ าหากมีความผิ ดปรกติ

Obstetrics, Page 5

Antepartum Fetal Surveillance

คือการ monitor fetal well being ทําได้ ตงแต่ ั ้ อายุครรภ์ 28-30 wk ขึ ้นไป โดยในกลุ่ ม low risk จะ ให้ มารดานับครังการดิ ้ ้นของทารกถ้ าดิ ้นน้ อยลงจึงมาพบแพทย์เพื่ อตรวจ non stress test (NST) เพิ่มเติม ต่อไป ในกลุ่ ม high risk นอกจากให้ มารดานับการดิ ้นแล้ ว ยังนัดมาทํ าการตรวจ NST สัปดาห์ละหนเป็ น อย่างน้ อย High risk pregnancy 1. Maternal factors 2. Placental insufficiency 3. Fetal factors - Hemoglobinopathy - DM - Previous Hx of death - Cyanotic heart disease - Hypertensive fetus - Hyperthyroid (high O2 disorder - Isoimmunity demand) - Post-term - Decrease fetal growth - SLE, antiphospholipid - Oligohydramnios - Twin syndrome

High risk pregnancy

Low risk pregnancy

Less fetal quickening Regular NST F/U (2times in 20min •Acceleration>15bpm, >15sec (GA≥32wk) •Acceleration>10bpm, >10sec (GA30 min •No FHR acceleration

CST

Fetal acoustic stimulation test Non-reactive

•Positive (ไม่ดี) BPP Late deceleration>50% of U/S ตรวจ fetal uterine contraction parameter ที่ •Suspicious controlด้ วย CNS Late deceleration30ml/hr) - NPO - ประเมินแม่ : มี uterine contraction หรือไม่

Obstetrics, Page 8

- ประเมินลู ก : FHR monitoring เช่น cardiotopography, NST - U/S ดูตาํ แหน่งของรก ต้ องทําเพื่อ rule out placenta previa and placenta abruption ( retroplacental blood clot can be seen about 30%) - วางแผนรักษา ว่าจะ delivery หรือ expectant ต้ องได้ การวินิจฉัยก่ อนซึ่งควรได้ แล้ วจาก ประวัติ ตรวจร่ างกาย ตรวจภายใน และการตรวจอัลตราซาวนด์ หากเลื อดออกน้ อยลงใน 24 hr ตรวจยืนยันแล้ วไม่พบ placenta previa ควร PV และส่ อง speculum ดู ก่อนให้ ผป.D/C เพื่อแยก Non-obstetric cause ออกไป ต้ องทําตัง้ แต่ แรกเพื่อวินิจฉัยแยกโรคไม่ ใช่ ทํา ก่ อนกลับบ้ าน

First trimester bleeding History - determine the extent of bleeding, feel lightheaded, significant pelvic pain or cramping, passed any tissue - patient's medical history: A past history of ectopic pregnancy or risk factors for ectopic pregnancy (eg, history of PID, presence of an IUD) - A history of ≥ 2 consecutive pregnancy losses or a condition associated with pregnancy loss (eg, parental chromosomal translocation, maternal antiphospholipid syndrome, uterine anomaly) suggest bleeding may be related to miscarriage Physical examination - Vital signs

- Abdomen should be examined before internal examination : uterine size, ≥ 12 weeks : FHS can be evaluated with Dop tone - Internal examination : PV Speculum examination - discharge : blood, clot, mucopurulent discharge - cervicovaginal lesion - conceptive product Bimanual examination : If uterine bleeding is confirmed, the cervix appears closed, and there are no obvious bleeding lesions, then the speculum is removed and a bimanual pelvic examination is performed

Obstetrics, Page 9

Investigation Ultrasonography — Transvaginal ultrasonography is the cornerstone of the evaluation of bleeding in early pregnancy ปล. เนื ้อหาส่ วนนี ้ อ.เสริมมาให้ นะ

Ectopic pregnancy History

Clinical Presentation

Investigation - urine preg test - ultrasonography Transvaginal Transabdominal - serum B-hCG >discriminating zone - Laparoscopy

- triad: - VS Abdominal pain - GA Vaginal spotting or bleeding ประเมิน hemodynamic status Amenorrhea - tenderness adnexa - มีประวัติเสี่ ยง - adnexal mass PID - tenderness adnexa Previous tubal surgery - Abdomen Previous ectopic pregnancy tenderness Assisted reproductive tech Rebound tenderness Failed contraception(ถาม - bulging cal de sac ประวัติการคุมกําเนิด) Infertility Smoking DES exposure เคยทําแท้ งหลายครัง้ Management - Medical : Metrotrexate I/C hemodynamic stable ,reliable ,compliance Tubal diameter < 3 cm. No evidence of rupture or significant bleeding - Surgical Salpingectomy : ใน pt. shock , uncontrolled bleeding Linear salpingostomy : ampullary ectopic, tubal diameter

Obstetrics, Page 10

15% ใน 8-12 hr แสดงว่าเป็ น abnormal intrauterine pregnancy (ส่ งเนื ้อที่ขูดตรวจ patho ด้ วยจะช่วย confirm ถ้ าผลอ่านเป็ น conceptus) ถ้ า β-HCG ไม่ลดลง หรือผล patho ไม่พบ conceptus คิดถึง ectopic pregnancy ให้ ไปทํา diagnostic laparoscopy Urine preg test : normal B-hCG rising x2 q 2-4 days ถ้ าเพิ่มขึ ้นช้ ากว่านี ้นึกถึง ectopic pregnancy (1/3 ของผู้ ป่วย ectopic อาจมี normal B-hCG rising) Ultrasonography : พบ tubal swelling or echogenic ring sign with fetal heart rate อยู่นอก uterus , empty uterus Discriminating zone : คือระดับ B-hCG ที่น้อยที่สุดที่เริ่มเห็นการตังครรภ์ ้ ในโพรงมดลู กด้ ว ย U/S - transabdominal U/S : 6500 MIU/ml - transvaginal U/S : 1300-1400 MIU/ml

Spontaneous Abortion

Loss of fetus prior to GA 20th week (In Thailand abortion is prior to GA 28 weeks of gestation( 1st trimester: fetal factors (chromosomal abnormalities) - Congenital anomalies : expose to teratogen, maternal disorders (DM), drugs 2nd trimester: maternal factors (cervical incompetence, infection, hypercoagulable states), maternal trauma, infection, dietary deficiency, DM, hypothyroidism, anatomical malformation type Description Threatened เลื อดออกไม่มากในช่วงแรก อาจไม่ปวดท้ องหรือปวด เล็ กน้ อยเท่านัน้

diagnosis Os closed, uterine size is appropriate for gestational age u/s normal

Inevitable

Os open,+/- ROM

มีเลื อดออกหรือนํ ้าเดินและ

management - Bed Rest -Psycho support - อาจให้ Hormonal supplements (eg, progesterone, estrogen) - ระวังเรื่องการมีเพศสัมพันธ์ -Observe

Obstetrics, Page 11

ปวดท้ องน้ อย พบปากมดลู ก ขยายและมดลู กหดตัว

cervix is dilated อาจพบ gestational tissue อยู่ที่ os แล้ วก็ได้ Incomplete มีเพียงบางส่ วนของทารกหรือ Os open,อาจเห็นชิ ้นเนื ้อค้ าง รกหลุ ดออกมา(มักGA>10 อยู่ในvagina 0r cervix,มดลู ก wk)แล้ วยังมีปวดท้ องน้ อยและ เล็ กกว่าอายุครรภ์,u/s reveals retained fetal tissue เลื อดออกมาก มักพบอาการปวดท้ องร่ว ม ด้ วย Complete ตัวทารก รกและเยื่อหุ้มทารก Os closed,มดลู กเล็ กกว่าอายุ ออกมาแล้ ว ปวดท้ องมาก มี ครรภ์,u/s show empty เลื อดออกในช่วงแรก ต่อมา uterus อาการปวดท้ องและเลื อดออก จะลดลง Missed มีทารกตายในครรภ์นาน≥8 Os closed, u/s reveals no wkโดยไม่แท้ งออกมา fetal cardiac activity, fetal อาการต่างๆของการตังครรภ์ ้ tissue is retained (eg, nausea, breast tenderness) จะหายไป,ลู กไม่ ดิ ้น และอาจมีเลื อดอกได้ Septic Infection with abortion. Hypotension, hypothermia, endometritis septicemia oliguria, respiratory distress if in shock,WBC มักสัมพันธ์ กบั criminal - tachycardia, tachypnea, abortion, เชื ้อสํ าคัญคือ lower abdominal E.coli tenderness, and a boggy, tender มักจะมี fever, chills, uterus with dilated cervix malaise, - เชื ้อที่พบมักเป็ น abdominal pain, vaginal bleeding, and discharge, ที่ Staphylococcus aureus, มีลักษณะ sanguinopurulent Gram negative bacilli, or some Gram positive cocci. Mixed infections, anaerobic organisms, and fungi,

-(+/-terminate) -D&C -CBC, ABO blood gr,Rh blood gr -Doxycyclin(100)bid 5-7 day -Observe bleeding -(+/- u/s)

-ระวัง DIC( risk with GA) - D&C or prostaglandin suppository

-admit, NPO -iv fluid • Stabilizing the patient • Obtaining blood and endometrial cultures • Promptly administering parenteral broad spectrum antibiotics (eg, clindamycin 900 mg every eight hours and gentamicin 5 mg/kg daily with or without ampicillin 2 g every four hours; or ampicillin and gentamicin and metronidazole 500 mg every eight hours; • Surgically evacuating the uterine contents

Obstetrics, Page 12

Recurrent

แท้ งบุตรเองติดต่อกัน≥2ครัง้ หรือ แท้ ง3ครังใน1 ้ ปี

- Indications for laparotomy and possible hysterectomy 1. failure to respond to uterine evacuation and antibiotics 2. pelvic abscess, and clostridial necrotizing myonecrosis (gas gangrene). - tetanus toxoid 0.5ml im และ antitetanus toxin 3000u im -monitor v/s, I/O -surgical ceclage -rest

-C/Sจากโพรงมดลู กหรือปาก มดลู ก -hysterosalpingography -ตรวจkaryotypeของหญิ งและ สามี Intrauterine Absence of fetal cardiac มดลู กเล็ กกว่าอายุครรภ์, no Induce labor and evacuate the fetal activity fetal heart tone or uterus to avoid DIC at GA>16 demise movement on u/s wk การแปลผล early pregnancy failure จาก ultrasound 1. Transvaginal U/S 2. Transabdominal U/S Embryonic demise: embryo ขนาด>5mm with Embryonic demise: embryo ขนาด>9mm with no cardiac activity no cardiac activity Blighted ovum: Gestational sac>8mm with no Blighted ovum: Gestational sac>20mm with no yolk sac, or gestational sac>16 mm with no yolk sac, or gestational sac>25 mm with no embryo embryo Management of inevitable, incomplete and missed abortion Surgical management 1.dilatation and curette : ไม่เกิน12 wk (ถ้ า GA>16 wk ทํา dilatation and evacuation) 2.vacuum aspiration : ไม่เกิน12 wk 3.menstrual regulation:ระดูเกินกําหนดไม่เกิน3wk 4.laparotomy :ทําเมื่อให้ ยากระตุ้นการแท้ งแล้ วล้ มเหลวในGAระยะ 2nd trimester, หญิ งที่ต้องการทําหมัน , รายที่มีข้อบ่งชี ้การทําhysterectomy doxycycline (100 mg 1x2 orally q 12 hours on the day of the surgical procedure) to reduce the risk of postabortal sepsis was recommended Medical treatment 1.oxytocin :ใช้ ในช่วง 2nd trimester

Obstetrics, Page 13

Oxytocin (100 mU/ 1 ml) 0.5 ml/min IV เพิ่มทุก 30-40 min และสู งสุ ดไม่เกิน 2 ml/min 2.intra-amniotic hyperoamotic solution 3.prostaglandin :ใช้ ได้ ทุกระยะ แต่นิยมช่วง 2nd trimester Misoprostol (Cutotec) (a prostaglandin E1 analog) 200 ug/tab Practical use : 2 tabs vaginal suppository every 4-6 hrs 4.mifepristone :ได้ ผลดีในGA 14 days or more Plateau > 21 days or more Gestational trophoblastic neoplasia (GTN) Investigation & staging

Obstetrics, Page 14

Hydatidiform mole Complete or partial mole Persistent of B-HCG

GTN dx from Metastasis and elevation B-HCG

Histologically Dx Chorionic CA post full term pregnacy

Diagnosis of GTN B-HCG CBC BUN,Cr Liver function test

Investigation

CXR Pelvic U/S Abdominal U/S CT brain if pos CXR

Staging and risk factor scoring (According to FIGO staging and modified WHO risk factor screening) Stage I to III and Risk factor35ปี - เคย : คลอด, c/s, curette, หลายครัง้ - เคยมี Placenta Previa - แม่บุหรี่,อยู่ที่สูง, ลู กแฝด (รกพยายามเพิ่ม พท.ผิ ว)

-

Clinical Presentation Investigation Painless bright red bleeding - U/S ไม่เจ็บท้ อง ท้ องนุ่ม ไม่มี - ถ้ าจะ PV ต้ อง double setup (ทําใน ORพร้ อมที่จะผ่ าตัด contraction ทันที) ทําเมื่อตัดสิ นใจให้ การ ทารกอยู่ในท่าผิ ดปกติ, ส่ วน รักษาแบบactive (แต่ถ้ารู้ นําไม่ engage ตําแหน่งรกเกาะจาก U/Sอยู่ FHR ปกติ แล้ วก็ไม่จาํ เป็ น) เลื อดมักหยุดได้ เองใน1-2 hr มีส่วนน้ อยที่เจ็บท้ องคลอด , contraction ได้

Management ปกติถ้า U/S เจอ โดยในช่วง ก่อน GA 20 wk → 90%เคลื่ อนขึ ้นไปได้ ถ้ าเจอหลัง 28 wk โดยไม่มีอาการ →OPD - U/S ทุก ๆ 4wk - แนะนํา : นอนพัก,งดการทํางานหนัก, งดออกกําลังกาย, งด SI ,งดสวนล้ างช่องคลอด - ให้ มารพ.ทันทีเมื่อมีเลื อดออกทางช่องคลอด ถ้ ามาด้ วย bleeding → management เบื ้องต้ น (อ่านด้ านบน)จากนัน้ พิจารณา ลักษณะ ปริมาณเลื อด, GA ,ขนาดและท่าเด็ก ถ้ า GA 35 ปี - Uterine hypertonicity คลํ า เจอ ไม่ rule out (low ทารกไม่ได้ ชดั เจน

Obstetrics, Page 17

- เคย : คลอดหลายครัง,้ C/S ในครรภ์แรก - Previous abruption - แม่สูบบุหรี่,cocaine - Decompression of overdistended uterus เช่น polyhydramnios ที่ถุงนํ ้าครํ่า แตก, แฝด, - Inheritated thrombophilia - ภาวะผิ ดปกติของรก

Tetanic uterine contraction - Uterine tenderness - Fetal distress

sensitivity) แต่ช่วย R/O Placenta previa - CBC, BUN, Cr, e’lyte, coagulogram, fibrinogen, venous clotting time cross match PRC~2-6U - UA หากสงสัย preclampsia - ถ้ า plasma fibrinogen30%, platelet > 50,000 - ถ้ ามีภาวะ couvelaire uterus → เสี่ ยงต่อ post-partum hemorrhage → ต้ องเตรียม Methergin ใช้ ป้องกันการตกเลื อดหลังคลอด Complication 1. Consumptive coagulopathy จาก DIC แก้ โดยการให้ FFP, cryoprecipitate 2. Acute renal failure 3. Uteroplacental apoplexy(couvelaire uterus) : เลื อดที่ออกไปแทรกซึมใน uterine muscle เห็น ผนังมดลู กมีสีคลํ า้ เป็ นจํ ้า ๆ → uterine atony 4. Post-partum hemorrhage จาก uterine atony และ DIC 5. Sheehan’s syndrome( acute pituitary necrosis) 6. Endometritis 7. หลังคลอด จาก หัตถการที่ต้องทํา แล้ ว immune จากการเสี ยเลื อด 8. ผลเสี ยจากการรับเลื อด เช่น HCV HIV

Morning Sickness แพ้ ท้อง History - คลื่ นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร อ่อนเพลี ย วิงเวียนศีรษะ มัก เป็ นตอนเช้ า - Pica: อยากกินของที่ไม่ใช่ อาหาร เช่น ดินเหนียว

Clinical Presentation - เริ่ม : GA 6-8 - หาย : GA 12-16

Investigation - CBC, e’lyte, UA (urine ketone)

Obstetrics, Page 19

- Craving อยากกินอาหารรสจัด Management  แนะนํา : ให้ ปรับสภาพจิตใจ เข้ าใจถึงการ เปลี่ ยนแปลง อันเป็ นธรรมดาของการตังครรภ์ ้ ช่วยลดอาการโดยหลี กเลี่ ยงอาหารที่ไม่ชอบ, กินน้ อย ๆ แต่บ่อยครังขึ ้ ้น, ไม่กินอาหาร ที่มนั มาก ย่อยยาก, กินอาหารที่มี carbohydrate , ดื่มนํ ้าระหว่างมื ้ออาหาร, ดื่มนํ ้าขิง  ให้ ยาบรรเทาอาการ เช่น Vit.B6 , dicyclomine , doxylamine ตัวอย่าง order - Besix(pyridoxine) 1 x 2 PO pc - Dramamine(dimenhydranate) 1 tab PO prn. q 6 hr for severe nausea vomitting : tid ac  กรณี รุนแรง Hyperemesis gravidarum เป็ นมาก มีคลื่ นไส้ อาเจียนตลอดเวลา ร่างกายขาดนํ ้า , อาหาร , e’lyte imbalance - Admit - Work up cause : molar pregnancy, twin pregnancy - NPO - ให้ iv fluid supplement ให้ เพียงพอ - แก้ electrolyte & acid-base imbalance - พิจารณาให้ antiemetic drugs : ondansetron (Zofran), metoclopramide ระมัดระวัง side eff. ด้ วย - หาก ไม่ response ต่อ IV rehydration and medication พิจารณาให้ NG tube, parenteral nutrition

Hypertensive disorder in pregnancy: Preeclampsia History Clinical Presentation Visual change , scotoma , - Hypertensive crisis : BP ≥ alternation of consciousness , 160/110 mmHg for 6 hr or and/or frontal headache more - Pulmonary edema - Generalized tonic clonic seizure (eclampsia) and/or unexplained coma

Investigation - Heavy proteinuria ( ≥ 5 g/24 hr) - Renal failure : oliguria ( urine output ≤ 500 mL/24hr) and/or serum creatinine ≥ 1.2 mg/dL - Hepatocellular injury : AST ,

Obstetrics, Page 20

- Cerebrovascular accident - Cortical blindness - Intrauterine growth restriction ; IUGR

ALT ≥ 2x , ≥ 70 IU/L - Thrombocytopenia : plt < 100,000/mL - Coagulopathy - HELLP ( Hemolysis , liver enz. , ↓ plt count )

Management -Mild Preeclampsia o GA >37 wk : Termination of pregnancy  PIH blood test (Blood for CBC , blood smear , coagulogram , BUN , Cr , uric acid , E’lyte , AST , ALT , LDH , TB/DB) For DDx severe PIH  U/S ดูล ักษณะของทารก for fetal well being o GA 37 wk (ถ้ าไม่พร้ อมรอถึง 40 wk ได้ ) → no : ถ้ าเจ็บ ครรภ์คลอด , PROM , IUGR ให้ ทําการ terminate เมื่อ GA > 34 wk

-Severe pre-eclampsia o GA < 24 wk  Admit  Blood test : PIH  Urine protein 24 hrs and urine sediment rule out renal diseases  MgSO 4  Investigation for SLE, RA , U/S ± termination o GA > 32 wk  Admit  Terminated  MgSO 4 : I/C ป้องกันการชัก  Antihypertensive drug : I/C SBP ≥ 170 mmHg or/and DBP ≥ 110 mmHg  PIH blood test, U/S แยกภาวะอื่นๆ & ประเมิน fetal growth  Bed rest & record V/S, I/O บอก intravenous fluid V/S stable ได้ 4 ชม.  termination : induction C/S ถ้ าปากมดลู กไม่พร้ อม, non-reassuring ไม่ต้องรอถึง 4 hrs ถ้ า control BP ได้ , Mg ได้ level  Termination of pregnancy o GA 24-32 wk  Expectant management • Admit • Bed rest • PIH blood test at least daily • MgSO 4 24 hrs • Antihypertensive drug not recommended อาจบดบังความรุ นแรง ของโรค (disease progression) ยกเว้ นกรณี chronic HT on medication เดิม • Record V/S, I/O

Obstetrics, Page 22

U/S for fetal growth, แยกภาวะ hydrops fetalis, AFI • Investigation for preeclampsia : proteinuria in 24 hr • Steroids (ดูการให้ ที่ Preterm labour) • Tococardiographic monitoring • Ultrasound : BPP, Doppler ultrasound if IUGR was suspected ผู้ ที่รบั การรักษาแบบ expectant  Dx. Severe preeclampsia จาก BP สู งอย่างเดียว และ BP ตํ่ากว่า เกณฑ์ โดย Dx. หลังจากการเฝ้าสังเกตอย่างเดียว  Dx. จาก Proteinuria > 5g/D อย่างเดียว  ไม่มี end organ damage or HELLP syndrome  No fetal hypoxia จากการตรวจ Tococardiographic monitoring หลังจากรักษาแบบ Expectant management แล้ ว มีข้อปฏิบตั ิดงั นี ้ o สามารถหยุด MgSO 4 ได้ หลังจากให้ ครบ 24 hr o อยู่ รพ. จนคลอด o เจาะเลื อด PIH ทุกวัน o สังเกตอาการต่างๆที่อาจ progress เป็ น severe / eclampsia o ปริมาณ urine o NST ทุกวัน ถ้ าผิ ดปกติให้ ทํา BPP ควรทํา BPP มากกว่าเพราะ เห็นการเปลี่ ยนแปลงก่อน o Doppler U/S 2ครัง/wk ้ Not recommended if no IUGR Termination เมื่อ o ควบคุม BP ไม่ได้ o Non-reassuring fetal testing o Placental abruption o Oliguria < 300 cc/24hr o มีอาการนําก่อนชัก : ปวดหัว ตาพร่า จุกแน่นลิ น้ ปี่ o HELLP syndrome o BPP, AFI น้ อย •







-Eclampsia 1. Turn patient on her side 2. Establish airway and O 2 supplement

Obstetrics, Page 23

3. 4. 5. 6. 7.

Hydration MgSO 4 4 g IV continuous + ให้ ต่อ 24 ชม.หลังคลอด PIH blood test Termination เมื่อควบคุมอาการชัก, V/S stable นาน 2-4 ชม ถ้ าชัก/coma ต่อเนื่อง หรือมี localizing signs, neuro deficit ให้ ทํา CT, MRI

การให้ MgSO 4 IV : 1. Loading dose 20% MgSO 4 4-6 g (20ml) IV ช้าๆ 2. Maintanance dose 80ml of 50% MgSO 4 + 920 5%D/W rate เริ่ ม 50 ml/hr (2g/hr) 3. Mg level q 1-2 hr ปรับขนาดยาให้ อยู่ในช่วง 4-8 mg/dl ปรับยาครังละ ้ 0.5g/hr IM : 1. 20% MgSO 4 4 g IV + 50% MgSO 4 IM 5 g ต่อข้าง(ที่สะโพก) หลังจากนั้นจึงให้ 50% MgSO 4 IM 5 g q 4hr การ monitor หลังการให้ Mg 1. F/U : RR ≥ 12/min , Urine output ≥ 30 cc/hr , Patellar reflex 2. Antidote calcium gluconate 1 g IV Anti-hypertensive drugs Hydralazine 5mg in NSS 10ml IV ช้ าๆ in 2 min ซํ ้าได้ ทุก 10 min max ไม่เกิน 40mg Nifedipine 10 mg per oral q 30 min Nicardipine 1mg IV ช้ าๆ 1-2 ครัง้ ห่างกันครังละ ้ 10 min เมื่อควบคุม BP ได้ ให้ maintain continuous infusion เริ่มที่ IV 1mg/hr ปรับได้ สูงสุ ด 3mg/hr NTG IV ปรับตังแต่ ้ 5-100 µg/min

Gestational Diabetes Mellitus (GDM)

Antepartum screening and diagnosis

Who: High risk group Maternal Hx อายุ > 30 ปี อ้ วน BMI > 27 เคยเป็ น GDM

Past obstetric Hx เคยมีลูกเป็ น macrosomia ครรภ์ก่อน fetus ตายไม่ทราบสาเหตุ ทารกครรภ์ก่อนมีความพิการแต่ กําเนิด

When: 3 ครังระหว่ ้ างการตังครรภ์ ้

1st ANC visit, GA 24-28 wk, GA 33 wk

Family Hx ประวัติครอบครัว first degree relatives เป็ น DM

Obstetrics, Page 24

How: เมื่อ screening test positive ให้ ทํา confirmatory tests ต่อเพื่อให้ การวินิจฉัย Screening with “glucose challenge test” ให้ กิน glucose 50 g. ได้ ทนั ทีโดยไม่ต้อง fast มาก่อน แล้ วตรวจ blood glucose 1hr. ถัดมา Blood sugar at 1 hr post 50g glucose loading > 130 mg/dl คือ positive test Confirmatory test “oral glucose tolerance test” 1. 3 วันก่อนทํา test ให้ ทาน carbohydrate ให้ มากกว่า 150g/day, Fasting ก่อนทํา 8hr., ตรวจ fasting blood sugar 2. ให้ กิน glucose 100 g ผสมนํ ้าอย่างน้ อย 400cc ตรวจ blood glucose ที่ 1,2,และ 3 hr. หลังกิน (postpandrial blood glucose or ppg.) FBS 1hr 2hr 3hr 105 190 165 145 เมื่อมี blood sugar มากกว่าเกณฑ์ ตงแต่ ั ้ 2 ค่าขึ ้นไปสามารถวินิจฉัย GDM ได้

Classification of GDM

GDM A1 FBS120 mg/dl, need insulin injection GDM type อื่นๆสํ าหรับ overt DM ที่มี end organ damage แล้ วด้ วย severity ที่แตกต่างกัน

Antepartum care

Maternal

1. Control of blood sugar: Goal: FBS=60-90 mg/dl, 1hr ppg 18 ชม.เพื่อป้องกันการติดเชื ้อ GBS : ampicillin 2 g IV q 6 hr ให้ จนกระทัง่ เด็กคลอดเพื่อป้องกันไม่ให้ เด็กรับเชื อ้ จากแม่ 2. Preterm premature rupture of membrane (PPROM) 1) ampicillin 2 g IV q 6 hrs + erythromycin 250 mg q 6 hrs for 48 hrs and then amoxicillin 250 mg PO q 8 hrs + erythromycin 333 mg PO q 8 hrs 2) Chorioamnionitis : ampicillin 2 g q 6 hrs (OR penicillin 5 MU q 6 hrs) + gentamicin 1.5 mg/kg q 8 hrs 3) C/S : clindamycin 900 mg q 8 hrs OR metronidazole 500 mg q 12 hrs 4) ควรไดรับการ Admit จนกว่าจะคลอด

Obstetrics, Page 37

Preterm labor GA 24-34 wk specific treatment for preterm labor -Rest -Tocolytic drugs, steroids, antibiotics

GA > 34 wk -Expectant management -U/S - Risk factor identification

-Risk factor identification

(+vaginal discharge assessment)

Non successful

-Investigation and treat cause of preterm labor

Intrapartum management Successful Discharge undelivery or Oral nifedipine every 8 hours until 34 wk

-NPO,IV fluid - fetal monitoring -Ampicillin 2 g IV q 6 hours -Atraumatic delivery -Resuscitation team

S u c c e s s f u l t r e a t m e n t o f p r e t e r m la b o r Continue oral form of nifedipine 20 mg at ward until 24 hours Monitoring uterine contraction every 4-6 hours Discharge undelivery and continue oral nifedipine 20 mg every 8 hours until 34 wk Telephone (home visit) for recurrent preterm labor

Threatened preterm labour

Obstetrics, Page 38

ภาวะเจ็บครรภ์ คลอดก่ อนกําหนดคุ กคาม หมายถึง การเจ็บครรภ์ที่เกิดขึ ้นก่ อน 37 สัปดาห์ (บีบตัว 1 ครังทุ ้ ก 10 นาที โดยใช้ เวลาอย่างน้ อย 30 นาที) ยังไม่มีการเปลี่ ยนแปลงของปากมดลู ก ขันตอนปฏิ ้ บตั ิในการดูแล 1. Bed rest 2. Investigation : - cervical swab culture (ก่อนการตรวจภายใน) - urine analysis, midstream urine culture - U/S เพื่อประเมิน GA, ความผิ ดปกติของทารก รก นํ ้าครํ่าและมดลู ก 3. Risk factor identification 4. Monitoring FHR and Tocodynamometer 5. สตรี ตงั ้ ครรภ์ GA > 34 สัปดาห์ 1) Expectant management เฝ้าระวังและสังเกตอาการการหดตัวของมดลู ก ถ้ าไม่พบการหด ตัวอีกก็สามารถให้ กลับบ้ านได้ 2) NO tocolytic drugs/steroids 6. สตรี ตงั ้ ครรภ์ GA 24-34 สัปดาห์ 1) Prophylactic treatment ให้ nifedipine 20 mg PO ทุก 8 ชม. (ถ้ ามี C/I ให้ ใช้ betaagonist) 2) Monitoring V/s, FHR, การบีบตัวของมดลู ก 3) ถ้ ายับยังการหดตั ้ วได้ และไม่พบการหดตัวใน 24 ชม. ให้ พิจารณากลับบ้ านได้ และให้ ยา nifedipine 20 mg PO ทุก 8 ชม. กลับบ้ านไปด้ วยจน GA > 34 สัปดาห์ 4) ถ้ ายังมีการหดตัวของมดลู กอยู่ให้ พิจารณาให้ tocolytics ทาง IV และให้ Specific treatment ดังเช่นใน Preterm labour 5) U/S for cervical length + fetal assessment 6) รักษาสาเหตุ

Obstetrics, Page 39

Threatened preterm labor GA 24-34 wk

GA > 34 wk

Prophylactic treatment With nifedipine oral form (if no contraindication to use) (without steriods)

Expectant management (without steroids) -U/S assessment for fetus DU if no pain in 24 hours

Ultrasound for cervical length + fetal assessment (future possibility of fetal fibronectin test from cervicovaginal secretion) Risk factor and etiology identification Treat the cause of preterm labor Successful treatment

Failure treatment

DU continue nifedipine oral form until 34 wk

Specific treatment

DU = discharge undelivery

Breech Extraction

ประเมินว่าจะคลอดทาง vagina ได้ หรือไม่โดยการทํา U/S - Frank กับ complete breech เท่านันที ้ ่คลอดได้ - หัวต้ องไม่อยู่ในท่าเงย, ศรีษะต้ องไม่ใหญ่ (hydrocephalus, preterm) - ไม่มขี ้ อห้ ามการคลอดทางช่องคลอดเช่น placental previa, herpes infection - เตรียมทีมแพทย์ pediatricians และ anesthesiologist (เพื่อให้ ช่วย relax cervix ด้ วย halothane) เตรียมผู้ ป่วย - Lithotomy position

Obstetrics, Page 40

- สวนปัสสาวะ (single cath) - Paint ปูผ้า, ให้ มารดาเบ่งแล้ วตัด episiotomy กว้ างๆ คลอดลํ าตัว - รอให้ เด็กคลอดออกมาจนเห็น popliteal fossa แล้ วทําการเขี่ยขาทังสองข้ ้ างของเด็กออกมาทีละ ข้ าง โดยกดที่ popliteal fossa แล้ วเขี่ยขาให้ ทารก flex and abduct hip แล้ วดึงขาออกมาแนว lateral rotation of thigh on hip ( รู ปที่ 1 ) - จับก้ นทารกให้ อยู่ในอุ้งมือทัง้ 2 ข้ างโดยนิ ้วหัวแม่มือวางขนานกับ sacrum นิ ้วชี ้โอบรอบ iliac crest นิ ้วที่เหลื ออ้ อมไปทางด้ านหน้ าจับ ที่ต้นขาทารก (จับ ASIS ไม่ให้ บีบท้ องเนื่องจากตับจะแตก ได้ ) - ค่อยๆดึงทารกลงมาด้ วยแรงเท่าๆกับนํ ้าหนักทารกที่คลอดออกมา ( รู ปที่ 2 ) - ทารกจะมี external rotation ของก้ นตามการหมุน internal rotation ของไหล่ - ดึงจนเห็นรอยพับของต้ นแขน รักแร้ อยู่ใต้ pubic symphysis

รู ป 1 การคลอดขาทารก

รู ป 2 Hold the baby at the hips, but do not pull การคลอดไหล่ • Cat’s paw motion - ควํ่ามือกดลงตรงๆบนกระดูกสะบัก สอดนิ ้วเข้ าไปที่ช่องว่าง ดังกล่ าว ทําการเกี่ยวต้ นแขนลงมาโดยให้ แขนคลอดแนบหน้ าอก ทารกออกมา ( รู ปที่ 3 ) รู ป 3 Cat’s paw motion

Obstetrics, Page 41

- คลอดไหล่ และแขนหลังแบบเดียวกัน - จากนันจั ้ บทารกหมุนให้ ด้านหลังขึ ้นบน (ผู้ หมุนห้ ามเห็นท้ องทารกเวลาหมุน) เพื่อเตรียมคลอดหัว •

Muller’s method - มือจับที่ sacrum แบบเดิม แล้ วดึงตัวทารกลง หลังจากทารกหมุนเอาไหล่ มาแนวหน้ าหลังแล้ ว จน ไหล่ และแขนคลอดออกมา ถ้ าแขนไม่คลอดอาจใช้ มือสอดเกี่ยวแขนออกมา - คลอดไหล่ หลังโดยการดึงตัวทารกขึ ้นไปทางกระดูกหัวหน่ าวของมารดา



Classical method ( รู ปที่ 4 ) - มือซ้ ายรวบข้ อเท้ าทารกสองข้ างแล้ วโยกตัว ทารกขึ ้นไปทางหน้ าขามารดาข้ างที่ท ารกหันหน้ าอยู่ - สอดมือขวาเข้ าทางด้ านหลังทารกและด้ านหลังช่องคลอด เกี่ยวแขนทารกออกมา - หมุนทารกให้ ไหล่ หน้ าเป็ นไหล่ หลัง และคลอดแบบเดิม



Lovset’s method ( รู ปที่ 5 ) - คล้ ายกับ classical แต่มาคลอดทางด้ านหน้ าแทน - จับต้ นขาและสะโพกทังสองข้ ้ างแล้ วบิดตัวทารกไปทางขวาพร้ อ มกับดึงลง - ไหล่ ขวาจะคลอด อาจต้ องเกี่ยวแขนทารกช่วย - หมุนทารกกลับด้ านตรงข้ ามและดึงลงเอาไหล่ ซ้ายออกทางด้ าน หน้ าตามเดิม

รู ป 4 Classical method

รู ปที่ 5 Lovset’s method

Obstetrics, Page 42

การคลอดศีรษะ • Mauriceau-Smellie-Veit method ( รู ปที่ 6 ) - ปล่ อยให้ ตวั ห้ อยเพื่อใช้ ตวั ถ่วงนํ ้าหนัก 30 วินาที - เด็กนอนคร่อมบนมือซ้ าย โดยนิ ้วชี ้และกลางสอดเข้ าไปในปากทารก ระดับเหงื อก ถ้ ากลัวปาก trauma ให้ วางนิ ้วชี ้และนิ ้วนางที่โหนกแก้ มแทน - มือขวาวางทาบไปตามไหล่ ท ารก นิ ้วโป้ง,ชี ้ที่ไหล่ ซ้าย นาง,ก้ อยไหล่ ขวา นิ ้วกลางกดที่ท้ายทอย - นิ ้วซ้ ายที่อยู่ในปากกดหัวให้ ก้มลงพร้ อมกับนิ ้วกลางข้ างขวา - ค่อยดึงทารกลงจน subocciput มายันใต้ กระดูกหัวหน่าว อาจให้ ผ้ ู ช่วยกดเหนือหัวหน่าว ช่วยให้ ทารกก้ มหน้ ามากขึ ้น - ค่อยๆยกทารกขึ ้น •

Forceps to aftercoming head ( รู ปที่ 7 ) - Apply blade (ใช้ piper forceps) แบบเดียวกับท่าหัว ต้ อง ให้ ศีรษะก้ มและต้ องดึงติดต่อกันจนกว่า subocciput มายัน

รู ป 6 Mauriceau-Smellie-Veit

ใต้ กระดูกหัวหน่าว แล้ วศีรษะจะค่อยๆคลอดเอง โดยผู้ ช่วยยกทารกขึ ้น

รู ป 7 Forceps to aftercoming head

Shoulder Dystocia การหยุดคลอดไหล่ หน้ าภายหลังจากศีรษะทารกคลอดแล้ ว ปั จจัยที่เกี่ยวข้ อง - ระยะก่อนคลอด : มารดาอายุมาก , มารดาเป็ นเบาหวาน , มารดาอ้ วน นํ ้าหนักตอนท้ องเพิ่ม มากกว่าปกติ , ตังครรภ์ ้ เกินกําหนด , previous shoulder dystocia , คลอดทารกตัวโตมาก่อน , เชิงกรานแคบ , ทารกตัวโตมาก

Obstetrics, Page 43

- ระยะเจ็บครรภ์คลอด : ความผิ ดปกติในระยะคลอด , ใช้ oxytocin , midforcep , V/E เด็กจะมีลักษณะ “turtle sign” – คางถูกรังเพราะไหล่ ้ ติด Management Counseling แม่ถึงปัญหาที่เกิดขึ ้น และผลต่อแม่และทารก แม่: ตกเลื อดหลังคลอดได้ มาก, ช่องทางคลอดฉี กขาดมาก ลู ก: อาจมีเส้ นประสาทบาดเจ็บ, กระดูกไหล่ หกั , ภาวะขาด oxygen, ตาย เปิ ดเส้ น IV เตรียมจองเลื อดเนื่องจากอาจเกิด postpartum hemorrhage ได้ ให้ oxygen แม่ H : call for help (pediatricians และ anesthesiologist) E : episiotomy ตัดฝี เย็บให้ กว้ างพอ L : legs (McRobert maneuver) flex hip, เข่าชิดหน้ าท้ องให้ มากที่สุด P : suprapubic pressure E : Enter (Internal rotation maneuver) R : Remove of posterior arm สอดมือเข้ าไปล้ วงแขนหลังทารก R : Roll the pt. the on all-fours position ถ้ าใช้ วิธีข้างต้ นไม่ได้ ผลให้ ทํา 1. Woods’s corkscrew maneuver: ใช้ ฝ่ามือทังสองวางแนบกั ้ บหลังและหน้ าอกของทารกจากนัน้ หมุนไปทางใดก็ได้ ให้ ไหล่ หลัง (ด้ าน sacrum) ซึ่งจะอยู่ในตําแหน่ง distal ต่อไหล่ หน้ าอยู่แล้ ว มาอยู่ ใต้ pubic symphysis ไหล่ จะคลอดออกมาได้ จากนันหมุ ้ นซํ ้าอีกครังให้ ้ ไหล่ ที่เหลื อมาอยู่ใต้ pubic symphysis เพื่อคลอดไหล่ ดงั กล่ าว 2. Rubin’s maneuver: เมื่อวิธีในข้ อ 1 ไม่ได้ ผลให้ ทําการห่อไหล่ ทารกทัง้ 2 ข้ างโดยใช้ นิ ้วชี ้และ นิ ้วกลางของมือแต่ละข้ างกดที่ไหล่ ทงสองข้ ั้ างของทารกเพื่อดันให้ ไหล่ ห่อเข้ าหากัน 3. Zavanelli maneuver หรือ Reverse cardinal movement: เมื่อข้ อ 2 ไม่ได้ ผลให้ ดนั ทารกกลับเข้ า ไปใน uterus โดย flex คอก่อนแล้ วดันให้ อยู่ในท่า occiput anterior,

Obstetrics, Page 44

Post Partum Care

1. Immediate care: Postpartum hemorrhage

Obstetrics, Page 45

Obstetrics, Page 46

Obstetrics, Page 47

Obstetrics, Page 48

Medications Oxytocin Dose and route IV: Infuse 20 units in 1 L IV fluids at 60 drops per min IM: 10 units Continuing dose IV: Infuse 20 units in 1 L IV fluids at 40 drops per min Maximum dose Precautions/ Contraindications

Not more than 3 L of IV fluids containing oxytocin Do not give as an IV bolus

Methergin IM or IV (slowly): 0.2 mg Repeat 0.2 mg IM after 15 minutes If required, give 0.2 mg IM or IV (slowly) every 4 hours 5 doses (Total 1.0 mg) Pre-eclampsia, hypertension, heart disease

Procedure detail Bimanual uterine compression - ใส่ ถุงมือ sterile กําหมัดแล้ วใส่ เข้ า vagina - ให้ หมัดอยู่ที่ anterior fornix แล้ วดันไปที่ anterior wall of the uterus - มืออีกข้ าง กดไปที่ท้องน้ อยมากให้ มือ ไปอยู่หลัง uterus แล้ วดันไปที่ posterior wall of the uterus - Maintain compression until bleeding is controlled and the uterus contracts Uterine tamponade - Sengstaken-Blackmore ตัดปลายออก - ใส่ เข้ า uterine cavity - ใส่ warm NSS 75-150 ccให้ มองเห็นสายโป่ งที่canal - ถ้ ายัง bleed ก็เลิ กทํา แต่ถ้าไม่ bleed ก็ให้ vaginal packing - Foley catheter - 24 hr try deflate balloon ถ้ า ไม่มีเลื อดออกมากก็เอาออก ได้ ถ้ ามีก็ค้างไว้ ก่อน - Antibiotic Compression of abdominal aorta and palpation of femoral pulse - กดลงที่ abdominal aorta directly ผ่ าน the abdominal wall - จุดที่กดคือ just above the umbilicus and slightly to the left โดย aortic pulsations จะคลํ าได้ อยู่แล้ ว

Obstetrics, Page 49

- มืออีกข้ าง palpate the femoral pulse to check the adequacy of compression - ถ้ าคลํ า femoral pulse ได้ แสดงว่ายังกดไม่แรงพอ - ถ้ าคลํ า femoral pulse ไม่ได้ แสดงว่ายังกดแรงพอแล้ ว - Maintain compression until bleeding is controlled. Bedside clotting test - Take 2 mL of venous blood into a small, dry, clean, plain glass test tube - Hold the tube in your closed fist to keep it warm (+ 37°C); - After 4 minutes, tip the tube slowly to see if a clot is forming. Then tip it again every minute until the blood clots and the tube can be turned upside down - Failure of a clot to form after 7 minutes or a soft clot that breaks down easily suggests coagulopathy. Reposition of uterine inversion - ใส่ ถุงมือ - grasp the uterus and push it through the cervix towards the umbilicus to its normal position, using the other hand to support the uterus. - If the placenta is still attached, perform manual removal after correction. - มดลู กส่ วนที่ออกมาหลังสุ ดคือส่ วนที่ติดกับcervixมากที่สุด จะต้ องถูกดันกลับไปก่อน - เมื่อมดลู กถูกดันกลับเข้ าไปแล้ วทํา bimanual uterine compression ค้ างไว้ 3-5 นาที เพื่อให้ หยุด bleed และคงมดลู กไว้ กบั ที่ จากนันให้ ้ oxytocin ได้

Obstetrics, Page 50

2. Early care

Obstetrics, Page 51

Obstetrics, Page 52

Obstetrics, Page 53

Obstetrics, Page 54

3. Breastfeeding period Contraindication of breast feeding 1. แม่ติด HIV 2. แม่ใช้ ยาเสพติด 3. แม่เป็ น TB ที่ระยะติดต่อและยังไม่ได้ รกั ษา 4. แม่มี active herpetic lesion ที่เต้ านม 5. ทารกเป็ น galactosemia Duration of breast feeding Goal คือ นมแม่อย่างเดียวถึงอายุ 6 เดือน, นมแม่+อาหาร ถึงอายุ 2 ปี Breast feeding trouble shooting 1. latch on คางและปลายจมูกชิดเต้ านม เหงือกงับลานหัวนม

120 o

ปลายหัวนมอยู่ลึกถึ งรอยต่อของ เพดานอ่อนกั บเพดานแข็ง Lower Lip พลิกออก

ลิ ้นคลุมเหงือกล่างและแนบเต้ านม

2. Tongue tie? ถ้ ามีก็ทํา frenuloplasty 3. Position 4. Inverted nipples: hoffman’s maneuver (Place thumb above the nipple and forefinger below; simultaneously twist and press fingers back against chest wall) or apply nipple puller Inadequate breast milk ให้ นมถูกวิธี ? แม่มีปัญหาทางกาย/ใจ อาหาร สู บบุหรี่ ใช้ ยาคุมมีestrogen? ให้ นมไม่หมดเต้ า, บีบที่เหลื อออกไม่หมด? เต้ านมถูกกระตุ้นน้ อยเกินไป? แก้ ไขโดยดูดบ่อยๆ, บีบนวดเต้ านม, ใส่ breast cup Medical Rx: motillium (10) 2X4 oral pc, เป็ นเวลา 3-8 สัปดาห์ A working mother with no time to breast feed ก็ต้องบีบนมเก็บไว้ ให้ คนอื่นช่ วยป้อน, โดยเก็บในตู้เย็นช่องธรรมดาได้ นาน(4) 2 วัน ช่องแข็ง(-14) 2-3 เดือน, กินเหลื อให้ ทิ ้ง ไม่แช่เย็นซํ ้า Neonatal vitamin K supplement Konakion MM Paediatric 2mg in 0.2ml for IV/IM/oral use Konakion MM 10mg in 1ml for IV use Drugs that should be avoided in breast feeding period

Obstetrics, Page 55

1. กลุ่ มที่มีผลต่อการสร้ างนํ ้านม: Bromocriptine ยกเว้ นกรณี ต้องการ inhibit นํ ้านมเช่น หลังคลอดใน มารดาที่มี death fetus in utero (bromocriptine 1X2 oral PC 14 วัน) 2. กลุ่ มที่ก่อให้ เกิดพิษในทารก: Cocaine, cyclophosphamide, cyclosporine, doxorubicin, ergotamine, methotrexate, phenidione, radiopharm 3. กลุ่ มที่ออกมาในนํ ้านมได้ มาก: Lithium 4. กลุ่ มที่มีผลต่อแม่: Phenyclidine Drugs that can be used in breast feeding period ประเภทของยา Analgesic

Anticoagulant Antidepressant Antiepileptics H1 blocker-antihistamine Antibiotic Antihypertensive Endocrine drug Steroid Other

ยาและกลุ่ มที่แนะนํา

Paracetamol, ibruprofen, Diclofenac K (ketaflam or lesflam) 25-50 mg oral tid, pc, mefenamic acid, morphine, sumatriptan, flurbiprofen, ketorolac Heparin( regular and LMWH ), warfarin, acenocoumarol Sertraline, TCA Carbamazepine, phenytoin, valproic acid Loratadine Aminoglycoside, cephalosporin, penicillin, macrolides Labetalol, propanolol Insulin, levothyroxin, propyl-thiouracil Prednisolone, prednisone Vitamins

แนะนํา: ให้ กินยาหลังให้ นมบุตรหรือก่อนนอน, minimum effective dose, short acting preparation Breast pain Breast pain อาการ Management Sore nipple, cracked nipple

หัวนมเป็ นแผล

นําไปสู่ mastitis breast engorgement (เลือดคั่ง ปวด บวม แข็ง +/- ไข้ , นํ ้าเหลืองคั่ง, นมคั่ง) นําไปสู่ mastitis

plugged duct (ท่อนํ ้านมตัน)

mastitis

ปวด ก้ อน นํ ้านมได้ เป็ น ครี มข้ นคล้ ายเนยแข็ง นําไปสู่ galactocele ปวด บวม แดง ร้ อน ไข้ สูง นําไปสู่ breast abscess

1. Bactroban (antibacterials) ทาหลังให้ นม 2. 1%clotrimazole (antifungals) 3. ล้ างและเช็ดหัวนมให้ แห้ งหลังในนม เลือดคั่ง, นํ ้าเหลืองคั่ง 1. ประคบร้ อน ผ้ าชุบนํ ้าร้ อนจัด บีบให้ หมาด พับรอบเต้ า นมเหลือหัวนม 2. Danzen(5mg) 1-2 tab PO tid pc 3. Paracetmol(500mg) 1-2 tab PO prn for pain q 46 hr นมคั่ง 1. ให้ ทารกกิ นให้ หมดเต้ า เหลือก็ บบี เก็ บไว้ แช่เย็น นวดเต้ านม อาบนํ ้าอุ่นฝั กบัว ใส่ยกทรงขนาดพอดี ยาแก้ ปวด Dicloxacillin(500mg) 1cap PO qid 2 wk ถ้ าไม่ improve ภายใน 2 วัน ให้ Cephalexin 500 mg four times daily

Obstetrics, Page 56

Augmentin 875 mg twice daily ยาแก้ ปวด ปวด บวม แดง ร้ อน ไข้ สูง+ เหมือน mastitis ฝี Aspiration ถ้ าไม่ได้ ค่อยกรี ดออก ให้ นมได้ ถ้าดูดไม่โดนแผล ถ้ าให้ ไม่ได้ ก็ควรบีบนํ ้าออก ด้ วย

breast abscess

Contraception Mini-pill

Depot medroxyprogesterone ยาฉี ด Levonorgestrel ยาฝั ง 3 wk

6 wk

ไม่ให้ estrogen ในช่วงให้ นมบุตร

Drug use in Pregnancy/Breast Feeding การรักษาต่างๆในคนตังครรภ์ ้ มนั จะใช้ Non-pharmacological treatment เป็ นอันดับแรก แต่ถ้าไม่ ดีขึ ้นสามารถใช้ ยาได้ ในอาการต่างๆดังนี ้ 1. Allergy and Cold Antihistamine : CPM Oral decongestants : Pseudoephedrine Expectorants : Robitussin Cough expression : Dextrometrophan 2. Antinausea/vomiting Dimenhydrinate, Pyridoxine 3. Asthma ยาทุกชนิดใช้ ได้ 4. Heart burn medications Calcium carbonate, Aluminum hydroxide, Magnesium hydroxide (Alum milk), NOT!!!!!!! Sodium 5. Laxative High fiber or bulk forming agents i.e. Metamucil Stool softeners NOT Stimulant laxatives 6. Pain killers Acetaminophen (Paracetamol), Codeine, ASA& NSAIDS (safe in 1st& 2nd trimester เพราะถ้ าให้ ในสามเดือนหลัง จะทําให้ ปิด PDA ตังแต่ ้ ในครรภ์) 7. Vaginal cream most cream and suppositions, NOT Iodine containing product 8. NOT USE ORAL Azole เช่น Metronidazole, Methimazole

Gynecology, Page 56

Sexual Assault -

-

Special note สงสัยคราบอสุ จิให้ ใช้ ไม้ พนั สํ าลี ชุบ NSS แล้ วบรรจุใส่ ภาชนะที่เหมาะสม อสุ จิเคลื่ อนไหว SI < 3 hr อสุ จิไม่เคลื่ อนไหว SI < 1 wk Acid phosphatase positive SI < 3 days Cervical swab for gonorrhea Blood for TPHA, anti-HIV, HBsAg

1.

2. 3.

4.

STD prevention Ceftriaxone 125 mg IM single dose or ciprofloxacin 500 mg PO single dose plus Metronidazole 2 g PO single dose plus Azithromycin 1 g PO single dose or doxycycline (100) 1 tab PO bid pc, 7 days HBIG & ARV ตามความ เสี่ ยง

Emergency contraception 1. Medication (within 72 hr) 1.1 Levonorgestrel (Postinor) 0.75 mg 1 tab, then 1 tab in 12 hr later or 2 tabs PO stat 1.2 Oral combined pill (Ethinyl estradiol 30-35 mcg/tab) 4 tabs PO stat then 12 hr later 4 tabs PO stat plus antiemetic drug 2. IUD (if more than 5 days)

Gynecology, Page 57

Abnormal Uterine Bleeding Hx & PE, R/O pregnancy and early complications Adolescence

Peri-/postmenopause

Endometrial hyperplasia

Endometrial neoplasia

Massive bleeding yes Fractional & curettage no Endometrial biopsy in age > 35 yr or risk factor for CA corpus

Medical treatment

DUB Ovulatory

Reproductive age

Anovulatory Medical treatment

response Continue treatment as appropriate

Not response - Review compliance & drug interaction - Ix for pelvic pathology (hysteroscopy is gold standard)

Abnormal Specific treatment as appropriate

Normal Consider surgical treatment

Etiology of abnormal uterine bleeding โรคทาง Med Coagulopathy โรคของ Endometrium: endometrial hyperplasia, มดลูก endometrial CA Others: myoma, adenomyosis, uterine synnergia Hormonal HPO axis: prolactin excess, Cushing problems Ovary: PCOS, hormone producing ovarian tumor, perimenopause Excess estrogen จากการกํ าจัด hormone ที่ผิดปรกติ: renal disease, liver disease, hyper or hypothyroidism (modify liver function) On oral contraception

Surgical staging

Medical treatment - Stop massive bleeding: Premarin (1.25 mg) 2 tabs PO q 4 hr (ไม่เกิน 24 hr) or OCP 2 tabs PO OD for 57 days plus antiemetic drugs - Medical curettage: MPA 5-10 mg PO OD for 10-14 days - Prevent re-bleeding: OCP in regular dosage - Regulate cycle: MPA 5-10 mg PO OD for 10-14 days/mo or OCP in regular dosage - Reduce menstrual blood loss: OCP in regular dosage or ponstan 500 mg PO at the onset of mens then 250-500 mg tid

Gynecology, Page 58

Amenorrhea

1. Primary amenorrhea ต้ องแยกกลุ่ มโดยใช้ secondary sex characteristic ได้ แก่ การมีเต้ านม และการตรวจทางทวารหนักดูว่ามีมดลู กหรือ ไม่ สาเหตุอาจมาจาก chromosomal disorder, gonadotropin abnormality หรือ anatomical defect 2. Secondary amenorrhea มีวิธีการ approach ดังนี ้ Hx & PE R/O pregnancy PCT, TSH, PRL (อาจเลื อกทํา PCT ก่อน) TSH

Normal TSH & PRL

Treat hypothyroidism

PCT result

Bleeding (=anovulation) - Ovulation induction, if fertility desired, or - OCP or cyclic progestin, if fertility not desired

PRL x-ray coned down view CT scan or MRI

No bleeding E-PCT

No tumor - Sheehan’s - autoimmune

Bleeding

No bleeding

FSH

Uterine or cervical cause

30 Ovarian failure

Tumor absent

Tumor present

Hypogonadotropic

Sx

hypogonadism HRT or ovulation induction

Tumor

ultrasonography or hysteroscopy PCT (progesterone challenge test) = progestin 10-20 mg/day, 7-10 day E-PCT (estrogen progesterone challenge test) = premarin 0.625 mg PO bid, 25 days followed by progestin 10-20 mg/day, 7-10 day

Gynecology, Page 59

1. Acute PID

Pelvic Pain

Hx, PE, Ix OPD case (14days) Minimal criteria 1. Ofloxacin(400) 1 tab PO - Cervical motion OD ± Metronidazole (400) tenderness 1 tab PO tid pc - Uterine tenderness 2. Ceftriaxone 250 mg IM - Adnexal tenderness single dose + Doxycycline Other : oral temp >38.3 °c, (100) 1 tab PO bid pc N/V, leukorrhea ± Metronidazole (400) 1 Pathogen: tab PO tid pc - Neisseria gonorrhea - Chlamydia trachomatis Investigation CBC, HbsAg, VDRL, AntiHIV, cervical swab gram stain and C/S

1. 2.

3.

4.

2. Dysmenorrhea Hx & PE

Ix

Primary - เป็ นมากอายุ 18-24 ปี Clinical - PE & PV normal, free cul-de- diagnosis sac, no nodularity - อาการอาจแยกจาก secondary ไม่ได้ ต้ องพยายามหา seconady cause ก่อน

IPD case เมื่อ stage 2 ขึ ้นไป (มี peritonitis) Cefoxitin 2 g IV q 6 hr + Doxycycline 100 mg PO or IV q 12 hr เมื่อไข้ ลดลง 24-48 hr จึงเปลี่ ยนเป็ น oral form จน ครบ 14 วัน ในกรณี เป็ น tubo-ovarian abscess อาจให้ Clindamycin 450 mg IV qid + Gentamicin 2g/kg IV loading then 1.5mg/kg IV q 8 hr เมื่อไข้ ลดลง 24-48 hr จึงเปลี่ ยนเป็ น oral form จนครบ 14 วัน NPO and Hydration: 5%D N/2 IV 120cc/hr.

Treatment 1. NSAIDs - mefenamic acid (Ponstan) 250-500 mg PO tid-qid - ibuprofen 400 mg PO tid-qid 2. OCP (E+P) 3. continuous progestin 3. supportive : ออกกําลังกาย, ประคบนํ ้าอุ่น 4. ถ้ าไม่หายควร PV, u/s ใหม่

Gynecology, Page 60

Secondary - อายุ 25-30 ปี - Associated symptoms : PID, IUD, dyspareunia

แล้ วแต่โรคที่นึก - รักษาตามโรค ถึง เช่น - Endometriosis culture, u/s 1. NSAIDs relieve symptom 2. OCP 1 tabs OD continuous or cyclic regimen, or 3. DMPA 150 mg IM q 1 mo 6-9 mo, then q 3 mo, or 4. Danazol 400-800 mg PO OD, or 5. GnRH analogue,or 6. Levonorgestrel IUD (Mirena) รักษาจนกว่าจะต้ องการมีบุตรหรือ อายุอ ย่าง น้ อย 40 ปี หรือจนกว่าจะ menopause

3. Adnexal accident a. Torsion : ปวดท้ องรุ นแรง, เริ่มปวดขณะออกกําลังกาย, คลํ าพบก้ อน อาจมี N/V : leukocytosis, u/s b. Rupture : hypovolemia, cul-de-sac โป่ ง (อาจเจาะได้ เลื อด, ของเหลวเป็ นมัน แต่มกั ไม่เจาะ แล้ ว) อาการคล้ าย ectopic pregnancy : CBC,UPT, u/s ผู้ ป่วยกลุ่ มนี ้ ควรให้ การดูแลเบื ้องต้ น และส่ งต่อสู ต-ิ นรีแพทย์เพื่อการรักษาที่เหมาะสมต่อไป

Vaginal Discharge

Bacterial Vaginosis (BV) Etiology - Gardnerella vaginalis

Clinical Presentation Investigations - Leukorrhea (สี ขาวปนเทา ปริมาณ 3 of 4 criteria มาก, fishy amine odor) กลิ่ นเหม็น - Thin homogeneous discharge มากขึ ้นเวลามี SI - pH >4.5 - Positive whiff test - Positive clue cells (wet preparation,

Gynecology, Page 61

gram staining, Pap smear) Treatment - Metronidazole 500 mg oral bid, 7 days (recommended), or - Metronidazole 2 g oral single dose, or - Clindamycin 300 mg bid, 7 days

Vaginal Trichomoniasis Etiology Clinical Presentation Investigations Trichomonas - Leukorrhea (ปริมาณมาก สี เข้ มเขียว -Wet smear ปนเทา กลิ่ นเหม็นและฟองมาก) -Pap smear vaginalis - Strawberry cervix -Culture: Cystine-peptone-liver-maltose media Treatment - Metronidazole 2 g oral single dose, or Tinidazole 500 mg 4 tab oral single dose **Treat partner

Fungal Vaginitis Etiology - Candida albicans (most common) Risk factors: Pregnancy, DM, Antibiotic, Steroid, Sexual intercourse, Others

Clinical Presentation - มักมาด้ วยเรื่องคันมาก - Leukorrhea (curdy flake discharge) - vulva แดง บวม คัน มี fissure เล็ กๆ

Investigations - Wet smear with 10% KOH - Pap smear - Culture: Sabouraud agar or Nickerson’s media มักทําเมื่อ รักษาไม่หายหรือเป็ น ซํ ้าบ่ อยๆ

Treatment - Clotrimazole 100 mg vaginal supp. for 7 days (if 200 mg -> 3 days, 500 mg -> single dose) , or - Fluconazole 150 mg oral single dose, หรือ Fluconazole (100) 2 tabs oral OD X 3 days or - Itraconozole 200 mg oral bid, 1 day กรณี ที่มี cervicitis ร่วมด้ วยต้ องเป็ นยากินเท่ านัน้

Gynecology, Page 62

Urogenital tract infection caused by Chlamydia trachomatis Etiology - Chlamydia trachomatis Incubation period: 5-7 days

Clinical Presentation -Nongonococcal urethritis: Mild dysuria, mucopurulent discharge -Mucopurulent cervicitis: Abnormal vaginal discharge, Vaginal bleeding after intercourse

Investigations -Tissue culture -ELISA -PCR -Giemsa’s stain -Direct fluorescent antibody technique

Treatment - Doxycycline (100 mg) 1 tab oral bid for 7 days, or - Azithromycin (1 g) 1 tab oral single dose, or - Erythromycin (500 mg) 1 tab oral qid for 7 days, or - Ofloxacin (300 mg) oral bid for 7 days

Neisseria Gonorrhoeae Etiology - Neisserea

Clinical Presentation ** Mucopurulent discharge** 1. Symptomatic Infections gonorhoeae Urethritis, Cervicitis, Proctitis, Incubation period: 3-5 Anorectal area, Pharyngitis, days Bartholinitis, Conjunctivitis 2. Disseminated Gonococcal Infection Treatment - ceftriaxone 125 mg IM single dose, or - cefixime (400 mg) 1 tab PO single dose, or - ciprofloxacin (500 mg) 1 tab PO single dose, or - ofloxacin (400 mg) 1 tab PO single dose

Investigations - Gram stain: intracellular Gramnegative diplococci - Culture: Thayer-martin media, Stuart transport media, New York city media - Genprobe or PCR ในกรณี ดื ้อยา

Gynecology, Page 63

Molluscum Contagiosum Etiology - Poxviridae family Incubation period: 2-6 weeks

Clinical Presentation Investigations Spot diagnosis: papular lesion none with central umbilication

Treatment - open lesion สะกิดรอยโรค บีบ content ออก แล้ วทา antiseptic solution - Electrocauterization ไม่ค่อยใช้

Herpes Genitalis Etiology - Herpes simplex virus Incubation period: 37 days

Clinical Presentation -Erythematous maculopapular lesion -Vesicular eruption -Multi-ring appearance

Investigations -Tzanck smear -Pap smear -Culture -PCR -Serologic diagnosis: primary or secondary -Fluorescent monoclonal antibodies

Treatment - Acyclovir 200 mg oral 5 times, 10 days - Acyclovir 400 mg oral tid, 10 days - Famciclovir 250 mg oral tid, 10 days - Valaciclovir 1 g oral bid, 10 days

Condyloma accuminata Etiology - Human papilloma virus

Clinical Presentation Spot diagnosis: genital wart, verrucous, exophytic lesions

Investigations None

Treatment 1. medication - จี ้ด้ วย podophyllin resin q 1-2 wk หรือ TCA 80-90% q 1-2 wk จนกว่า lesion จะหมด - Imiquimod 5% cream apply in the lesion OD hs 3 times/wk for 16 wk ล้ างสบู่หลังทายา 6-10 hr

Gynecology, Page 64

2. surgery : electrical, laser or cryosurgery

Syphilis Etiology - Treponema pallidum Incubation period: 9-90 days

Clinical Presentation 1. Early syphilis • Primary syphilis: Hard Chancre • Secondary syphilis: 3 weeks after hard chancre - Influenza-like symptoms - Eruption: non itching - Condyloma lata - Generalized lymphadenopathy - Alopecia • Early latent syphilis 2. Late syphilis

Investigations - Darkfield microscopy - Serologic test for syphilis - Screening test: VDRL, RPR - Confirmatory test: TPHA, FTA-ABS

Treatment 1. Early Syphilis - Benzathine penicillin 2.4 mU IM single dose, or - Tetracycline (500 mg) 1 tab oral qid for 14 days, or - Erythomycin (500 mg) 1 tab oral qid for 14 days 2. Late syphilis ( >1 year) - Benzathine penicillin 2.4 mU IM once a week, 3 weeks - Tetracycline (500 mg) 1 tab oral qid, 30 days - Erythomycin (500 mg) 1 tab oral qid, 30 days

Etiology - Hemophilus

Chancroid Clinical Presentation Investigations - แผลหลายแผล เจ็บมาก - Unna Pappenheim Stain

Gynecology, Page 65

ducreyi Incubation period: 2-5 days

ขอบรุ ่งริ่ง - Bubo formation

- Culture: Modified Diamond media, Hammond solid selective media with Vancomycin, Sheffield media - Monoclonal antibody test - PCR

Treatment • No inguinal bubo - Ceftriaxone 250 mg IM single dose, or - Azithromycin (1 g) 1 tab oral single dose, or - Ciprofloxacin (500 mg) 1 tab oral bid for 3 days, or - Erythromycin (500 mg) 1 tab oral qid for 7 days • Inguinal bubo consider aspiration or I&D, medication as above

Pediatrics, Page 66

Neonatal Resuscitation Y Routine care -warm -clear airway -dry -assess color

Birth

ถ้าทารกมี meconium (RR,HR ,tone)

Term, clear fluid, Breath, tone?

Initial step -provide warm -position (sniffing position) -clear airway -dry -stimulate -reposition พิจารณา RR, HR, สีผวิ

Direct tracheal suction (Pressure 120 mmHg, นับ 3-2-1) BW 1000-2000 no.3 = จํา (1-2-3) Blade: preterm-0 ,Term-1 HR>100, Breathing, Pink

Cyanosis HR 100 beats/min Sneeze, cough Active

Some flexion of extremities Respiration Respiration Absent Irregular, slow Good, crying *A total score of 7–10 at 5 min is considered normal; 4–6, intermediate; and 0–3, low. Activity

Limp

2 All pink

Hypoxic Spell

เป็ นภาวะที่มีฉุกเฉิ นในผู้ ป่วยที่เป็ น cyanotic heart disease ที่มีเลื อดไปปอดน้ อยมักเกิดอายุ 6 เดือน ถึง 2 ปี History มีอาการต่างๆดังนี ้และมักหายได้ เอง ไม่เกิน 5-15 นาที -ร้ องกวน -เขียวมากขึ ้น -หายใจเร็ว-ลึ ก -ตัวอ่อน หมดสติหรือชักเกร็งกระตุก (มักเกิดหลังตื่นนอน หรือถูก

Physical examination -ตรวจพบ murmur ของ PS เสี ยงเบาลง - DDx : ร้ องกวน colic, ชัก, breath holding spell

Investigation -arterial blood gas (บอกถึงความ รุ นแรงของภาวะ acidosis) , - CXR , EKG (จะบอกถึงการ วินิจฉัย underlying cyanotic CHD)

Pediatrics, Page 69

กระตุ้น เช่น ร้ องนาน,เบ่งถ่าย หรืออาจ ไม่มีอาการนํามาก่อ นได้ ) Managements: ส่ วนใหญ่ มกั หายได้ เอง แต่บางส่ วนต้ องรักษา โดยมีหลักการรักษาคือ (1) การลด ภาวะอุดตัน Rt. Ventricular outflow tract, (2) ลดความดันในปอดม, ลด PVR 3. เพิ่มความดันโลหิต และ SVR โดย 1.ทําท่า knee chest position เพื่อเพิ่ม SVR เลื อดไป aorta ลดลง-ผ่ านไปปอดมากขึ ้น 2.ให้ oxygen 3.ทําให้ ผ้ ู ป่วยสงบ (ปลอบ,ยา: morphine 0.1 mg/kg iv bolus หรือ Ketamine 0.5-1 mg/kg iv bolus) 4.NaHCO 3 1-2 mEq/kg iv แก้ ภาวะ metabolic acidosis 5.B-blocker : Propranolol 0.1 mg/kg iv ช้ าๆ (max 1 mg) เพื่อลด infundibular spasm ของ right ventricular outflow tract ต้ องระวัง HR ต่า 6.Vassopressor : Phenylephrine 0.5-5 mg/kg/min iv เพื่อเพิ่ม SVR และความดันโลหิต 7.อาจพบภาวะ hypoglycemia :ให้ 25%glucose 1-2 ml/kg 8. ให้ pack red cell ในกรณี Hct ตํ่ากว่าที่ควร ( 65% 8.อาจพิจารณาผ่ าตัด systemic to pulmonary shunt อย่างฉุ กเฉิ นในกรณี ที่ไม่ตอบสนองต่อการ รักษาวิธีอื่น

Routine Neonatal Care Temperature control Wrapping, radiant warmer, incubator Measurement Head circumference, length, weight, ±Ballard’s score Cord care Apply tropical antiseptic such as triple dye Routine medication Opthalmia neonatorum prophylaxis: 1% AgNO 3

Pediatrics, Page 70

Vitamin K 0.5-1 mg IM HBV vaccine within 12 hr of age BCG Routine screening TSH at age 3-5 day as a screening for hypothyroidism Feeding Start breast feeding as soon as possible GA>32 weeks: total feeding volume= 20-30 cc/kg/day divided in to 8 feeds, step up 20cc more each day GA48 hr: 10%DW with sodium and potassium Volume (ml/kg/day) Day 1 Day 2 Day 3 Day 4 Day 5 Day 6 Day 7 Term 60 +20ml/kg/day till max at 150 Preterm 80 +15-20ml/kg/day till max at 150 Monitoring V/S Urine (abnormal if not urinate within 30 hr. of life) Feces (abnormal if not defecate within 48 hr. of life) Daily weight (physiologic weight loss 10% in 1 week for term baby, 15% in 2 weeks for preterm baby) Visible jaundice

Ballard’s Score

Pediatrics, Page 71

Pediatrics, Page 72

Neonatal Hyperbilirubinemia

Pediatrics, Page 73

Guideline for phototherapy in hospitalized infant

Guideline for exchange transfusion

Pediatrics, Page 74

Nomogram designation of risk

Neonatal Hypoglycemia At-risk infants Maternal DM LBW : Preterm, IUGR LGA Stress/sick: sepsis, polycythemia, etc. IBM

Signs and Symptoms Jitteriness Poor suck Hypotonia, lethargy Refusal to eat Temp instability Vomit Apnea, irreg breath Cyanosis High pitch, weak cry Seizure

Screening in High risk group at 1-2 hr or @ symptomatic

Pediatrics, Page 75

Hypoglycemia DTX < 40 mg% Symptomatic

Asymptomatic

เจาะเลือด ส่ง BS

เจาะเลือด ส่ง BS

ให ้ D10W 2 ml/kg IV bolus Continue with 6-8 mg glucose/kg /min (keep BS >45-50 mg/dL)

Check BS 30 min after bolus BS < 40 mg%

BS < 25mg%

BS 25-40 mg%

– Symptomatic – Unable to tolerate oral feeding – Oral feeds not gaining normal BS

Early feed

Closed F/U q 30-60 min until normal then q 4 hr Add bolus ↑ GFR by 2mg/kg/min (↑strength, ↑rate)

GFR (GIR), mg/kg/min = Strength x Rate (mL/h) 6 x BW (kg) ***If > D12.5W needed ***If GIR > 12 mg/kg/min

Central line Obtain critical samples @ BS< 40 Serum: BS, electrolytes, insulin, GH, cortisol, ketone, lactate, NH3 Urine: ketone, reducing substances, organic acids

Hydrocortisone 10 mg/kg/day, IV, bid dose

Pediatrics, Page 76

Neonatal Hypocalcemia

Definition : Total serum Ca < 7.0 mg/dL or ionized Ca < 4 mg/dL Parathyroid HM turn to normal level at 48-72 hr Risk infant Character S&S Maternal DM “Early” hypocalcemia “Late” hypocalcemia - High pitch, weak LBW : Preterm, (during the first 72 hours) (by the end of 1st week) cry twitching Coz Coz - Convulsion IUGR - Lethargy Blood - premature =>immature กินนมวัวที่มี high PTH function phosphate diets ทําให้ - Apnea transfusion - Prolonged QTc Stress/Sick - infants ที่มี stress( Ca ↓ (>0.4) Alkalosis asphyxia or maternal - Arrhythmia toxemia) ->↑ PO 4 ↓Ca เนื่องจากมีภาวะ physiologic hypoPTH ทํา ให้ ไม่สามารถแก้ ไขเองได้ Basic evaluation(except for simple early onset): total Ca, ionized Ca, phosphorus, Mg Managements : 1. Preterm, asymptomatic: do not require treatment(spontaneous resolve in 4-5 d) 2. If total Ca < 6.5: begin continuous infusion (keep total Ca 7-8), approx. 5 mL/kg/day of 10%Ca gluconate 3. If crisis w/seizure, apnea, tetany (usually total < 5.0): 10% Ca gluconate 100-200 mg/kg(=1-2 mL/kg) IV slow >10 min (monitor HR during infusion) then continuous infusion as above 50 mg/kg q 6 hr or until serum Ca normal

Pediatrics, Page 77

core T < 36.5 °c or skin T Transfusion and phototherapy )

Rx

No laboratory studies Resolves over weeks

Brachial plexus injury Risk factors Associated injury large babies, frequently with shoulder

Fx clavicle (10%) Fx humerus (10%) subluxation of

Erb palsy (C5-C6) S&S The involved extremity lies adducted, prone, and internally rotated

Caput succedaneum serosanguinous, subcutaneous, extraperiosteal fluid collection pressure of the presenting part against the dilating cervix head molding extends cross suture lines

Resolves over the first few days

Inv: XR : shoulder and upper arm to rule out bony injury Rx : Immobilize the limb gently

Pediatrics, Page 79

dystocia or breech

cervical spine (5%), cervical cord injury (5-10%), and facial palsy (10-20%)

Reflexes

Moro X Biceps X Radial X Grasp / Associated Ipsilateral injury phrenic nerve paresis

across the abdomen for the first week then start passive range of motion exercises at all joints of the limb Sx consultation if no function present within 3 month

TORCH Transmitted route/period

Toxoplasma gondii 1st & 2nd tri =>stillbirth 3rd =>subclinical symptoms.(1/3 of infected infants ที่มี อาการ)

Rubella Virus 50% during the first 8 weeks GA Usu 1st tri

CMV contact with infected maternal secretions

Pediatrics, Page 80

Clinical

Triad : Chorioretinitis Hydrocephalus Intracranial calcifications microcephaly hepatosplenomegaly, lymphadenopathy, anemia

Investigation IFA Maternal IgM+ CSF:Xanthochromia+, High Protein,↑PMN CT brain : ICN calcificaiton Management Pyrimethamine 1MK + Sulfadiazine 50-100 MKD split 2 X 21 d ควรให้ ยานาน 1 ปี 3-4 ครัง้ ครังละ ้ 21 วัน

Transmitted route/period

Stillbirth or IUGR Skin: “blueberry-muffin” HEENT: cataracts “salt-andpepper” retinitis,SNHL CVS:PDA,Pul a. stenosis adenopathy, hepatosplenomegaly, thrombocytopenia Infant: Pneumonia, encephalitis Child: deafness, dental, renal, urinary defects, and DM,MR ,LD ,CP isolation of virus from nasopharynx, or conjunctival secretions, urine, or feces. XR:bony radiolucency

cerebral calcifications microcephaly hepatosplenomegaly Late : sensorineural hearing loss, learning difficulties, or mental retardation

Virus isolated from the urine or throat

No definite Tx Contact Isolation (until 1 yr) Prevent : MMR before pregnancy

Herpes Simplex Virus contact with infected maternal secretions

Syphilis infected transplacentally becomes active during pregnancy

Pediatrics, Page 81

Esp. maternal colonization after GA 32 Clinical Manifestation: 1. SEM (skin-eye-mucocutaneous) vesicles, DOL 6-9 2. CNS DOL 10-14 3. Disseminated Within 1st week S/S Asymptomatic pt Lethargy, vomiting, and fever neonatal sepsis with CNS involvement irritability and convulsions Hepatomegaly, jaundice, and skin vesicles Severe : Shock, acidosis, and DIC Investigation multinucleated giant cells and intranuclear inclusions in cell scrapings from mother and infant Management Delivery by cesarean section within 4 hours following rupture of the membranes in mothers with active cervical lesion

50% =>stillbirth Persistent rhinitis hepatosplenomegaly hemolytic anemia skin rash lymphadenopathy chorioretinitis Late :Hutchinson teeth (peg-shaped, notched permanent incisors), “mulberry molars,” interstitial keratitis, saddlenose, rhagades (linear scars around the mouth and nose), CNS involvement, and periostitis (“saber skins”)

Serologic identification of antitreponemal antibodies CSF analysis Serologic screening of mothers during 1st &3rd of pregnancy

Pediatrics, Page 82

Managements of Neonates from Mother with HIV infection Anti-retroviral drug 1. มารดาได้ HAART regimen ในช่วง antepartum: ให้ AZT syr 2mg/kg per oral q 12 hr. เริ่มเมื่ออายุ 6-12 hr. แล้ วค่อยๆเพิ่มเป็ น AZT syr 2mg/kg per oral q 8 hr. ภายใน 2 wk (ถ้ าคลอดที่ GA≥30wk) และ ภายใน 4 wk (ถ้ าคลอดที่ GA38 C pharynx และ tonsils แดงจัด • มักไม่มอี าการนํ ้ามูกไหล ไอ เสี ยงแหบ หรือเยื่อบุตาอักเสบ 2. Infectious mononucleosis Tonsillitis มีฝ้าขาวคลุ ม จุดเลื อดออกที่ palate, Fatigue, posterior cervical and posterior auricular lymph node โต, hepato-spleenomegaly, CBC พบ atypical lymphocyte>20% 3. Diphtheria Membranous pharyngitis membrane เป็ นสี เทาหรือขาวติดแน่น, toxin ทําให้ เกิด myocarditis ได้ ประมาณช่วง 2 wk หลังติดเชื ้อ cranial and peripheral nerve palsy เกิดภายใน 2-6 wk หลังติดเชื ้อ 4. Vincent’s angina Tonsillitis มีเนื ้อเยื่อสี เทาปนเหลื องคลุ มเขี่ยออกได้ ง่า ย gram stain พบ fusiform bacillus และ spirochete 5. Herpes simplex, Enterovirus, Coxsackie A

Pediatrics, Page 91

มี vesicles หรือ ulcers ทีp่ alate, gum, lips, buccal mucosa

Managements ส่ วนมากรักษาแบบ supportive ยกเว้ น 1. Streptococcal sore throat (a.) investigation: throat swab (b.) Antibiotics: • Penicillin V 50-75 mg / kg / day, PO qid or tid 10 วัน • Amoxycillin 50 – 75 mg /kg/day PO tid รับประทานนาน 10 วัน • ถ้ าแพ้ Penicillin ให้ Erythromycin 30 – 50 mg / kg / day นาน 10 วัน 2. Diphtheria (a). investigation • throat swab ตรง membrane เพื่อ culture • blood for diphtheria toxin antibody ก่อนให้ antitoxin (non-protective level คือ < 0.01IU/ml ใช้ สนับสนุนการติดเชื ้อในกรณี ที่ culture negative) (b). antitoxin เริ่มให้ ทนั ที, test อาการแพ้ ก่อนเสมอ

(c). Antibiotic • Penicillin G IM 25,000-50,000 units/kg/day for children, 1.2 million units/day in adult • Erythromycin IV 40-50mg/kg/day maximum=2g/day ให้ ยาไปจนกว่าผู้ ป่วยจะกลื น ได้ สะดวกจึงเปลี่ ยนเป็ นยากินดังนี ้ • Erythromycin per oral in 4 divided doses • Penicillin V 125-250 mg four times daily (d). Vaccination เนื่องจากการติดเชื ้ออาจไม่ ก่อให้ เ กิด natural immunity ให้ vaccine ได้ เลยในคนที่ไม่ เคยได้ vaccine มาก่อน นิยมใช้ Td รวมทังหมดต้ ้ องได้ ไม่น้อยกว่าสามครัง้

Pediatrics, Page 92

(e). Prophylaxis for close contact (คือคนที่ contact กับผู้ ป่วยที่ติดเชื ้อ toxin producing C. diphtheria ในช่วง 7วันก่อนมีอาการ)





ให้ Benzathine penicillin IM 600,000 units ในเด็ก6yr และ ผู้ ใหญ่ หรือให้ erythromycin per oral 40mg/kg/day ในเด็ก และ 1g/day ในผู้ ใหญ่ เป็ นเวลา 710 วัน ให้ immediate vaccination ในคนที่ไม่เคยได้ vaccine เลย หรือให้ ต่อในคนที่ได้ ไม่ครบ, ในกรณี ที่ ได้ vaccine ครบแล้ วให้ พิจรณาให้ immediate booster dose เมื่อได้ vaccine เข็มสุ ดท้ ายมานาน กว่า 1 ปี

Acute Epiglottitis Cause: Infection of Hemophilus influenzae type B at supraglottic area (epiglottis, aryepiglottic fold และ ventricular band)

Clinical manifestations Symptoms เจ็บคอ กลื นลํ าบาก ไข้ Stridor นัง่ เอนตัวไปข้ างหน้ าช่วยให้ การหายใจดีขึ ้น ก่อ upper airway obstruction ได้ มักพบในเด็กอายุ 2-6 ปี Complications: pneumonia, atelectasis, pulmonary edema, meningitis, arthritis, pericarditis Physical examinations: epiglottis บวมมาก และมีสีแดงจัด (cherry red epiglottis) ตรวจคอควรตรวจ ด้ วยความนุ่มนวล การใช้ ไม้ กดลิ น้ ดูอาจกระตุ้นให้ เกิด การอุดกัน้ ทางเดินหายใจอย่ างเฉี ยบพลัน ได้ Investigations: การเพาะเชื ้อจากเลื อด หรือจากเยื่อบุในคอ อาจช่วยบอกเชื ้อแบคทีเ รียที่เป็ นสาเหตุ ได้ ภาพรังสี คอด้ านข้ าง (lateral neck X-ray) จะพบ epiglottis บวมโต (Thumb sign)

Managements 1. supportive care • ให้ oxygen ที่มีความชื ้น • IV fluid

Pediatrics, Page 93

เตรียมพร้ อมใส่ edotracheal tube ได้ ทนั ทีเมื่อต้ องการ 2. Antibiotic: second or third generation cephalosporin เช่น Ceftriaxone 100mg/kg/day IV, Cefotaxime 100-150mg/kg/day IV เป็ นเวลาอย่างน้ อย 7 วัน โดยเปลี่ ยนเป็ นยากินได้ หลังได้ ยา IV นานอย่างน้ อย 3-4 วัน 3. Close contact (contact กับผู้ ป่วยอย่างน้ อย 5-7 วันก่อนผู้ ป่วยมารับการรักษา) prophylaxis ด้ วย rifampicin 20 mg/kg/day maximum = 600mg นาน 4 วัน •

(a.) สมาชิกในครอบครั วที่ • อายุน้อยกว่า 4 ปี และยังไม่เคยได้ vaccine หรื อได้ ไม่ครบ • ภูมิค้ ม ุ กั นบกพร่ อง (b.) เจ้ าหน้ าที่ในศูนย์รับเลี ้ยงเด็กทุกคนที่มีเด็กป่ วยตั ้งแต่ 2 รายขึ ้นไปในช่วงเวลา 60 วัน (c.) ตัวผู้ป่วยเองเมื่อ • ได้ รับการรั กษาด้ วยยาอื่นนอกจากในข้ อสอง และมีอายุ 15,000 / cu.mm.) มี ลักษณะshift to the left และมี toxic granules ใน neutrophils คิดถึง bacteria CXR: • ใช้ confirm diagnosis ในกรณี ตรวจร่างกายไม่ชด ั เจน • หรือต้ องการประเมิน complications จาก pneumonia • อาจใช้ แยกเชื ้อที่เป็ นสาเหตุ เช่น parahilar peribroonchial (interstitial) infiltration สนับสนุนสาเหตุ จากเชื ้อไวรัส ลักษณะ lobar consolidation ในเด็กโตทําให้ นึกถึงเชื ้อ S. pneumoniae ถ้ าพบ pneumatocele มักคิดถึงเชื ้อ S. aureus ถ้ ามี pleural effusion ทําให้ นึกถึงเชื ้อ S. aureus, S.

Pediatrics, Page 99

pneumoniae, H. influenzae, mycoplasma Sputum gram stain or AFB ใช้ ตรวจ bacteria, TB nasopharyngeal aspiration ใช้ ตรวจเชื ้อไวรัสได้ เช่น respiratory syncytial virus, adenovirus, influenza virus Cold agglutinin of mycoplasma titer ทําในรายสงสัยสาเหตุจากเชื ้อ mycoplasma Tuberculin test ในรายสงสัยเป็ นวัณโรคปอด Hemoculture ควรทําเมื่อสงสัยเชื ้อแบคทีเรีย หรือ มีไข้ สูง Pleural fluid gram stain and culture กรณี มี pleural effusion ควรเจาะดูลักษณะของ effusion ย้ อม และส่ งเพาะเชื ้อ จะช่วยในการหาเชื ้อที่เป็ นสาเหตุ ได้

Managements Admission criteria • อายุน้อยกว่า 2 เดือน • moderately severe respiratory distress เช่น hypoxemia หอบ ชายโครงบุ๋ม เขียว หยุดหายใจ เป็ นต้ น • ซึม กินไม่ได้ shock (เช่นชีพจรเบาเร็ว ปลายมือปลายเท้ าเขียว) • สงสัยว่าเชื ้อก่อโรคเกิดจากเชื ้อ S. aureus เพราะมักจะมีอาการเปลี่ ยนแปลงเร็ว และรุ นแรง ตลอดจนทํา ให้ เกิดภาวะแทรกซ้ อนได้ บ่อย (pleural effusion, empyema, lung abscess) • รายที่ให้ การรักษาเบื อ้ งต้ นแล้ วอาการทรุ ดลงหรื อไม่ดีขึ ้น • รายที่ไม่มีผ้ ู ดูแลอย่างใกล้ ชิด บ้ านอยู่ไกล เดินทางมา F/U ไม่ได้ ขนาดยาชนิดฉี ดที่ใช้ รกั ษาโรคปอดบวม ชนิดยา

ขนาดยา (mg/kg/day) Ampicillin 100-200 Amoxicillin + clavulanic acid 40-50 Cloxacillin** 100-150 Penicillin G Sodium 100,000-200,000 units/Kg/day Gentamicin 5-7 Amikacin 15-30 Cefuroxime 100-150 Cefotaxime 100-150 Ceftriaxone 50-80 ** ถ้ าเป็ น empyema หรื อ pleural effusion หรื อ pneumatocele ให้ ขนาด 200-300 mg/kg/day

ขนาดยาชนิดรับประทานที่ใช้ รกั ษาโรคปอดบวม Amoxicillin

ชนิดยา

ขนาดยา (mg/kg/day) 40-50

แบ่งให้ ทุก 6 ชั่วโมง 8 ชั่วโมง 6 ชั่วโมง 6 ชั่วโมง 8 ชั่วโมง 8-12 ชั่วโมง 6-8 ชั่วโมง 6-8 ชั่วโมง 8-12 ชั่วโมง

จํานวนครั ง้ ที่ให้ 3 ครั ง้ /วัน

Pediatrics, Page 100

Erythromycin Amoxicillin + Clavulanic acid Cefuroxime axetil Cefprozil Cefaclor

30-40 40-50 40-50 30-40 40-50

3-4 ครั ง้ /วัน 2-3 ครั ง้ /วัน 2 ครั ง้ /วัน 2 ครั ง้ /วัน 3 ครั ง้ /วัน

การรักษาผู้ ป่วยปอดบวมไม่รุนแรง ปอดบวมไม่รุนแรง 2months – 5 years

5 – 15 years

Amoxycillin or Erythromycin

Amoxycillin or Pen V. or Erythromycin

ดีขึ ้น

2 วัน

ไม่ดีขึ ้น

ให้ ยาครบ 5-7 วัน อาการเลวลง

อาการไม่เลวลง

ให้ ยาครบ 5-7 วัน

S.pneumoniae Admit & H.influenzae รักษาแบบ ปอดบวมรุ นแรง ที่ดื ้อต่อ Penicillin Amoxycillin + clavulanic acid หรือ Amoxicillin (double dose) หรือ Cefuroxime P.O. หรือ Cefpodoxime P.O. หรือ Cefdinir P.O. หรือ Cefditoren PO.

การรักษาผู้ ป่วยปอดบวมรุ นแรง

2 วัน

ดีขึ ้น

ไม่ดีขึ ้น

อาการเลวลง

อาการไม่เลวลง

Admit รักษาแบบ ปอดบวมรุ นแรง Mycoplasma หรือ Chlamydia pneumoniae

S.pneumoniae ที่ดื ้อยา

Amoxicillin + Erythromycin clavulanic acid จนครบ 14 วัน หรือ Amoxycillin (double dose) หรือ Cefuroxime P.O. หรือ Cefpodoxime P.O. หรือ Cefdinir P.O. หรือ Cefditoren PO

Pediatrics, Page 101

ปอดบวมรุ นแรง Admit + Supportive care อายุ < 2 เดือน

อายุ 2 เดือน - 5 ปี

อายุ 5 - 15 ปี

Ampicillin I.V. Penicillin G IV PGS หรือ Ampicillin I.V.* ข้ อมูลสนับสนุน 2-3 วัน 2-3 วัน + Aminoglycoside ว่าเป็ น S.aureus ดีขึ ้น ไม่ดีขึ ้น หรือ Cefotaxime ดีขึ ้น ไม่ดีขึ ้น Cloxacillin หรือ Ceftriaxone PGV หรือ CXR Amoxicillin Amoxycillin * ให้ cloxacillin ถ้ ามี CXR ให้ ครบ 7 วัน จนครบ 7 วั น ข้ อสนับสนุนว่า เป็ นจาก S.aureus No No complications complications complications complications Ampicillin Treat + Aminoglycoside complications หรือ Cefuroxime I.V. หรือ Cefotaxime I.V. หรือ Amoxycillin + clavulanic acid

S.pneumoniae ที่ดื ้อยา

Treat complications

PGS high dose หรือ Cefotaxime หรือ Ceftriaxone

Supportive care • Adequate hydration • Oxygen therapy เมื่อเขียวหายใจเร็ว (อัตราการหายใจตังแต่ ้ 70 ครังต่ ้ อนาทีขึ ้นไป) หอบชายโครงบุ๋ม กระวนกระวาย หรือซึม • Bronchodilator เมื่อมี wheeze หรือ rhonchi • ให้ ยาขับเสมหะ หรือยาละลายเสมหะเมื่อ Adequate hydration แต่เสมหะยังเหนียว • Chest physical therapy • ยาลดไข้ • ในผู้ ป่วยที่มีภาวะการหายใจล้ มเหลว หรือหยุดหายใจ Endotracheal intubation +เครื่องช่วยหายใจ

Acute Bronchitis Cause: •

Viral cause: adenovirus, influenza, parainfluenza, respiratory syncytial virus, rhinovirus,

Pediatrics, Page 102

• • •

measles Viral with superimposed bacterial infection: S. pneumonia, H. influenza, M. catarrhalis Bacterial infection: Pertussis, Diphtheria Others: Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumonia, Clamydia trichomatis

Clinical manifestations Symptoms: Viral cause: หวัดนํามาก่อน 3-5 วัน จากนันไอมากขึ ้ ้นมีเสมหะขาว อาจมีไข้ ตํ่าๆ มักหายเองใน 2-3 wk Mycoplasma pneumonia: ไม่มีอาการหวัดนํามาก่ อน ไอมากแต่ตรวจร่างกายพบสิ่ งผิ ดปรกติน้ อย Pertussis: หวัดนํามาก่อนจึงเริ่มไอมาก เสมหะมากเหนียวจนมี airway obstruction ได้ vaccine ไม่ครบ Clamydia trichomatis: พบอายุ30 BS 2. Enterovirus: CSF PCR , stool C/S for enterovirus 3. TB: CXR, PPD, CSF PCR, CT brain จะพบ basal choroiditis

Managements

10-500

distal) - areflexia อาจพบ - paresthesia - CN involvement - autonomic dysfunction (e.g.HT) - respiratory failure

Investigation - CBC - blood chemistry - EMG/NCV - LP with CSF analysis พบ cyto-albumino dissociation( albumin, พบ cell< 30/mm3 ) - MRI spine พบ nerve root enhancement

Management 1 specific treatment ; mild: none จะดีขึ ้เอง severe : IVIG 2g/kg (golden period ให้ ภายใน 10 วัน) or plasma exchange ให้ เฉพาะ เดินไม่ได้ หรือมี respiratory failure เท่านัน้ 2 supportive treatment - monitor respiratory function q 2-4hr (±pulmonary function test q 12-24 hr.) ถ้ ามี respiratory failure :ET tube with mechanical ventilator - monitor autonomic dysfunction, hypo/hypertension, brady/tachycardia - rehabilitation เพื่อ improve function, ป้องกัน DVT  ส่ วนมากจะ full recovery ภายใน6 เดือน

Myasthenia Gravis History Physical Examination Investigation 1. juvenile type - weakness of ocular - ice-pack test - intermittent fluctuating ptosis muscle, bulbar muscle, นํา ice-pack ไปประคบ eyelid อาการ

Pediatrics, Page 113

and diplopia พบ50% limb muscle จะดีขึ ้น -อาจมี dysarthria, dysphagia, (proximal>distal) - sleep test -ptosis เคี ้ยวลํ าบาก,expressionless) หลังตื่นนอนจะดีขึ ้น - normal reflex หากโดน bulbar muscle - Neostigmine test - Curtain sign - limb weakness เมื่อฉี ด IM weakness จะดีขึ ้นใน 10-30 ยกตาอีกด้ านขึ ้น ตาตรง นาที (proximal>distal) ข้ ามจะตกมากขึ ้น - worsen with exercise, - EMG พบ decremental response improve at rest with repetitive stimulation 2. congenital type - Anti AChR Ab weakness ตังแต่ ้ ขวบปี แรก มา 80% elevated ด้ วย poor feeding, delayed motor milestones Management 1 specific treatment - anticholinesterase inhibitor : Pyridostigmine maxiimum 7mg/kg/day แบ่งให้ วันละ 3-4 ครังช่ ้ วงกลางวัน - กรณี ที่อาการไม่ดีขึ ้นอาจเริ่มให้ prednisolone 1-2 mg/day PO qd ควร admit ผู้ ป่วยเมื่อเริ่มให้ ครัง้ แรกเนื่องจากอาจทําให้ อาการแย่ลงได้ ในช่วง 2-3 วันแรก - ค่อยๆลดเมื่ออาการดีขึ ้น - immunosuppressant e.g. azathioprine, cyclophosphamide 2 supportive treatment - monitor respiratory function อาจเกิด respiratory failure ได้ แต่พบน้ อย - observe weakness

Pediatric Intravenous Fluid Therapy

Phase I: Initial resuscitation for moderate to severe dehydration NSS 20 cc/kg IV in 1 hour, ถ้ า impending shock ให้ NSS 40 cc/kg IV in 1 hour Initial resuscitation volume = V I , Initial resuscitation sodium = Na I Phase II: repletion of maintenance, deficit, and concurrent loss

Pediatrics, Page 114

การประเมิน % dehydration Parameter Mild assessed Infant = 5% Child = 3% Tissue perfusion Urine ออกน้ อยลง Interstitial volume ปากแห้ ง

Moderate Severe Infant = 10% Infant = 15% Child = 6% Child = 9% Urine ออกน้ อยมาก Anuria Sunken eye ball, ant. Sunken eye ball, ant. Frontanelle, poor skin Frontanelle, poor skin turgor turgor Hemodynamic BP ปรกติ BP ปรกติ BP ตํ่า (shock) Pulse ปรกติ Pulse เร็ว Pulse เร็ว เบา ปริมาณสารนํ ้าและปริมาณ sodium ที่ต้องใช้ ในกระบวนการ fluid repletion Volume in ml (V) Sodium in mEq (Na) Maintenance [(First 10 kg of BW) x 100] + (VM =volume, [(second 10 kg of BW) x 50]+ Na M=sodium) [(the rest of BW) x 20] Deficit (VD ) Na deficit for isonatremia (Na D ) Extra-Na deficit for hyponatremia (Na E ) แก้ Na ไม่เกินวันละ 10-12 mEq Free water for hypernatremia (VF ) แก้ Na ไม่เกินวันละ 10-12 mEq Concurrent loss ตามปริมาตรที่เสี ยไปจริง แล้ วแต่ชนิด fluid ที่ lossดูตารางด้ านล่ าง แบ่งสารนํ ้าให้ ใน 8 และ 16 ชัว่ โมงตามลํ าดับโดยมีวิธีคํานวนดังนี ้ Time Volume (ml) Sodium (mEq) IV fluid conc (mEq/L) First 8 hr. Second 16 hr. Na E = Extra sodium deficit ใช้ ในกรณี ทราบค่า serum Na แล้ วว่าเป็ น hyponatremia VF = volume of free water ใช้ ในกรณี ทราบค่า serum Na แล้ วว่าเป็ น hypernatremia กรณี ไม่ทราบค่า serum Na ให้ คํานวนแบบ isonatremic deficit คือไม่ต้องใส่ Na E และ VF ในสู ตร ตาราง concurrent loss Type of fluid lost Type of fluid replaced Saliva and Gastric juice ½ NSS in 5% DW Bile, Pancreatic, Small intestine Ringer lactate

Pediatrics, Page 115

Cholera diarrhea, CSF, Burn NSS Stool, Sweat, Urine 1/5 NSS in 5%DW การแก้ ไข concurrent loss อาจทําทุก 2-4 ชัว่ โมงแล้ วแต่ความรุ นแรงของการเสี ย fluid อย่าลื มสั่ง record ปริมาณ fluid ที่ loss ด้ วย ควรแยกเส้ นนํ ้าเกลื อ concurrent loss ออกมาต่างหากจาก maintenance และ deficit เพื่อความสะดวกใน การปรับ IV ตามสถานะการณ์ Hypokalemia 1. Serum K>2.5 mEq/dl ร่วมกับไม่มีอาการ ไม่มี EKG change a. ให้ เติม KCl 20-40 mEq /L ลงใน maintenance fluid b. หรืออาจให้ 1-4 mEq/Kg/day IV หรือ Oral ก็ได้ 2. Serum K 99th percentile + 5 mm Hg History Physical examination Investigation Renal cause • Hx of umbilical vein Pallor CBC* BUN*, Cr*, UA*, Electrolyte* catheterization or Edema admission in NICU (renal renal artery bruit Renal U/S*

Pediatrics, Page 116

artery stenosis) • Hematuria, Proteinuria • UTI, Flank pain= GU malformation • Family Hx of renal disease = Polycystic • Post-streptococcal infection Cardiovascular • Coarctation of the aorta • Takayasu’s arteritis Autoimmune diseases • Arthritis,Fever, Rash Endocrine • Weight loss, sweating, palpitation, fever = pheochromocytoma • Weight loss, tachycardia = hyperthyroid Cramping, weakness ,constipation = mineralocorticoid excess • Adrenal hyperplasia

(diastolic bruit) Palpable kidney

Doppler U/S for renal artery*

BP leg95th goal อยู่ที่ 85th -94th

Pediatrics, Page 118

Anti-hypertensive drug of choice for pediatric patient Anti-HT drug Generic name ACEI Captopril อายุ< 1 ปี 0.15-0.3 mg/kg/dose, PO q 8-12 hr อายุ > 1ปี 0.3-0.5 mg/kg/dose, PO tid. Max=6mg/kg/day เด็กโต 12.5-25 mg/dose PO, bid, max=450mg/day Enalapril 0.1-0.5 mg/kg/day in 1-2 divided doses, max 40 mg/day Ca channel Verapamil blocker อายุ 1-16 ปี 4-8 mg/kg/day, PO, tid (ห้ ามใช้ ในเด็ก< 1yr) Amlodipine อายุ 6-17 ปี 2.5-5 mg once daily, dose > 5 mg have not been fully studied

Contraindication & side effects Contra: bilateral renal artery stenosis, Side effect: HyperK, cough, angioedema

Contra: bilateral renal artery stenosis, Side effect: HyperK, cough, angioedema, anemia, hypoglycemia Conduction defects, decreased contractility, gingival hyperplasia, flushing, headache, peripheral edema Flushing, peripheral edema, palpitation, rash, angioedema, hyperglycemia, gingival hyperplasia, abdominal pain, elevated liver enzymes, myalgia

Pediatric: Urinary Tract Infection History 1. Neonate Irritability, ±fever , poor feeding, Failure to thrive, vomit, diarrhea 2. Toddler ±Fever, abdominal pain, vomit, constipation, failure to thrive, malodorous urine 3. Older child ±Fever, abdominal or flank pain, urgency, frequency,

• •







Physical examination ±Fever hypertension จาก renal failure หรือ hypotension จาก septic shock Pain at costophrenic angle Abdominal mass, fecal impaction Phimosis, labial adhesion, valvovaginitis

Investigation • CBC:± leukocytosis • UA: WBC>5-10/HPF, +leukocyte esterase, ± nitrite, any bacteria/HPF • Urine culture,±hemoculture • BUN/Cr การสื บค้ นเพื่อหา anomaly ของ KUB system • เด็กชายทุกคน, เด็กหญิ ง 5-10 ตัว/HPF และ bacteria (3+ - 4+) จะ สนับสนุนว่าจะเป็ นการติดเชื ้อในทางเดินปัสสาวะ Definite diagnosis: + urine C/S Urine gram stain: bacteria>1/Oil Field สนับสนุนว่าน่าจะมี แบคทีเรียในปัสสาวะ - อาจทํา nitrite test (โดยอาศัยหลักการว่าแบคทีเรี ยจะ เปลี่ ยน nitrate ที่มีในปัสสาวะเป็ น nitrite) หรือ leukocyte esterase dipstick test (บอกว่ามี pyuria โดย detect esterases ใน neutrophils) เพื่อช่วยในการวินิจฉัยได้

Managements หมายเหตุ ผลเพาะเชื ้อที่ถือว่ามีนยั สํ าคัญ ได้ แก่ ปัสสาวะเก็บโดยวิธี suprapubic aspiration เพาะเชื ้อขึ ้น (ไม่ว่ากี่ colony/มล.) catheterized > 103 colony/มล. clean-voided (midstream) > 105 colony/มล. 1. Rehydration 2. Antibiotics - ในทารกแรกเกิด ใช้ Ampicillin 50-100 mg/kg/day และ gentamicin 3-5 mg/kg/day IV - ในเด็กโตที่มีอาการรุ นแรง ใช้ Gentamicin 5 mg/kg/day หรือ cefotaxime 100-200mg/kg/day หรือ ceftriaxone 50-100 mg/kg/day IV - ในเด็กโตที่มีอาการไม่รุนแรง ใช้ Amoxycillin-clavulanic acid 30 mg ของ amoxicillin /kg/day Duration 10-14 days ติดตามการรักษาโดยการตรวจปัสสาวะ 48-72 hr

Vesicoureteral Reflux History  UTI

Physical examination Investigation  UTI  Radionuclide VCUG

Pediatrics, Page 121  Voiding

dysfunction  Renal insufficiency  Hypertension  Hx of malformation of the ureterovesical junction, bladder dysfn, increase intravesical pressure

tract imaging : U/S, IVP, renal scintigraphy(+DMSA)  Serum Cr (renal scaring), UA(infn,pyuria) n  Evaluated for voiding dysf , bowel habit  Siblings of children with reflux should be screens  U/S >3yr  Radionuclide cystogram 50mg/kg/day

Pediatrics, Page 122

3. Spot urine พบว่า Urine protein/creatinine ratio > 2 4. Serum albumin250mg/dl History อาการ บวมตอนเช้ า โดยเฉพาะที่หนังตา ปัสสาวะเป็ นฟอง ถามประวัติ ปัสสาวะเป็ นเลื อด ปวดหลัง, infection นํามาก่อน, ผื่ นผิ วหนัง ปวดข้ อ, ไข้ , ยาที่กิน ประจํา, โรคประจําตัว

Physical examination BP, Fever Edema, Skin rash, anemia ตรวจร่างกายตามระบบ เมื่อสงสัย infection

Investigation • •





CBC BUN/Cr, serum albumin, cholesterol UA (oval fat body, fatty cast), urine protein 24 hr หรือ spot urine Work up occult infection เตรียมให้ steroid: CXR, stool conc for parasite, ส่ งปรึกษาทัน ตกรรม

Primary nephrotic Minimal change, FSGS etc. Secondary nephrotic 1. Infection Blood smear for malaria Hepatitis B,C, Malaria, Liver enzyme HBs antigen and syphilis, toxoplasmosis, HIV anti-HBc antibody 2. Drug induced NSAID, pamidronate, penicillamine, lithium. Interferon, gold, mercury 3. Systemic diseases: SLE, ANA, anti-dsDNA DM FBS Management 1. Admit เมื่อมี complication จากภาวะบวมเช่น pleural effusion, severe ascites ให้ 20%

Pediatrics, Page 123

albumin 1g/kg IV ร่วมกับ furosemide 1-2 mg/kg เมื่อ BP ตํ่า capillary refill >2วินาที 2. Prednisolone 60mg/m2/day หรือ 2mg/kg จนหาย (protein ในปัสสาวะจาก dipstick เป็ น negative 3 ครังติ ้ ดต่อกัน) จากนันลดยาลงเดื ้ อนละ 5-10mg ต่อเดือนโดยให้ กินยาเพียงวันเว้ นวัน หลังจากเริ่มให้ ยาผู้ ป่วยควรมี response ภายใน 1-2 เดือน BSA= 3. 4. 5. 6.

Unresponsive ไม่ response ภายใน 1-2 เดือน Steroid dependent คือ มี relapse ภายใน 2 wk หลังจากลด steroid 2 ครังติ ้ ดต่อกัน Frequent relapse: relapse > 2 ครังใน ้ 6 เดือนหรือ >4 ครังใน ้ 1 ปี Indication for renal biopsy อายุ< 6 เดือน, มี macroscopic hematuria, persistent hypertension and microscopic hematuria, low C3, มี renal failure ที่ไม่ได้ เกิดจาก hypovolemia, steroid resistance, frequent relapse

Acute Post-streptococcal Glomerulonephritis History อาการ บวม ปวดศรีษะ ปัสสาวะเป็ นสี นํ ้า ล้ างเนื ้อ ปัสสาวะออกน้ อยลง มี ประวัติเจ็บคอนํามาก่อน 1-2 สัปดาห์ หรือมีประวัติ impetigo นํามาก่อน 3-4 สัปดาห์ Differential diagnosis Henoch-schonlein, SLE, IgA nephropathy (เป็ นหลัง mucosal infection ภายใน 1 สัปดาห์)

Physical examination Hypertension, edema อาจเห็น รอยแผลเป็ น ของ impetigo

Investigations CBC BUN/Cr, UA, urine protein ASO titer, AntiDNaseB Serum C3 level ตํ่า

ตรวจพบผื่ น, ปวดข้ อ, ผมร่วงง่ าย ANA, Anti-dsDNA antibody ในกรณี Henoch-schonlein, โรคที่มี C3 ปรกติ = IgA SLE nephropathy, Henochschonlein, good pasture โรคที่ C3 ตํ่า = SLE, MPGN, hepatitis

Pediatrics, Page 124

Managements 1. รักษาเหมือนกับ acute renal failure 2. Indication ในการทํา renal biopsy มี Family Hx ของ gluomerular disease; อายุ< 4ปี , >15ปี ; เคยเป็ นเช่นนี ้มาก่อน; มี evidence ของ extra-renal disease; Evidence ของ chronic kidney disease; Evidence of acute or chronic non streptococcal infection; low C4, positive for ANA,ANCA; GFR3mo; microscopic hematuria persist>1yr; Low C3 >3mo

Acute Renal Failure An abrupt declined in GFR and inability of kidney to regulate fluid and electrolyte balance. This is evidenced by an increase in serum creatinine > 50% of normal baseline and increase in BUN. History Physical examination Investigations Pre-renal 1. Hypovolemia ตรวจ Vital signs for shock, BUN/Cr, Electrolyte, UA, urine Severe diarrhea, vomiting sign of hypovolemia ไม่บวม sodium และ work up ตาม Hemorrhage (trauma) สาเหตุที่คิดถึง Polyuria จาก DI, DM Burn 2. 3rd space loss Pancreatitis: ปวดท้ อง, Peritonitis, pancreatitis, Peritonitis มี rebound nephritic syndrome tenderness, guarding rigidity 3. Cardiogenic shock Renal 1. Glomerular disease Acute postinfectious GN Auto-antibody to glomerulus

Nephrotic: edema Murmur, Arrhythmia, JVP สู ง, edema, lung crepitation •

Vital sign : BP สู ง, edema Henoch-Schonlein: มี palpable purpura ที่ต้นขา, ปวด



ASO titer and Anti-DNase B (for post strep) ANA and C3 (for autoimmune)

Pediatrics, Page 125

(Henoch-Schonlein, SLE, etc.) ท้ อง ปวดข้ อ SLE: ดูตาม criteria 2. Tubular lesion ATN: Prolonged pre-renal Nephrotoxic drug*, Toxin** ปวดเมื่อยกล้ ามเนื ้อกดเจ็บ Pigments: Hemoglobin, (myositis), trauma, jaundice, Myoglobin pale ตับม้ ามไม่โต จาก intravascular hemolysis 3. Interstitial nephritis ***Drug-induced Infection: Infectious mono, post strep Post-renal Obstruction Tenderness at costophrenic Anomaly of KUB system angle, abdominal mass อาจมีประวัติ recurrent UTI การแปลผล investigation

Test parameter Urine spec Urine osmole (mOsm/Kg) Urine Na (mEq/L) FENa (%) BUN/Cr ratio



ANCA (for vasculitis)

CBC, blood smear, CPK ,urine myoglobin

UA, Plain KUB, VCUG, retrograde pyelogram

Obstructive Obstructive early late Prerenal ATN/AIN AGN >1.020 1.020 variable 500

500

>500

2 10

150 mg/dl, หรือ Cr>10 mg/dl Severe metabolic acidosis ที่ไม่ response ต่อ HCO 3 treatment Potassium>6.5 mEq/L with T-wave elevation ไม่ตอบสนองต่อ ยา Toxin-induced renal failure 2. Fluid management กรณี volume overlaod:จํากัดนํ ้าโดยให้ นํ ้าเท่ากับ insensible loss + urine 2 • insensible loss (300 ml/m /day หรือ 25-30% maintenance fluid) กรณี ผ้ ู ป่วยดื่มนํ ้าไม่ได้ ให้ ใช้ 5% glucose in water IV • urine ตาม volume ที่ออกจริงทุก 4-6 hr. สํ าหรับ 3. Fluid management กรณี hypovolemia Fluid challenge ด้ วย 20ml/kg/dose IV in 1hr • response ถ้ า urine>1-3ml/kg/hr ใน 2-3 hr ให้ continue maintenance fluid ต่อ • unresponsive ให้ challenge อีกครังร่ ้ วมกับ Furosemide 2-5 ml/kg/dose IV monitor vital sign, consciousness, capillary refill, edema, lung crepitation คอยระวัง volume overload และ manage ตาม line ของ shock ต่อไป 4. Metabolic acidosis ให้ NaHCO 3 เมื่อ pH5.7 mEq/L Kayexalate 1g/kg PO (in 70% sorbitol) or PR (in 25-30% sorbitol or D 10 W)

Pediatrics, Page 127

Serum K>6.5 mEq/L with EKG change 10% Ca-gluconate 0.5-1 ml/kg IV in 5-15 min Glucose (D25W or D50W) ให้ ทีละ 0.5 g/dose + regular insulin 0.1 U/kg/dose IV in 30 min Albuterol aerosol: 0.01-0.03 ml/kg/dose NaHCO3 7.5% 1-2 mEq/Kg/dose IV push or fast drip 6. Hyperphosphatemia CaHCO 3 300-400 mg/kg/day PO 7. Hypertension Nifedipine: 0.25-1 mg/kg/dose PO, max 30 mg/dose Diazoxide: 3-10 mg/kg IV push, max 150 mg/dose Hydralazine: 1 mg/kg IV first dose then 0.1-0.3 mg/kg, max 3.5 mg/kg/day Sodium Nitroprusside: 0.5-10 µg/kg/min IV drip, max 800 µg/min Labetalol: 0.25-1.0 mg/kg IV bolus or 1-5 mg/kg/hr drip, max 300mg/day *Drug-induced tubular injury: aminoglycoside, tetracycline, cyclosporine, amphotericin, Methoxyflurane, Halothane, Enflurane, Methotrexate, cisplatin, ACE inhibitor, Radiocontrast material **Toxin: Ethylene glycol, Heavy metal, Hydrocarbons, Organic solvent ***Drug-induced interstitial nephritis: β-lactam antibiotics, rifampicin, acyclovir, NSAID, ACE inhibitor •

RTA Renal tubular acidosis (RTA) : Proximal (type II), Distal (type I), Hypoaldosterone (type IV) History Physical examination Investigation  Growth failure  Growth failure  E’lyte : normal anion gap  Polyuria, Dehydration  Dehydration metabolic acidosis, typeI,II –  Anorexia  Sign of Metabolic acidosis normal or Hypokalemia,  Vomiting  Additional signs and typeIV - hyperkalemia  Constipation  Serum Cr increase in CKD symptoms specific to their  Hypotonia

Pediatrics, Page 128

U/S : nephrocalcinosis (type I)  Urine : hypercalciuria (type I), phosphate and massive bicarbonate (type II)  Urine pH : 6 type I Management : Bicarbonate in the form of sodium bicarbonate or sodium citrate solution Type II : 20mEq/kg/24hr, Type I : 2-4mEq/kg/24hr +/- thiazide to decrease urine calcium excretion 

Ricket(type II)

underlying disease



Viral Exanthem

ประกอบไปด้ วยโรค • measles or rubeola • rubella • varicella (or chickenpox) • fifth disease • roseola Measles History Physical examination -ปัจจุบนั พบน้ อยลงเนื่องจากมี - ตรวจร่างกาย : เยื่อบุตาแดง นํ ้าตาไหล เคืองตา กลัว วัคซีน (ฉี ด 2 เข็ม : 9 mo & 4-6 แสง - Koplik spots เกิดหลังไข้ 2-3 วัน มักหายไปหลังผื่ น yr) -อาการ : ระยะแรกมีไข้ สูง 4-5 วัน ขึ ้น “ไอมาก” มีนํ ้ามูก ตาแดง มีขี ้ตา - ผื่ นขึ ้น (Maculopapular rash) 4-5 วันหลังจากมีไข้ เริ่มจากหลังหู  ไรผม  ทัว่ ตัว แขนขา ผื่ นเริ่ม กินอาหารได้ น้อยลง -3C : Cough + Coryza + จากตุ่มเล็ กๆ แล้ วรมเป็ นปื น้ ใหญ่ ผื่ นอยู่นาน 4-7 Conjunctivitis วัน  กลายเป็ นสี เข้ ม ลอกเป็ นขุยบางๆ -ประวัติใกล้ ชดิ ผู้ ที่เป็ นโรค, ไม่ได้ - แพร่เชื ้อได้ ตงแต่ ั ้ 1-2 วันก่อนมีไข้ - 4 วันหลังผื่ นขึ ้น ฉี ดวัคซีน

Investigation

Pediatrics, Page 129

Management : Symptomatic tx. - ให้ vitamin A กับเด็กทุกคน วันละครังรวม ้ 2 วัน dose คือ อายุ< 6 เดือน ให้ 50,000 units, อายุ 6-11 เดือนให้ 100,000 1units, อายุ>12 เดือนให้ 200,000 units - การป้องกัน : ถ้ ามีประวัติสัมผัสผู้ เป็ นโรค หากเด็กยังไม่ได้ ฉีดวัคซีน ให้ IVIG 400mg/kg ภายใน 5 วันหลังสัมผัสโรคถ้ าไม่มีข้อห้ าม + ฉี ดวัคซีนป้องกันหัดอีก 8 wk ต่อมา, ถ้ าสัมผัสโรคใน 72 hr. ให้ วัคซีนได้ เลย - ภาวะแทรกซ้ อน : pneumonia, diarrhea, otitis media, myo/endocarditis Rubella History Physical examination Investigation - RNA virus กลุ่ ม Togaviridae - pink macule + papule เริ่มที่หน้ า  ตัว - พบน้ อยลงเพราะมีวคั ซีน (ฉี ด และแขน กระจายทัว่ ตัวใน 24 hr, สี จาง กระจายห่างๆ ไม่ค่อยรวมตัวกัน MMR 9 mo & 4-6 yr) - อาการ : ไข้ ตํ่าๆ อ่อนเพลี ย ไอ - ต่อมนํ ้าเหลื องหลังหูและท้ ายทอยโต เจ็บคอ ปวดกระบอกตา ผื่ น Management : Symptomatic tx. ระวังการติดเชื ้อในหญิ งมีครรภ์ (esp. 1st trimester)  ลู กมี หัวใจพิการ, ต้ อกระจก, หูหนวก Roseola infantum History Physical examination - HHV-6 (ds-DNA Virus) ผื่ นเป็ น small rose pink - พบบ่อย 6 mo - 3yr (มักพบน้ อยกว่า 1 yr) macules + - อาการ : ไข้ สูง 3-4 วัน หาสาเหตุไม่ได้ เมื่อไข้ ลง maculopapular rash ผื่ นจะขึ ้น เริ่มที่ลําตัวก่อน  อยู่ไม่นานแล้ ว ต่อมนํ ้าเหลื องโต หายไป (เป็ น ชม. ถึง 1-2 วัน) - อาการร่วม : หวัด ไอ ปวดศีรษะ ปวดท้ อง Management : Symptomatic tx. ภาวะแทรกซ้ อน : febrile convulsion, encephalitis, thrombocytopenia

Investigation

Pediatrics, Page 130

Erythema infectiosum (Fifth disease) History Physical examination - Human parvovirus B19 ผื่ นแดงจัดที่แก้ ม 2 ข้ าง (Slapped cheeks = - อาการร่วม : ไข้ ตํ่าๆ เหมือนถูกตบหน้ า)  1-4 วัน มีผื่นขึ ้นทังตั ้ ว ผื่ น อ่อนเพลี ย ปวดศีรษะ เป็ น discrete erythematous macules และ papules ซึ่งจะรวมตัวกันเป็ นตาข่ายหรือลาย ลู กไม้ Management : Symptomatic tx. ภาวะแทรกซ้ อน : ภาวะแทรกซ้ อน : aplastic crisis Chicken pox (VZV) History ไข้ prodome symptom 1-2 วัน, ผื่ นตามตัวและเยื่อบุ

Physical examination ผื่ นมีหลาย stage : macule  vesicle  pustule c central umbilication  crust ; ผื่ น เริ่มจากศีรษะ+ลํ าตัว  แขนขาทัว่ ร่างกาย ผื่ น อยู่นาน 5-20 วัน (Discrete lesion of multiple stage vesicle on erythematous base)

Investigation

Investigation

Management : Symptomatic tx.

Mumps History Physical examination Investigation -Mumps virus (paramyxovirus) Enlarged parotid - Dx : จาก การแยกเชื ้อ -30% ไม่มีอาการ ผู้ มีอาการจะเริ่มมีไข้ ตํ่า เบื่อ gland จาก throat washing, อาหาร ปวดเมื่อย  1-2 วัน ปวดหู เจ็บ urine, CSF / ตรวจหา ขากรรไกร parotid gl. โตขึ ้นจนคลํ าได้  ระดับ Ab 1 สัปดาห์ จะค่อยๆ ลดขนาดลง Management : Symptomatic tx. แยกผู้ ป่วยจนถึง 9 วัน หลัง parotid gl. enlargement

Pediatrics, Page 131

ภาวะแทรกซ้ อน : Meningitis (mild), Encephalitis (severe), Orchitis

Infectious Mononucleosis History - เกิดจากเชื ้อ EBV - อาการ : ไข้ หวัด, เจ็บคอ - เกิดผื่ นได้ ภายใน 1-2 วันหลังได้ รบั ยา Ampicillin, Amoxicillin ผื่ นมักเป็ นแบบ maculopapular rash (แต่อาจเป็ นอย่างอื่นได้ ) Management : Symptomatic treatment

Physical examination ต่อมนํ ้าเหลื องโตทัว่ ตัว ตับ ม้ ามโต ฝ้าขาวเป็ นแผ่ นที่ ทอนซิล หน้ าและหนังตาบวม หายใจลํ าบาก

Investigation

Whooping cough (Pertussis ; ไอกรน) History - Bordetella pertussis - อาการ : 3 ระยะ - 1) Catarrhal stage - เหมือนอาการเริ่มแรกของโรคหวัดธรรมดา ไข้ ตํ่าๆ ตาแดง นํ ้าตาไหล 1-2 wk ไอนานเกิน 10 วัน เป็ นแบบไอแห้ งๆ - 2) Paroxysmal stage - wk 3 ไอเป็ นชุดๆ ไม่มีเสมหะ จะเริ่มมีลักษณะของไอกรน คือ ไอถี่ๆ ติดกันเป็ นชุด 5-10 ครั ้ง ตามด้ วยการหายใจเข้ าอย่ างแรงจนเกิดเสียง whoop ระยะ นี ้จะ เป็ นอยู่นาน 2-4 wk or ++ ในเด็กทารกเสี ยง whoop จะไม่ชดั เจน - 3) Convalescent stage - นาน 2-3 wk อาการไอเป็ นชุดๆ ลดลง แต่จะยังมีอาการไอหลาย สัปดาห์ ระยะของโรคทังหมดถ้ ้ าไม่มีโรคแทรกซ้ อนประมาณ 6-10 wk Management : erythromycin 50 mg/kg/day x 14 วัน แยกผู้ ป่วย 5 วัน นับจากที่เริ่มให้ ยา หรือ 3 สัปดาห์ หลังจากที่เริ่มไอแบบ paroxysm ภาวะแทรกซ้ อน : Pneumonia (Cause of death), Subconjuctival hemorrhage, Seizure

Pediatrics, Page 132

Vaccination อายุ

Vaccine EPI

Birth

1 month

2 month

BCG ID HBV1 IM HBIG IM within 12 hr. (maternal HBsAg + and HBeAg+) HBV2 IM (maternal HBsAg + and HBeAg+) HBV2 IM DTwP 1 IM OPV1

4 month

DTwP 2 IM OPV2

6 month

HBV3 IM DTwP 3 IM OPV3

Advice about vaccine Optional

DTaP 1 IPV1 Hib 1 (PRP-T)*, or Hib 1 (PRP-OMP) PCV1 ** Rota 1 DTaP 2 IPV3 Hib 2 (PRP-T), or Hib 2 (PRP-OMP) PCV2 Rota 2 DTaP 3 IPV3 Hib 3 (PRP-T) PCV3 Rota 3 (only for pentavalent)

BCG 1. vaccine นี ้ไม่สามารถป้องกั นการเกิดวัณโรคได้ แต่จะลด โอกาสการเกิด TB meningitis 2. ภายใน 2-3 wk หลังฉี ดมีโอกาสเกิดฝี หนองตรงบริ เวณที่ฉีด หรื อมีต่อมนํ ้าเหลืองบริ เวณข้ างเคียงโตได้ 1-2% ให้ ทําความ สะอาดแผลด้ วยนํ ้าต้ มสุกก็ พอมักหายเองใน 3 เดือนและมี รอยแผลเป็ น ถ้ าต่อมนํ ้าเหลืองบริ เวณข้ างเคียงโตมากหรือ เป็ นฝี หนองให้ มาพบแพทย์เพื่อผ่าระบายหนองและให้ INH ไป 2-3 เดือน HBV: พบผลข้ างเคียงน้ อยมาก อาจมีปวดบวมและไข้ ตํ่าๆ 3-4 hr หลังฉี ด DTwP 1. ภายใน 48 hr ทําให้ เกิ ดไข้ , febrile convulsion, เด็กร้ องกวน ไม่หยุด ให้ ทาน paracetamol ลดไข้ กรณี ชักให้ พามา โรงพยาบาล ถ้ าไข้ สูงมากหรือชักคราวหน้ าให้ ใข้ DTaP 2. hypotonic hyporesponsive episode (ตัวอ่อนปวกเปี ยก) คราวหน้ าให้ ใช้ DTaP 3. Encephalopathy ถ้ าเกิ ดขึ ้นห้ ามฉี ด DTP อีกไม่ว่าจะเป็ น a หรื อ w OPV: vaccine-associated paralytic poliomyelitis เกิ ดได้ ทั ้ง ผู้รับและผู้สัมผัส vaccine โอกาส 1:5-10 ล้ าน Dose ผู้ป่วยภูมิค้ มุ กั นบกพร่ องมีโอกาสเป็ นได้ มากกว่าสามถึงหก พันเท่า IPV: ป้องกั นโรคให้ ผ้ รู ั บ vaccine ได้ เช่นเดียวกั บ OPV แต่มี โอกาสที่จะกลายเป็ น carrier มีเชื ้อออกมากั บอุจจาระสูง กว่าเพราะภูมิค้ มุ กันเฉพาะที่ในทางเดินอาหารน้ อยกว่า Hib: ไข้ สูง ผื่น, local reaction บริ เวณที่ฉีด PCV: ป้องกั นได้ แค่ 70% ถึ งได้ vaccine ก็ เป็ นโรคได้ 1. บวมแดงร้ อนตรงที่ฉีด 2. หนึ่งในสามมีไข้

Pediatrics, Page 133

1 year

MMR SC JE 1 SC

1.5 year

DTwP 4 IM OPV4 JE 2 SC

2 year 4 year

JE 3 SC MMR SC DT P 5 IM OPV5

3. ร้ องกวน ไม่อยากอาหาร Rota: mild diarrhea and vomiting ภายใน 1 wk MMR: Live JE 1 1. ห้ ามให้ เมื่อ แพ้ neomycin, gelatin อย่างรุ นแรง, ตั ้งครรภ์, on steroid>2wk, รั บ CMT or radiation HAV1 2. ให้ ภูมิค้ มุ กั นต่อหัด และหัดเยอรมันได้ ดี (85-95%, 96-99% VZV1 ตามลําดับ) แต่ให้ ภูมิกับคางทูมเพียง 60% PCV4 3. อาจมีไข้ หรื อผื่นหลังฉี ดภายใน 1 สัปดาห์ DTaP 4 4. ผู้ที่แพ้ ไข่ให้ ได้ แต่ต้อง observe หลังฉี ด 20 นาที Live JE 2 (3-12 mo. 5. ถ้ าได้ รับเลือด, ผลิตภัณฑ์จากเลือด, IVIG ให้ เลื่อนการฉี ดไป ก่ อน*** from live JE 1 ) JE: local reaction, ไข้ ตํ่าๆ HAV2 (6-12 mo. VZV: from HAV1 ) 1. ห้ ามให้ เมื่อ แพ้ neomycin, gelatin อย่างรุ นแรง, ตั ้งครรภ์ 2. maculopapular rash and vesicles 1-2 จุดภายใน 1 เดือน หลังรั บ vaccine ติดต่อได้ ด้วยแต่มักไม่ก่อโรค Tdap or DTaP 3. ถ้ าได้ รับเลือด, ผลิตภัณฑ์จากเลือด, IVIG ให้ เลื่อนการฉี ดไป IPV4 ก่ อน*** VZV2 HAV: ไข้ ปวดศีรษะ อ่อนเพลีย, ปวดบวมเฉพาะที่

11 year dT or Tdap**** and up every 10 yr. *A PRP-OMP Hib (Hib vaccine with a polyribosylribitol phosphate polysaccharide conjugated to a meningococcal outer membrane protein) PRP-T Hib (polyribosylribitol phosphate polysaccharide conjugated to tetanus toxoid) **Pneumococcal vaccine มี 2 ชนิดคือ Pneumococcal conjugate vaccine (PCV) ใช้ ในเด็กอายุตํ่ากว่า 5 ปี ได้ อีกชนิด หนึ่งคือ pneumococcal polysaccharide vaccine (PPSV) มี side effects น้ อยกว่าแต่จะกระตุ้นภูมิค้ มุ กันได้ ไม่ดีในคนที่แก่ มากๆหรื ออายุน้อยกว่า 2 ปี จึงไม่ได้ ใช้ ในเด็ก ***การเลื่อนการฉี ด MMR และ VZV หลังได้ เลือดเลื่อนไปนานเท่าไหร่ ขึ ้นกั บปริ มาณเลือดที่ได้ PRC 10ml/kg เลื่อนไป 5 เดือน, whole blood 10ml/kg เลื่อน 6 เดือน, plasma/platelet 10ml/kg เลื่อนไป 7 เดือน, IVIG 300-400 mg/kg เลื่อนไป 8 เดือน ****Tdap vs DTaP: Tdap เป็ น vaccine ที่มี protein ของ Diptheria และ Pertussus น้ อยกว่าใน DTaP จึงทําให้ มีอาการ ปวด แดง บวมน้ อยกว่าโดยเฉพาะในเด็กวัยรุ่ น

Pediatrics, Page 134

View more...

Comments

Copyright © 2017 KUPDF Inc.
SUPPORT KUPDF Sitemap